MVO Risico s herkennen & analyseren Pianoo bijeenkomst 3 november 2014
2 3-11-2014
FASEN IN HET AANBESTEDINGSPROCES Mate waarin specificaties vastliggen Aandachtspunten Invloed op Internationale sociale voorwaarden Voorbereiding Fase 1: Specificeren Fase 2: Selecteren Fase 3: Contracteren Fase 4: Bestellen Fase 5: Bewaken Fse 6: Nazorg Fase 6: Nazorg Gebruiksfase
ALGEMENE VOORBEREIDING MVI / KETENANALYSE Maak een overzicht van alle producten/diensten die worden ingekocht Maak een ketenanalyse voor alle in te kopen producten/diensten: Welke grondstoffen Welke landen Eventuele alternatieven
KETENANALYSE
ALGEMENE VOORBEREIDING MVI / RISICOANALYSE Voer risicoanalyse uit, bijvoorbeeld met behulp van de MVO Risico Checker Maak een risicomatrix voor alle producten/diensten Bepaal aanpak om duurzaam inkopen te implementeren per productgroep, o.a. afhankelijk van: > omvang opdracht (aanbestedingsgrens) > ingeschatte risico s > DI criteria & sociale voorwaarden > beschikbaarheid alternatieven > invloed in de keten
Inkoopclassificatie (volgens Kraljic) RISICO MATRIX VOOR INKOOP Duurzaamheidsrisico Verwaarloosbaar Klein Matig Groot Routine Hefboom Knelpunt Kritiek/ strategisch
RISICOANALYSE De volgende aspecten zijn van belang voor het inschatten van MVO risico: Risico s gerelateerd aan soort product/dienst, bijvoorbeeld: Milieugevaarlijke productieprocessen Veel migrantenarbeid in betreffende sector Veel ongeschoold werk Risico s gerelateerd aan herkomstland/regio, bijvoorbeeld: Corruptie Slechte arbeids- of milieuwetgeving Risico s gerelateerd aan de leverancier Aan/afwezigheid van managementsystemen & deelname aan keteninitiatieven Reputatie van de leverancier Relatie met de leverancier
VOORBEREIDING VOOR AANBESTEDING Voer een risico-analyse uit voor betreffende product/dienst (inclusief grondstoffen), bijvoorbeeld met gebruik van de MVO Risico Checker. Marktverkenning, inclusief stakeholder consultatie Bij gevonden milieurisico s: neem bepalingen / criteria op in aanbestedingsdocumenten. Bij gevonden mensenrechten risico s: neem een specifieke melding op in de aanbestedingsdocumenten dat de leverancier na gunning een inspanningsverplichting heeft Ga de dialoog aan met potentiële leveranciers om ze bewust te maken van de risico's
AANBESTEDING / TEKENEN CONTRACT Bespreek regime en voorgestelde acties met de leveranciers. Als het bedrijf kiest voor regime 2 (geen risico's), vraag dan om een onderbouwing. In geval van regime 3, vraag het bedrijf na tekenen van het contract om een redelijke inspanning om de risico's op schendingen van arbeidsrechten en mensenrechten in zijn keten te verminderen, namelijk: in kaart brengen van de risico's in zijn keten en identificeren van de grootste risico leveranciers via een leveranciersgedragscode of anderszins de eerste toeleveranciers vragen om internationale arbeidsrechten en mensenrechten te respecteren afspraken maken met de leveranciers om gepaste maatregelen te nemen om de risico's te verminderen monitoren of de leveranciers zich aan de afspraken houden (zie ook Factsheet Redelijke Inspanning en Ruggie Invloedschema)
INVLOED OP TOELEVERINGSKETEN
UITVOERING / CONTRACTFASE Tijdens de uitvoering: signalen van mogelijke misstanden signaleren (bijv. met behulp van de MVO Risico Checker, overheid, media) en bespreken met de leverancier. Bij controle op naleving van het contract leverancier vragen om te rapporteren over de maatregelen die ze hebben genomen.
