Jaarstukken 2010 COLOFON

Jaarstukken COLOFON Uitgave Provincie Noord-Holland Postbus 123 2000 MD Haarlem Tel.: 023 514 31 43 Fax: 023 514 40 40 www.noord-holland.nl post@noord-holland.nl Eindredactie Provincie Noord-Holland Directie Middelen Sector AFD

2

Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 2. Programmaverantwoording... 7 Programma 1 Bestuur en Burger... 9 Programma 2 Bestuur en andere overheden... 21 Programma 3 Wegen, Verkeer en Mobiliteitsmanagement... 35 Programma 4 Openbaar Vervoer... 59 Programma 5 Water... 69 Programma 6 Milieu... 99 Programma 7 Recreatie en Toerisme, Natuur en Landschap...123 Programma 8 Economie en landbouw...145 Programma 9 Welzijn en (Jeugd)Zorg...159 Programma 10 Kunst, Cultuur en Educatie...185 Programma 11 Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting...203 Programma 12 Staf en Ondersteuning...221 Programma 13 Financiering & Algemene Dekkingsmiddelen...223 3. Paragrafen...225 3.1 Inleiding...226 3.2 Weerstandvermogen en risicomanagement...227 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen...238 3.4 Financiering...244 3.5 Bedrijfsvoering...249 3.6 Verbonden partijen...253 3.7 Grondbeleid...261 3.8 Lokale heffingen...269 3.9 Extra Investeringsimpuls Noord-Holland...274 3.10 TWIN-H...278 4. Programmarekening en toelichting...285 4.1 Totaaloverzicht per programma van baten en lasten voor en na bestemming...286 4.2 Programmarekening in één oogopslag...288 4.3 Overzicht van de aanwending van het bedrag van onvoorzien...291 4.4 Specificatie van eenmalige baten en lasten (excl. reserves)...292 4.5 Overzicht van de 10 grootste onderbestedingen....294 4.6 Specificatie van de bestede ILG Rijksbijdragen...295 5. Balans en toelichting...297 5.1 Balans en toelichting...298 5.1.a Staat van het verloop van de overlopende passiva...310 5.2 Staat van geactiveerde immateriële en materiële investeringen...312 3

5.3 Staat van geactiveerde kap. verstrekkingen aan deelnemingen en van bijdragen aan activa in eigendom...314 5.4 Staat van verstrekte overige langlopende geldleningen en uitzettingen...316 5.5 Staat van opgenomen langlopende leningen...318 5.6 Overzicht van het verloop van de investeringskredieten...320 5.7 Staat van het verloop van de reserves...321 5.7 Staat van het verloop van de reserves...322 5.8 Staat van het verloop van de voorzieningen...334 5.9 Staat van gewaarborgde leningen en andere garantieverplichtingen...340 5.10 Afrekeningsverschillen vorige dienstjaren...343 5.11 Berekening EMU-saldo provincie Noord-Holland...344 5.12 Overzicht specifieke uitkeringen...346 6. Bestuur en Directie...352 7. Feiten en Cijfers...355 8. Waar zijn we te bereiken...356 9. Lijst van gemeenten...357 4

1. Inleiding Voor u ligt de jaarrekening. Deze jaarrekening is de verantwoording over het laatste volle collegejaar voor de verkiezingen. In dit jaar werden de accenten en kanttekeningen die in 2009 werden gezet door het college dat toen nieuw aantrad, uitgewerkt en voortgezet. Een belangrijk onderdeel van de begroting was de zware financiële opgave. Na jaren van aanmerkelijke financiële ruimte, die jaarlijks groeide, moest een omslag worden gemaakt naar duurzaam financieel beleid. Om dat te realiseren werd een taakstellende bezuinigingsopdracht voorgesteld en werd een deel van de opbrengst van de opcenten vrijgespeeld. Ondanks de bezuinigingsmaatregelen werd toch ook ruimte gevonden voor nieuw beleid in de vorm van beleidsaccenten. In deze jaarstukken wordt verantwoording afgelegd over wat in is gedaan en wat dat heeft gekost. Leeswijzer Deze jaarrekening is opgebouwd in overeenstemming met een aantal wettelijke en eigen kaders. Natuurlijk voldoet de rekening aan de wettelijke eisen uit het Besluit begroting en verantwoording (BBV) en heeft de accountant een goedkeurende verklaring op zowel getrouwheid als rechtmatigheid afgegeven. Daarnaast zijn dit de eerste jaarstukken die volgens het door Provinciale Staten vastgestelde format zijn opgesteld. Daarbij liepen wij nog wel tegen een aantal gewenningsverschijnselen aan. In het BBV staat bijvoorbeeld voorgeschreven, dat de indeling van de begroting en jaarstukken identiek is. Het is een goede gewoonte bij overheden dat zo te interpreteren, dat de in de begroting aangegeven te bereiken doelen in de jaarrekening terugkomen met daarbij vermeld de realisatie. Bij het maken van de jaarrekening hebben wij daarom gewaarborgd, dat teksten uit de begroting (bijvoorbeeld begrote output) identiek zijn overgenomen in de jaarstukken. Wanneer teksten in de begroting niet helemaal volgens het format waren opgezet, is dat in deze jaarrekening daarom nog steeds zo. In het eerste deel van de begroting, de programmaverantwoording, vindt u de voor de uitvoering van het beleid meest relevante onderdelen. Door middel van de realisatiegegevens voor de begrote output krijgt u hier inzicht in de mate waarin is uitgevoerd wat was afgesproken in de begroting. ( Hebben we gedaan wat we hebben afgesproken ). Daarnaast ziet u wat dat heeft gekost en worden afwijkingen van de budgetten die u ter beschikking heeft gesteld, toegelicht. Door het beoordelen van de doelencascade ( Wij hebben <output>, want daardoor wilden wij <(maatschappelijk, beleids, operationeel) doel>, kunt u vervolgens de effectiviteit van het beleid beoordelen. ( Hebben we de goede dingen gedaan ). Na de 13 beleidsmatige programma s vindt u de paragrafen. Paragrafen vormen een andere doorsnede door de begroting en gaan in op meer bedrijfsmatige onderdelen van de provinciale taken. Ook de paragrafen zijn grotendeels wettelijk voorgeschreven in het BBV. Daarnaast zijn op verzoek van de Staten (bij de jaarrekening 2009) paragrafen toegevoegd over de twee reserves voor investeringsimpulsen van Noord-Holland: EXIN-H en TWIN-H. De financiële jaarrekening, bestaand uit het overzicht van baten en lasten en de balans, is na de beleidsmatige programma s en paragrafen opgenomen. Dit is het onderdeel waar de accountant het grootste deel van zijn controle op richt. Hij beoordeelt daarbij of de genoemde getallen een getrouwe weergave zijn van de werkelijkheid en of ons financieel handelen rechtmatig (volgens de regels) tot stand is gekomen. Het overzicht van baten en lasten is in dit onderdeel slechts summier toegelicht. Immers, bij de programma s is al een uitgebreide specificatie en toelichting opgenomen. In de balans, de momentopname van onze financiële positie op 31 december, vindt u toelichtingen op de diverse feiten die onze financiële positie hebben beïnvloed. Zo geeft het overzicht over de mutaties in de reserves aan, in hoeverre wij ons spaargeld hebben aangesproken voor het bereiken van maatschappelijke doelen. 5

6

2. Programmaverantwoording 7

8

Programma 1 Bestuur en Burger Doelenboom Het verhogen van het vertrouwen van de burgers in en het vergroten van het draagvlak voor het provinciaal bestuur Het provinciaal bestuur betrouwbaar, klantgericht, zichtbaar en duaal laten functioneren Het provinciaal bestuur betrouwbaar en klantgericht laten functioneren Het provinciaal bestuur zichtbaar laten functioneren Het provinciaal bestuur duaal laten functioneren Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Implementeren nieuwe begroting 100 Extern profileren Provinciale Staten Vergroten kennis en intensiveren contacten in Europa Voorbereiden activiteiten verkiezingen Provinciale Staten 2011 100 Doorlopende doelstelling die niet uit te drukken is in percentages, temeer er geen nul-meting bestaat. De werkgroep Europa heeft het 4e Randstedelijke europees Forum georganiseerd en samenwerking tussen de Randstadprovincies is geïntensiveerd. Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor De actualiteiten kunnen de bestuurlijke prioriteiten veranderen. Ontwikkeling 9

Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 11.594.372 13.068.300 19.717.300 14.908.527 4.808.773 24 13.631.000 Directe lasten 8.583.903 8.242.700 9.086.500 6.094.376 2.992.124 33 8.078.800 Overdrachten 2.257.350 833.900 1.601.200 2.227.226-626.026-39 833.900 2011 Storting voorziening 942.015 1.053.100 581.100 629.218-48.118-8 798.300 Subtotaal Lasten 23.377.641 23.198.000 30.986.100 23.859.347 7.126.753 23 23.342.000 Baten -53.737-53.600-113.200-116.548 3.348 3-87.400 Resultaat voor bestemming 23.323.904 23.144.400 30.872.900 23.742.799 7.130.101 23 23.254.600 Storting reserves 2.895.100 2.895.100 2.965.400 2.965.431-31 0 2.895.100 Onttrekking reserves -3.906.337-2.945.100-3.561.800-2.785.337-776.463-22 -2.745.100 Resultaat na bestemming 22.312.667 23.094.400 30.276.500 23.922.893 6.353.607 21 23.404.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De onderbesteding wordt in hoofdlijnen verklaard doordat er minder uitgaven hebben plaatsgevonden op de volgende onderdelen: Beleidsevaluatie en monitoring (zie verklaring bij 1.1.1.1.) Revolving Fund & Acquisitie (zie verklaring bij 1.1.1.2) Verkiezing 2011 (zie verklaring bij 1.1.1.3) Afwijking (overschrijding) wordt in hoofdzaak verklaard door een verschuiving in uitgavensoort voor sponsoring en mediaprogramma (zie verklaring bij 1.1.1.2) De onttrekkingen uit reserves zijn lager dan geraamd door een lagere onttrekking uit de reserve Revolving Fund en Acquisitie (zie verklaring bij 1.1.1.2) 10

1.1 maatschappelijk doel Het verhogen van het vertrouwen van de burgers in, en het draagvlak voor het provinciaal bestuur 1.1.1 beleidsdoel Het provinciaal bestuur betrouwbaar, klantgericht, zichtbaar en duaal laten functioneren 1.1.1.1 operationeel doel Het provinciaal bestuur betrouwbaar en klantgericht laten functioneren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 3.576.461 4.291.000 6.048.300 4.705.540 1.342.760 22 4.475.800 Directe lasten 772.221 665.800 1.132.500 693.558 438.942 39 665.800 Subtotaal Lasten 4.348.682 4.956.800 7.180.800 5.399.099 1.781.701 25 5.141.600 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 4.348.682 4.956.800 7.180.800 5.399.099 1.781.701 25 5.141.600 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0-516.700-367.586-149.114-29 0 Resultaat na bestemming 4.348.682 4.956.800 6.664.100 5.031.513 1.632.587 24 5.141.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering De onderbesteding is met name veroorzaakt door: Minder uitgaven voor beleidsevaluatie en monitoring; in waren een aantal evaluaties gericht op interne beleids- en projectprocessen, waarbij de voorkeur bestond om deze ook intern uit te voeren. Dit heeft geleid tot minder externe inhuur dan voorzien. Minder uitgaven voor Geo-datavoorziening. Een aantal opgaven lopen door in 2011, waardoor de kosten niet in gemaakt zijn. 11

Minder proceskosten dan verwacht. In de begroting was vooral rekening gehouden met proceskosten naar aanleiding van het besluit bij de begroting 2011 om op subsidies te bezuinigen. Hierdoor is minder beroep gedaan op de reserve Faciliteringskosten. Onttrekking reserves In de begroting was rekening gehouden met proceskosten naar aanleiding van het besluit bij de begroting 2011 om op subsidies te bezuinigen. Op dit budget is in bijna geen aanspraak gedaan, waardoor de onttrekking uit de reserve Faciliteringskosten lager is uitgevallen dan begroot. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 1.1.1.1.1 Verlenen van vergunningen 1.1.1.1.2 Handhaven van beleid 1.1.1.1.3 Afhandelen van bezwaaren beroepschriften 1.1.1.1.4 Behandelen verzoeken aan de Commissaris van de Koningin om bemiddeling 1.1.1.1.5 Uitvoeren beleid Koninklijke onderscheidingen 1.1.1.1.6 Verlenen subsidies - 92% van de aanvragen voor vergunningen, onttrekkingen en toestemmingen afgehandeld binnen termijn. - Handhavingscontroles uitgevoerd conform Handhavings Uitvoeringprogramma -2011. - Handhavingscontroles voor minimaal 90% uitgevoerd conform landelijke sanctiestrategie. - 80% van de bezwaar- en beroepschriften van burgers ten aanzien van door het provinciaal bestuur genomen besluiten afgehandeld binnen de termijn. - inspanningen gedaan om bezwaar- en beroepschriften op te lossen op een andere manier dan een juridische procedure. - 100% van de bemiddelingsverzoeken behandeld met de methodiek van hoor en wederhoor. - Alle aanvragen afgehandeld volgens het automatiseringssysteem DAISY (beheersinstrument). - Minimaal 95% van de beslissingen op subsidieverzoeken deelverordeningen binnen de termijn genomen. - In gewerkt conform Naleefstrategie Omgevingsrecht -2013 van de Provincie Noord- Holland. - 92% van de bezwaarschriften van burgers binnen de wettelijke termijn afgehandeld. - Bijna de helft van de ingediende bezwaren tegen subsidiebeschikkingen op een andere manier opgelost en het bezwaar werd ingetrokken. - Alle aanvragen afgehandeld - Begrote output is bij Zomernota gewijzigd naar 90%. In 92% van de beslissingen op subsidieverzoeken deelverordeningen binnen de termijn genomen. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 1.1.1.1.4. Van de bemiddelingsverzoeken is bij 100% de methodiek van hoor en wederhoor toegepast. Bij 10% van het totaal aantal verzoeken loopt de behandeling nog. 12

1.1.1.1.5. Voor de afhandeling zijn 1079 adviezen uitgebracht aan het Kapittel voor de Civiele Orde. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 1.1.1.1.1. Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken in het kader van wet- en regelgeving voor (vaar)wegen (programma 3), (grond- en zwem)water (programma 5), bodem, milieu en externe veiligheid (programma 6) en natuur en landschap (programma 7). 1.1.1.1.4. Van de verzoeken aan de Commissaris van de Koningin om bemiddeling is een geactualiseerde AO beschrijving (2007) beschikbaar. 1.1.1.1.5 Het orde reglement vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 1.1.1.2 operationeel doel Het provinciaal bestuur zichtbaar laten functioneren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 2.852.866 3.646.500 5.950.500 3.862.076 2.088.424 35 3.803.600 Directe lasten 4.626.747 4.500.100 4.057.200 2.228.589 1.828.611 45 4.257.200 Overdrachten 754.768 3.500 303.500 1.040.087-736.587-243 3.500 Storting voorziening 70.331 0 0 77.411-77.411-0 Subtotaal Lasten 8.304.712 8.150.100 10.311.200 7.208.162 3.103.038 30 8.064.300 Baten -42.900-9.100-113.200-113.231 31 0-42.900 Resultaat voor bestemming 8.261.812 8.141.000 10.198.000 7.094.931 3.103.069 30 8.021.400 Storting reserves 2.895.100 2.895.100 2.965.400 2.965.431-31 0 2.895.100 Onttrekking reserves -3.906.337-2.945.100-3.045.100-2.417.751-627.349-21 -2.745.100 Resultaat na bestemming 7.250.575 8.091.000 10.118.300 7.642.611 2.475.689 24 8.171.400 13

Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering De onderbesteding is met name veroorzaakt door: - Minder uitgaven voor kabinetszaken onder meer als gevolg van afwezigheid van de Commissaris van de Koningin in de eerste maanden van. - Voor ruim 7 ton zijn minder directe uitgaven gedaan voor sponsoring en mediaprogramma. Deze uitgaven zijn verantwoord onder de kop overdrachten. - Minder uitgegeven aan publicatie via corporate middelen, zoals NH Kwartaalmagazine. Bovendien is in geen Burgerjaarverslag uitgegeven over 2009. Dat is eind 2009 geproduceerd bij het afscheid van de heer Borghouts. - Minder uitgegeven aan het onderdeel Revolving Fund & Acquisitie als gevolg van wijzigingen in het collegebeleid in de loop. Hierdoor kwamen de oorspronkelijk, hiervoor opgenomen verplichtingen (Bombardier, Solvay, Wereld-Expo) niet tot een volledige besteding. - Voor ruim 700.000 zijn meer overdrachten gedaan voor sponsoring en mediaprogramma. Deze uitgaven waren voorzien in de raming van de directe uitgaven. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. De onttrekkingen uit reserves zijn lager dan geraamd door een lagere onttrekking uit de reserve Revolving Fund en Acquisitie. Dit heeft een directe relatie met de lagere directe lasten voor Revolving Fund en Acquistie, zoals hierboven toegelicht. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 1.1.1.2.1 Bevorderen van de stabiliteit van het bestuur 1.1.1.2.2 Bevorderen gebruik van de 'Handreiking evaluatiegesprek gemeenteraad en burgemeester' 1.1.1.2.3 Afleggen ambtsbezoeken van de Commissaris van de Koningin - Gebruik maken van burgemeester assesments. - Scouten van potentiële kandidaten. - 100% van de gemeenten hebben de handreiking ontvangen. - Tijdens bijzondere raadsvergaderingen aandacht gevraagd voor de handreiking. - Per jaar 20 ambtsbezoeken afgelegd. - In 95% van de procedures het assessment in de procedure opgenomen. - 15 potentiële kandidaten gescout en begeleid. - In de gemeenten waar evaluatiegesprekken hebben plaatsgevonden aandacht besteed aan de handreiking. - 14 ambtsbezoeken afgelegd. 14

1.1.1.2.4 Verbeteren zichtbaarheid van de Provincie Noord- Holland bij relaties en partners 1.1.1.2.5 Vergroten externe zichtbaarheid 1.1.1.2.6 Inzetten proactief persbeleid 1.1.1.2.7 Uitvoeren crisiscommunicatie 1.1.1.2.8 Optimaal inzetten communicatiemiddelen - De houding ten aanzien van relaties en samenwerkende partners is niet reactief, maar proactief. - Communicatie vormt vanaf het begin een integraal onderdeel van programma's en projecten. - Gesponsorde evenementen als platform voor relatiemanagement gebruikt. - Jaarprogramma sponsoring uitgevoerd. - Jaarprogramma voor internationale marketing en acquisitie uitgevoerd. - Activiteiten in het kader van externe betrekkingen uitgevoerd (bestuurlijke evenementen en optredens). - Meerjarencampagne zichtbaarheid uitgevoerd (tot de verkiezingen). - De voor geplande activiteiten voor het Mediaprogramma (inkopen programma's bij media) uitgevoerd. - Bekendheid en zichtbaarheid van de provincie bij burgers en belanghebbenden onderzocht - Jaarverslag opgesteld en Weblog Commissaris van de Koningin bijgehouden. - Woordvoerders zijn afdoende getraind. - Journalisten zijn actief benaderd met nieuws, door middel van persberichten, persbriefings / achtergrondgesprekken, een-op-een contacten en persconferenties. - Bij 100% van de crises draaiboek en uitgangspunten toegepast. - Middelen voor concerncommunicatie in relatie tot de nieuwe website en naar aanleiding van gebruikersonderzoek beoordeeld. - Communicatie steeds vaker betrokken bij projecten en programma's. - Het grootste deel van ruim 20 gesponsorde evenementen ingezet voor relatiemanagement. - Meerjarencampagne zichtbaarheid in niet voortgezet/uitgevoerd. - De voor geplande activiteiten voor het Mediaprogramma deels uitgevoerd. - Bekendheid en zichtbaarheid van de provincie bij burgers en belanghebbenden niet onderzocht. - Het jaarverslag van de voormalige commissaris van de Koningin in december 2009 uitgebracht. Sinds aantreden van de huidige CdK (medio ) een aantal keren een weblog geplaatst. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 1.1.1.2.3 Na de start van de heer Remkes per 1 juli heeft hij toch al 14 ambtsbezoeken afgelegd. Daarnaast zijn de 3 waterschappen en de 5 veiligheidsregio s bezocht. 1.1.1.2.4 Communicatie is in bijvoorbeeld betrokken bij de opstart van het project Identiteit Kustplaatsen, Regionale Uitvoeringsdiensten en Verkeersmanagement. Opvallende evenementen die 15

zijn ingezet voor relatiemanagement, waren Jumping Amsterdam, MidzomerZaan, Sail (Amsterdam en IJmuiden) en ontvangsten in het Zuiderzeemuseum te Enkhuizen. 1.1.1.2.5 Jaarprogramma sponsoring: Naast de negen evenementen op het gebied van sport en cultuur stonden in Sail en de start van de Giro d Italia centraal bij de sponsoring door de provincie. Het team Externe Betrekkingen was bij ruim 50 evenementen in Paviljoen Welgelegen betrokken en organiseerde onder andere de nieuwjaarsbijeenkomst, het provincieconcert en de installatie van de nieuwe commissaris. Meerjarencampagne zichtbaarheid: In 2009 is gestart met een debatreeks op RTV Noord-Holland: Noord-Holland in debat. Als gevolg van de val van het college medio 2009 hebben niet alle opnames plaatsgevonden. In hebben wij besloten af te zien van hervatting van de opnames. Mediaprogramma: Naar aanleiding van een tussenevaluatie is met het oog op de bezuinigingen besloten het mediaprogramma te stoppen. In november zijn de laatste gesponsorde tvprogramma s uitgezonden. In 2011 volgt een eindevaluatie op basis van een effectonderzoek. 1.1.1.2.6 Het actief benaderen van journalisten heeft geresulteerd in minder persberichten en meer persoonlijke contact, meer selectieve verspreiding van berichten, meer achtergrond gesprekken, meer interviews. Voorbeelden van selectieve verspreiding zijn vooral te vinden in de berichten over wegwerkzaamheden, lokale projecten en de introductieronde van de nieuwe CdK. Een geslaagd voorbeeld van proactieve mediabenadering is de persbenadering rondom het stopzetten van het project Wieringerrandmeer. Interviews en achtergrondgesprekken hebben onder meer geleid tot veel persaandacht rondom de veranderingen in de jeugdzorg (Texelconferentie), een paginagroot artikel over Identiteit Kustplaatsen, veel aandacht voor de problematiek rondom de damherten in de Waterleidingduinen en tal van andere publicaties. Sinds worden nieuwsberichten ook via Twitter verspreid. 1.1.1.2.7 In hebben zich geen crises voorgedaan. Wel hebben wij een aantal keer een beroep gedaan op de piketadviseur Communicatie. Ook hebben wij op de achtergrond enkele acties uitgezet in het kader van mediamonitoring. 1.1.1.2.8 Wij hebben in gebruikersonderzoek gedaan naar de gedrukte media van de provincie. Naar aanleiding daarvan hebben wij wijzigingen aangebracht in de gedrukte media. Wij hebben verder in het CMS van het intranet volledig vernieuwd. Ook hebben wij een cross mediastrategie gemaakt. Hierin ligt de nadruk op het personaliseren van communicatie en een goede interactie tussen de verschillende media. De implementatie van deze strategie is in gestart en zal in 2011 verder worden uitgebouwd. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 1.1.1.2.5 Wij verwijzen naar de website van de provincie Noord-Holland. De link naar de website vindt u hier. 1.1.1.2.7 De notitie Rijksheren in het crisismanagement, de link naar crisismanagement op de website van de provincie Noord-Holland en het provinciale coördinatieplan vindt u hier. 1.1.1.2.4. en 2.1.1.1.2 De basis voor deze instrumenten ligt gedeeltelijk in het collegeprogramma. Daarin is opgenomen: De acquisitie voor de vestiging van nieuwe bedrijven moet worden gestroomlijnd, waartoe wij het voortouw nemen. Eenmaal gevestigde bedrijven moeten waar mogelijk kunnen rekenen op de steun van de provincie als zij door provinciale of gemeentelijke regelgeving problemen ondervinden bij de bedrijfsuitoefening. Daarvoor zullen wij één loket inrichten, dat ook in digitale vorm en meertalig wordt uitgevoerd. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 16

1.1.1.3 operationeel doel Het provinciaal bestuur duaal laten functioneren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 5.165.045 5.130.800 7.718.500 6.340.911 1.377.589 18 5.351.600 Directe lasten 3.184.936 3.076.800 3.896.800 3.172.229 724.571 19 3.155.800 Overdrachten 1.502.581 830.400 1.297.700 1.187.139 110.561 9 830.400 Storting voorziening 871.684 1.053.100 581.100 551.807 29.293 5 798.300 Subtotaal Lasten 10.724.246 10.091.100 13.494.100 11.252.087 2.242.013 17 10.136.100 Baten -10.837-44.500 0-3.317 3.317 - -44.500 Resultaat voor bestemming 10.713.409 10.046.600 13.494.100 11.248.770 2.245.330 17 10.091.600 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 10.713.409 10.046.600 13.494.100 11.248.770 2.245.330 17 10.091.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De onderbesteding is met name veroorzaakt door: - Minder uitgaven voor verkiezingen 2011, dan begroot. Dit budget wordt via de RUI overgeheveld naar 2011. De uitgaven op dit budget worden verantwoord in 2011. - Minder onkostenvergoedingen naar aanleiding van een herziend onkostenbeleid. - Achterblijvende uitgaven op o.a. vaste vergoeding aan PS-leden, vergoedingen van presentiegelden aan duo-leden.; 17