DE MVO RISICO CHECKER ALS HANDIG HULPMIDDEL
DOEL 1 Ontwikkelen van een eenvoudige interactieve webtool met behulp waarvan (MKB) bedrijven IMVO risico s in hun buitenlandse (toeleverings)keten kunnen inschatten. 2 Een handelingsperspectief (tips & advies) geven voor vermindering van risico s en doorverwijzen naar meer info, advies en ondersteuning. 14
INTERNATIONALE MVO ISSUES
KENMERKEN Meer dan 850 bronnen verwerkt (na betrouwbaarheidscheck) Meer dan 2.400 risico-teksten ingevoerd en meer dan 460 adviesteksten ingevoerd (voor meerdere combinaties van thema s, producten en landen). 400 producten & diensten op basis van SITC en SBI 250 landen = alle landen wereldwijd 21 MVO thema s: gebaseerd op OESO richtlijnen en ISO26000 Continu technisch en inhoudelijk beheer & update Kwaliteitscheck door externe experts
MVO THEMA S Sociaal Overheidsinvloed Conflicten & veiligheid Arbeidsvoorwaarden (contracten, werktijden) Salaris en beloning Vrijheid van vereniging (vakbondsrechten) Veiligheid en gezondheid Kinderarbeid Dwangarbeid & mensenhandel Discriminatie Effecten op lokale gemeenschap Eigendomsrechten & grondbezit Milieu Milieu & afval (algemeen) Klimaat & energie Biodiversiteit & ontbossing Waterbeschikbaarheid Bodem- en (grond)watervervuiling Luchtvervuiling Ethisch Corruptie & smeergeld Markverstoring Consumentenrechten & productveiligheid Dierenwelzijn
VOORBEELDEN VAN GEBRUIKTE BRONNEN Algemeen: Op landniveau: Op productniveau: ILO, OESO, Global Compact, etc. Corruption Perception Index Freedom House Country List Landendossiers van RvO (Agentschap NL) Unesco Natural Heritages Sites Amnesty Country Reports ITUC Violations of Trade Union Rights FNV landendossiers BSCI risk countries Water Footprint Network database VS lijst kinderarbeid & dwangarbeid Rapporten van IDH, SOMO, TCC, LIW, etc. Onderzoeken van branche-organisaties ITC Standards Map & Ecolabel Index
WAT STAAT ER WEL/NIET IN? Wel: risico s gerelateerd aan specifiek product/grondstof Niet: risico s van alle onderdelen of halffabrikaten van product Wel: identificatie van mogelijk aanwezige risico s Niet: relevantie of omvang van het risico voor de ondernemer Wel: openbare bronnen (weblinks) Niet: de mening van MVO Nederland of overheid Toekomst: wel mening van experts toevoegen? Geen naming & shaming van bedrijven Toekomst: wel best-practices van bedrijven toevoegen?
RESULTATEN PDF Rapportage met: Inleiding over OESO Richtlijnen en doel van de tool Algemeen advies over gekozen handelsrelaties (inkopen, produceren of exporteren) Specifieke risico s en advies over geselecteerde producten & diensten Disclaimer Inkoper moet in overleg met leverancier nagaan: In hoeverre de geidentificeerde risico s van toepassing zijn (keuze regime) Welke gepaste (voorzorgs) maatregelen genomen dienen te worden
VOORBEELD: COMPUTERS / FILIPPIJNEN
VOORBEELD: COMPUTERS / FILIPIJNEN
VOORBEELD: COMPUTERS / FILIPIJNEN
COMPUTERS / FILIPIJNEN GEÏDENTIFICEERDE RISICO S Geen leefbaar loon Uitbuiting van arbeidsmigranten Schendingen van vakbondsvrijheid Discriminatie & sexuele intimidatie Gezondheidsschade e milieuvervuiling door gebruik gevaarlijke stoffen / zware metalen Conflictmineralen (bijv. tin uit Congo) 30 MVO NEDERLAND SEMINAR DUURZAME MOBILITEIT 3/11/14
PRODUCTGROEPEN DIE EXTRA AANDACHT VERDIENEN Audiovisuele apparatuur Bedrijfskleding Catering (met name tropische landbouwproducten Drankautomaten (zowel machines als inhoud - koffie, thee, cacao, suiker) Hardware (computers) Kantoorartikelen Kantoorgebouwen, Kunstwerken, Waterbouwkundige constructies en Straatmeubilair (vnl. hout en metalen) Kantoormeubilair, wanneer geproduceerd buiten Europa Papier Reproductieapparatuur WMO hulpmiddelen
NUTTIGE BRONNEN MVO Risico Checker: www.mvorisicochecker.nl of www.csrriskcheck.com Ruggie invloedschema: onderaan homepage MVO Risico Checker http://www.mvorisicochecker.nl/sites/all/themes/mvo/download/invloed -toeleveringsketen-mvo_nl.pdf Stappenplan MVI: http://www.mvonederland.nl/mvo-tool/stappenplanmvi-maatschappelijk-verantwoord-inkopen Vragen en suggesties: mvorisicochecker@mvonederland.nl Overzicht keurmerken & richtlijnen ITC Standards Map: http://www.standardsmap.org/identify