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 1.1.1.3.1 Implementeren nieuwe programmabegroting 1.1.1.3.2 Extern profileren Provinciale Staten 1.1.1.3.3 Vergroten kennis en intensiveren contacten in Europa door de Werkgroep Europa bestaande uit leden va 1.1.1.3.4 Voorbereiden Plan van Aanpak Verkiezingen Provinciale Staten 2011 1.1.1.3.5 Jaarlijks bijdragen aan de Randstedelijke Rekenkamer - Nieuwe format voor de begroting conform het besluit van Provinciale Staten geïmplementeerd. - Implementatie door de klankbordgroep gemonitord. - Communicatiebeleidsplan, inclusief inzet middelen en tijdspad vastgesteld. - Nulmeting met imago onderzoek uitgevoerd - Werkplan Europa uitgevoerd. - Werkplan Europa 2011 vastgesteld. - Draaiboek verkiezingen Provinciale Staten 2011 gemaakt. - Onafhankelijke onderzoeken door de Randstedelijke Rekenkamer uitgevoerd. - Het nieuwe format is ingevoerd - Implementatie niet gemonitord - Van het uitvoeren van een nulmeting met imago onderzoek afgezien - Werkplan Europa niet uitgevoerd - Werkplan Europa 2011 niet vastgesteld - Het Plan van aanpak Verkiezingen Provinciale Staten en introductie vastgesteld in het Presidium - Vier onderzoeken door de Randstedelijke Rekenkamer uitgevoerd ten behoeve van Provinciale Staten Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 1.1.1.3.1 In 2011 wordt een algehele evaluatie uitgevoerd. 1.1.1.3.2. Het Communicatiebeleidsplan! 1.1.1.3.3 - Abusievelijk is vermeld dat er een Werkplan zou worden gemaakt. Er is echter gewerkt met een Lange Termijn Agenda. De volgende onderdelen zijn gerealiseerd: - Het 4e Randstedelijke Europees Forum over de EU 2020-strategie is georganiseerd door de werkgroep. - Intensivering samenwerking Randstad Provincies heeft plaats gevonden. - Contactpersonen Europa zijn in de statencommissies benoemd. - De werkgroep heeft de behandeling van Europa-onderwerpen in de vakcommissies gecoördineerd. - De werkgroep heeft diverse werkbezoeken afgelegd. - De werkgroep heeft verantwoording afgelegd aan FEPO d.m.v. een activiteitenoverzicht van de afgelopen statenperiode. - Het functioneren van de werkgroep en het Europa-beleid van PS zijn geëvalueerd; aanbevelingen worden voorgelegd aan de nieuwe PS. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 18

Beleidsstukken bij deze instrumenten 1.1.1.3.1 Begroting 2009. 1.1.1.3.2 Hier ligt een besluit van Provinciale Staten aan ten grondslag. 1.1.1.3.3 Hier ligt een besluit van de commissie FEPO aan ten grondslag. 1.1.1.3.5 De provincie levert een verplichte bijdrage aan de Randstedelijke Rekenkamer, de link naar de website Randstedelijke Rekenkamer vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 19

20

Programma 2 Bestuur en andere overheden Doelenboom Waarborgen van een professioneel, sturend en extern georiënteerd middenbestuur De provincie beter positioneren en de bestuurskracht van de provincie en haar bestuurlijke partners vergroten Goed bestuur van de lokale overheid waarborgen Noord-Hollandse belangen bij het Rijk en bij de EU positioneren Zorg dragen voor een krachtig middenbestuur met minimale bestuurlijke drukte Crisismanagement voorbereiden en coördineren Archieven en informatiebestanden goed (laten) beheren en toegankelijk maken/ houden Voorkomen van het faciliteren van criminele organisaties Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Behartiging van belangen in Brussel gebaseerd op de prioritaire dossiers uit de Agenda voor de Europese Strategie. Optimaal benutten van Europese subsidieprogramma s als EFRO en Interreg en deze met onze eigen cofinanciering stimuleren. Stimuleren en faciliteren van gemeentelijke herindeling in de provincie Noord-Holland. Stimuleren diversiteit in het openbaar bestuur. 100 100 100 Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor Verschillende partijen op Europees, nationaal en lokaal niveau. Het rijkskader voor gemeentelijke herindelingen. Europese wet- en regelgeving. Archivering. Ontwikkeling De gemeenteraadsverkiezingen in hebben geleid tot samenstellingen van nieuwe colleges en nieuwe collegeprogramma s. De Tweede Kamerverkiezingen hebben geleid tot een nieuw kabinet en een nieuw regeer- en gedoogakkoord. Het kabinet is gevallen en hierdoor lag het herindelingsvoorstel GV4 en het herindelingsvoorstel Hollands Kroon stil. Er is in een nieuwe Archiefregeling ingegaan 21

Crisismanagement Per 1-10- is de nieuwe Wet Veiligheidsregio s in werking getreden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 5.256.278 5.279.900 5.736.200 5.677.684 58.516 1 5.507.100 Directe lasten 644.087 1.241.400 925.800 532.704 393.096 42 1.257.000 Overdrachten 38.385.311 38.485.200 4.233.200 2.790.484 1.442.716 34 3.716.100 Storting voorziening 5.586.220 0 0 7.128.057-7.128.057-0 Subtotaal Lasten 49.871.896 45.006.500 10.895.200 16.128.928-5.233.728-48 10.480.200 Baten -615.075-150.000-5.819.700-6.094.877 275.177 5-150.000 Resultaat voor bestemming 49.256.821 44.856.500 5.075.500 10.034.051-4.958.551-98 10.330.200 Storting reserves 2.363.000 2.363.000 7.720.100 7.720.110-10 0 2.363.000 Onttrekking reserves -7.195.240-2.319.100-2.179.100-8.322.894 6.143.794 282-2.350.000 Resultaat na bestemming 44.424.582 44.900.400 10.616.500 9.431.267 1.185.233 11 10.343.200 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Op dit programma drukken onder meer de directe lasten, overdrachten en baten die allemaal te maken hebben met de uitvoering van projecten die drukken op de reserve Europese cofinanciering. In totaal is 2,3 miljoen euro gestort in de reserve, terwijl 1,2 miljoen euro aan de reserve is onttrokken. Het saldo is gedoteerd aan de reserve cofinanciering welke op kasbasis ultimo 10,7 miljoen bedraagt. Op verplichtingenbasis bedraagt de reserve 3,7 miljoen. Vanuit de voorziening Europese projecten valt 240.000 vrij. Deze bedraagt ultimo 128.000 op kasbasis en 45.000 op verplichtingenbasis. De voorziening betreft enkel het project Suscod. Er zijn met name meer overdrachten begroot op EU-projecten dan zijn gerealiseerd. Dit heeft te maken met de relatief lange besluitvormingsprocessen. In totaal is voor ruim 1,1 miljoen aan subsidies verstrekt De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Zie toelichting op reserve Europese projecten bij directe lasten. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. 22

2.1 maatschappelijk doel Waarborgen van een professioneel, sturend en extern georiënteerd middenbestuur 2.1.1 beleidsdoel De provincie beter positioneren en de bestuurkracht van de provincie en haar bestuurlijke partners vergroten 2.1.1.1 operationeel doel Goed bestuur van de lokale overheid waarborgen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.179.949 1.016.500 1.125.900 1.101.239 24.661 2 1.060.300 Directe lasten 81.954 375.900 169.900 84.664 85.236 50 375.900 Overdrachten 211.366 0 150.000 21.590 128.410 86 0 Subtotaal Lasten 1.473.270 1.392.400 1.445.800 1.207.493 238.307 16 1.436.200 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 1.473.270 1.392.400 1.445.800 1.207.493 238.307 16 1.436.200 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 1.473.270 1.392.400 1.445.800 1.207.493 238.307 16 1.436.200 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Voor is 100.000 extra beschikbaar gesteld voor bestuurskrachtversterking van gemeenten. Dit budget is 50/50 opgenomen onder Directe Lasten en Overdrachten. Verwacht werd dat er veel initiatieven tot fusie of samenwerking zouden komen. In de praktijk blijken gemeenten meer tijd nodig te hebben. Voorgesteld is 50.000 op te nemen in de Reserve Uitgestelde Intenties. In 2009 is besloten tot een bestuurskrachtmeting in Randstadverband. Voor het Noord-Hollandse aandeel in de kosten was 111.400 gereserveerd. Van deze verplichting is 60.000 niet besteed. De 23

verplichting is afgeboekt. Voorgesteld is 50.000 op te nemen in de Reserve Uitgestelde Intenties (zie Directe Lasten). Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 2.1.1.1.1 Stimuleren en faciliteren van debat over bestuurlijk indeling van de regio's - Debatten in 3 regio's gevoerd., zie toelichting. 2.1.1.1.2 Financieel toezicht houden 2.1.1.1.3 Burgemeestersassesments uitvoeren - Van 100% van de gemeenten de financiële positie en het financiële proces geanalyseerd. - Bij 60% van de burgemeestersbenoemingen "assesments" gebruikt. - Functieonderhoud gepleegd (95% exitgesprekken, 95% evaluatiegesprekken). - Van de 56 geplande analyses, 52 analyses gerealiseerd. - In 90% van de procedures het assesment opgenomen en gebruikt. - Functieonderhoud gepleegd: 95% evaluatie/ functioneringsgesprekken gerealiseerd, exitgesprekken 100%. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 2.1.1.1.2. De begrote output behelst het opstellen van een analyse, alsmede het ter kennis brengen van de resultaten daarvan aan de gemeenteraden. Voor stonden 56 analyses gepland, waarbij een oordeel wordt gevormd over (in principe alleen) de financiële positie van de Noord-Hollandse gemeenten. Hiervan zijn er 52 gerealiseerd. Het verschil van 4 is ontstaan door personele mutaties. Met 1 gemeente is wel een gesprek gevoerd, maar daarvoor is geen analyse opgesteld. Voor 3 gemeenten zijn wel analyses opgemaakt, maar zijn de bevindingen niet gecommuniceerd met gemeenten. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 2.1.1.1.1 De uitvoeringsregeling Bijdrage bestuurskracht en samenwerking Noord-Holland 2009 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 2.1.1.1.1 In de regio Kop van Noord-Holland spelen twee herindelingen, in de regio Gooi en Vechtstreek speelt 1 herindeling en in de regio West-Friesland is in 1 herindeling afgerond. In de andere regio s worden gemeenten gestimuleerd met elkaar te spreken over regionale samenwerking c.q. herindeling. Waar mogelijk wordt dit door de provincie gefaciliteerd door een subsidie via de 24

uitvoeringsregeling Bijdrage gemeentelijke samenwerking. 2.1.1.2 operationeel doel Noord-Hollandse belangen bij het Rijk en bij de EU positioneren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.079.041 979.100 985.500 1.281.220-295.720-30 1.021.100 Directe lasten 287.326 369.700 151.700 279.941-128.241-85 369.700 Overdrachten 37.105.113 37.469.100 2.867.100 1.660.141 1.206.959 42 2.500.000 Storting voorziening 5.586.220 0 0 7.128.057-7.128.057-0 Subtotaal Lasten 44.057.700 38.817.900 4.004.300 10.349.358-6.345.058-158 3.890.800 Baten -530.491-150.000-5.736.200-6.047.033 310.833 5-150.000 Resultaat voor bestemming 43.527.209 38.667.900-1.731.900 4.302.325-6.034.225 348 3.740.800 Storting reserves 2.363.000 2.363.000 7.720.100 7.720.110-10 0 2.363.000 Onttrekking reserves -7.165.240-2.319.100-2.179.100-8.322.894 6.143.794 282-2.350.000 Resultaat na bestemming 38.724.969 38.711.800 3.809.100 3.699.541 109.559 3 3.753.800 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Op dit operationeel doel drukken onder meer de directe lasten, overdrachten en baten die allemaal te maken hebben met de uitvoering van projecten die drukken op de reserve Europese cofinanciering. In totaal is 2,3 miljoen euro gestort in de reserve, terwijl 1,2 miljoen euro aan de reserve is onttrokken. Het saldo is gedoteerd aan de reserve cofinanciering welke op kasbasis ultimo 10,7 miljoen bedraagt. Op verplichtingenbasis bedraagt de reserve 3,7 miljoen. Vanuit de voorziening Europese projecten valt 240.000 vrij. Deze bedraagt ultimo 128.000 op kasbasis en 45.000 op verplichtingenbasis. De voorziening betreft enkel het project Suscod. De onderbesteding op directe lasten heeft te maken met het eindigen van beleidscofinancieringsprojecten, aangezien het merendeel als subsidie wordt weggezet. Zie ook directe lasten inzake reserve en voorziening. Verschillen worden verklaard door afwijkingen tussen begrote en gerealiseerde bedragen en worden gemuteerd op de reserve. Er zijn met name meer overdrachten (subsidies) verwacht op EU-projecten dan zijn gerealiseerd. Dit heeft te maken met de relatief lange besluitvormingsprocessen. In totaal is voor ruim 1,1 miljoen aan subsidies verstrekt. 25

Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Zie ook directe lasten inzake reserve en voorziening. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 2.1.1.2.1 De ontwikkelingen op de prioritaire dossiers uit de Agenda voor de Europese Strategie bijhouden en i 2.1.1.2.2 Europese subsidieprogramma's als EFRO en Interrreg optimaal benutten en met eigen cofinanciering sti 2.1.1.2.3 De voor Noord-Holland prioritaire dossiers van het Rijk volgen - Het goed in kaart hebben gebracht van de relevante Europese dossiers voor de provincie en inbreng terugzien in Europese beleidsvorming. - Goedgekeurde EFRO en Interreg projecten in het kader van OP West. - Het goed in kaart hebben gebracht van voor de provincie relevante dossiers van het Rijk en inbreng terugzien in beleidsvorming van het Rijk., zie toelichting., zie toelichting., zie toelichting. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 2.1.1.2.1 2.1.1.2.3 De Agenda voor de Europese Strategie (AES). 2.1.1.2.1 2.1.1.2.3 Het besluit 2007-2011 van het college van Gedeputeerde Staten d.d. 4 december 2007. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 2.1.1.2.1Toepassing van dit instrument heeft bij de diverse beleidssectoren een groter bewustzijn voor relevante Europese ontwikkelingen teweeggebracht. De inbreng van onze provincie is terug te zien via de Randstadsamenwerking in het netwerk PURPLE; de peri-urbane dimensie heeft geregeld een plaats gekregen in de Europese beleidsvorming. 2.1.1.2.2 In het kader van het Europese Operationele Programma Kansen voor West zijn 7 projecten gecofinancierd in met middelen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en met provinciaal geld vanuit de reserve Cofinanciering Europese Projecten. De 7 projecten hebben 26

betrekking op de volgende twee prioriteiten van het programma Kansen voor West: 1) Kennis, innovatie en ondernemerschap en 2) attractieve regio s. De provincie Noord-Holland is Lead Partner in het INTERREG project: SUSCOD. INTERREG is een Europees subsidieprogramma dat internationale samenwerking stimuleert. SUSCOD staat voor Sustainable Coast Developement en ontwikkelt praktische hulpmiddelen voor beleidsontwikkelaars en uitvoerders van projecten langs de kust om de mogelijkheden van de kust beter te benutten. Het project heeft raakvlakken met de ontwikkeling van de Noord-Hollandse methode voor gebiedsontwikkeling en is tevens relevant voor realisatie van ons provinciaal kustbeleid en de ontwikkeling van kustbeleid via het deelprogramma Kust van het Deltaprogramma. 2.1.1.2.3 De prioritaire dossiers voor Noord-Holland zijn in meerdere malen beoordeeld op actualiteit. In de beleidsvorming van het Rijk is dit niet op alle dossiers direct zichtbaar, maar bij een groot aantal dossiers is terug te zien dat Noord-Holland actief heeft ingezet op prioritaire dossiers en projecten, bijvoorbeeld de N23. 2.1.1.3 operationeel doel Zorg dragen voor een krachtig middenbestuur met minimale bestuurlijke drukte Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.296.584 1.649.700 1.680.500 1.337.955 342.545 20 1.720.700 Directe lasten 50.350 222.800 149.800 21.630 128.170 86 238.400 Overdrachten 992.106 909.800 1.109.800 997.201 112.599 10 1.109.800 Subtotaal Lasten 2.339.041 2.782.300 2.940.100 2.356.786 583.314 20 3.068.900 Baten -84.584 0 0-47.844 47.844-0 Resultaat voor bestemming 2.254.457 2.782.300 2.940.100 2.308.942 631.158 21 3.068.900 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 2.254.457 2.782.300 2.940.100 2.308.942 631.158 21 3.068.900 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Baten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De lasten zijn achtergebleven bij de raming doordat meer strategische verkenningen intern zijn uitgevoerd in plaats van uit te besteden. In is, in tegenstelling tot in eerdere jaren, geen verzoek ontvangen voor een bijdrage in de IPO-flexpool. Van het IPO is een bijdrage ontvangen voor de detachering van een provinciemedewerker bij het IPO. 27

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 2.1.1.3.1 Strategisch beleidsonderzoeksprogra mma voor 2008-2009 uitvoeren 2.1.1.3.2 Belangen binnen de Randstad behartigen 2.1.1.3.3 Accountmanagement als eerste aanspreekpunt binnen de regio uitvoeren 2.1.1.3.4 Strategische verkenningen uitvoeren 2.1.1.3.5 Invullen ombudsfunctie CvdK - 100% van het programma uitgevoerd. - Afstemming gerealiseerd tussen de 4 Randstadprovincies en de 4 grote steden is gerealiseerd. Dossiers waarin samen wordt opgetrokken zijn vastgesteld. - Onderhouden van een goede relatie met de lokale overheden en met 9 middelgrote steden. Werkafspraken gemaakt over gezamenlijke dossiers. - 2 strategische verkenningen uitgevoerd. - Bemiddeld door de CvdK bij bestuurlijke kwesties. - 9 van de 11 onderdelen van het strategisch beleidsprogramma uitgevoerd. Zie toelichting. - 75% gerealiseerd, zie toelichting. - 90% gerealiseerd, zie toelichting. - 3 strategische verkenningen uitgevoerd. - In totaal 49 bemiddelingsverzoeken ontvangen en behandeld. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 2.1.1.3.2 De Bestuurlijke Strategische Agenda (Archief: 2003/39962). Het besluit van het College van Gedeputeerde Staten d.d. 11 november 2003. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 2.1.1.3.1 Het totale strategische beleidsonderzoeksprogramma 2008-2009 bestaat uit 11 onderdelen. Twee onderdelen zijn bij nader inzien niet uitgevoerd vanwege een verschuivende urgentie. Via dit programma worden ondersteunende inzichten geleverd voor de reguliere adviezen aan GS. Voorbeelden zijn scenariostudies, quick-scans en verkenningen. 2.1.1.3.2 In is vooral ingezet op het traject Profiel Provincies - om te komen tot een offensief verhaal naar het Rijk inzake de toekomst en het profiel van de provincies. Daardoor is de samenwerking in P4-verband naar de achtergrond geschoven. 2.1.1.3.3 De gevoerde gesprekken met de Noord-Hollandse gemeenten zijn gericht op informatieuitwisseling, interventie bij knelpunten en bestuurlijke relatie. Daarnaast coördinatie van grootschalige projecten zoals stedelijke vernieuwing Den Helder, interne coördinatie t.b.v. 28

gemeentelijke projecten (bijvoorbeeld Blaricummermeent), eerste aanspreekpunt voor gemeenten om plannen en projecten mee te bespreken en verwijsfunctie. Er zijn geen werkafspraken gerealiseerd met 9 middelgrote steden, omdat op basis van een bestuurlijke gespreksronde is geconcludeerd dat de belangrijke onderwerpen van grote gemeenten via bestaande beleidskaders en interventies lopen. Deze beslissing past tevens in het streven het aantal bestuurlijke overleggen te reduceren. Hiermee is ca. 10 % van de output niet gerealiseerd. 2.1.1.4 operationeel doel Crisismanagement voorbereiden en coördineren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.205.105 1.181.500 1.635.100 1.445.356 189.744 12 1.232.400 Directe lasten 203.666 248.000 429.400 134.661 294.739 69 248.000 Overdrachten 76.726 106.300 106.300 111.552-5.252-5 106.300 Subtotaal Lasten 1.485.498 1.535.800 2.170.800 1.691.568 479.232 22 1.586.700 Baten 0 0-83.500 0-83.500-100 0 Resultaat voor bestemming 1.485.498 1.535.800 2.087.300 1.691.568 395.732 19 1.586.700 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -30.000 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 1.455.498 1.535.800 2.087.300 1.691.568 395.732 19 1.586.700 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De incidentele toekenning van 100.000 op het PCC-budget van voor de ontwikkeling van de scenariokaarten is niet uitgegeven. De begrote baten van 83.000 zijn dus ook niet ontvangen. Uiteindelijk hebben de veiligheidsregio s er voor gekozen om de scenariokaarten zelf te ontwikkelen. Pas in oktober was bekend dat er inderdaad geen enkele sprake meer zou zijn van uitbesteding. Hiermee verviel de noodzaak tot (voor)financiering door de provincie. De werkelijke uitputting is beperkt gebleven omdat de bijdragen haalbaarheidsstudie schaalvergroting veiligheidsregio's en de bijdragen coördinatieplan rampenbestrijding Waddenzee en IJsselmeer (SAMIJ) als overdrachten zijn verantwoord. De werkelijke uitputting is beperkt gebleven doordat er minder externe ondersteuning nodig was vanwege de vacature 29

commissaris van de Koningin in het 1e halfjaar. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 2.1.1.4.1 Coördinatie van bovenregionale en regionale crisisbeheersing 2.1.1.4.2 Toezicht houden op crisisbeheersing 2.1.1.4.3 Beheren risicokaart - Beleidsontwikkeling afgestemd met en door veiligheidspartners. - De rampenplannen binnen gestelde termijn van 3 maanden getoetst. - 2 á 3 keer bestuurlijk overleg gepleegd met veiligheidspartners. - Van 100% van de gemeenten 90% van de risico objecten in de risicokaart opgenomen. - Een bijdrage geleverd aan het onderzoek naar de mogelijkheid om te komen tot schaalvergroting van de veiligheidsregio Zaanstreek- Waterland - Binnen de kaders van wet- en regelgeving plannen waar nodig getoetst. - Met de inwerkingtreding van de Wet Veiligheidsregio's per 1 oktober toezicht op de gemeentelijke rampenplannen vervallen. - In 100% van de gemeenten meer dan 90% van de risico-objecten (bedrijven met gevaarlijke stoffen en kwetsbare bestemmingen) op de risicokaart NH opgenomen. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 2.1.1.4.1 De website rampensite vindt u hier. 2.1.1.4.3 De website risicokaart vindt u hier Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 30

2.1.1.5 operationeel doel Archieven en informatiebestanden goed (laten) beheren en toegankelijk maken/houden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 495.598 453.100 309.200 511.913-202.713-66 472.600 Directe lasten 20.890 25.000 25.000 17.711 7.289 29 25.000 Subtotaal Lasten 516.488 478.100 334.200 529.624-195.424-58 497.600 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 516.488 478.100 334.200 529.624-195.424-58 497.600 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 516.488 478.100 334.200 529.624-195.424-58 497.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. In zijn minder uitgaven gedaan voor archiefinspectie omdat de voor geplande toets op het edepot van de gemeente Amsterdam op verzoek van de gemeente is doorgeschoven naar 2011. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 2.1.1.5.1 Stimuleren dekkingsgraad Regionaal Historische Centra (RHC's) 2.1.1.5.2 Wettelijke normen voor archiefruimten en bewaarplaatsen 2.1.1.5.3 Inspectierapport verslagen opstellen/ gesprekken op bestuurlijk en managementniveau - 100% gemeenten en waterschappen binnen de provincie bij een RHC aangesloten. - 100% van de archiefruimten en - bewaarplaatsen voldoen aan wettelijke normen. - 58 van de 60 gemeenten aangesloten. - Het grootste deel van de archiefruimten en bewaarplaatsen aangepast aan de wettelijke normen. - 7 volwaardige RHC's - 6 volwaardige RHC's in Noord- Holland gerealiseerd 31

Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 2.1.1.5.1. De overgebleven 2 gemeenten (Texel en Diemen) zijn gestimuleerd tot samenwerking met RHC Alkmaar respectievelijk het Stadsarchief Amsterdam. Dit laatste heeft al tot betere digitale toegang van het Diemer Archief geleid. 2.1.1.5.2. Bewaarplaatsen (voor historisch archief): de archiefbewaarplaatsen van Texel en Haarlemmermeer zijn goedgekeurd. De nieuwbouw van het RHC Alkmaar en het Zaans Archief is gaande. Archiefruimten (voor recent archief): 75% van de gemeenten voldoen aan de wettelijke normen. Er loopt nog een goedkeuringsprocedure voor Medemblik, Zaanstad en Heemskerk. Voor de waterschappen is 100% in orde en voor de politieregio's 60%. De gemeenten en korpsen die nog niet voldoen aan de wettelijke normen zijn aangeschreven. 2.1.1.5.3. In de regio Gooi en Vechtstreek zijn nog steeds 3 kleine zelfstandige archiefdiensten in plaats van 1 volwaardige RHC. De publiekstoegankelijkheid is verbeterd door de lancering van een gezamenlijke website gooienvechthistorisch.nl waaraan al eerder een provinciale eenmalige bijdrage van 250.000,-- is verleend. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 2.1.1.5.1.2.1.1.5.3 De Jaarverslagen van de provinciale archiefinspectie sinds 1995 en de Cultuurnota s vanaf 1997-2000. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 32

2.1.1.6 operationeel doel Voorkomen van het faciliteren van criminele organisaties Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten -100 0 0-5.902 5.902-0 Subtotaal Lasten -100 0 0-5.902 5.902-0 Baten 1 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming -99 0 0-5.902 5.902-0 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming -99 0 0-5.902 5.902-0 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 2.1.1.6.1 Screenen van ondernemingen die inschrijven op een aanbesteding. - Ca. 80 inschrijvers gescreend - 50 inschrijvers gescreend. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 2.1.1.6.1: De hoeveelheid te screenen inschrijvers wordt bepaald door het aantal Europese aanbestedingen in de sector bouw. Dat is lager uitgevallen dan geraamd. Daarnaast is veel capaciteit vrijgemaakt voor enkele onderzoeken Toelichting Veranderingen in deze instrumenten.met ingang van 1 oktober worden ook aanvragers van het milieudeel van omgevingsfactoren gescreend. De omschrijving van het instrument kan het best worden veranderd in: Screenen van inschrijvers op overheidsopdrachten en aanvragers van omgevingsvergunningen en subsidies. Beleidsstukken bij deze instrumenten 2.1.1.6.1 De wet BIBOB vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 33

Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 34

Programma 3 Wegen, Verkeer en Mobiliteitsmanagement Doelenboom Vlot en veilig verkeer Noord-Holland stimuleren Verkeer- en vervoerplan uitvoeren dat veiligheid en doorstroming verbetert Het beheren en onderhouden van een samenhangend en duurzaam netwerk van wegen en busbanen Provinciaal verkeer- en vervoerplan uitvoeren Provinciale wegen en busbanen voldoen aan eisen van veiligheid, bereikbaarheid, comfort, aanzien, leefbaarheid en milieu Programma Randstad Urgent uitvoeren Provinciale vaarwegen voldoen aan de eisen van veiligheid, bereikbaarheid, comfort, aanzien, leefbaarheid en milieu Regionale studies en uitvoeren projecten PMI -2014 uitvoeren Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting TWIN-H: voordrachten doen aan PS met uitgewerkte projectvoorstellen voor de geprioriteerde projecten. Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) realiseren in Metropool Regio Amsterdam (MRA): verbetering realiseren van doorstroming en stimuleren betrouwbaarheid HOV. Westfrisiaweg: inpassingsplan realiseren. 75 Tracé Huizen Hilversum is geaccordeerd in de Commissie WVV. Besluitvorming binnen de betrokken gemeenten is nog niet afgerond. 100 Conform. 75 Besluitvorming over het ontwerpinpassingsplan door GS wordt verwacht in februari 2011. Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor Wet- en regelgeving (Planwet Verkeer). Ruimtelijke en sociaal-economische ontwikkeling. De partners in de Metropoolregio Amsterdam, het rijk, gemeenten, waterschappen, belangenorganisaties en individuele grondeigenaars. Ontwikkeling Als gevolg van gemeenteraadsverkiezingen vraagt besluitvorming over enkele projecten meer tijd. 35

Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 31.004.455 32.591.900 32.739.000 34.055.625-1.316.625-4 33.994.800 Directe lasten 91.892.279 81.730.500 112.961.100 158.529.245-45.568.145-40 66.492.200 Kapitaallasten 27.128.378 45.727.100 89.912.700 27.410.469 62.502.231 70 44.908.700 Overdrachten 25.564.747 29.139.100 51.934.300 37.732.986 14.201.314 27 23.364.700 Storting voorziening 6.291.553 0 0 17.135.837-17.135.837-0 Subtotaal Lasten 181.881.414 189.188.600 287.547.100 274.864.162 12.682.938 4 168.760.400 Baten -30.549.565-34.226.500-49.848.900-52.030.557 2.181.657 4-20.746.200 Resultaat voor bestemming 151.331.849 154.962.100 237.698.200 222.833.605 14.864.595 6 148.014.200 Storting reserves 43.979.500 8.883.500 14.487.900 15.448.816-960.916-7 7.383.500 Onttrekking reserves -49.669.425-50.378.400-128.393.000-115.225.031-13.167.969-10 -23.185.100 Resultaat na bestemming 145.641.922 113.467.200 123.793.100 123.057.391 735.709 1 132.212.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De kapitaalslasten Reconstructie N242 en EXIN-H projecten zijn verantwoord onder directe lasten. De overschrijding van 62,7 miljoen valt weg tegen de onderbesteding bij kapitaalslasten. Na correctie resteert een onderbesteding van 17 miljoen. Hoogwaardig Openbaar Vervoer Op vier trajecten Zijtakken Zuid Tangent (ZT) is vertraging ontstaan o.a. door de keuze voor de boerenlandvariant N201. Het project ZT-14 liep vertraging op door vorst. Door een scopewijziging op de bushaltes ZT is vertraging in de uitvoering ontstaan. Van het budget projecten (Zijtakken) Zuid Tangent is 5,3 miljoen onbenut, wat terugvloeit naar de reserve OV Zuid Tangent. Westfrisiaweg, krediet grondaankopen Provincie voert een passief aankoopbeleid, waarbij wordt ingegaan op onroerende zaken die door derden binnen het voorgenomen tracé worden aangeboden. Het aanbod was in beperkt, resulterend in een onderbesteding van 1,1 miljoen. Krediet blijft uiteraard beschikbaar voor komend jaar. Reserve groot onderhoud wegen, vaarwegen en VIK Een onderbesteding van 5,2 miljoen door stagnatie in de uitvoering van de (oever) projecten, alsmede vanwege aanbestedingsvoordelen. Het niet 36

Kapitaallasten Overdrachten Stortingen voorzieningen bestede deel vloeit terug naar de reserve. Variabel onderhoud vaarwegen Van het jaarplan variabel onderhoud vaarwegen is voor 2,3 miljoen niet uitgevoerd. Hiervan is 1,8 miljoen wel verplicht en in een voorziening gestort. Voor de resterende 500.000 is de aanbesteding nog niet afgerond. Dit is in een reserve gestort. Bereikbaarheidsplan Hilversum en omstreken De oplevering fietstunnel La Place is doorgeschoven naar medio 2011. Er zijn verbeteringen in het plan aangebracht waarvan de werkzaamheden worden uitgevoerd in 2011. Een deel van de begrote uitgaven, namelijk 749.000 schuift door naar 2011. Blijft een onderbesteding van 2,4 miljoen, opgebouwd uit relatief lage bedragen van diverse begrotingsonderdelen. Deze verschillen vindt u nader verklaard onder de directe lasten per operationeel doel. De kapitaalslasten Reconstructie N242 en EXIN-H projecten zijn verantwoord onder directe lasten. De onderbesteding van 62,5 miljoen valt weg tegen de overschrijding bij directe lasten. Bij uitvoer van het Programma Fietsimpuls is vrijval van 3 miljoen ontstaan door terugtrekking van inliggende gemeenten. In januari 2011 is hiertoe een aangepast bestedingsplan ingediend. Een aanzienlijk deel van de subsidieverleningen van het Programma fietsimpuls heeft plaatsgevonden aan het eind van het jaar. Tevens zijn van de subsidieverplichtingen uit voorgaande jaren minder verzoeken tot vaststelling binnengekomen. Het geplande kasritme, 8 miljoen, komt daardoor pas tot besteding in 2011. Het bedrag vloeit terug in de voorziening Rijksgelden en Reserve Fietsimpuls. Het faciliteren van Kleine Infrastructuur BDU verloopt inhoudelijk conform planning. Onderbesteding van 2 miljoen is het gevolg van gewijzigd kasritme. Het bedrag vloeit terug in de balanspost Rijksmiddelen BDU en komt in 2011 alsnog tot besteding. Het resterende deel van 1 miljoen betreft diverse begrotingsonderdelen. Deze vindt u nader verklaard onder overdrachten per operationeel doel. De afwijking is verder het gevolg van de stelselwijziging, deze werd niet begroot maar is wel gerealiseerd. Fietsimpuls 8,3 miljoen en reserve kleine infraprojecten 4 miljoen. Van het jaarplan variabel onderhoud vaarwegen is voor 2,3 miljoen niet uitgevoerd. Hiervan is 1,8 miljoen wel verplicht en in een voorziening gestort. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Baten Een vordering op gemeenten inzake de regionale bijdragen N9. Onttrekking reserves De projectkosten zijn in voorgaande jaren gerealiseerd, de afgesproken bijdragen zijn echter nooit aan de provincie overgemaakt. In is overgegaan tot het invorderen van de bijdragen ( 750.000). De hoogte van de bijdragen van het Hoogheemraadschap Rijnland en Rijkswaterstaat aan baggerwerkzaamheden waren op het moment van het opstellen van de begroting nog niet uitonderhandeld en daardoor niet geraamd ( 500.000). Extra inkomsten door bijdragen derden tbv gladheidbestrijding en meer verhaalbare schades. Bij de reserve Zuid-Tangent blijft de onttrekking 12,2 miljoen achter op 37

Storting reserves de begroting. Oorzaken: Er is abusievelijk geen bedrag voor nog te ontvangen subsidie ad 8,3 miljoen begroot, het bedrag is wel als nog te ontvangen opgenomen in. Zuid-Tangent-02 wordt samen met N201 opgepakt in 2011. De keuze voor de Boerenlandvariant is laat gemaakt. Kosten N201 zijn nog niet doorbelast. Onttrekkingen blijven hierdoor 2,9 miljoen achter. Zuid-Tangent-04 is vertraagd, de uitgaven blijven 2,5 miljoen achter. Zuid-Tangent-07 en ZT-12: uitvoering en daarmee besteding op de projecten lopen juist voor op de planning en begroting met ca 1 miljoen. Het resterende deel van 1 miljoen betreft verschillende (saldo lagere en hogere onttrekkingen dan begroot) reserves. Waaronder Reserve groot onderhoud vaarwegen en kleine infra projecten. De begrote onttrekking uit de EXIN-H reserve voor IBP projecten Mediapark Hilversum vindt niet in plaats. Door het opschuiven van de vaststelling van projecten van de gemeente Hilversum vinden de in geplande betalingen in de periode 2011-2013 plaats. 38

3.1 maatschappelijk doel Vlot en veilig verkeer Noord-Holland stimuleren 3.1.1 beleidsdoel Verkeer- en vervoerplan uitvoeren dat veiligheid en doorstroming verbetert 3.1.1.1 operationeel doel Provinciaal verkeer- en vervoerplan (PVVP) uitvoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 2.881.123 3.010.600 2.999.400 3.127.832-128.432-4 3.140.200 Directe lasten 2.281.779 1.596.200 2.238.500 2.353.358-114.858-5 1.627.200 Overdrachten 16.059.560 26.750.100 36.595.300 24.210.102 12.385.198 34 22.760.200 Storting voorziening 5.879.425 0 0 12.312.638-12.312.638-0 Subtotaal Lasten 27.101.887 31.356.900 41.833.200 42.003.930-170.730 0 27.527.600 Baten -13.571.334-19.785.100-33.264.900-27.712.352-5.552.548-17 -17.299.000 Resultaat voor bestemming 13.530.553 11.571.800 8.568.300 14.291.578-5.723.278-67 10.228.600 Storting reserves 6.383.500 6.383.500 12.262.900 12.262.925-25 0 4.883.500 Onttrekking reserves -8.510.799-7.200.000-10.090.800-15.029.196 4.938.396 49-5.700.000 Resultaat na bestemming 11.403.254 10.755.300 10.740.400 11.525.307-784.907-7 9.412.100 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking De bijdragen aan de samenwerkingsverbanden GOVERA en OV- Saal zijn begroot als directe lasten terwijl de besteding is verantwoord onder overdrachten. Verschil bedraagt 285.000. Programma fietsimpuls Bij de definitieve aanvragen voor is vrijval van 3 miljoen ontstaan. Een drietal gemeenten heeft substantieel lagere subsidiebedragen aangevraagd en één gemeente heeft haar aanvragen geheel teruggetrokken. In 2011 wordt de vrijval betrokken in het bestedingsplan. Een aanzienlijk deel van de subsidieverleningen heeft 39

Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves plaatsgevonden aan het eind van het jaar. Van de subsidieverplichtingen uit voorgaande jaren zijn minder verzoeken tot vaststelling binnengekomen door inliggende gemeenten. Het geplande kasritme, 8 miljoen, komt daardoor pas tot besteding in 2011. Bedrag vloeit terug in de voorziening Rijksgelden en Reserve Fietsimpuls. Het faciliteren van Kleine Infrastructuur BDU verloopt inhoudelijk conform planning. Omdat inliggende gemeenten minder verzoeken tot vaststelling hebben ingediend, is 2 miljoen niet tot besteding gekomen. Het bedrag vloeit terug in de balanspost Rijksmiddelen BDU en komt in 2011 alsnog tot besteding. De bijdragen aan de samenwerkingsverbanden GOVERA en OV- Saal zijn ad 285.000 begroot onder directe lasten, de besteding is verantwoord onder overdrachten. Verschil bedraagt totaal 495.000. Het betaalritme van de bijdrage GOVERA is gewijzigd op verzoek van ontvanger. In zijn daarom zowel de bijdragen over 2009 als overgemaakt. Het overschrijdend effect van 210.000 op de begroting is eenmalig. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Het betreft hier de openstaande verplichtingen op 31 december uit Reserve Fietsimpuls 8,2 miljoen en Reserve Kleine infraprojecten 4 miljoen. De begrote baten uit Rijksmiddelen BDU over het jaar zijn ontvangen. Het verschil betreft minder onttrekking uit de balanspost vooruitontvangen Rijksgelden BDU. Dit is veroorzaakt door vertraging in het kasritme, zie toelichting overdrachten. Verschil betreft stelselwijziging Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 3.1.1.1.1 Invoeren Anders betalen voor Mobiliteit 3.1.1.1.2 Bevorderen van ketenintegratie en mobiliteitsmanagement - Pilot met gedifferentieerde tarieven Anders Betalen voor Mobiliteit in de Metropoolregio Amsterdam uitgevoerd. - Voorstellen gedaan voor doorgroei naar landelijk eindbeeld Anders Betalen voor Mobiliteit. - Rijksfinanciering voor het actieplan Ketenintegratie verkregen. - Het actieplan Ketenintegratie uitgevoerd. - De pilot is gestopt. - Zie hierboven. - Niet volledig uitgevoerd. 40

3.1.1.1.3 Programma Impuls Fiets uitvoeren 3.1.1.1.4 Stimuleren van hoogwaardig OV 3.1.1.1.5 Managen van het verkeersnetwerk 3.1.1.1.6 Faciliteren en stimuleren van het goederenvervoer 3.1.1.1.7 Faciliteren Bereikbaarheid in de ruimtelijke ontwikkeling - Subsidies aan gemeenten en waterschappen voor het uitbreiden van het fietsnetwerk, het completeren van het netwerk, het verbeteren van de kwaliteit en het realiseren van stallingvoorzieningen bij OVknooppunten uitgevoerd. BUS: - Onderzocht, uitgewerkt en gerealiseerd van hoogwaardige businfrastructuur. - In verdere uitwerking gericht op realisatie van de vrije HOV-baan tussen Huizen en Hilversum gerealiseerd. - In verdere uitwerking gericht op realisatie van het tracé voor de Zuidtangent in Haarlem gerealiseerd. - In verdere uitwerking gericht op realisatie van het tracé voor de vrije OV-baan Velsen- Haarlem Noord gerealiseerd. - Studie naar tracé Zuidtangent tussen Haarlem Noord en Haarlem station gestart. - In besluit genomen vertrammingsopties Zuidtangent. TREIN: - Activiteiten verricht, om opdrachtgever van de contractsectorlijnen spoor te worden. - De gegevensverwerking uit NDW gerealiseerd. - In Quick Win 1-projecten vaarwegen gemonitord. - In met de uitvoering van Quick Win 2-projecten vaarwegen gestart. - Subsidievraag voor Quick Win 3- projecten (indien deze mogelijkheid er komt) ingediend. - In wordt een besluit genomen over vaarwegbeheer. - Verdichtingsmogelijkheden stationslocaties geïnventariseerd. BUS:, zie toelichting., zie toelichting., zie toelichting. - Studie niet gestart., zie toelichting. TREIN:, zie toelichting. - De gegevensverwerking gestart., zie toelichting. - Besluit niet genomen. -Conform, zie toelichting. 41

Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 3.1.1.1.1: Het Kabinet Rutte heeft afgezien van het invoeren van Anders betalen voor Mobiliteit, daarom heeft de regio de pilot gestopt. 3.1.1.1.2: In het kader van het actieplan Ketenintegratie is in voortgang geboekt in de plantontwikkeling van kansrijke projecten. Daarnaast zijn zes terreinen voor P en R opgeleverd en in gebruik genomen en is met een pilot multimodale reisinformatie gestart. 3.1.1.1.4: BUS: Er is een tracékeuze gemaakt voor de HOV verbinding Huizen-Hilversum. Er is een besluit genomen over de herbestemming van de gereserveerde EXIN-H gelden (100 miljoen) die bestemd waren voor de Spaarnepassage/Zuidtangent in Haarlem. Er is een besluit genomen over het tracé en de financiering van de HOV-baan in Velsen. De realisatieovereenkomst is vastgesteld. De studie naar het tracé Zuidtangent tussen Haarlem Noord en Haarlem station is nog niet gestart omdat de gemeente Haarlem nadere voorstellen hiertoe dient te doen. Er is een besluit genomen over de mogelijke vertrammingsopties en andere snelheidsbevorderende maatregelen voor de Zuidtangent. TREIN: Het kabinet Rutte heeft besloten de concessie van het hoofdrailnet (inclusief de voorgestelde contractsectorlijnen) te gunnen aan de NS. 3.1.1.1.5: Het NDW-netwerk op provinciale wegen is actief geworden in het najaar van. De verwachting is dat medio 2011 de eerste gegevens kunnen worden gebruikt. 3.1.1.1.6: Het kabinet heeft geen Quick Win 3-projecten uitgevraagd. Met de waterschappen gaat onderhandeld worden om te komen tot een voorstel voor een logische verdeling van het vaarwegenverkeer. Het verzamelen van feiten en data met betrekking tot eigendom van waterwegen, oevers etc. heeft meer tijd gekost dan van te voren was ingeschat. 3.1.1.1.7: In het kader van het R-net (voorheen MRA-net) wordt met andere partners onderzoek gedaan naar verdichtingsmogelijkheden van stationslocaties. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 3.1.1.1.1-2.3.1.1.1.7 Het Provinciaal Verkeer en Vervoer Plan 2007-2013 vindt u hier. 3.1.1.1.1 Het Project Anders Betalen voor Mobiliteit vindt u hier. 3.1.1.1.2 Het Actieplan Ketenintegratie vindt u hier. 3.1.1.1.3 Het Knelpuntrapport van de Fietsersbond en de notitie Impuls Fiets vindt u hier. 3.1.1.1.4 Voordracht 43 HOV Velsen en Voordracht 84 Herprioritering 3.1.1.1.6 De nota Netwerkstrategie vaarwegen en binnenhavens NH vindt u hier. De Netwerkstrategie aanvraag WV quick wins, de website Kwaliteitsnet goederenvervoer Randstad, en het Kwaliteitsnet goederenvervoer Noordvleugel vindt u hier. Een exemplaar van het kwaliteitsnet is aan te vragen bij de stadsregio Amsterdam. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 3.1.1.1.4 Voordracht 43 HOV Velsen, 10 juni in Commissie WVVV. 3.1.1.1.4 Voordracht 84 Herprioritering EXIN-H-OV middelen in samenhang met Metropoolregio 42

Amsterdam MRA-net/Randstad (R)-net, 22 november in Commissie WVVV. Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 3.1.1.2 operationeel doel Programma Randstad Urgent uitvoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.357.891 984.800 2.042.400 2.205.929-163.529-8 1.027.200 Directe lasten 776.748 590.000 1.298.000 1.097.966 200.034 15 1.661.500 Storting voorziening 0 0 0 25.200-25.200-0 Subtotaal Lasten 2.134.639 1.574.800 3.340.400 3.329.095 11.305 0 2.688.700 Baten -223.207 0-211.000-197.751-13.249-6 0 Resultaat voor bestemming 1.911.432 1.574.800 3.129.400 3.131.344-1.944 0 2.688.700 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0-40.000-65.200 25.200 63-1.071.500 Resultaat na bestemming 1.911.432 1.574.800 3.089.400 3.066.144 23.256 1 1.617.200 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Directe lasten Betreft een administratieve correctie op bestedingen in het kader van verkeerscoördinatie. 43

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 3.1.1.2.1 Besluiten nemen over Planstudie Schiphol- Almere (A6-A9) 3.1.1.2.2 Bijdragen aan de OVterminal en de ontwikkeling van de Zuidas 3.1.1.2.3 Verbeteren bereikbaarheid Schiphol 3.1.1.2.4 Planstudie Schiphol- Amsterdam-Almere- Lelystad (SAAL) opstellen - Besluiten in de tracéwetprocedure genomen. - Plannen OV-terminal verder uitgewerkt. - Staten nader over onze inzet geïnformeerd. - In besluit genomen over de aanpassing van de infrastructuur in het zuidwestelijk grensgebied van Noord- en Zuid-Holland. - Met het Rijk over voorbereiding van de planstudie Bereikbaarheid Schiphol Corridor A4-zuid overlegd om planstudie in te starten. - Uitwerking van de gekozen OVtracévariant tussen Amsterdam en Almere. - Besluit nog niet genomen., zie toelichting., zie toelichting., zie toelichting. - Uitwerking nog niet afgerond. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 3.1.1.2.1: Er zijn inspanningen gepleegd namens de regio om te zorgen dat het kabinet het tracébesluit neemt (februari 2011). Door vertraging van het Rijk is het besluit nog niet genomen. 3.1.1.2.2: De Staten zijn tussentijds geïnformeerd over de vertraagde voortgang van de besluitvorming. 3.1.1.2.3: Er is een besluit genomen over de aanpassing van de weginfrastructuur in de Westflank van de Haarlemmermeer. Dit in overleg met alle betrokken partijen. Het Rijk heeft aangegeven voorlopig geen verkenning naar de verbreding van de A4-zuid te willen starten. 3.1.1.2.4 Nadere uitwerking van de varianten vergt meer tijd. Het kabinet heeft een besluit genomen over de verbetering van het spoor op de Zuidas (OV-SAAL korte termijn). De besluitvorming over de spoorverdubbeling in Almere is vertraagd. De studie naar OV-SAAL middellange termijn loopt volop. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 3.1.1.2.1 3.1.2.4 Het Provinciaal Verkeer en Vervoer Plan 2007-2013 vindt u hier. 3.1.1.2.1 De Overeenkomst Regio Rijk, de brief aan BZK, Voordracht 36 en de Aanvullende Overeenkomst Regio Rijk. 3.1.1.2.3 Het Streekplan Noord-Holland Zuid vindt u hier. 3.1.1.2.4 De Tussenrapportage 2e fase Planstudie OV Schiphol Amsterdam Almere Lelystad vindt u hier. 3.1.2.1.16 Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken van de Wegenverkeerswet en 44

de Wegenverordening. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 3.1.2.1.15 3.1.2.1.16 Vergunning- en ontheffingverlening zij vraaggestuurde processen. De geraamde output is gebaseerd op ervaringscijfers. 3.1.1.3 operationeel doel Regionale studies en uitvoeren projecten Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 377.844 435.100 510.900 332.583 178.317 35 453.800 Directe lasten 562.847 2.000.000 1.522.700 749.543 773.157 51 0 Overdrachten 9.497.869 2.389.000 11.301.900 8.693.222 2.608.678 23 404.500 Storting voorziening 0 0 0 2.110.097-2.110.097-0 Subtotaal Lasten 10.438.560 4.824.100 13.335.500 11.885.444 1.450.056 11 858.300 Baten -7.550.085-2.389.000-8.679.600-7.405.730-1.273.870-15 -404.500 Resultaat voor bestemming 2.888.475 2.435.100 4.655.900 4.479.714 176.186 4 453.800 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.500.000 0-2.145.000-2.255.097 110.097 5 0 Resultaat na bestemming 1.388.475 2.435.100 2.510.900 2.224.617 286.283 11 453.800 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De oplevering fietstunnel La Place (onderdeel bereikbaarheidsplan Hilversum en omstreken) is doorgeschoven naar medio 2011. Er zijn verbeteringen in het plan aangebracht waarvan de werkzaamheden worden uitgevoerd in 2011. Een deel van de begrote uitgaven, namelijk 749.000 schuift door naar 2011. Voor de eindafrekening subsidie aan Gemeente Hilversum is voor de Exin-H projecten Mediapark Hilversum 2 miljoen 45

kasritme begroot. Aan Hilversum is uitstel verleend voor het indienen van de eindafrekening van een groot aantal projecten. Dit om op basis van een evaluatie per project de werking van de maatregel te kunnen optimaliseren. Het kasritme van subsidieverplichtingen uit Rijksgelden BDU voor projecten Mediapark Hilversum loopt in met 819.000 achter op de begroting. In 2011 vindt alsnog uitbetaling plaats van voorschotten en afrekeningbedragen na vaststelling van de subsidieverleningen. Een overschrijding van 238.000 op subsidieverlening aan Stichting Verkeer.advies uit BonRoute gelden. Er staat een extra baat tegenover van 180.000 (zie onder Baten) Baten Onttrekking reserves Onttrekking reserves Het begrote kasritme (onttrekking uit balanspost) vooruitontvangen baten Rijksgelden BDU uit voorgaande jaren is 1,57 miljoen niet benut. Het betreft de begrote dekking (Baten) voor overdrachten aan inliggende gemeenten Bereikbaarheid Mediapark. De uitgaven aan voorschotten en afrekeningbedragen na vaststelling zijn evenredig achtergebleven. Zie ook onder overdrachten. Directe kosten Fietstunnel La Place. Zie ook onder directe lasten. Een aantal meevallers met een totaalopbrengst van 294.000, waarvan 180.000 subsidie BonRoute en 114.000 aan bijdragen van gemeente aan projecten bereikbaarheid kust. De begrote onttrekking uit de EXIN-H reserve voor IBP projecten Mediapark Hilversum vindt niet in plaats. Door het opschuiven van de vaststelling van projecten gemeenten Hilversum vinden de in geplande betalingen in de periode 2011-2013 plaats. Zie ook onder overdrachten. De begrote onttrekking uit de EXIN-H reserve voor IBP projecten Mediapark Hilversum vindt niet in plaats. Door het opschuiven van de vaststelling van projecten gemeenten Hilversum vinden de in geplande betalingen in de periode 2011-2013 plaats. Zie ook onder overdrachten. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 3.1.1.3.1 TWIN-H projecten uitvoeren 3.1.1.3.2 Uitvoeren realisatieovereenkomst 'Integraal Bereikbaarheidsplan Hilversum e.o. - In zijn alle ruimtelijke en milieubesluiten genomen om tot realisatie van het tracé over te kunnen gaan. - Besluit genomen over inpassingsplan Westfrisiaweg. - Tracéstudie uitgewerkt voor de ring Alkmaar. - Projectorganisatie ondersteund. - Maatregelen uitgewerkt en uitgevoerd., zie toelichting. - Besluit nog niet genomen. - De tracéstudie gestart. 46

3.1.1.3.3 Uitvoeren programma's Bereikbaarheid Kust 3.1.1.3.4 Doorontwikkelen Zuidtangent - Programma's voor de drie deelgebieden zijn volledig afgerond. - Het gedeelte van de Zuidtangent in Schiphol-Oost, Aalsmeer, en Uithoorn uitgewerkt. - In besluit genomen vertrammingsopties Zuidtangent., zie toelichting. - Uitwerking nog niet afgerond. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 3.1.1.3.1: Er is een besluit genomen over de realisatieovereenkomst (inclusief financiering van de Westfrisiaweg). Uitwerking en gesprekken over het ontwerp-inpassingsplan hebben meer tijd gekost, dan van te voren was ingeschat. Besluitvorming over het ontwerp-inpassingsplan door GS wordt verwacht in februari 2011. Uitwerking en gesprekken over de tracéstudie hebben meer tijd gekost, dan van te voren was ingeschat. 3.1.1.3.3: De programma's zijn geëvalueerd en daarmee afgesloten. 3.1.1.3.4: Uitwerking en gesprekken over het doorontwikkelen van de Zuidtangent hebben meer tijd gekost, dan van te voren was ingeschat. Het tracé Schiphol-Oost wordt uitgewerkt; er is een tracékeuze voor het gedeelte Uithoorn-Amstelveen aan de betrokken partijen voorgelegd. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 3.1.1.3.1 3.1.1.3.3 Het Provinciaal Verkeer en Vervoer Plan 2007-2013 vindt u hier. 3.1.1.3.1 Het Integraal Bereikbaarheidsplan (IBP) Hilversum vindt u hier. 3.1.1.3.1 Voordracht 57 Realisatieovereenkomst Westfrisiaweg 3.1.1.3.2 Het Provinciaal Meerjarig Infrastructuurprogramma (PMI) vindt u hier. 3.1.1.3.3 Het Collegeprogramma 2007-2011 vindt u hier. Het uitvoeringsprogramma Zandvoort Bloemendaal is door de GS vastgesteld met besluit 2004-52546 d.d. 30 november 2004. De financiering van het Uitvoeringsprogramma bereikbaarheid kust Bloemendaal-Zandvoort 2005-2007 is door de GS vastgesteld met besluit 2005-38001 d.d. 6 september 2005. Over de evaluatie Uitvoeringsprogramma Zandvoort - Bloemendaal en bestemming restbudget aan DVM Zuid- Kennemerland is door de GS vastgesteld met besluit 2008-30324 d.d. 3 juni 2008. Over maatregelen zomer 2005 in regio Bergen Zijpe is door de GS vastgesteld met besluit 2005-27505 d.d. 21 juni 2005. Het uitvoeringsprogramma Bergen Zijpe 2006 2008 is door de GS vastgesteld met besluit 2006-8835 d.d. 21 februari 2006. Het Plan van Aanpak Bereikbaarheid Kust Velsen Castricum is door de GS vastgesteld met besluit 2006-6228 d.d. 14 februari 2006. Over maatregelen zomer 2006 bereikbaarheid kust Velsen - Castricum is door de GS vastgesteld met besluit 2006-31366 d.d. 20 juni 2006. Over Uitvoeringsprogramma Velsen - Castricum 2007-2009 is door de GS vastgesteld met besluit 2006-68825 d.d. 19 december 2006. 47

Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 3.1.1.3.1 Voordracht 57 Realisatieovereenkomst Westfrisiaweg, 6 september in Commissie WVV. Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 3.1.1.4 operationeel doel PMI -2014 uitvoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 7.553.172 9.476.300 5.887.900 7.599.377-1.711.477-29 9.884.200 Directe lasten 25.198.331 18.457.500 25.124.400 81.410.576-56.286.176-224 1.712.900 Kapitaallasten 26.463.346 43.490.500 89.265.000 26.531.271 62.733.729 70 41.628.600 Overdrachten 0 0 3.755.200 3.884.053-128.853-3 200.000 Storting voorziening 130.206 0 0 625.263-625.263-0 Subtotaal Lasten 59.345.054 71.424.300 124.032.500 120.050.540 3.981.960 3 53.425.700 Baten -2.558.214-9.136.100-1.870.200-9.735.468 7.865.268 421-126.400 Resultaat voor bestemming 56.786.840 62.288.200 122.162.300 110.315.072 11.847.228 10 53.299.300 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -16.967.292-19.003.500-85.399.300-72.719.647-12.679.653-15 -313.600 Resultaat na bestemming 39.819.548 43.284.700 36.763.000 37.595.425-832.425-2 52.985.700 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Directe lasten Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De kapitaalslasten Reconstructie N242 en EXIN-H projecten zijn begroot onder kapitaalslasten en verantwoord onder directe lasten. De overschrijding van 62,7 miljoen valt weg tegen de onderbesteding onder kapitaalslasten. Na correctie is sprake van een onderbesteding van 6,4 miljoen. Op vier trajecten Zijtakken Zuid Tangent (ZT) is vertraging ontstaan, o.a. door de keuze voor de boerenlandvariant N201. Het project ZT-14 liep vertraging op door vorst. Door een scopewijziging op de bushaltes ZT is vertraging in de uitvoering 48

ontstaan. Van het budget projecten (Zijtakken) Zuid Tangent is 5,3 miljoen onbenut, hetgeen terugvloeit in de reserve OV Zuid Tangent. Het kasritme EXIN-H projecten weginfrastructuur is 1 miljoen lager dan begroot. Dit betreft grotendeels het krediet grondaankopen Westfrisiaweg. Voor besteding van dit krediet bestaat een passief aankoopbeleid, waarbij slechts wordt ingegaan op onroerende zaken die door derden binnen het voorgenomen tracé worden aangeboden. Het aanbod heeft in een beperktere omvang gehad dan verwacht. Kapitaallasten Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves De kapitaalslasten Reconstructie N242 en EXIN-H projecten zijn begroot onder kapitaalslasten en verantwoord onder directe lasten. De onderbesteding van 62,7 miljoen valt weg tegen de overschrijding onder directe lasten. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Het betreft hier de openstaande verplichtingen op 31 december uit Exin-H projecten Weginfrastructuur en Reserve OV-Zuidtangent. De bijdrage van BonRoute aan de uitvoering van de zijtakken van de Zuid Tangent is met 7,1 miljoen te laag geraamd. De projectkosten van de N9 zijn in voorgaande jaren gerealiseerd, de met gemeenten afgesproken bijdragen zijn echter nooit aan de provincie overgemaakt. In is overgegaan tot het invorderen van de bijdragen. In is 750.000 ontvangen. De beoogde onttrekking uit reserves blijft met 12,2 miljoen achter op de begroting. Het betreft voornamelijk het EXIN-H krediet grondaankopen Westfrisiaweg, reserve OV Zuid Tangent. Zie toelichting op de directe lasten. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 3.1.1.4.1 Uitvoeren Masterplan N201 3.1.1.4.2 Opstellen verkenning verkeersafwikkeling in Amstel- en Meerlanden na 2015 (N201+) 3.1.1.4.3 Reconstrueren N240, N241, N243, N205 - De omlegging van de N201 tussen A4 en N201 Mijdrecht gerealiseerd. - In besluit genomen over de uitkomsten van de verkenning naar de verkeersafwikkeling. - Besluit genomen over de reconstructie en financiering N240, N241 N243, N205. - De omlegging van de N201 tussen A4 e N201 Mijdrecht nog niet gerealiseerd. - Nog geen besluit genomen. - Nog geen besluit genomen. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 3.1.1.4.1: Er is een besluit genomen over het tracé van de omlegging van het deelproject Schiphol Rijk. Gekozen is voor de Boerenlandvariant (conform het gestrekte tracé). Het grootste deel van het Masterplan is nu in uitvoering. De uitvoering m.b.t. omlegging Schiphol-Rijk is vertraagd door grondverwerving, Chipsol en benodigde sanering van bassins. De aanbesteding Omlegging 49

Amstelhoek is door moeizame contractonderhandelingen vertraagd. Het totale programma komt daarmee onder druk. 3.1.1.4.2: De studie naar de oplossingsrichtingen is afgerond, over de uitkomsten is nog geen besluit genomen. Er moet nog bestuurlijk overleg plaatsvinden met de partners in het gebied. 3.1.1.4.3: De studie naar de mogelijke verdubbeling van de N205 is afgerond, over de uitkomsten is nog geen besluit genomen. De studie heeft meer tijd gekost dan vooraf voorzien. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 3.1.1.4.1 Het Collegeprogramma 1999 2003 en de Voordracht Reconstructie N242 vindt u hier. 3.1.1.4.2 Realisatie overeenkomst N201, Voordracht 35 Actualisatie PMI 2014, Voordracht 40 Boerenlandvariant Gestrekt tracé, Voordracht 66 Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur 3.1.1.4.3 Het Collegeprogramma 2007-2011 vindt u hier. Het ontwikkelen van het Zuidtangent is door de GS vastgesteld met besluit 2004-17559 d.d. 27 april 2004. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 3.1.1.4.2 Voordracht 35 Actualisatie PMI -2014, 7 juni in Commissie WVV. 3.1.1.4.2 Voordracht 66 Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur, 11 oktober in Commissie WVV. 3.1.1.4.2 Voordracht 40 Boerenlandvariant/Gestrekt tracé, 19 mei. Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 3.1.2 beleidsdoel Het beheren en onderhouden van een samenhangend en duurzaam netwerk van wegen en busbanen 3.1.2.1 operationeel doel Provinciale wegen en busbanen voldoen aan de eisen van veiligheid, bereikbaarheid, comfort, aanzien, leefbaarheid en milieu Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 12.963.289 12.538.800 13.639.600 14.731.647-1.092.047-8 13.078.500 Directe lasten 41.766.048 30.476.900 48.134.500 45.962.129 2.172.371 5 36.266.700 Kapitaallasten 0 0 0 231.469-231.469-0 Overdrachten 0 0 0 910.901-910.901-0 50

Subtotaal Lasten 54.729.337 43.015.700 61.774.100 61.836.146-62.046 0 49.345.200 Baten -4.487.554-2.632.400-3.032.400-3.725.734 693.334 23-2.632.400 Resultaat voor bestemming 50.241.783 40.383.300 58.741.700 58.110.412 631.288 1 46.712.800 Storting reserves 32.596.000 0 2.225.000 3.185.891-960.891-43 0 Onttrekking reserves -4.363.644 0-2.516.900-1.591.181-925.719-37 0 Resultaat na bestemming 78.474.139 40.383.300 58.449.800 59.705.122-1.255.322-2 46.712.800 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Kapitaallasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Het vaste en variabele onderhoudsprogramma voor wegen is conform planning uitgevoerd. Hierop is een lichte overschrijding ontstaan. Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door extra uitgaven aan gladheidsbestrijding 454.000. Het groot onderhoud wegen dat gedekt wordt uit de reserve is conform planning uitgevoerd. Verschil met kasritme ad 549.000 vloeit terug naar de reserve. Voor Ideaal Areaal (nieuwe areaal data systeem) wordt 177.000 meegenomen in de RUI naar 2011. Projectuitvoering is vertraagd door discussie met leverancier. Uit de reserve OV herstel bouwfouten is vertraging opgelopen in het (verstrekken en daarmee) uitvoeren van opdrachten. De verplichtingen, 376.000, worden in 2011 voldaan ten laste van de reserve. Beheer en verkoop onroerende goederen (sector GOG) De begrote sloop van opstallen binnen het gebied van het Regionaal Havengebonden Gebied is nog niet gerealiseerd in afwachting van de ontwikkeling. Door administratieve achterstand bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier zijn nog niet alle aanslagen waterschapsbelasting over toegezonden. De aanslagen leiden in 2011 tot besteding. Onderbesteding bedraagt totaal 242.000. Door meevallers in verplichtingen voor variabel onderhoud uit 2009 is per saldo 1,2 miljoen vrijgevallen in. Beheer en verkoop onroerende goederen door sector GOG: In zijn het Motorcrossterrein Middenmeer en compensatiegrond Wieringerrandmeer afgewaardeerd met 61.000. De rentelasten over anticiperende gronden zijn conform de nota kapitaallasten ten laste van het lopend jaar gebracht. Voorheen werden de rentelasten geactiveerd. De lasten voor afwaardering en rente zijn niet begroot. Bij 51

zomernota 2011 volgt een bijstelling van het meerjarenperspectief. Overdrachten Baten Onttrekking reserves Storting reserves Betreft grotendeels een bijdrage aan het samenwerkingsproject Nationale Databank Wegverkeergegevens (NDW). Hier staan baten van Stadsregio Amsterdam tegenover. Hierin is begrepen: Een bijdrage van Stadsregio Amsterdam ten behoeve van de NDW. Bijdrage van de gemeente Texel aan de N501 (onvoorzien). Extra bijdragen van gemeenten in het kader van gladheidbestrijding. Totaal van de drie bovenstaande posten circa 1,2 miljoen. Beheer en verkoop onroerende goederen door sector GOG: Van de beoogde opbrengsten uit huur, pacht en erfpacht is 550.000 niet gerealiseerd. Bij zomernota 2011 wordt de begroting in meerjarenperspectief bijgesteld. De lagere onttrekking uit reserves van 925.000 betreft de reserve Groot onderhoud (vaar)wegen en reserve OV herstel bouwfouten. De hogere storting in de reserves van 960.000 is ontstaan door een reservering van 460.000 voor de Leimuiderbrug vanuit het PMO en een niet begrote bijdrage van 500.000 door derden ten behoeve van het baggerprogramma. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 3.1.2.1.1 Uitvoeren jaarprogramma onderhoud provinciale wegen 3.1.2.1.2 Strategisch beheer provinciale wegen en fietspaden 3.1.2.1.3 Strategisch beheer openbaarvervoer 3.1.2.1.4 Onderhoud vaste verkeersvoorzieningen 3.1.2.1.5 Onderhoud vaste kunstwerken - Weginfrastructuur planmatig op basis van trajecten beheerd en onderhouden. - Staat van onderhoud aan kwaliteitseisen getoetst. - Het inzichtelijk hebben en houden van de kwaliteit van de netwerken. - Het inzichtelijk hebben en houden van de kwaliteit van de netwerken. - De verkeersvoorzieningen van de provinciale wegen voldoen aan alle onderhoudsnormen. - De bruggen, viaducten en tunnels in de provinciale wegen voldoen aan alle onderhoudsnormen. -Conform -Conform via ARAN-metingen en inspecties. -Conform -Conform -Niet conform - Niet conform, zie toelichting 3.1.2.1.4. 52

3.1.2.1.6 Onderhoud vaste verhardingen 3.1.2.1.7 Onderhoud vast openbaar vervoer 3.1.2.1.8 Onderhoud vast landschap en milieu 3.1.2.1.9 Exploitatie voeren van netwerk, materieel en andere voorzieningen. 3.1.2.1.10 Onderhoud variabele verkeersvoorzieningen 3.1.2.1.11 Onderhoud variabele kunstwerken 3.1.2.1.12 Onderhoud variabele verhardingen 3.1.2.1.13 Onderhoud variabel openbaarvervoer 3.1.2.1.14 Onderhoud variabel landschap en milieu 3.1.2.1.15 Onderhoud Zuidtangent 3.1.2.1.16 Verlenen van vergunningen 3.1.2.1.17 Uitvoeren van het handhavingsprogramma HUP -2011 - De verharding van de provinciale wegen voldoen aan alle onderhoudsnormen. - Het openbaar vervoer voldoen aan alle onderhoudsnormen. - Het landschap en milieu van de provincie voldoen aan alle onderhoudsnormen. - Het netwerk, materieel en andere voorzieningen zijn op de juiste manier geëxploiteerd. - De verkeersvoorzieningen van de provinciale wegen voldoen aan de functionele eisen. - De bruggen, viaducten en tunnels in de provinciale wegen voldoen aan de functionele eisen. - De verharding van de provinciale wegen voldoen aan de functionele eisen. - Het openbaar vervoer voldoet aan de functionele eisen. - Het landschap en milieu van de provincie voldoen aan de functionele eisen. - Onvoorzien extra onderhoud gepleegd, en gebreken hersteld. - De Zuidtangenttunnel en de Buitenveldertbaantunnel aan de veiligheidseisen in de WARV aangepast. - ± 1800 afgehandelde ontheffingaanvragen. - Gesurveilleerd langs 227 km vaarwegen en 650 km wegen. - 100 controles uitgevoerd op vaarwegen. - 100 controles uitgevoerd op wegen. - Niet conform, zie toelichting 3.1.2.1.4. - Niet conform, zie toelichting 3.1.2.1.4. - Niet conform, zie toelichting 3.1.2.1.4. -Conform -Conform -Conform -Conform -Conform -Conform -Conform -Niet conform - 1757 afgehandelde verzoeken om ontheffing gerealiseerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 3.1.2.1.4 In het jaarprogramma is een achterstand in onderhoud opgetreden wegens budgettaire 53

beperkingen. Zie ook Nota Kapitaalgoederen.: Hyperlink naar Statenstukken met melding 3.1.2.1.9 Tevens Europese aanbesteding voor legionellabestrijding opgezet en met succes aanbesteed Hyperlink naar Statenstukken met melding 3.1.2.1.14 Zuidtangenttunnel: De veiligheidsmaatregelen zijn in voorbereid en zullen in afwachting van de evaluatie tunnelwetgeving in 2011 en 2012 tot uitvoering komen. Op basis van de evaluatie wordt de financiële onderbouwing geactualiseerd. Buitenvelderttunnel: de provincie is geen beheerder van deze tunnel. Hyperlink naar Statenstukken met melding Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 3.1.2.1.1 Het Jaarprogramma 2005 en meerjarenprogramma 2005-2009 provinciale weginfrastructuur vindt u hier. 3.1.2.1.2 De Overeenkomst onderhoud Zuidtangent opgesteld op 21 december 2001 waarin de provincie de beheerderrol op zich neemt. 3.1.2.1.16 Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken van de Wegenverkeerswet en de Wegenverordening. 3.1.2.1.16. Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken van de Wegenverkeerswet en de wegenverordening. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 3.1.2.1.16. Vergunning- en ontheffingverlening zijn vraaggestuurde processen. De geraamde output is gebaseerd op ervaringscijfers. 3.1.2.1.4 t/m 3.1.2.1.8 en 3.1.2.1.10 t/m 3.1.2.1.14: Naam van instrument moet worden Variabel onderhoud ipv Onderhoud variabele 54

3.1.2.2 operationeel doel Provinciale vaarwegen voldoen aan de eisen van veiligheid, bereikbaarheid, comfort, aanzien leefbaarheid en milieu Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 5.871.137 6.146.300 7.658.800 6.058.257 1.600.543 21 6.410.900 Directe lasten 21.306.526 28.609.900 34.643.000 26.955.673 7.687.327 22 25.223.900 Kapitaallasten 665.033 2.236.600 647.700 647.728-28 0 3.280.100 Overdrachten 7.318 0 281.900 34.709 247.191 88 0 Storting voorziening 281.923 0 0 2.062.640-2.062.640-0 Subtotaal Lasten 28.131.937 36.992.800 43.231.400 35.759.007 7.472.393 17 34.914.900 Baten -2.159.171-283.900-2.790.800-3.253.521 462.721 17-283.900 Resultaat voor bestemming 25.972.766 36.708.900 40.440.600 32.505.486 7.935.114 20 34.631.000 Storting reserves 5.000.000 2.500.000 0 0 0-2.500.000 Onttrekking reserves -18.327.690-24.174.900-28.201.000-23.564.710-4.636.290-16 -16.100.000 Resultaat na bestemming 12.645.076 15.034.000 12.239.600 8.940.776 3.298.824 27 21.031.000 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Van het jaarplan variabel onderhoud vaarwegen is voor 2,3 miljoen niet uitgevoerd. Hiervan is 1,8 miljoen wel verplicht en in een voorziening gestort. Voor de resterende 500.000 is de aanbesteding nog niet afgerond. Dit is in een reserve gestort. Het kasritme groot onderhoud vaarwegen dat uit de reserve wordt gedekt is 3 miljoen lager dan geraamd. De uitvoering stagneert door een geschil met de aannemer. De onderschrijding van 1,6 miljoen op de reserve groot onderhoud VIK is ontstaan door aanbestedingsvoordelen en vertraging in de uitvoering van vijf projecten (Brug Schardam, Mielbrug, Hemmerbrug, Lutjewinklerbrug en Groetpolderbrug). De projecten zullen binnen de vastgestelde bouwtijd worden opgeleverd. Door meevallers in verplichtingen uit 2009 is per saldo 600.000 vrijgevallen in. Lagere besteding uit reserve FIN-H Verbetering Vaarwegen De Zaan ( 265.000). Door baggeren is de bevaarbaarheid van de Zaan verbeterd. Het grootste deel van de baggerspecie uit de Zaan is gestort in De Poel. Er is verschil van inzicht tussen provincie (in de rol van toezichthouder) en gemeente 55

Zaanstad over inrichting en nazorg op de stortlocatie De Poel. Consequentie is dat project nog niet kan worden afgerond. Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves Storting is grotendeels toe te schrijven aan een storting van 1,8 miljoen voor variabel onderhoud vaarwegen. Zie toelichting Directe lasten. De bijdragen van het Hoogheemraadschap Rijnland en Rijkswaterstaat aan baggerwerkzaamheden waren op het moment van het opstellen van de begroting nog niet uitonderhandeld en daardoor niet geraamd ( 500.000). Betreft de reserves groot onderhoud vaarwegen en VIK. Zie toelichting Directe lasten. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 3.1.2.2.1 Beheren provinciale vaarwegen 3.1.2.2.2 Strategisch Beheer provinciale vaarwegen 3.1.2.2.3 Onderhoud vaste verkeersvoorzieningen 3.1.2.2.4 Onderhoud vaste kunstwerken 3.1.2.2.5 Onderhoud vast landschap en milieu 3.1.2.2.6 Exploitatie van netwerk, materieel en andere voorzieningen 3.1.2.2.7 Brugbediening realiseren 3.1.2.2.8 Onderhouden variabele verkeersvoorzieningen 3.1.2.2.9 Onderhouden variabel landschap en milieu 3.1.2.2.10 Onderhouden van de oevers en de vaarwegen - Vaarwegen planmatig volgens integrale trajectbenadering onderhouden - Het inzichtelijk hebben en houden van de kwaliteit van de netwerken - De verkeersvoorzieningen van de provinciale vaarwegen voldoen aan alle onderhoudsnormen - De bruggen en sluizen in de provinciale vaarwegen voldoen aan alle onderhoudsnormen - Het landschap en milieu van de provincie voldoen aan alle onderhoudsnormen - Het netwerk, materieel en andere voorzieningen zijn op de juiste wijze geëxploiteerd. - Centrale brugbediening is gerealiseerd - De verkeersvoorzieningen van de provinciale vaarwegen voldoen aan de functionele eisen - Het landschap en milieu van de provincie voldoen aan de functionele eisen - De oevers van de vaarwegen voldoen aan de functionele eisen -Niet conform. Vaarwegen risicogestuurd onderhouden conform PSbesluit. -Conform, middels inspectie en toezicht de kwaliteit gemonitord. -Niet conform - Niet conform, zie toelichting 3.1.2.2.3. - Niet conform, zie toelichting 3.1.2.2.3. -Conform -Niet conform -Conform -Conform 56

3.1.2.2.11 Onderhouden van bruggen en sluizen 3.1.2.2.12 Uitvoeren vervangingsprogramma kunstwerken 3.1.2.2.13 Uitvoeren Baggerprogramma Noord- Hollandsche vaarwegen 3.1.2.2.14 Verlenen van vergunningen 3.1.2.2.15 Handhaven van vergunningen - Bruggen en sluizen volgens landelijk geldende onderhoudsniveaus onderhouden - Beheerstrategie vanuit planmatig beheer aangepast - De bruggen en sluizen in de provinciale vaarwegen voldoen aan de functionele eisen - De bodem van de vaarwegen voldoet aan de functionele eisen - ± 400 afgehandelde ontheffingaanvragen - Toezicht en handhaving conform het Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP 2009-2011) en de sanctiestrategie uitgevoerd -Niet conform, zie 3.1.2.2.3. -Conform, zie Nota Kapitaalgoederen. -Conform -Conform - 430 ontheffingaanvragen afgehandeld. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 3.1.2.2.3 In het jaarprogramma is een achterstand opgetreden wegens budgettaire beperkingen. Zie ook Nota Kapitaalgoederen.: 3.1.2.2.7 In 2009 is een eerste verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden van centrale brugbediening. Hierin zijn een aantal bedieningsconcepten uitgewerkt. Belangrijk bij centrale bediening is de onderliggende communicatiestructuur en vooral de betrouwbaarheid daarvan. Dit onderzoek moet nog afgerond worden. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 3.1.2.2.4 Het Meerjaren onderhoudsprogramma kunstwerken Noord Hollandsch kanaal vindt u hier. 3.1.2.2.5 Het Baggerprogramma NH vaarwegen. 3.1.2.2.6 Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken van de Scheepvaartwegenverordening. 3.1.2.2.14. Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken van de Scheepvaartwegenverordening. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 3.1.2.1.14. Vergunning- en ontheffingverlening zijn vraaggestuurde processen. De geraamde output is 57

gebaseerd op ervaringscijfers. 3.1.2.2.3 t/m 3.1.2.2.5 Naam van instrument moet worden Vast onderhoud ipv Onderhoud vast 3.1.2.2.8 en 3.1.2.2.9 Naam van instrument moet worden Variabel onderhoud ipv Onderhoud variabele 58

Programma 4 Openbaar Vervoer Doelenboom Vlot, veilig en betrouwbaar openbaar vervoer realiseren Vlot, veilig en betrouwbaar openbaar vervoer realiseren Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Aanbesteden concessie Gooi- en Vechtstreek Realiseren van haltes op tracé Zuidtangent en van abri s bij de 600 belangrijkste haltes in het concessiegebied. Vlot en stipt rijdend OV, met voldoende sociale veiligheid voor iedereen, bewerkstelligen 100 Conform. 75 In zijn op 28 haltes van de Zuidtangent en 14 haltes langs de Zuidtak van de Zuidtangent nieuwe abri s gerealiseerd. Voor het realiseren van de abri s op andere haltes in onze concessiegebieden zijn in bijna 100 abri s in bestelling genomen. Het programma wordt in 2011 en 2012 vervolgd en afgerond. Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor Wet- en regelgeving (Wet personenvervoer 2000) Demografische en economische ontwikkelingen Partners in de metropoolregio Amsterdam, Rijk, aangrenzende opdrachtgevers OV, gemeenten, consumentenorganisaties en reizigers Ontwikkeling De Tweede Kamer heeft een besluit genomen waardoor de concessieduur naar 10 jaar is verlengd. 59

Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 1.223.874 1.233.500 1.490.100 1.710.163-220.063-15 1.286.600 Directe lasten 7.030.626 4.292.600 11.885.400 7.649.220 4.236.180 36 3.011.800 Kapitaallasten 0 50.000 0 0 0-0 Overdrachten 48.939.233 62.368.600 77.877.400 65.657.146 12.220.254 16 56.421.800 2011 Storting voorziening 6.788.459 0 0 9.646.850-9.646.850-0 Subtotaal Lasten 63.982.192 67.944.700 91.252.900 84.663.378 6.589.522 7 60.720.200 Baten -46.463.001-51.260.800-72.321.500-66.494.916-5.826.584-8 -47.387.900 Resultaat voor bestemming 17.519.191 16.683.900 18.931.400 18.168.462 762.938 4 13.332.300 Storting reserves 1.944.800 1.944.800 6.732.000 6.732.001-1 0 1.944.800 Onttrekking reserves -7.549.834-5.263.500-14.042.900-13.136.688-906.212-6 -1.858.800 Resultaat na bestemming 11.914.158 13.365.200 11.620.500 11.763.774-143.274-1 13.418.300 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Er is een onderbesteding van 4,2 miljoen op de directe lasten. Dit wordt verklaard door: Een onderbesteding van 2,4 miljoen op exploitatie OV. Dit wordt veroorzaakt door minder uitgaven voor: a. De implementatie van Dynamische Reis Informatie Systemen (DRIS). 60% van de lagere uitgaven wordt verklaard door lagere inkomsten en hogere overdrachtsuitgaven (abusievelijk waren er directe lasten in plaats van overdrachtsuitgaven geraamd, terwijl de uitgaven op overdrachten zijn verantwoord). De DRISuitgaven zijn lager door trage medewerking van gemeenten, lange tijdsduur gereedkomen definities besluit MRA-net en beperkte levering DRIS-panelen door leverancier. b. Advies. Dit wordt verklaard doordat de uitgaven abusievelijk onder directe lasten waren begroot, terwijl de uitgaven op overdrachten zijn geboekt; Een onderbesteding van 0,3 miljoen op de reserve OV. Dit werd vooral veroorzaakt doordat de werkzaamheden voor het abri-project vertraagd waren, waardoor ook de uitgaven voor het begeleiden van het abri-project lager waren dan geraamd. Onderbesteding van 1,2 miljoen op EXIN-H-projecten. De grootste afwijking betrof DVM Zuid-Kennemerland (de ingediende projecten bij de projectuitvragen waren lager dan geraamd). De afwijkingen op andere onderdelen waren kleiner dan 250.000. 60

Overdrachten Overbesteding van 0,4 miljoen op TWIN-H-projecten, maar de overdrachtsuitgaven voor TWIN-H hadden een veel hogere onderbesteding (abusievelijk waren er overdrachten in plaats van directe lasten geraamd). Een positief afrekeningsverschil voorgaande jaren van 0,7 miljoen. Dit is veroorzaakt door meevallers in verplichtingen voor Grenzeloze OV Informatie (GOVI). Er is een onderbesteding van 12,2 miljoen op overdrachten. Dit wordt verklaard door: Een onderbesteding van 1 miljoen op exploitatie OV. De uitgaven waren hoger voor advies en DRIS. Dit komt omdat deze uitgaven abusievelijk op directe lasten waren begroot, terwijl de uitgaven zijn geboekt op overdrachten. De uitgaven waren lager doordat er voor de kap Hemboog (nog) geen uitgaven (bijdrage Pro-rail) zijn gedaan vanwege discussie over de vraag of er nu wel of geen BTW moest worden betaald en doordat er minder uitgaven zijn gedaan voor de OV-chipkaart (NVB is nog niet uitgezet in ). Voor deze laatste twee punten zijn ook minder balanspostonttrekkingen gedaan. Een overbesteding van 0,8 miljoen op Grenzeloze OV Informatie (GOVI). Dit had te maken met een louter boekhoudkundige bijdrage aan en ontvangst van Bonroute. De inkomsten waren ook hoger. Een onderbesteding van 1,1 miljoen op TWIN-H projecten voor OV. 40% van de onderbesteding betrof het feit dat er overdrachten waren geraamd, terwijl de uitgaven zijn geboekt op directe lasten. Van de overige onderbestedingen betrof de grootste afwijking HOV Haarlem/IJmuiden. De samenwerkingsovereenkomst met Velsen is pas in oktober getekend, daarna kon pas met de start van de deelprojecten worden begonnen. Een onderbesteding van 0,9 miljoen op FINH HAL OV-corridor. Pas bij vaststelling van de subsidie wordt het restant uitbetaald. Een onderbesteding van 5,8 miljoen op EXIN-H projecten OV infrastructuur. Dit betrof de volgende projecten: haltes OVcorridor Heerhugowaard (project is in uitvoering, maar voorschotbedrag is nog niet overgemaakt), busstation Carpool (is geschrapt), Haltevoorzieningen Regio Net lijn 100 Huizen (project is in uitvoering, aanvullende informatie van gemeente benodigd voor subsidievaststelling is later ingediend dan verwacht), Tolweg Prinsesseweg Zandvoort (project is vertraagd door grondaankopen, maar dat is inmiddels rond en uitvoering is gestart), drie kruispunten in Naarden (Naarden heeft dit uitgevoerd, maar financiële afwikkeling is vertraagd), busbaan Velsertraverse station Beverwijk (project is vertraagd door onderhandelingen met Prorail over kruising spoorwegovergang); Een onderbesteding van 1 miljoen op subsidies voor toegankelijkheid vanuit de BDU vanwege minder vaststellingsverzoeken dan verwacht. De balanspostonttrekking was ook 1 miljoen lager. Een onderbesteding van 1,7 miljoen op de reserve OV. Dit werd vooral veroorzaakt doordat er in minder vaststellingsverzoeken voor toegankelijkheid van halten zijn gedaan dan verwacht. Daardoor is er ook minder subsidie betaald. Een overbesteding van 1,3 miljoen op HAL OV-corridor vanuit BDU-middelen doordat er een niet geraamd voorschot is 61

Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves verstrekt aan de gemeente Alkmaar; hiertegenover staat echter ook een hogere balanspostonttrekking dan geraamd. Een onderbesteding van 2,8 miljoen voor HOV-Velsen (de juridische grondslag voor het verlenen van de subsidie ontbrak nog, deze wordt begin 2011 verwacht); ook de inkomsten hiervoor waren 2,8 miljoen lager. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. De baten zijn 5,8 miljoen lager dan geraamd. 5,2 miljoen van de lagere baten is budgettair neutraal en wordt verklaard door: Een lagere balansonttrekking door minder uitgaven voor toegankelijkheidssubsidies en kap Hemboog. Een hogere balansonttrekking door meer uitgaven voor de HAL- OV corridor. Minder inkomsten, maar ook minder uitgaven voor HOV Velsen. Meer inkomsten, maar ook meer uitgaven voor GOVI. 0,6 miljoen wordt verklaard doordat de subsidies voor het MRA-net niet zijn binnengekomen. Dit komt door: a. het niet voor de deadline kunnen plaatsen van abri s, waardoor de subsidie hiervoor vervalt; b. vertraging van projecten, waardoor de facturen (die zorgen voor binnenkomst van de inkomsten) die na afloop van het project worden verstuurd, nog niet konden worden verstuurd. Er is 10,6 miljoen minder aan reserves onttrokken dan geraamd. Dit werd veroorzaakt door: Een lagere onttrekking uit de reserve OV van 2 miljoen; Een lagere onttrekking uit EXIN-H van 7 miljoen; Een lagere onttrekking uit TWIN-H van 0,7 miljoen; Een lagere onttrekking uit FINH HAL OV corridor van 0,9 miljoen. Voor een specificatie wordt verwezen naar de toelichting bij de directe lasten en de overdrachten hierboven. 62

4.1 maatschappelijk doel Vlot, veilig en betrouwbaar openbaar vervoer realiseren 4.1.1 beleidsdoel Vlot, veilig en betrouwbaar openbaar vervoer realiseren 4.1.1.1 operationeel doel Vlot en stipt rijdend OV, met voldoende sociale veiligheid voor iedereen, bewerkstelligen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.223.874 1.233.500 1.490.100 1.710.163-220.063-15 1.286.600 Directe lasten 7.030.626 4.292.600 11.885.400 7.649.220 4.236.180 36 3.011.800 Kapitaallasten 0 50.000 0 0 0-0 Overdrachten 48.939.233 62.368.600 77.877.400 65.657.146 12.220.254 16 56.421.800 Storting voorziening 6.788.459 0 0 9.646.850-9.646.850-0 Subtotaal Lasten 63.982.192 67.944.700 91.252.900 84.663.378 6.589.522 7 60.720.200 Baten -46.463.001-51.260.800-72.321.500-66.494.916-5.826.584-8 -47.387.900 Resultaat voor bestemming 17.519.191 16.683.900 18.931.400 18.168.462 762.938 4 13.332.300 Storting reserves 1.944.800 1.944.800 6.732.000 6.732.001-1 0 1.944.800 Onttrekking reserves -7.549.834-5.263.500-14.042.900-13.136.688-906.212-6 -1.858.800 Resultaat na bestemming 11.914.158 13.365.200 11.620.500 11.763.774-143.274-1 13.418.300 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Er is een onderbesteding van 4,2 miljoen op de directe lasten. Dit wordt verklaard door: Een onderbesteding van 2,4 miljoen op exploitatie OV. Dit wordt veroorzaakt door minder uitgaven voor: a. De implementatie van Dynamische Reis Informatie Systemen (DRIS). 60% van de lagere uitgaven wordt verklaard door lagere 63

Overdrachten inkomsten en hogere overdrachtsuitgaven (abusievelijk waren er directe lasten in plaats van overdrachtsuitgaven geraamd, terwijl de uitgaven op overdrachten zijn verantwoord). De DRISuitgaven zijn lager door trage medewerking van gemeenten, lange tijdsduur gereedkomen definities besluit MRA-net en beperkte levering DRIS-panelen door leverancier. b. Advies. Dit wordt verklaard doordat de uitgaven abusievelijk onder directe lasten waren begroot, terwijl de uitgaven op overdrachten zijn geboekt; Een onderbesteding van 0,3 miljoen op de reserve OV. Dit werd vooral veroorzaakt doordat de werkzaamheden voor het abri-project vertraagd waren, waardoor ook de uitgaven voor het begeleiden van het abri-project lager waren dan geraamd. Onderbesteding van 1,2 miljoen op EXIN-H-projecten. De grootste afwijking betrof DVM Zuid-Kennemerland (de ingediende projecten bij de projectuitvragen waren lager dan geraamd). De afwijkingen op andere onderdelen waren kleiner dan 250.000. Overbesteding van 0,4 miljoen op TWIN-H-projecten, maar de overdrachtsuitgaven voor TWINH hadden een veel hogere onderbesteding (abusievelijk waren er overdrachten in plaats van directe lasten geraamd). Een positief afrekeningsverschil voorgaande jaren van 0,7 miljoen. Dit is veroorzaakt door meevallers in verplichtingen voor Grenzeloze OV Informatie (GOVI). Er is een onderbesteding van 12,2 miljoen op overdrachten. Dit wordt verklaard door: Een onderbesteding van 1 miljoen op exploitatie OV. De uitgaven waren hoger voor advies en DRIS. Dit komt omdat deze uitgaven abusievelijk op directe lasten waren begroot, terwijl de uitgaven zijn geboekt op overdrachten. De uitgaven waren lager doordat er voor de kap Hemboog (nog) geen uitgaven (bijdrage Pro-rail) zijn gedaan vanwege discussie over de vraag of er nu wel of geen BTW moest worden betaald en doordat er minder uitgaven zijn gedaan voor de OV-chipkaart (NVB is nog niet uitgezet in ). Voor deze laatste twee punten zijn ook minder balanspostonttrekkingen gedaan. Een overbesteding van 0,8 miljoen op Grenzeloze OV Informatie (GOVI). Dit had te maken met een louter boekhoudkundige bijdrage aan en ontvangst van Bonroute. De inkomsten waren ook hoger. Een onderbesteding van 1,1 miljoen op TWIN-H projecten voor OV. 40% van de onderbesteding betrof het feit dat er overdrachten waren geraamd, terwijl de uitgaven zijn geboekt op directelasten. Van de overige onderbestedingen betrof de grootste afwijking HOV Haarlem/IJmuiden. De samenwerkingsovereenkomst met Velsen is pas in oktober getekend, daarna kon pas met de start van de deelprojecten worden begonnen. Een onderbesteding van 0,9 miljoen op FINH HAL OV-corridor. Pas bij vaststelling van de subsidie wordt het restant uitbetaald. Een onderbesteding van 5,8 miljoen op EXIN-H projecten OV infrastructuur. Dit betrof de volgende projecten: haltes OVcorridor Heerhugowaard (project is in uitvoering, maar voorschotbedrag is nog niet overgemaakt), busstation Carpool (is geschrapt), Haltevoorzieningen Regio Net lijn 100 Huizen 64

Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves (project is in uitvoering, aanvullende informatie van gemeente benodigd voor subsidievaststelling is later ingediend dan verwacht), Tolweg Prinsesseweg Zandvoort (project is vertraagd door grondaankopen, maar dat is inmiddels rond en uitvoering is gestart), drie kruispunten in Naarden (Naarden heeft dit uitgevoerd, maar financiële afwikkeling is vertraagd), busbaan Velsertraverse station Beverwijk (project is vertraagd door onderhandelingen met Prorail over kruising spoorwegovergang). Een onderbesteding van 1 miljoen op subsidies voor toegankelijkheid vanuit de BDU vanwege minder vaststellingsverzoeken dan verwacht. De balanspostonttrekking was ook 1 miljoen lager. Een onderbesteding van 1,7 miljoen op de reserve OV. Dit werd vooral veroorzaakt doordat er in minder vaststellingsverzoeken voor toegankelijkheid van halten zijn gedaan dan verwacht. Daardoor is er ook minder subsidie betaald. Een overbesteding van 1,3 miljoen op HAL OV-corridor vanuit BDU-middelen doordat er een niet geraamd voorschot is verstrekt aan de gemeente Alkmaar; hiertegenover staat echter ook een hogere balanspostonttrekking dan geraamd. Een onderbesteding van 2,8 miljoen voor HOV-Velsen (de juridische grondslag voor het verlenen van de subsidie ontbrak nog, deze wordt begin 2011 verwacht); ook de inkomsten hiervoor waren 2,8 miljoen lager. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. De baten zijn 5,8 miljoen lager dan geraamd. 5,2 miljoen van de lagere baten is budgettair neutraal en wordt verklaard door: Een lagere balansonttrekking door minder uitgaven voor toegankelijkheidssubsidies en kap Hemboog. Een hogere balansonttrekking door meer uitgaven voor de HAL- OV corridor. Minder inkomsten, maar ook minder uitgaven voor HOV Velsen. Meer inkomsten, maar ook meer uitgaven voor GOVI. 0,6 miljoen wordt verklaard doordat de subsidies voor het MRA-net niet zijn binnengekomen. Dit komt door: a. het niet voor de deadline kunnen plaatsen van abri s, waardoor de subsidie hiervoor vervalt; b. vertraging van projecten, waardoor de facturen (die zorgen voor binnenkomst van de inkomsten) die na afloop van het project worden verstuurd, nog niet konden worden verstuurd. Er is 10,6 miljoen minder aan reserves onttrokken dan geraamd. Dit werd veroorzaakt door: Een lagere onttrekking uit de reserve OV van 2 miljoen. Een lagere onttrekking uit EXIN-H van 7 miljoen. Een lagere onttrekking uit TWIN-H van 0,7 miljoen. Een lagere onttrekking uit FINH HAL OV corridor van 0,9 miljoen. Voor een specificatie wordt verwezen naar de toelichting bij de 65

directe lasten en de overdrachten hierboven. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 4.1.1.1.1 Ontwikkelen van concessies/contracten 4.1.1.1.2 Invoeren van de OV chipkaart in alle concessies 4.1.1.1.3 Voeren van een OVtarievenbeleid 4.1.1.1.4 Realiseren van een Dynamisch Reis Informatie Systeem (DRIS). 4.1.1.1.5 Aanbesteden OV Gooi en vechtstreek - Stiptheid van het busvervoer, vervoer over water en OV-Taxi getoetst. - Jaarverslagen gepubliceerd van gemonitorde prestaties van concessiehouders per concessie. - Bonussen en malussen aan concessiehouders opgelegd. - Met consumentenorganisaties en gemeenten overlegd - Veiligheidsbeleid van concessiehouders per concessie voor het openbaar busvervoer, buurtbussen, vervoer over water, de OV-taxi per regio en de Zuidtangent getoetst. - Op alle concessies en op de hogesnelheidsveerboot reizen met OV-chipkaart. - Betaald naar gereisde kilometers. - Differentiatie gerealiseerd naar tijd, plaats en/of doelgroep. - Een Dynamisch Reis Informatie Systeem gerealiseerd. - Een volledig open, vervoerders- en leveranciersonafhankelijk DRIS op alle Regionet en knooppunthaltes en stations gerealiseerd. - Grotendeels afgerond., zie toelichting., zie toelichting., zie toelichting. - Nog niet gerealiseerd - Gunningbesluit genomen - Nog niet volledig gerealiseerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 4.1.1.1.1: Voor Gooi en Vechtstreek afgerond; voor Noord-Holland Noord en Haarlem IJmond grotendeels afgerond. Voorbereiding van de afrekening heeft meer tijd gekost. Met de consumentenorganisaties is besloten het overleg verder vorm te geven in een ROCOV waaraan wij een financiële bijdrage verlenen. Een actieplan sociale veiligheid is besproken met de consumentenorganisaties. Aanvullend hierop is er: Een besluit genomen over de gunning van de OV-taxi Zuid-Kennemerland/IJmond en de gunning over de OV-taxi Noord-Kennemerland. Een besluit genomen over een eerste bezuiniging op het openbaar vervoer in 2011 (o.a. OV-taxi, ontwikkelbureau en de zondagdienstregeling). 4.1.1.1.2: Er zijn voorbereidingen getroffen tot het uitzetten van het NVB, verwachting gerealiseerd 66

vanaf 2013. 4.1.1.1.3: GS besluit: Concept-Programma van Eisen openbaar vervoer Gooi en vechtstreek, 30 juni 2009. 4.1.1.1.4: Door beschikbaarheid en financiën kost de implementatie meer tijd. Er wordt gewerkt aan een gefaseerde invoering van DRIS bij haltes en stations. Het gehele programma loopt nog door in 2011 en 2012. Voor de Zuidtangent haltes is de voorbereiding van de haltes gerealiseerd (functionele start vanaf januari 2011). Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 4.1.1.1.1 Aanbesteding OV-concessie Gooi en Vechtstreek. 4.1.1.1.1.De Achtergrond is terug te vinden in de Concessiedocumenten behorende bij de concessies openbaar vervoer, de contracten voor de OV-Taxi en de Hogesnelheidsveerdienst. Voorafgaand hieraan zijn de uitgangspunten vastgelegd in Programma's van Eisen waarover eveneens besluitvorming heeft plaatsgevonden 4.1.1.1.1 Gunningsbesluit GV PS-brief, Bezuinigingen OV in 2011, GS besluit OV Gooi en Vechtstreek, Uitgangspunten invulling bezuinigingstaakstelling OV 4.1.1.1.1 4.1.1.1.5 De link naar de website van de provincie Noord-Holland, thema OV vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen ROCOV: Reizigers Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer. Extra informatie voor kaderstelling of controle 4.1.1.1.1 De concessie voor Gooi en Vechtstreek expireert in de zomer van 2019. Haarlem/IJmond is met 2,5 jaar verlengd naar december 2015. De concessie Noord-Holland Noord expireert in de zomer van 2016. Het contract voor de OV-taxi Gooi en Vechtstreek expireert in januari 2012, de contracten voor Zuid-Kennemerland/IJmond en Noord-Kennemerland lopen tot 1 januari 2015, voor West- Friesland en de Kop van Noord-Holland zijn er geen contracten meer voor de OV-taxi. Wij hebben een besluit genomen over de uitgangspunten voor de invulling bezuinigingen openbaar vervoer. We hebben ook een besluit genomen over de eerste invulling van de bezuinigingen van 2011. GS besluit 14 september en 14 december. Uitgangspunten invulling bezuinigingstaakstelling Openbaar vervoer. Bezuinigingen Openbaar Vervoer in 2011. 67

68

Programma 5 Water Doelenboom Mens, natuur en bedrijvigheid beschermen tegen water Water optimaal gebruiken Wettelijke taken uitvoeren Waterkeringen laten voldoen aan de normen Wateroverlast beperken De hoeveelheid gronden oppervlaktewater optimaliseren Optimaliseren van de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater Reglementen, plannen en verordeningen opstellen en uitoefening toezicht door plannnen goed te keuren en beroepszaken af te handelen De primaire waterkeringen aan de Noordzeekust, IJssel- en Markermeer laten voldoen aan de normen De regionale waterkeringen laten voldoen aan de normen Muskusratten bestrijden Wateroverlast in landelijk gebied beperken Het zoetwatertekort in droge tijden verminderen De grondwaterhoeveelheid in evenwicht houden De oppervlaktewater kwaliteit bevorderen De grondwaterkwaliteit bevorderen De buitenzwemlocaties behouden en uitbreiden De samenwerking in de waterketen faciliteren en coordineren Gevolgen van watercalamiteiten beperken Het warmtekoude opslagbeleid voorstellen en uitvoeren Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Voorbereiden van de realisatie van primair zeewaartse kustverdediging, de Zwakke Schakels Hondsbossche- en Pettemer Zeewering en Duinen in de Kop van Noord-Holland. Functiefaciliteringskaarten ontwikkelen. Verkenning strategische zoetwatervoorziening. Maatschappelijk debat Ruimtelijke kwaliteit Markermeer IJmeer (mede) organiseren. 75 Een integraal voorkeursalternatief voor de Zwakke Schakels Duinen in de Kop van Noord-Holland en de Hondsbossche en Pettemer Zeewering is voorgelegd aan de minister en deze heeft onder voorwaarden 250 mln. beschikbaar gesteld. 50 Onderzoek Functiefacilitering naar vier gebruiksfuncties inclusief (kosten)kaarten is opgeleverd (als pilot). 75 Het opstellen van de verkenning is gestart. Dit is een landelijk traject. In mei 2011 zijn de toekomstige knelpunten in de zoetwatervoorziening globaal in beeld gebracht. Vanaf mei worden de mogelijke oplossingsrichtingen in kaart gebracht. 25 Pas in december heeft besluitvorming over het Nationaal Waterplan plaatsgevonden. Nu wordt eerst door het Rijk een algemene handreiking Ruimtelijke kwaliteit opgesteld vanuit het Deltaprogramma. Een maatschappelijk debat is nu niet aan de orde. 69

Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor De zeespiegel zal stijgen als gevolg van de klimaatverandering. De bodem daalt. De verandering van het klimaat veroorzaakt een grotere kans op natte winters, droge zomers en extreme buien. Intensiever ruimtegebruik en de economische waarde van wat beschermd moet worden, leiden tot nieuwe eisen aan het watersysteem. Ontwikkeling Het waterbeleid van de provincie baseert zich op het gematigde klimaatscenario van het KNMI. Ook het Deltaprogramma baseert zich op de deze gegevens en niet meer op de scenario s van de Commissie Veerman. Het provinciale waterbeleid baseert zich op het gematigde klimaatscenario ( middenscenario ) van het KNMI. Landelijk is de verkenning opgestart voor een nieuwe veiligheidsnormering. In 2011 neemt het Kabinet een besluit over het proces om te komen tot nieuwe normen. Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 9.148.228 9.925.000 9.120.700 8.287.103 833.597 9 10.352.200 Directe lasten 1.277.880 1.901.200 1.685.600 964.016 721.584 43 3.717.900 Kapitaallasten 58.301 56.100 56.100 56.117-17 0 53.900 Overdrachten 467.661 2.373.900 2.505.300 438.224 2.067.076 83 123.900 2011 Storting voorziening 808.883 0 0 653.976-653.976-0 Subtotaal Lasten 11.760.953 14.256.200 13.367.700 10.399.435 2.968.265 22 14.247.900 Baten -1.833.388-1.829.700-3.194.400-2.689.399-505.001-16 -1.850.800 Resultaat voor bestemming 9.927.565 12.426.500 10.173.300 7.710.036 2.463.264 24 12.397.100 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.050.000-2.250.000-1.900.000-580.162-1.319.838-69 0 Resultaat na bestemming 8.877.565 10.176.500 8.273.300 7.129.875 1.143.425 14 12.397.100 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en de mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De onderbesteding heeft diverse oorzaken en wordt nader toegelicht in de overzichten van baten en lasten bij de afzonderlijke operationele doelen. De onderbesteding is met name veroorzaakt door het achterblijven van de betalingen op subsidieverplichtingen ten laste van de reserve TWIN-H (zie operationeel doel 5.2.2.1). 70

Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves Dit betreft de storting in de voorziening Grondwaterheffing (zie operationeel doel 5.2.2.3) De lagere baten hebben diverse oorzaken en worden nader toegelicht in de overzichten van baten en lasten bij de afzonderlijke operationele doelen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. 71

5.1 maatschappelijk doel Mens, natuur en bedrijvigheid beschermen tegen water 5.1.1 beleidsdoel Wettelijke taken uitvoeren 5.1.1.1 operationeel doel Reglementen, plannen en verordeningen opstellen en uitoefening toezicht door plannen goed te keuren en beroepszaken af te handelen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 304.359 295.300 199.400 285.082-85.682-43 308.000 Directe lasten 16.980 16.500 39.000 28.881 10.119 26 16.500 Subtotaal Lasten 321.339 311.800 238.400 313.962-75.562-32 324.500 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 321.339 311.800 238.400 313.962-75.562-32 324.500 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 321.339 311.800 238.400 313.962-75.562-32 324.500 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De uitvoering van een opdracht aan de huisadvocaat is vertraagd en loopt door in 2011. 72

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.1.1.1.1 Implementeren van de Waterwet in provinciaal beleid 5.1.1.1.2 Uitvoering Waterplan -2015 5.1.1.1.3 Reglementering waterschappen 5.1.1.1.4 Toezicht houden op waterschappen 5.1.1.1.5 Keuren van de waterbeheersplannen van de waterschappen 5.1.1.1.6 Behandelen van beroepszaken tegen waterschapsbesluiten - Uitvoeringsbesluiten bij de waterverordeningen vastgesteld. - Uitvoeringsprogramma -2012 vastgesteld - Waterweek gerealiseerd - Actualisatie van reglementen van waterschappen voor aan PS [bijv. bij nieuwe wetgeving] door GS gesteld. - Preventief toezicht houden op de kostentoedelingsverordening van de waterschappen. - Repressief toezicht gehouden op alle besluiten van de waterschappen [begroting, jaarrekening etc.]. - De waterbeheerplannen - 2015 van de Hoogheemraadschappen Rijnland en Hollands Noorderkwartier gekeurd. - Partieel herzien van het waterbeheerplan Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht voor de Kaderrichtlijn Water. - Niet gerealiseerd. - Geen actualisatie vastgesteld. - Op 16 december het besluit tot wijziging van de kostentoedelingsverordening watersysteembeheer Rijnland van het dagelijks bestuur van het Hoogheemraadschap van Rijnland ter goedkeuring ontvangen. - Repressief toezicht gehouden. - Beroepszaken afgehandeld. - Diverse uitspraken op ingestelde administratieve beroepen gedaan. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.1.1.1.2: In is een plan van aanpak gemaakt voor het organiseren van een waterweek gericht op wateronderwijs en jeugd. Gebleken is echter dat er al veel verschillende organisaties met dit onderwerp bezig zijn en de provincie geen meerwaarde kan leveren. Besloten is de waterweek te verplaatsen naar 2011 en te richten op een ander onderwerp. In plaats daarvan is op 20 augustus tijdens SAIL het internationale watercongres 'Day of the Deltas' georganiseerd, gericht op internationale kennisuitwisseling over kustveiligheid en ruimtelijke planning. 5.1.1.1.3: Actualisatie van reglementen van waterschappen was in niet nodig, omdat de bestaande reglementen nog voldoen. 5.1.1.1.4: Omdat de kostentoedelingsverordening eind december is ontvangen, is de uitvoering van preventief toezicht pas vanaf die datum mogelijk. 5.1.1.1.6: De 2 beroepszaken zijn nog niet afgehandeld, omdat tegen beide uitspraken beroep is ingesteld bij de rechtbank in Haarlem. 73

Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.1.1.1.1-5.1.1.1.2 De nieuwe Waterwet (inwerking eind 2009). 5.1.1.1.2 Monitoringprogramma Waterplan 5.1.1.1.2 Uitvoeringsprogramma Waterplan 5.1.1.1.2 Openbare besluitenlijsten GS 9 maart, 22 juni, 21 september 5.1.1.1.5 De Waterwet en het provinciaal Waterplan. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 5.1.1.1.2: Besluitenlijst GS 22 juni 5.1.1.1.2: Commissie Wamen 15 februari verslag: 5.1.1.1.2: Commissie Wamen 6 september - geen verslag aanwezig 5.1.1.1.3: PS Besluitenlijst 15 november 5.1.1.1.5: GS Besluitenlijst 9 maart 5.1.1.1.5: GS Besluitenlijst 21 september Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 5.1.1.1.2 Op 26 januari is het Uitvoeringsprogramma vastgesteld, op 15 februari is het uitvoeringsprogramma besproken in de Commissie WAMEN. Op 22 juni is besloten om in te stemmen met het Monitoringsprogramma. Het Monitoringsprogramma is op 6 september aan de orde geweest in de commissie WAMEN. 5.1.1.1.6: De Kamer uit GS heeft op 25 mei een beslissing genomen op ingestelde administratieve beroepen tegen de Keur van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Tegen de beslissing van de Kamer uit GS is beroep ingesteld bij de Rechtbank Haarlem. Op 2 juli heeft de Kamer uit GS uitspraak gedaan op ingestelde administratieve beroepen tegen het Waterinrichtingsplan Zuidelijke Vechtplassen van het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht. Tegen de beslissing van de Kamer uit GS is beroep ingesteld bij de Rechtbank Haarlem 5.1.2 beleidsdoel Waterkeringen laten voldoen aan de normen 5.1.2.1 operationeel doel De primaire waterkeringen aan de Noorzeekust, IJssel-en Markermeer laten voldoen aan de normen 74

Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 949.516 996.500 968.000 1.091.642-123.642-13 1.039.400 Directe lasten 414.224 652.500 666.300 191.323 474.977 71 652.500 Overdrachten 300.924 0 113.700 213.457-99.757-88 0 Subtotaal Lasten 1.664.664 1.649.000 1.748.000 1.496.422 251.578 14 1.691.900 Baten -204.948 0-150.000-127.354-22.646-15 0 Resultaat voor bestemming 1.459.716 1.649.000 1.598.000 1.369.068 228.932 14 1.691.900 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 1.459.716 1.649.000 1.598.000 1.369.068 228.932 14 1.691.900 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Baten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Voor een tweetal projecten zijn bijdragen verleend (Overdrachten) terwijl het budget beschikbaar was onder Directe Lasten. Dit betreft de gebiedspilot waterveiligheid Centraal Holland en de Actuele Hoogtekaart Nederland. Van het voor de versterking van de zwakke schakels in de kust beschikbare budget is slechts 10% besteed. Dit is veroorzaakt doordat de uitvoering van de plannen in niet is gestart omdat de besluitvorming nog niet heeft plaatsgevonden. Zie directe lasten De onttrekking aan de ontvangen rijksbijdrage voor planstudie kustvisie is lager dan geraamd doordat er minder kosten zijn gemaakt dan voorzien. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.1.2.1.1 Opstellen van een integraal versterkingsplan voor de zwakke schakel in de kop van Noord-Holland - Het integrale versterkingsplan vastgesteld. - Een intentieovereenkomst voor de realisatie van de ruimtelijke bouwstenen gesloten. - Het integrale versterkingsplan niet vastgesteld. - De intentieovereenkomst in concept gereed gemaakt. - De ruimtelijke bouwstenen in samenwerking met de regionale partners opgesteld. 75

5.1.2.1.2 Toezien op de veiligheidstoetsing en opstellen van provinciaal veiligheidsverslag 5.1.2.1.3 Opstellen van een lange termijn visie kust 5.1.2.1.4 Toezien op het opstellen van een dijkversterkingplan voor de zwakke schakels in de Hondsbossche en Pettemer Zeewering 5.1.2.1.5 Opstellen uitvoeringsprogramma Kust op Kracht 5.1.2.1.6 Toezien op de veiligheidstoetsing en opstellen van provinciaal veiligheidsverslag 5.1.2.1.7 Toezien op dijkversterkingplannen 5.1.2.1.8 Adviseren over waterveilig bouwen in buitendijkse gebieden van IJssel en Markermeer - Een positieve bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit van de maatregelen geborgd. - Het Provinciaal Veiligheidsverslag opgesteld. - Kustvisie in het uitvoeringsprogramma structuurvisie opgenomen. - Overleg met de waterbeheerders en het Rijk over de voortgang van de knelpunten bij de veiligheidstoetsingen gevoerd - Het dijkversterkingplan vastgesteld. - Inzicht verkregen in ruimtelijke initiatieven in het plan- en studiegebied van de Zwakke Schakels - Relatie benoemd tussen ruimtelijke initiatieven en bestaande (provinciale) beleidskaders en stimuleringsprogramma's - Prioritering aangebracht aan de hand van de aspecten ruimtelijke kwaliteit, relatie met kust en realiseerbaarheid - Voorwaarden geschapen tot realisatie van de geselecteerde ruimtelijke initiatieven - Waar nodig de provinciale verordening geactualiseerd. - Overleg gevoerd met de waterbeheerders en het Rijk over de voortgang van de knelpunten bij de veiligheidstoetsingen. - Provinciaal veiligheidsverslag. - Startnotities aanvaard en het Dijkversterkingplannen gekeurd met aandacht voor: - Een goede ruimtelijke inpassing en LNC waarden gewaarborgd. - Waar mogelijk gekoppeld aan provinciale doelen. - Gemeenten conform onze Structuurvisie en het Waterplan adviseren over waterveilig en innovatief bouwen. - Het provinciale veiligheidsverslag in concept opgesteld. - Niet gerealiseerd. - Het programma voor ruimtelijke kwaliteit in concept gereed. - Het programma wordt gefinancierd door de regionale partijen en het aandeel van de Provincie gaat via TWIN-H en Actieprogramma. - In overleg met de regio de ruimtelijke bouwstenen geselecteerd. - De voorbereidingen getroffen om de afspraken rond uitvoering en financiering te vatten in een samenwerkingsovereenkomst. - De provinciale verordening niet geactualiseerd. - Het provinciale veiligheidsverslag in in concept gemaakt - De Startnotitie Hoogwaterkering Den Oever aanvaard. - Van de projectgroep bij diverse dijkversterkingen deel uitgemaakt. - Over het Oostereiland in Hoorn geadviseerd. 76

5.1.2.1.9 Adviseren over integrale verbetering Afsluitdijk - In de Stuurgroep deelgenomen. - Mede vormgeven besluitvormingsproces m.e.r. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.1.2.1.1: - Het integrale versterkingsplan is niet vastgesteld, omdat er een integraal voorkeursalternatief voor de Duinen in de Kop van Noord-Holland en de Hondsbossche en Pettemer Zeewering is voorgelegd aan de minister. Deze heeft onder voorwaarden 250 miljoen beschikbaar gesteld. Op deze basis wordt nu het versterkingsplan uitgewerkt. De intentieovereenkomst niet afgesloten, omdat de besluitvorming door het Rijk over de financiering van de veiligheid vertraging opliep. 5.1.2.1.5: Het kustversterkingsplan is nog niet vastgesteld omdat een passende beoordeling wordt uitgevoerd en vanwege het gezamenlijk optrekken met het rijk en het waterschap om al in een vroeg stadium de markt erbij te betrekken. 5.1.2.1.1 en 5.1.2.1.4: Een integraal voorkeursalternatief voor de Duinen in de Kop van Noord-Holland en de Hondsbossche en Pettemer Zeewering is voorgelegd aan de minister en deze heeft onder voorwaarden 250 miljoen beschikbaar gesteld. Op deze basis wordt nu het versterkingsplan uitgewerkt. 5.1.2.1.6: De provinciale verordening hoefde niet te worden geactualiseerd, omdat deze nog voldoet. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.1.2.1.1. en 5.1.2.1.4 Beleidskader (vanuit het Rijk) Planstudie Zwakke Schakels, website Zwakke schakels vindt u hier. 5.1.2.1.2 De Waterwet en het Ontwerp Waterplan -2015 vindt u hier. 5.1.2.1.3 De nota Provinciale structuurvisie. 5.1.2.1.7 De Streekplannen noord en zuid vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 5.1.2.1.6: GS Besluit 18 januari 2011 Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 5.1.2.1.7: Er is een bijdrage geleverd aan het rapport Oeverdijk (innovatieve oplossing). De versterking Balgzanddijk is afgerond, de dijk voldoet weer aan wettelijke norm. Er is geadviseerd over het verleggen van de dijk Zeeburgereiland en de Spaarndammerdijk nabij de Houthaven. 5.1.2.1.8: Er is een eerste inventarisatie bij de gemeenten gehouden naar buitendijkse projecten. Mede onder de invloed van de economische crisis staan er geen nieuwe projecten op stapel. Normering buitendijks bouwen maakt onderdeel uit van het Deltaprogramma Veiligheid. Er wordt een bijdrage geleverd via het IPO. 5.1.2.1.9: Er is vertraging in de besluitvorming ontstaan door de val van het Kabinet in. 5.1.2.1.2 De output Een positieve geborgd hoort bij instrument 5.1.2.1.1. 77

5.1.2.3 operationeel doel De regionale waterkeringen laten voldoen aan de normen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 0 900 0 0 0-900 Subtotaal Lasten 0 900 0 0 0-900 Baten 0-1.400 0 0 0 - -1.400 Resultaat voor bestemming 0-500 0 0 0 - -500 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 0-500 0 0 0 - -500 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.1.2.3.1 Vaststellen van veiligheidsnormen 5.1.2.3.2 Toetsen van verbeterplannen 5.1.2.3.3 Aanpassen en opstellen technische leidraden, ondersteuning nader onderzoek veenkaden - Regionale waterkeringen die buitendijkse gebieden beschermd en waterkeringen die grote gebieden in compartimenten verdelen genormeerd. - Dijkstrekkingen die niet aan de hoogte voldoen moeten verbeterd worden. We toetsen de verbeteringsplannen van de waterschappen en stimuleren integrale aanpak van dijkversterkingen. (Werk met werk maken). - Vaststellen leidraden en handreikingen ten behoeve van de toetsing, verbetering en beheer van de regionale keringen. Ondersteunen nader onderzoek naar veenkaden. - Het eerste overleg met de waterschappen voor het aanwijzen van compartimenteringskeringen gestart. - Twee dijkverbeteringplannen getoetst en goed bevonden. - In samenspraak met de provincies Utrecht en Zuid-Holland nadere voorschriften vastgesteld voor het toetsen op veiligheid en het ontwerpen en verbeteren van regionale keringen. - Nader onderzoek naar veenkaden ondersteund. 78

Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.1.2.3.1, 5.1.2.3.2, 5.1.2.3.3 in het Waterplan -2015. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 5.1.2.4 operationeel doel Muskusratten bestrijden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 4.010.393 4.283.900 3.420.600 3.129.130 291.470 9 4.468.300 Directe lasten 485.462 442.000 442.000 422.517 19.483 4 442.000 Kapitaallasten 58.301 56.100 56.100 56.117-17 0 53.900 Overdrachten 30 61.300 61.300 0 61.300 100 61.300 Subtotaal Lasten 4.554.186 4.843.300 3.980.000 3.607.763 372.237 9 5.025.500 Baten -728.208-704.900-704.900-1.054.383 349.483 50-704.900 Resultaat voor bestemming 3.825.978 4.138.400 3.275.100 2.553.380 721.720 22 4.320.600 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 3.825.978 4.138.400 3.275.100 2.553.380 721.720 22 4.320.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. 79

Overdrachten Baten Uitgaven zijn verantwoord onder directe lasten. Te laag bedrag in de begroting opgenomen voor de bijdrage van de Waterschappen. Extra baten 150.000. Door meevallers in verplichtingen voor Muskusrattenbestrijding uit 2009 is per saldo 205.000 vrijgevallen in. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.1.2.4.1 Bestrijden van muskusratten - Personeelsinzet bestrijding op basis van de evaluatie uit 2008 bepaald. - Muskusratten bestreden. - De overdracht van de muskusrattenbestrijding aan de waterschappen voorbereid. - Gemiddelde bezetting van 34 fte (33 fte regulier en 1 fte vervanging seniorenverlof) bepaald. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.1.2.4.1 Het Waterplan 2006- vindt u hier Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 5.1.2.4.1: In zijn 1975 muskusratten gevangen. Het streefcijfer was maximaal 2250 te vangen ratten. In zijn er 0,07 vangsten per gewerkt uur gedaan. 80

5.1.2.5 operationeel doel Beperken gevolgen watercalamiteiten Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 7.049 85.000 54.700 0 54.700 100 85.000 Overdrachten 47.000 0 30.300 12.873 17.427 58 0 Subtotaal Lasten 54.049 85.000 85.000 12.873 72.127 85 85.000 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 54.049 85.000 85.000 12.873 72.127 85 85.000 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 54.049 85.000 85.000 12.873 72.127 85 85.000 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking De uitwerking van het Overstromingsmodel is vertraagd doordat de Actuele Hoogtekaart Nederland, fase 2 (zie ook OD 5.1.2.1) nog niet beschikbaar is. Een tweetal verplichtingen voor bijdrageverlening ten laste van het dienstjaar 2009 is afgeboekt (afrekeningsverschillen) omdat geen verzoek tot betaling is ontvangen. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.1.2.5.1 Ontwikkelen en actualiseren van gebiedsdekkende overstromingskaarten - Gebiedsdekkende overstromingskaarten in samenwerking met waterbeheerders en aangrenzende provincies gemaakt. - Bij ruimtelijke inrichting over waterveiligheid geadviseerd. - In het kader van de Europese Richtlijn Overstromingsrisico's ingebracht. - De overstromingsscenario's voor de primaire waterkeringen gemaakt en in een landelijke databank opgenomen. Overstromingsscenario's vanuit regionale waterkeringen in concept gemaakt. - Over waterveiligheid bij ruimtelijke inrichting dit jaar niet geadviseerd. - Bovenstaande scenario's zijn input voor de ROR en worden gebruikt voor de actualisering van de provinciale risicokaart. 81

5.1.2.5.2 Hulp verlenen aan de regio bij watercalamiteiten en houden van oefeningen 5.1.2.5.3 Informeren van bewoners over het beschermingsniveau van buitendijks gebied - De aanbevelingen uit de evaluaties van de in 2008 gehouden TMO oefeningen geïmplementeerd in de crisisbeheersplannen van de waterbeheerders. - Samen met gemeenten en waterbeheerders de rampenbestrijdingsplannen bij overstromingen geactualiseerd en vastgesteld. - Samen met rijk, gemeenten en waterbeheerders een communicatietraject over veiligheid in buitendijks gebied ingegaan. - Een geactualiseerd crisisbeheersplan van het Hoogheemraadschap van Rijnland ontvangen. - Een rampenbestrijdingsplan overstromingen van de Veiligheidsregio Gooi- en Vechtstreek ontvangen. - Niet gerealiseerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.1.2.5.1: Er is geen vraag geweest om te adviseren over waterveiligheid. 5.1.2.5.3: Dit rijkstraject heeft vertraging opgelopen. Er is derhalve nog geen communicatietraject gestart. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.1.2.5.1 Het nieuwe Nationale Waterplan, de Waterwet (wordt eind 2009 van kracht), de Europese richtlijn Overstromingen en de Europese kaderrichtlijn vindt u hier. 5.1.2.5.2 De gemeentewet, de Wet kwaliteitsverbetering rampenbestrijding, de Waterstaatwet 1900 vindt u hier. 5.1.2.5.3 De bestuurlijke afspraak vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 82

5.1.3 beleidsdoel Wateroverlast beperken 5.1.3.1 operationeel doel Wateroverlast in landelijk gebied beperken Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 581.676 520.200 968.000 806.719 161.281 17 542.600 Subtotaal Lasten 581.676 520.200 968.000 806.719 161.281 17 542.600 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 581.676 520.200 968.000 806.719 161.281 17 542.600 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 581.676 520.200 968.000 806.719 161.281 17 542.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.1.3.1.1 Deelnemen aan integrale gebiedsprojecten 5.1.3.1.2 Eventueel subsidiëren van waterberging in het landelijk gebied - Plan voor waterberging Horstermeerpolder ter voorbereiding op het peilbesluit uitgewerkt. - Piek- en seizoensberging in gebiedsuitwerking Haarlemmermeer en Bollenstreek opgenomen. - Seizoensberging in Amstelgroen opgenomen. - Projecten waarbij naast waterberging Rijks- en provinciale ILG-doelen worden gerealiseerd zijn getoetst door de ILG gebiedscommissies en goedgekeurd door GS. - Piek- en seizoensberging zijn opgenomen in uit te werken 3- merenvariant voor de Westflank Haarlemmermeer. - Niet gerealiseerd. 83

5.1.3.1.3 Ondersteunen van de waterschappen bij de uitvoering van de maatregelen tegen wateroverlast 5.1.3.1.4 Uitvoeringsbesluit van gebiedsnormen wateroverlast - Uitvoering maatregelen toegezien. - Bij knelpunten bemiddeld. - Op basis artikel over gebiedsnormen in waterverordening bepaald wanneer het watersysteem voor het eerst aan de normen moeten voldoen. - Op de programmering van de bestrijding van wateroverlast toezicht gehouden. - Een financieel knelpunt gesignaleerd. - Niet gerealiseerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.1.3.1.2: Projecten waterberging zijn voor HHNK gekoppeld aan andere doelen zoals EHS, natuur en recreatie. Hierover heeft een bestuurlijke bijeenkomst plaats gevonden waarin is afgesproken dit programma integrale waterbergingen verder uit te werken. 5.1.3.1.3: In 2015 is er een deadline voor de waterschappen voor hun activiteiten voor KRW, NBW en waterveiligheid. Hierdoor kan financieel een knelpunt ontstaan waardoor prioritering van activiteiten noodzakelijk is. 5.1.3.1.4: Vanwege voortschrijdend inzicht en omdat waterschappen nog volop bezig zijn met de uitvoering, is er afgesproken dat pas in 2012 met de midterm review van het waterplan bepaald wordt wanneer het watersysteem aan de normen voor wateroverlast moet voldoen. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.1.3.1.1. 5.1.3.1.3 Waterplan -2015. 5.1.3.1.4 Waterverordeningen. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen HHNK = Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier EHS = Ecologische Hoofdstructuur Extra informatie voor kaderstelling of controle 84

5.2 maatschappelijk doel Water optimaal gebruiken 5.2.1 beleidsdoel De hoeveelheid grond- en oppervlaktewater optimaliseren 5.2.1.1 operationeel doel Het zoetwatertekort in droge tijden verminderen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 1.917 10.000 1.600 0 1.600 100 10.000 Overdrachten 3.383 0 8.400 8.374 26 0 0 Subtotaal Lasten 5.300 10.000 10.000 8.374 1.626 16 10.000 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 5.300 10.000 10.000 8.374 1.626 16 10.000 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 5.300 10.000 10.000 8.374 1.626 16 10.000 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Toelichting op afwijking De verleende bijdragen met betrekking tot functiefacilitering (overdrachten) zijn lager uitgevallen. 85

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.2.1.1.1 Bepalen van de strategische zoetwaterbehoefte 5.2.1.1.2 Vastleggen van de regionale verdringingsreeksen bij watertekort 5.2.1.1.3 Actualiseren van alle peilbesluiten per 5.2.1.1.4 Stimuleren afname van zoetwatervraag door zelfvoorzienend worden in watervoorziening van landbouw en - Via functiefaciliteringskaarten met de waterbeheerders de zoetwaterbehoefte in beeld gebracht. - Consensus over de regionale verdringingsreeks Noord Nederland bij betrokken partijen bereikt. - (±5) Goedkeuringsverzoeken van peilbesluiten afgehandeld. - Tender opengesteld voor subsidie voor zelfvoorzienend worden in watervoorziening van landbouw en bedrijfsleven. - De zoetwatervraag - inclusief het kostenaspect- voor wat betreft de functiefacilitering van de gebruiksfuncties stedelijk, natuur, bollen in een pilot in beeld gebracht. - Output verwijderd bij Zomernota. - Niet gerealiseerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.2.1.1.3: De beoogde output was: 80% van de peilbesluiten bij de waterschappen is actueel. 5.2.1.1.4: Door gewijzigd rijksbeleid (ILG) wordt een nieuwe afweging voor subsidieregelingen gemaakt en is de regeling in niet vastgesteld. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 5.2.1.1.3 Bij invoering van de Waterwet is bepaald dat de provincie peilbesluiten niet meer goedkeurt maar er op toeziet dat de peilbesluiten door de waterschappen actueel gehouden worden. Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.2.1.1.1 De Landelijke droogtestudie / Waterplan -2015 vindt u hier. 5.2.1.1.2 De Waterwet en de Regionale verdringingsreeks Amstelland vindt u hier. 5.2.1.1.3 Het Waterplan -2015 vindt u hier. 5.2.1.1.4 Het Waterplan -2015 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle Met het hoogheemraadschap van Hollands Noorderkwartier is afgesproken dat in tijden van extreem watertekort uitgegaan wordt van de landelijke verdringingsreeks. 86

5.2.1.3 operationeel doel De grondwaterhoeveelheid in evenwicht houden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 274.656 414.000 257.300 200.409 56.891 22 414.000 Overdrachten 95.930 0 296.700 291.138 5.562 2 0 Subtotaal Lasten 370.586 414.000 554.000 491.547 62.453 11 414.000 Baten 0 0 0-3.673 3.673-0 Resultaat voor bestemming 370.586 414.000 554.000 487.874 66.126 12 414.000 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 370.586 414.000 554.000 487.874 66.126 12 414.000 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking De onderbesteding is ontstaan doordat voor de uitvoering van het Waterplan een aantal bijdragen (Overdrachten) is verleend waarvoor het budget was opgenomen onder Directe Lasten De onderbesteding is ontstaan doordat voor de uitvoering van het Waterplan een aantal bijdragen is verleend waarvoor het budget was opgenomen onder Directe lasten Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.2.1.3.1 Verlenen van vergunningen voor grondwateronttrekkingen en -infiltratie 5.2.1.3.2 Bestrijden van de verdroging van de natuur 5.2.1.3.3 Monitoren en evalueren van grondwater kwantiteitsbeleid - 50 vergunningaanvragen afgehandeld. - Verdroging van natuur, met prioriteit voor gebieden uit de TOPlijst bestreden. - Projecten via het Investeringsbudget Landelijk Gebied gestimuleerd en gesubsidieerd. - Metingen met ons provinciale grondwater kwantiteitsmeetnet gedaan. - 57 onttrekkingsvergunningen verleend. - Subsidie aan 11 projecten verleend. 87

5.2.1.3.4 Uitvoeren van het handhavingsuitvoeringsp rogramma HUP - 2011 - Jaarlijkse controle 15 industriële onttrekkingen. - Jaarlijkse controle 15 grote drinkwater onttrekkingen. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.2.1.3.1 en 5.2.1.3.4 : Door het in werking treden van de integrale Waterwet (december 2009) is de vergunningverlening overgegaan naar de Waterschappen. De provincie behandelt nog die aanvragen die drinkwateronttrekkingen en industriële onttrekkingen > 150.000 m3/jaar betreffen. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.2.1.3.1 Betreft de uitvoering van bevoegd gezagtaken van de Waterwet en de Grondwaterverordening. 5.2.1.3.1 Voorziening Grondwaterheffing 5.2.1.3.2. Het Waterplan 2006- en het Provinciaal Meerjarenprogramma ILG vindt u hier. 5.2.1.3.3 De Europese kaderrichtlijn en het Waterplan 2006- vindt u hier. 5.2.1.3.4 Ontwerp Waterplan -2015 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 5.2.1.3.1: In totaal zijn 57 aanvragen afgehandeld. Daarvan betreffen er 39 het WKO-beleid. Deze zijn ook terug te vinden bij instrument 5.2.2.6.1. De overige 18 aanvragen betreffen aanvragen die nog voor december 2009 zijn ingediend en derhalve nog onder oude wetgeving vielen. 5.2.1.3.1. Vergunning- en ontheffingverlening zijn vraaggestuurde processen. De geraamde output is gebaseerd op ervaringscijfers. 88

5.2.2 beleidsdoel Optimaliseren van de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater 5.2.2.1 operationeel doel De oppervlaktewaterkwaliteit bevorderen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 530 0 76.700 0 76.700 100 216.700 Overdrachten 369.838 2.250.000 1.900.000 41.600 1.858.400 98 0 Storting voorziening 680.162 0 0 560.162-560.162-0 Subtotaal Lasten 1.050.530 2.250.000 1.976.700 601.762 1.374.938 70 216.700 Baten 0 0-1.435.500-699.266-736.234-51 0 Resultaat voor bestemming 1.050.530 2.250.000 541.200-97.504 638.704 118 216.700 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.050.000-2.250.000-1.900.000-580.162-1.319.838-69 0 Resultaat na bestemming 530 0-1.358.800-677.666-681.134 50 216.700 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Toelichting op afwijking De onderbesteding is ontstaan doordat in voornamelijk gewerkt is aan het opstellen van een uitvoeringsprogramma en een monitoringsprogramma. In 2011 en daarna zullen kosten worden gemaakt voor de uitvoering. De subsidiecriteria voor TWIN-H (water)projecten zijn laat beschikbaar gekomen. Er zijn wel subsidies verleend in maar nog geen betalingen gedaan. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Baten Bij de Zomernota is een raming opgenomen voor een bijdrage van 755.300 van het Rijk voor het plaatsen van nieuwe publieksborden op zwemwaterlocaties in oppervlaktewater. Deze bijdrage zal, wegens bezuinigingen bij het Rijk, pas in 2012 worden ontvangen. Voor het plaatsen van de borden zijn nog geen kosten gemaakt. 89

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.2.2.1.1 Monitoring KRW maatregelen 5.2.2.1.2 Toekomst Markermeer IJmeer (TMIJ)) - De KRW-doelen en de provinciale maatregelen voor oppervlaktewater zijn in het waterplan vastgelegd; - De financiering van oppervlaktewatermaatregelen die de provincie neemt/krw proof maken van eigen beleid, zijn in het waterplan vastgelegd; - Cofinanciering van maatregelen van derden zijn vastgelegd in het waterplan; - In overleg met de uitvoerders van de KRW wordt het toezicht op de uitvoering van de maatregelen bepaald, vastgelegd in het uitvoeringsplan - Uitvoeringsprogramma Waterplan -2015. - Afhankelijk van kabinetsbesluit oktober 2009 (samenhangende besluitvorming Randstad Urgent projecten). - De KRW-doelen en provinciale maatregelen voor oppervlaktewater in het monitoringsprogramma waterplan vastgelegd. - De vervolgstudie over Schaalsprong Almere gestart en de Werkmaatschappij Markermeer IJmeer (WMIJ) opgericht. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.2.2.1.1: Er is in een Uitvoeringsprogramma Waterplan en een Monitoringsprogramma Waterplan vastgesteld in overleg met de waterbeheerders. Het toezicht op uitvoering van maatregelen KRW is in het Monitoringsprogramma vastgelegd. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.2.2.1.1 Het Ontwerp Waterplan -2015 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen KRW = Kaderrichtlijn Water WMIJ = Werkmaatschappij Markermeer IJmeer RAAM = Rijksbesluiten Amsterdam-Almere-Markermeer Extra informatie voor kaderstelling of controle 5.2.2.1.1: Voor had toezicht op uitvoering van maatregelen KRW gemoeten via de jaarlijkse rapportage van de waterschappen (format in Bijlage 2 van het Monitoringprogramma), ter bespreking bij het bilateraal overleg tussen gedeputeerde en dijkgraaf in het najaar. Monitoring is echter niet aan de orde geweest tijdens de bila s in, maar komt in het voorjaar van 2011 omdat dan rapportage over een heel jaar gedaan kan worden. In december is die informatie er nog niet. Waterschappen hebben die pas in maart beschikbaar over het hele voorafgaande jaar. 90

5.2.2.1.2: De provincie participeert in de vervolgstudie. 5.2.2.3 operationeel doel De grondwaterkwaliteit bevorderen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 62.252 245.200 112.900 93.093 19.807 18 1.845.200 Overdrachten 9.009 0 32.300 31.882 418 1 0 Storting voorziening 128.722 0 0 93.814-93.814-0 Subtotaal Lasten 199.983 245.200 145.200 218.789-73.589-51 1.845.200 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 199.983 245.200 145.200 218.789-73.589-51 1.845.200 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 199.983 245.200 145.200 218.789-73.589-51 1.845.200 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Stortingen voorzieningen Toelichting op afwijking De uitvoering van het Masterplan t Gooi is vertraagd. Een deel van de kosten van de uitvoering van het grondwaterbeheer wordt gedekt door de grondwaterheffing (OD 5.2.2.6). Het betreft de kosten voor dit operationele doel, 90% van de kosten van het grondwatermeetnet (onderdeel van OD 5.1.2.3) en een deel van de apparaatskosten binnen OD 5.2.2.6. Omdat de opbrengst van de heffing hoger was dan de kosten is een bedrag van ca. 94.000 aan de voorziening Grondwaterheffing toegevoegd. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.2.2.3.1 Implementeren van de KRW in het provinciale waterplan - De provinciale KRW-maatregelen voor grondwater, de (co) financiering en het toezicht op de uitvoering van maatregelen in het Waterplan vastgelegd. 91

5.2.2.3.2 Beschermen van de bronnen voor de drinkwatervoorziening 5.2.2.3.3 Monitoren en evalueren van grondwaterkwaliteitsbelei d 5.2.2.3.4 Uitvoeren van de onderzoeksagenda KRWbloembollen - Samen met de waterleidingbedrijven de bescherming van de bronnen voor de drinkwatervoorziening onderzocht. - Het Masterplan 't Gooi uitgevoerd. - Metingen gedaan met ons provinciale grondwater kwantiteitsmeetnet. - De projectgroep onderzoeksagenda KRWbloembollen voorgezeten en gefaciliteerd. - Onderzoek naar herkomst gewasbeschermingsmiddelen in binnenduinrand uitgevoerd. - Het onderzoek naar de bescherming van de bronnen voor de drinkwatervoorziening is gestart. - De uitvoering van het Masterplan 't Gooi is vertraagd. - Projectgroep is in 2008 opgeheven. - De deskstudie is uitgevoerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.2.2.3.2: De uitvoering van Masterplan t Gooi is vertraagd omdat de gemeenten het lang onderling niet eens konden worden over hun individuele financiële bijdrage. In november hebben zij overeenstemming bereikt en dat voorstel zal in alle gemeenteraden besproken worden. Wanneer alle gemeenteraden met dit voorstel akkoord gaan, kan in maart 2011 het convenant ondertekend worden. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 5.2.2.3.4 : De projectgroep voor de Onderzoeksagenda KRW Bloembollen is in 2008 opgeheven. De rapportage over de voortgang van de uitvoering van de onderzoeken is belegd bij de stuurgroep Landelijk Milieuoverleg Bloembollen. De provincie rapporteert 1-2 maal per jaar aan deze stuurgroep. Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.2.2.3.1. Het Waterplan 2006- en het SGBP Rijn-West vindt u hier. 5.2.2.3.2.- 5.2.2.3.3. Het Provinciaal Milieubeleidsplan en de Provinciale milieuverordening vindt u hier. 5.2.2.3.3 Implementatie van de KRW en GWR in de Nederlandse wetgeving per 22-12-2009. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 92

5.2.2.4 operationeel doel De buitenzwemwaterlocaties behouden en uitbreiden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 899.071 1.432.300 1.304.100 770.637 533.463 41 1.493.900 Directe lasten -3.931 0 0-2.740 2.740-0 Overdrachten -358.454 62.600 62.600-161.100 223.700 357 62.600 Subtotaal Lasten 536.686 1.494.900 1.366.700 606.797 759.903 56 1.556.500 Baten 11.877 0 0 332-332 - 0 Resultaat voor bestemming 548.563 1.494.900 1.366.700 607.129 759.571 56 1.556.500 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 548.563 1.494.900 1.366.700 607.129 759.571 56 1.556.500 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. In 2006 zijn subsidies verleend op grond van de Tender Water. Een aantal van deze subsidieverplichtingen is afgeboekt (afrekeningsverschillen) omdat de aanvragers niet tijdig een verzoek tot vaststelling hebben ingediend. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.2.2.4.1 Handhaven van de waterkwaliteit van buitenzwemwaterlocaties - Toezicht gehouden op veiligheid en Hygiëne en handhaving conform het Handhavinguitvoeringsprogramma (HUP 2009-2011) en de sanctiestrategie uitgevoerd. - Jaarlijks veiligheidsonderzoek en inspectie op zwemlocaties gedaan. 93

5.2.2.4.2 Uitbreiden en promoten van buitenzwemwaterlocaties 5.2.2.4.3 Subsidiëren van sanering van de riooloverstorten op het strand bij Wijk aan Zee en Egmond aan Zee 5.2.2.4.4 Handhaven van de bestaande officiële zwemlocaties 5.2.2.4.5 Verlenen van ontheffingen aan de houders van zwemgelegenheden - Acties uit het plan van aanpak 'Zwemwater in Noord-Holland' i uitgevoerd. - Onderzoek gedaan naar de behoefte aan zwemlocaties in de provincie. - Zwemwaterlocaties geïnventariseerd en hierbij publieksparticipatie geregeld, zwemlocaties aangewezen volgens het landelijke protocol 'aanwijzen en afvoeren' en de functiekaart met zwemwateren in regionale wateren vastgesteld. - Onderzoek naar nieuwe officiële zwemlocaties gedaan. - Toezicht gehouden op de sanering van de riooloverstorten op het strand bij Wijk aan Zee en Egmond aan Zee. - Burgers over de zwemwaterkwaliteit van locaties geïnformeerd en voorlichting over zwemwater gegeven (internet, teletekst, zwemwaterfolder). - Onderzoek gedaan naar welke mogelijkheden er bestaan om natuur en zwemwater duurzaam met elkaar te verbinden en kennis ontwikkeld over haalbare inrichtings- en beheersmaatregelen die het zelfreinigend vermogen van oppervlaktewatersystemen versterken. - 35 ontheffingaanvragen afgehandeld. - Er zijn 40 ontheffingsaanvragen afgehandeld. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.2.2.4.1 Het Handhavingsuitvoeringsprogramma vindt u hier. 5.2.2.4.2.- 5.2.2.4.4 Het Waterplan -2015 vindt u hier. 5.2.2.4.2 Het Plan van aanpak Zwemwater in Noord-Holland. 94

Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 5.2.2.4.1. Het handhavingsuitvoeringsprogramma -2011 zijn online gepubliceerd op de themasite van (handhavingspartners in) Noord-Holland. 5.2.2.4.5. Ontheffingverlening is een vraaggestuurd proces. De geraamde output is gebaseerd op ervaringscijfers. 5.2.2.5 operationeel doel De samenwerking in de waterketen faciliteren en coördineren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 933.024 927.700 887.000 1.025.062-138.062-16 967.700 Subtotaal Lasten 933.024 927.700 887.000 1.025.062-138.062-16 967.700 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 933.024 927.700 887.000 1.025.062-138.062-16 967.700 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 933.024 927.700 887.000 1.025.062-138.062-16 967.700 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. 95

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.2.2.5.1 Uitvoeren convenant en actieprogramma 'Samenwerken Waterketen Noord- Holland' 5.2.2.5.2 Toetsen van gemeentelijke rioleringsplannen 5.2.2.5.3 Toetsen van waterbeheerplannen - Het Actieprogramma 'Uitwerking convenant samenwerken waterketen Noord-Holland' uitgevoerd. - Gemeenten voor participatie benchmark uitgenodigd. - Verbrede rioleringsplannen aan vooral de financiële criteria in het Waterplan getoetst. - De doelmatigheid en klimaatbestendigheid in het stedelijk watermanagement bevorderd. - Effecten op watersysteem beheersen en samenwerking bevorderd. - 10 Gemeentelijke Rioleringsplannen getoetst en afgerond. - Op ambtelijk niveau een klimaatbestendigheidskader opgesteld. - De waterbeheersplannen - 2015 van de waterschappen in overleg met de waterschappen getoetst en goedgekeurd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.2.2.5.1 Het besluit van GS om het Convenant: Samenwerken in de waterketen uit te voeren, vindt u hier. 5.2.2.5.1 Het Actieprogramma met GS besluit 2008-29261. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen GRP = gemeentelijk rioleringsplan Extra informatie voor kaderstelling of controle 96

5.2.2.6 operationeel doel Het warmtekoude opslagbeleid voorstellen en uitvoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.470.189 1.469.100 1.373.600 1.178.832 194.768 14 1.532.300 Directe lasten 18.741 35.100 35.100 30.533 4.567 13 35.100 Subtotaal Lasten 1.488.931 1.504.200 1.408.700 1.209.364 199.336 14 1.567.400 Baten -912.109-1.123.400-904.000-805.054-98.946-11 -1.144.500 Resultaat voor bestemming 576.822 380.800 504.700 404.310 100.390 20 422.900 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 576.822 380.800 504.700 404.310 100.390 20 422.900 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Baten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De grondwaterheffing is een belasting op onttrokken grondwater. Voor het overgrote deel zijn dat de drinkwaterwinningen en daarnaast industriële onttrekkingen, bouwputbemalingen en beregening. De heffing wordt achteraf bepaald op basis van de werkelijk onttrokken hoeveelheden. Die zijn weer afhankelijk van de economie, maar ook van het weer. In een natte zomer wordt er minder beregend dan in een warme droge zomer. Dat geldt zowel voor agrarische bedrijven als voor particulieren, wat dan ook weer van invloed is op het drinkwaterverbruik. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 5.2.2.6.1 Verlenen van Grondwaterwetvergunnin gen voor warmtekoude opslag 5.2.2.6.2 Vastleggen van warmtekoude opslag beleid in het Provinciaal Milieubeleidsplan - Vergunningaanvragen afgehandeld. - Het provinciaal beleid voor warmtekoude opslag in het Waterplan en het Provinciaal Milieubeleidsplan vastgelegd. - 39 aanvragen afgehandeld. 97

5.2.2.6.3 Uitvoeren van het Handhavingsuitvoeringsp rogramma -2011-40 bestaande en 50 nieuwe warmte-koude opslagen gecontroleerd. - 60 bestaande en nieuwe warmtekoude opslagen gecontroleerd en 6 bronboringen t.b.v. WKO s gecontroleerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 5.2.2.6.3: In het HUP -2011 worden geen aantallen te controleren wko s genoemd. Derhalve kan ook alleen maar een werkelijk aantal gerealiseerde controles genoemd worden. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 5.2.2.6.1 5.2.2.6.2 De Waterwet, Waterplan 2006- en de Grondwaterverordening. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen WKO = warmte-koude opslag Extra informatie voor kaderstelling of controle De voorwaarden voor energieopslag (warmte-koude) worden vastgelegd in een vergunning in het kader van de Waterwet. 98

Programma 6 Milieu Doelenboom Een fysiek veilig, schoon, gezond en klimaatbestendig Noord-Holland bereiken Een schone bodem en een gezonde lucht in een stiller en veiliger Noord-Holland realiseren Een energiebewust en klimaatbestendig Noord- Holland Een milieubewust Noord- Holland stimuleren Milieuwetten kwalitatief hoogwaardig vergunnen en doelmatig handhaven Bodemverontreiniging voorkomen en aanpakken en aardkundig erfgoed behouden Duurzaam energieverbruik bevorderen Milieu vroegtijdig in planvorming opnemen en investeringen in milieu stimuleren De taken op gebied van vergunningen en handhaving uit milieuwetten uitvoeren Luchtverontreiniging, geluidshinder en veiligheidsrisico s verminderen Ambities ten aanzien van klimaatbestendigheid verankeren in beleid en adequaat reageren op klimaatverandering (adaptie) en tegelijk zoveel mogelijk de oorzaken van klimaatverandering wegnemen (mitigatie) De invoering van de WABO en omgevingsdiensten voorbereiden Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Uitvoering geven aan de Bodemvisie. 50 Uitvoering vindt plaats in de periode 2009-2013. Opstellen van zonebeheersplannen industrielawaai voor bedrijventerreinen van regionaal belang. Uitvoering geven aan Regionaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit Noordvleugel. 75 Concept is gedeeld met externe partners en wordt begin 2011 gefinaliseerd. 75 In hebben gemeenten en provincie de voorgenomen verbetermaatregelen verder uitgevoerd. Door nieuwe luchtknelpunten (met name door toename van de stijging van de achtergrondconcentraties) zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk. Invoeren van de Wabo. 75 Wabo is ingevoerd op 1-10-: laatste werkzaamheden m.b.t. invoering, nazorg en monitoring worden in 2011 afgerond. Inrichten van Omgevingsdiensten 25 Er liggen 4 voorstellen voor businesscases ter voorbereiding op de oprichting van een Regionale Uitvoeringsdienst (NK, Kop, WFr, NZKG+). Verder wordt in 1 regio nog kwaliteitsonderzoek (vooronderzoek) uitgevoerd (Gooi- & Vechtstreek) en dienen de overige gemeenten (NZKG) nog aangehaakt te worden. Uitvoeren van de strategie Duurzame Energie. 75 De uitvoeringsprogramma s Duurzaam Bouwen en Biomassa zijn in PS vastgesteld, Wind op Land ligt klaar ter besluitvorming in PS in febr 2011. Er zijn bestuurlijk afspraken gemaakt voor de 99

ontwikkeling van regionale windstrategieën. Opstellen van beleidskader duurzame ontwikkeling. 75 De Balans Duurzaamheid inclusief de scores op de duurzaamheidmeter geeft aan hoe duurzaamheid in het NH se beleid verankerd is. De Balans is in november door GS vastgesteld. Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor Binnen het werkveld van milieu hebben we te maken met een aantal autonome ontwikkelingen zoals: de groei van het aantal inwoners van Noord-Holland, economische bedrijvigheid, de groei van vervoersbewegingen en de klimaatverandering. De ontwikkelingen liggen voor een belangrijk deel buiten de invloedsfeer van de provincie Noord-Holland, maar kunnen het milieu beïnvloeden. Ontwikkeling Het effect van Europese/landelijke bronmaatregelen voor verbetering van de luchtkwaliteit was lager dan ingeschat. Dit heeft geleid tot nieuwe knelpunten. Ook is door een betere modellering van de industrie in de IJmond in de Grootschalige Concentratiekaart Nederland een nieuw luchtknelpunt ontstaan in de IJmond. Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 19.509.316 20.286.500 18.590.300 19.337.931-747.631-4 21.159.900 Directe lasten 20.758.747 12.900.900 22.046.100 21.256.480 789.620 4 13.633.600 Kapitaallasten 0 176.900 0 0 0-900.000 Overdrachten 22.930.466 7.025.200 18.568.200 15.028.351 3.539.849 19 4.261.500 2011 Storting voorziening 3.954.536 0 6.546.100 9.281.775-2.735.675-42 0 Subtotaal Lasten 67.153.065 40.389.500 65.750.700 64.904.537 846.163 1 39.955.000 Baten -35.371.662-11.685.300-31.528.600-32.440.468 911.868 3-11.424.600 Resultaat voor bestemming 31.781.403 28.704.200 34.222.100 32.464.069 1.758.031 5 28.530.400 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -8.385.991-4.396.000-5.241.900-4.988.362-253.538-5 -1.798.200 Resultaat na bestemming 23.395.412 24.308.200 28.980.200 27.475.707 1.504.493 5 26.732.200 100

Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Baten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en de mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De onderbesteding heeft diverse oorzaken en wordt nader toegelicht in de overzichten van baten en lasten bij de afzonderlijke operationele doelen. De onderbesteding heeft diverse oorzaken en wordt nader toegelicht in de overzichten van baten en lasten bij de afzonderlijke operationele doelen. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. De onderbesteding heeft diverse oorzaken en wordt nader toegelicht in de overzichten van baten en lasten bij de afzonderlijke operationele doelen. 101

6.1 maatschappelijk doel Een fysiek veilig, schoon, gezond en klimaatbestendig Noord-Holland bereiken 6.1.1 beleidsdoel Een schone bodem en een gezonde lucht in een stiller en veiliger Noord-Holland realiseren 6.1.1.1 operationeel doel Bodemverontreiniging voorkomen en aanpakken en aardkundig erfgoed behouden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 4.764.821 5.307.100 4.422.200 4.369.439 52.761 1 5.535.400 Directe lasten 17.720.634 6.635.500 17.495.100 18.131.063-635.963-4 6.903.300 Overdrachten 704.949 4.349.400 5.413.900 1.400.265 4.013.635 74 1.985.700 Storting voorziening 0 0 6.546.100 6.546.112-12 0 0 Subtotaal Lasten 23.190.404 16.292.000 33.877.300 30.446.878 3.430.422 10 14.424.400 Baten -17.782.509-9.504.300-18.929.600-19.169.422 239.822 1-9.243.600 Resultaat voor bestemming 5.407.895 6.787.700 14.947.700 11.277.456 3.670.244 25 5.180.800 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -819.889-3.103.000-3.500.000-245.412-3.254.588-93 -1.250.000 Resultaat na bestemming 4.588.007 3.684.700 11.447.700 11.032.044 415.656 4 3.930.800 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Overschrijding heeft met name betrekking op uitvoering bodemsaneringswerken en wordt gecompenseerd met extra baten Uitgaven van TWIN-H bodemsaneringsbudget vertraagd tot begin 2011 omdat het meer tijd kost met betrokken partijen een 102

definitieve overeenkomst te sluiten (project IJtochtkade). Onderschrijding Nazorg gesloten stortplaatsen betreft tariefsaanpassing van de nazorgheffing. Onttrekking reserves Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 6.1.1.1.1 Opstellen van een bodemvisie 6.1.1.1.2 In stand houden van waardevolle bodemkwaliteitsaspecten 6.1.1.1.3 Uitvoeren van het meerjarenprogramma Bodemsanering 2005-2009 6.1.1.1.3a Uitvoeren van het meerjarenprogramma Bodemsanering - 2014 6.1.1.1.4 Stimuleren van bodemsaneringen in stedelijk gebied en daarbuiten 6.1.1.1.5 Uitvoeren van het Provinciaal Baggerprogramma en Provinciaal programma sanering waterbodems 6.1.1.1.6 Bodemsaneringstrategie en uitvoeringsprogramma -2014 - Visiedocument voor implementatie van 'bodem' in RO, prioritering ISV en ILG, stimulering WKO gebruikt. - 2-3 pilot-projecten gebruik bodeminformatie uitgevoerd. - Convenant gesloten met het Rijk. - Meerjarenprogramma Bodemsanering opgesteld. - Promotie- en acquisitieboek aardkundige monumenten gepubliceerd. - Bescherming waardevolle bodemkwaliteitsaspecten verder verankerd in beleid. - Grootste gedeelte van het programma uitgevoerd. - Verder gaan met uitvoeren (restant) projecten meerjarenprogramma Bodemsanering 2005-2009. - Met externe partners en andere overheden nog na 2009 doorlopende saneringsprojecten uit dit programma uitgevoerd. - Samen met gemeenten een planning -2014 voor aanpakken van bodemproblemen in het stedelijk gebied gemaakt. - In zal max. 100.000 m3 niet verwerkbare baggerspecie naar het rijksdepot IJsseloog zijn afgevoerd. - Met externe partners en andere overheden conform uitvoeringsprogramma saneringsprojecten uitgevoerd. - Promotiemateriaal gerealiseerd in andere vorm. - Bescherming nog niet in het beleid verankerd. - Afspraken over afronding resterende projecten gemaakt. - In 10.000 m3 bagger naar IJsseloog afgevoerd. 103

Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 6.1.1.1.2. Gekozen is voor ontwikkeling van lesmateriaal voor middelbare scholen (gerealiseerd) en een website 'Aardkundige monumenten en aardkundige waarden' (in voorbereiding, gereed in 2011). De bescherming waardevolle bodemaspecten is opgenomen in het Provinciale Milieuverordening (tranche 7) en is gepland voor begin 2011. 6.1.1.1.5. De uitvoering van de projecten waarbij bagger vrijkomt is vertraagd. De genoemde 100.000 is overigens een maximale raming. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 6.1.1.1.1. Het Meerjarenprogramma Investeringsprogramma Landelijk Gebied (ILG) en Website ILG deel A en deel B vindt u hier. 6.1.1.1.2 Het Provinciaal Milieubeleidsplan 2002-2006 vindt u hier. 6.1.1.1.3. Het Provinciaal Milieubeleidsplan 2002-2006 en de Wet bodembescherming (laatste herziening 1-1-2006) vindt u hier. 6.1.1.1.4 Het Investeringsprogramma Stedelijke Vernieuwing (ISV) en de wet bodembescherming vindt u hier. 6.1.1.1.6 De nieuwe strategie met bijbehorend programma is nog niet vastgesteld. Eind 2009 is besluitvorming in GS voorzien, besluitvorming in PS wordt begin voorzien. Wel heeft GS in 2008 de Bodemsaneringstrategie 1e stap voor aanpak van gezondheidsrisico s vastgesteld (2008-22610). Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 6.1.1.1.3 We hebben verantwoording afgelegd aan het Rijk en het Rijk is akkoord gegaan met de verantwoording. 104

6.1.1.2 operationeel doel Luchtverontreiniging, geluidhinder en veiligheidsrisico's verminderen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 796.150 748.700 857.100 1.000.703-143.603-17 780.900 Directe lasten 929.087 2.966.900 1.254.900 914.928 339.972 27 3.199.700 Overdrachten 16.815.450 204.200 9.155.200 9.787.318-632.118-7 204.200 Subtotaal Lasten 18.540.688 3.919.800 11.267.200 11.702.950-435.750-4 4.184.800 Baten -16.637.132-1.598.800-8.068.400-8.537.163 468.763 6-1.598.800 Resultaat voor bestemming 1.903.556 2.321.000 3.198.800 3.165.787 33.013 1 2.586.000 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.300.000 0-206.100-206.100 0 0 0 Resultaat na bestemming 603.556 2.321.000 2.992.700 2.959.687 33.013 1 2.586.000 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Baten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Voor het grootste deel van de uitgaven voor dit OD worden bijdragen van het Rijk ontvangen. De onderbesteding wordt toegevoegd aan de balanspost vooruitontvangen bedragen en zal in volgende jaren worden besteed. Daarnaast is voorgesteld om 80.000 op te nemen in de Reserve Uitgestelde Intenties. Dit bedrag is bij de Zomernota beschikbaar gesteld voor de uitbreiding van het luchtmeetnet. In september is hiervoor opdracht verleend. Oplevering en betaling vinden in 2011 plaats. De overbesteding wordt gecompenseerd door van het Rijk ontvangen bijdragen. De uitgaven ten laste van rijksbijdragen zijn hoger dan de in ontvangen bijdragen. Deze uitgaven zijn gedekt door een onttrekking aan de balanspost voor vooruitontvangen rijksbijdragen. 105

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 6.1.1.2.1 Uitvoeren van het Regionaal samenwerkingsprogramm a Luchtkwaliteit Noordvleugel 6.1.1.2.2 Subsidiëren van de provinciale speerpunten 6.1.1.2.3 Uitvoeren van het actieplan geluid 6.1.1.2.4 Uitvoeren van provinciale taken kleine luchtvaart 6.1.1.2.5 Beheren van provinciale geluidzones 6.1.1.2.6 Voorbereiden mogelijke herconfiguratie voor Vliegveld Hilversum 6.1.1.2.7 Opstellen beleidsvisie externe veiligheid 6.1.1.2.8 Uitvoeren van de subsidieregeling "Programmafinanciering EV-beleid voor andere overheden (2006-) - Het aantal luchtkwaliteitknelpunten in Noord- Holland verminderd. - Speerpunten 'stedelijke distributie en milieuzonering' en "stimuleren van schone wagenparken uitgevoerd. - De maatregelen van het in 2009 vastgestelde actieplan geluid uitgevoerd. Het betreft met name de toepassing van stil asfalt op de provinciale wegen in lijn met de uitgangspunten zoals opgenomen in het actieplan geluid - De nieuwe taken op het gebied van vergunningverlening en handhaving in lijn met het in 2009/ door PS vast te stellen beleidskader regionale luchthavens uitgevoerd. - (2009/) zonebeheersplannen industrielawaai voor de terreinen van regionaal belang opgesteld. - Het zonebeheer industrielawaai uitgevoerd. - Besluitvorming over het vliegveld op basis van een in 2009 uitgevoerd onderzoek naar de mogelijkheden voor de realisatie van de woonwijk Ter Sype. - Beleidsvisie externe veiligheid afgerond en implementatie gestart - Op het landelijk beleidskader voor het transport van gevaarlijke stoffen geanticipeerd Regie op hoofdlijnen: - Op EV-gebied samengewerkt. - Jaarverslag 2009 opgesteld. - Eindrapportage 2006- Programma 2011-2015 geconstrueerd. - Het aantal luchtkwaliteitknelpunten niet verminderd. - Zonebeheersplannen niet opgesteld. - In geen besluit genomen. - Beleidsvisie niet afgerond en implementatie niet gestart. - Niet conform 106

6.1.1.2.9 Uitvoeren van de saneringsprojecten uit Besluit Externe Veiligheid inrichtingen (BEVI) en besluit risico s zware ongevallen (BRZO) 6.1.1.2.10 Actualiseren van Wm vergunningen op aspect externe veiligheid - Plan van aanpak per saneringsgeval opgesteld. - 3 saneringsgevallen opgelost. - Fase 1 (2009-) afgerond van het saneringsprogramma BEVI. - Bestaande Wm-vergunningen op externe veiligheid voor een deel geactualiseerd. - Plan van aanpak niet opgesteld. - Fase 1 (2009 - ) van het saneringsprogramma BEVI niet afgerond. 6.1.1.2.11 Uitvoeren van het handhavingsuitvoeringsp rogramma HUP - 2011-30 BRZO inspecties uitgevoerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 6.1.1.2.1 In hebben gemeenten en provincie voorgenomen verbetermaatregelen verder uitgevoerd waardoor de luchtkwaliteit is verbeterd. Echter, door een toename van de achtergrondconcentraties als gevolg van tegenvallende Europese-/landelijke bronmaatregelen en een betere modellering van de industrie in de IJmond in de Grootschalige Concentratiekaart Nederland, zijn nieuwe knelpunten ontstaan. Voor deze nieuwe knelpunten zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk. 6.1.1.2.2. Dit instrument komt overeen met 6.1.3.1.7 6.1.1.2.4. Op 27 september hebben Provinciale Staten de beleidsvisie en provinciale luchtvaartverordening vastgesteld: Provinciale beleidsnota regionale luchthavens, Luchtvaartverordening Noord-Holland. In zijn 70 eenmalige ontheffingen van het RBML gerealiseerd. 6.1.1.2.5 De afstemming met externe partners heeft meer tijd gekost dan gepland. Hierdoor worden de zonebeheerplannen begin 2011 opgeleverd. 6.1.1.2.6. In is ter voorbereiding van de provinciale besluitvorming aanvullend onderzoek uitgevoerd naar mogelijke baanconfiguraties en zijn de resultaten besproken in de Commissie milieuhygiëne vliegveld Hilversum. 6.1.1.2.7 Er is voorrang gegeven aan het uitvoeringsprogramma en de uitvoeringsregeling externe veiligheid. 6.1.1.2.8. Het jaarverslag 2009 is opgesteld en akkoord bevonden door VROM. Door de provincies is een gezamenlijke landelijke eindrapportage opgesteld. De vaststellingsprocedure loopt. Afronding maart 2011. Het programma 2011-2015 is geconstrueerd. Dit is in november vastgesteld door GS. 6. 1.1.2.9. In verband met capaciteitsproblemen zijn het opstellen van het plan van aanpak en het afronden van fase 1 verschoven naar 2011. In zijn 5 potentiële saneringsgevallen komen te vervallen. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 6.1.1.2.1 6.1.1.2.2 Het Regionaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit Noordvleugel, Het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) en het Provinciaal Milieubeleidsplan 2002-107

2006 vindt u hier. 6.1.1.2.3 Het GS Besluit Actieplan Geluid 3-2-2009, en de Wet Geluidhinder vindt u hier. 6.1.1.2.4 De GS kadernotitie kleine luchthavens en aanbiedingsbrief PS. 6.1.1.2.5 De Provinciale Milieuverordening tranche 5a 10-12-2008 en het Wetsvoorstel Regelgeving burgerluchtvaart en Militaire Luchtvaart (RBML) vindt u hier. 6.1.1.2.8 De VROM-regeling Programmafinanciering EV-beleid voor andere overheden (2006 ) vindt u hier; het Provinciaal Milieubeleidsplan 2002-2006, en het rapport van de VROM inspectie vindt u hier. 6.1.1.2.9 Het Saneringsprogramma Bevi vindt u hier. (2009-23485) 6.1.1.2.9 De Wet Milieubeheer vindt u hier. 6.1.1.2.1 monitoringsrapportage Regionaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit Noordvleugel. 6.1.1.2.4. provinciale beleidsnota regionale luchthavens Noord-Holland. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 6.1.1.2.4 op 27 september hebben Provinciale Staten de provinciale beleidsnota regionale luchthavens Noord-Holland en de luchtvaartverordening Noord-Holland vastgesteld. Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 6.1.1.2.4. Op 1 november 2009 is de wet Regelgeving Burgerluchthavens en Militaire Luchthavens in werking getreden met provinciale taken op het gebied van de kleine luchtvaart. 6.1.1.2.10. Bij de uitvoeringsregelingen kan worden gemeld dat wetgeving is voortgekomen uit de Wet Milieubeheer en het BEVI. 108

6.1.2 beleidsdoel Een energiebewust en klimaat bestendig Noord-Holland realiseren 6.1.2.1 operationeel doel Duurzaam energieverbruik bevorderen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.725.902 1.310.500 941.000 1.132.808-191.808-20 1.366.900 Directe lasten 37.500 475.900 238.200 143.507 94.693 40 308.000 Overdrachten 513.493 512.800 549.100 527.767 21.333 4 512.800 Storting voorziening 22.954 0 0 22.954-22.954-0 Subtotaal Lasten 2.299.849 2.299.200 1.728.300 1.827.037-98.737-6 2.187.700 Baten -39.924-308.000-336.000-307.421-28.579-9 -308.000 Resultaat voor bestemming 2.259.925 1.991.200 1.392.300 1.519.616-127.316-9 1.879.700 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -52.954-167.900-220.000-222.954 2.954 1 0 Resultaat na bestemming 2.206.971 1.823.300 1.172.300 1.296.662-124.362-11 1.879.700 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Stortingen voorzieningen Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Voor de uitvoering van het programma LvDO (6.1.2.1.4) zijn minder opdrachten verleend dan geraamd. Voor de uitgaven voor dit programma is een bijdrage van het Rijk ontvangen. Het niet bestede bedrag is toegevoegd aan de balanspost vooruitontvangen bedragen. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. 109

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 6.1.2.1.1 Uitvoeren van de subsidieregeling Duurzame Energiepaketten 6.1.2.1.2 Vulpuntenregeling uitvoeren 6.1.2.1.3 de PAS en opdrachtverlening uitwerken 6.1.2.1.4 Kennis leveren over DE en deze kennis beschikbaar stellen 6.1.2.1.5 internationale beurzen en bijeenkomsten organiseren 6.1.2.1.6 Intensiveren van de samenwerking met de noordelijke provincies binnen Energy Valley 6.1.2.1.7 akkoord over energie tussen Rijk en Provincies 6.1.2.1.8 C0-2 monitor opleveren - Toepassing van duurzame energiemaatregelen gestimuleerd. - Vulpunten gerealiseerd. - Programma 'Leren voor Duurzame Ontwikkeling' voortgezet. - De steunpunten 'Natuur- en Milieueducatie' gehandhaafd. - Meer bedrijven die DE toepassen en meer bedrijven die energie besparen. - Noord-Holland neergezet als regio met een uitstekend vestigingsklimaat voor duurzame energie bedrijvigheid. - De provincie Noord-Holland neergezet als koploper op het gebied van duurzame energiebedrijvigheid en met een kenniscluster voor off shore windenergie/duurzame energietechnologie in de kop van Noord-Holland. - De in Noord-Holland gevestigde bedrijven in deze branche een podium geboden om zich internationaal te presenteren. - Meer duurzame energie projecten gerealiseerd. - Meer duurzame energie projecten gerealiseerd. - Door het Co2 servicepunt wordt bijgehouden welke duurzame energie en klimaatprojecten er binnen gemeenten in NH worden uitgevoerd. De eerste monitor zal in oktober 2009 worden opgeleverd. Daarna wordt er jaarlijks een overzicht gemaakt. - Toepassing van duurzame energiemaatregelen gestimuleerd. - Over de inzet van Energy Valley in Noord-Holland nieuwe afspraken gemaakt. - Diverse projecten in uitvoering genomen. 110

Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 6.1.2.1.1 De regeling is volledig benut. 6.1.2.1.2. In is aan 10 groengasvulpunten subsidie verleend waarvan er 1 reeds is gerealiseerd. Daarmee zijn er nu 5 vulpunten in NH. 6.1.2.1.4. Er is een publicatie uitgebracht over duurzame bedrijventerreinen. Het project Innovatiesnelweg is gestart. Dit project stimuleert energie besparing en toepassing duurzame energie in de bouw. 6.1.2.1.5. De Provincie Noord-Holland heeft samen met de Provincie Flevoland deelgenomen aan de European Wind Energy Conference and Exhibition Warschau (EWEC). De provincies boden samen 24 Nederlandse en met name Noord-Hollandse bedrijven, windenergiebedrijven de mogelijkheid in contact te komen met andere partijen en zich internationaal te presenteren. 6.1.2.1.7. Op basis van het Klimaatakkoord 14 januari 2009-2011 zijn met de Noord-Hollandse gemeenten vervolgakkoorden gesloten. Via de regeling Tankstations Alternatieve Brandstoffen van IPO en het Rijk zijn ruim 50 subsidies verleend voor groengas vulpunten. (Dit is in aanvulling op de 10 vulpunten, genoemd in de toelichting 6.1.2.1.2.) Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 6.1.2.1.1, 6.1.2.1.3, 6.1.2.1.5 6.1.2.1.7. Het Collegeprogramma "Krachtig in Balans" 2007 2011 vindt u hier. 6.1.2.1.2. Het Regionaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (RSL) vindt u hier. 6.1.2.1.4 Het Meerjarenprogramma Energie Efficiëntie 3 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 111

6.1.2.2 operationeel doel Ambities ten aanzien van klimaatbestendigheid verankeren in beleid en adequaat reageren op klimaatverandering (adaptie) en tegelijk zoveel mogelijk de oorzaken van klimaatverandering wegnemen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 196.242 202.800 182.000 196.510-14.510-8 211.500 Directe lasten -11.087 0 0 77.055-77.055-0 Overdrachten 2.321.063 0 1.196.500 701.066 495.434 41 0 Storting voorziening 246.035 0 0 192.035-192.035-0 Subtotaal Lasten 2.752.253 202.800 1.378.500 1.166.666 211.834 15 211.500 Baten 0 0-246.000-246.035 35 0 0 Resultaat voor bestemming 2.752.253 202.800 1.132.500 920.631 211.869 19 211.500 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.558.034 0-73.000-246.035 173.035 237 0 Resultaat na bestemming 1.194.219 202.800 1.059.500 674.597 384.903 36 211.500 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Onttrekking reserves Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Dit betreft afrekeningsverschillen: kosten voor de uitvoering van het werkplan 2009 door het CO2 servicepunt. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. De onderbesteding betreft afrekeningsverschillen: een aantal in voorgaande jaren verleende subsidies is afgeboekt omdat het verzoek tot vaststelling niet binnen de gestelde termijn ontvangen is en een aantal subsidies is lager vastgesteld dan de oorspronkelijke verlening. 112

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 6.1.2.2.1 Uitvoeren actieprogramma Klimaat 6.1.2.2.2 Opnemen klimaatbestendigheid in ruimtelijke plannen 6.1.2.2.3 Maken van prestatieafspraken met gemeenten en waterschappen - Inzicht gekregen in provinciale klimaatadaptatie opgave. - Maatregelen stappenplan klimaatneutrale organisatie uitgevoerd. - In 2011 opnieuw een klimaatscan uitgevoerd (provinciale broeikasgasemissies, een energiebalans en een C02 balans). - Samen met gemeenten meer energiezuinige openbare verlichting in Noord Holland gerealiseerd. - Klimaatbestendigheid verwerkt in woonvisie en andere kader nota's. - Met behulp van de middelen uit LvDO (zie 6.1.1) divers samenwerkingen opgezet (Urgenda, IVN) - Werkplan CO2 servicepunt is uitgevoerd - Plannen voor TWIN-H investering zelfvoorziening energie (Texel) uitgevoerd. - Innovatieve projecten gericht op reductie van CO2 en klimaatbestendige ruimtelijke inrichting gestimuleerd. - Klimaatbestendigheid is opgenomen in structuurvisie. - Klimaatbestendigheid is verwerkt in woonvisie. - klimaat in 2015 in alle ruimtelijke planprocessen volwaardig meegenomen. - Gemeenten hebben in beleidsplannen m.b.t klimaat vastgesteld. - Gemeenten en waterschappen zijn door CO2-steunpunt ondersteund bij concrete projecten gericht op onder andere duurzaam bouwen. - In diverse beleidsthema's klimaatadaptiebeleid een rol gespeeld. - Rapportage over klimaatneutrale organisatie opgesteld. - Rapportage Klimaatscan opgeleverd. - LvDO projecten uitgevoerd. - DE TWIN-H aanvraag Texel voor behandeling in de Staten voorbereid. - Stimulatie van innovatie projecten gericht op reductie van CO2 en klimaatbestendige ruimtelijke inrichting gerealiseerd in 2009. - Klimaatbestendigheid verwerkt in de woonvisie, de Structuurvisie en het waterplan. - Niet gerealiseerd. - Door de gemeenten vastgestelde convenanten ontvangen. - Ondersteuning verleend. 113

6.1.2.2.4 CO-2 monitor - Door het Co2 servicepunt is bijgehouden welke klimaatprojecten er binnen gemeenten in NH worden uitgevoerd en van hoeveel CO-2 reductie sprake is. De eerste monitor zal in oktober 2009 worden opgeleverd. Daarna wordt er jaarlijks een overzicht gemaakt. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 6.1.2.2.1. - 6.1.2.2.4 Het actieplan Klimaat (PS december 2007) vindt u hier. 6.1.2.2.1 Het werkprogramma CO2 servicepunt. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 114

6.1.3 beleidsdoel Een milieubewust Noord-Holland stimuleren 6.1.3.1 operationeel doel Milieu vroegtijdig in planvorming opnemen en investeringen in milieu stimuleren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 372.980 634.200 1.020.700 1.087.535-66.835-7 661.500 Directe lasten 1.136.983 2.156.100 2.008.700 1.340.218 668.482 33 2.706.100 Kapitaallasten 0 176.900 0 0 0-900.000 Overdrachten 952.345 948.200 1.265.600 1.671.918-406.318-32 548.200 Storting voorziening 3.685.548 0 0 2.520.675-2.520.675-0 Subtotaal Lasten 6.147.856 3.915.400 4.295.000 6.620.346-2.325.346-54 4.815.800 Baten -24.284 0-3.685.600-3.695.250 9.650 0 0 Resultaat voor bestemming 6.123.572 3.915.400 609.400 2.925.096-2.315.696-380 4.815.800 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -4.452.714-1.125.100-1.242.800-4.067.861 2.825.061 227-548.200 Resultaat na bestemming 1.670.858 2.790.300-633.400-1.142.765 509.365-80 4.267.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Voorgesteld is om 412.600 van het voor dit doel beschikbare budget op te nemen in de Reserve Uitgestelde Intenties. Dit betreft het budget dat bij de Zomernota incidenteel beschikbaar is gesteld voor SLOK (Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven). Hiervoor is van het Rijk via het provinciefonds een eenmalige uitkering ontvangen. Het budget zal in 2011 worden ingezet voor de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma Duurzaam bouwen dat loopt tot en met eind 2011. De overbesteding is veroorzaakt doordat uitgaven ten laste van reserves hoger zijn dan geraamd. Dit betreft de volgende projecten: Uitvoeringsprogramma Biomassa: het accent van de uitgaven is verschoven naar 2012, onderbesteding ca. 157.000. HR-AVI Amsterdam: subsidie is eind 2009 vastgesteld, in betaald, overbesteding 550.000. Duurzame energietechnieken in nieuwbouwprojecten: afwikkeling van 115

subsidieverlening is vertraagd door kredietcrisis, onderbesteding ca. 448.000. Bouw Facility Center voor maakindustrie DE-technieken: de bouw is inmiddels afgerond, subsidievaststelling in 2011, overbesteding 500.000. Onttrekking reserves Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 6.1.3.1.1 Uitvoeren van de Wet Stad en Milieu 6.1.3.1.2 Stimuleren van Gebiedsgerichte aanpak 6.1.3.1.3 Uitvoeren van Milieueffectrapportages 6.1.3.1.4 Realiseren van deelnemingen uit het Ontwikkelingsfonds Duurzame Energie Noord- Holland 6.1.3.1.5 Stimuleren van duurzame energietechnologie en duurzame energieinnovatie 6.1.3.1.6 Uitvoeren van de Rijksregelingen SLOK en BLOW - Plannen van gemeenten waarvoor dit aan de orde is zijn aan de wet getoetst. - Het milieu als onderdeel van het Masterplan Noordzeekanaalgebied geintevtariseerd. - Milieueffectrapportages opgesteld of getoetst. - Jaarlijks 5 deelnemingen gerealiseerd. - Ambities uit de duurzame energievisie ten aanzien van windenergie, biomassa en duurzaam bouwen gerealiseerd. - Projecten voor EFRO voorgedragen en cofinanciering ter beschikking gesteld. - Projecten voor het Waddenfonds voorgedragen en cofinanciering ter beschikking gesteld. - Projecten voor Europese en Rijksfondsen voorgedragen en cofinanciering ter beschikking gesteld. - Investeringen TWIN H ten aanzien van duurzame energie geconcretiseerd. - Cofinancieringen SLOK en BLOW gerealiseerd. - Geen toetsing plaatsgevonden. - Het milieu als onderdeel van het Masterplan Noordzeekanaalgebied in voorbereiding genomen. - In totaal 4 deelnemingen gerealiseerd. - EFRO: projecten innovatiesnelweg en heatmatcher gehonoreerd. - Vanuit het Waddenfonds twee projecten gehonoreerd. - De TWIN-H aanvragen Uitvoeringsprogramma Wind, Texel en Duurzame openbare verlichting voor gemeenten in NH in voorbereiding genomen. TWIN-H project ontzorging woningeigenaren gehonoreerd. 116

6.1.3.1.7 - Subsidies verleend. Uitvoeren van de subsidieregeling 'Stimuleren verbetering luchtkwaliteit Noord- Holland 2008 6.1.3.1.8 Uitvoeren van het Rijksprogramma Leren voor Duurzame Ontwikkeling - Diverse projecten opgestart die leerprocessen in de provincie ondersteunen van bedrijven, jongeren en gemeenten. Hierbij wordt een combinatie gemaakt met het CO2 servicepunt. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 6.1.3.1.1 Er waren geen plannen in waarop dit van toepassing was. 6.1.3.1.2. Onderzoek structuurvisie (optimale benutting haven) is in voorbereiding. Milieu is daarbij aangehaakt. 6.1.3.1.4 Het aantal deelnemingen dat gerealiseerd wordt hangt af van het aanbod van goede projecten. Er zitten meer projecten in de pijpleiding. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 6.1.3.1.1 De interimwet Stad en Milieu vindt u hier. Het Provinciaal Milieubeleidsplan 2002-2006 vindt u hier. 6.1.3.1.2 Het Collegeprogramma "Krachtig in Balans" 2007 2011 vindt u hier. 6.1.3.1.3 Het (Landelijk) Besluit Milieu effect rapportages (MER) vindt u hier. 6.1.3.1.4 Extra investeringsimpuls 2005 vindt u hier. 6.1.3.1.5 De regeling Duurzame energie pakket. 6.1.3.1.6 De BLOW en SLOK vindt u hier 6.1.3.1.7 GS besluit voor Regionaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (19-8-2008) en de uitvoeringsregeling NSL. 6.1.3.1.8 Het Actieprogramma Klimaat (GS december 2007) vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 6.1.3.1.5 Uitvoeringsprogramma Biomassa is op 5 juli door PS vastgesteld Uitvoeringsprogramma Duurzaam Bouwen is op 12 april vastgesteld Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 6.1.3.1.5 Uitvoeringsprogramma Wind op Land is vastgesteld door GS en er is een start gemaakt met regionale uitvoering. 117

6.1.4 beleidsdoel Milieuwetten kwalitatief hoogwaardig vergunnen en doelmatig handhaven 6.1.4.1 operationeel doel De taken op gebied van vergunningen en handhaving uit milieuwetten uitvoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 4.896.053 5.181.100 4.764.900 5.470.540-705.640-15 5.404.200 Directe lasten 706.883 666.500 641.200 541.035 100.165 16 516.500 Overdrachten 1.623.167 1.010.600 987.900 940.016 47.884 5 1.010.600 Subtotaal Lasten 7.226.103 6.858.200 6.394.000 6.951.590-557.590-9 6.931.300 Baten -887.814-274.200-208.000-407.478 199.478 96-274.200 Resultaat voor bestemming 6.338.289 6.584.000 6.186.000 6.544.112-358.112-6 6.657.100 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 6.338.289 6.584.000 6.186.000 6.544.112-358.112-6 6.657.100 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Baten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De onderschrijding op de directe lasten bestaat uit meerdere kleinere posten. Zo zijn bijvoorbeeld de jaarlijks beschikbare budgetten voor dienstkleding niet volledig gebruikt (door gericht vervangen van dienstkleding in plaats van vervangen op basis van gebruikstermijn). Er zijn drie hoge dwangsommen (3 maal 80.000) opgelegd, waarmee in de begroting geen rekening was gehouden. 118

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 6.1.4.1.1 Verlenen van vergunningen en ontheffingen 6.1.4.1.2 Uitvoeren van het handhavingsuitvoeringsp rogramma HUP - 2011-850 afgehandelde vergunning- en ontheffingaanvragen. - 1.700 handhavingsacties afgerond. - In 734 vergunningen/meldingen met een wettelijke termijn en 525 evaluatierapporten, onderzoeks- en monitoringsrapporten en meldingen onvoorziene omstandigheden (met zelf opgelegde termijn, zijnde 2-15 weken) afgehandeld. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 119

6.1.4.2 operationeel doel De invoering van de WABO en omgevingsdiensten voorbereiden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 6.757.167 6.902.100 6.402.400 6.080.396 322.004 5 7.199.500 Directe lasten 238.747 0 408.000 108.675 299.325 73 0 Subtotaal Lasten 6.995.913 6.902.100 6.810.400 6.189.071 621.329 9 7.199.500 Baten 0 0-55.000-77.700 22.700 41 0 Resultaat voor bestemming 6.995.913 6.902.100 6.755.400 6.111.371 644.029 10 7.199.500 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -202.400 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 6.793.513 6.902.100 6.755.400 6.111.371 644.029 10 7.199.500 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Baten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Het verlaat van kracht worden van de Wabo (per 1 oktober ) heeft tot gevolg gehad dat een deel van de implementatie van de omvangrijke wijzigingen die deze wet met zich meebrengt, pas in 2011 plaatsvindt. Te denken valt aan het bijstellen van de gekozen technische oplossingen en het vormgeven van de samenwerking met gemeenten. Door middel van de RUI is een bedrag van 270.000 naar de begroting 2011 gebracht. Bij de zomernota zijn de leges geraamd die het gevolg zijn van de inwerkingtreding van de Wabo per 1 oktober. De opbrengsten uit leges zijn hoger dan geraamd als gevolg van een bouwaanvraag voor een werkplaats. De leges zijn gebaseerd op de bouwsom van deze werkplaats. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 6.1.4.2.1 Voorbereiden van de invoering van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) 6.1.4.2.2 Regie voeren op de invoering van omgevingsdiensten - Een op de uitvoering van de WABO voorbereide organisatie. - Draagvlak voor omgevingsdiensten bij gemeenten en concrete initiatieven voor de vorming van omgevingsdiensten verkregen. - Regievoering aangaande Noord- Holland Noord en Gooi en Vechtstreek uitgevoerd. Regievoering betreffende het NZKG+ gebied veranderd. 120

6.1.4.2.3 Als partner opereren in de nog op te stellen businesscases voor de omgevingsdiensten - 3 businesscases in Noord- Holland uitgevoerd. - In het Noordzeekanaalgebied+ momenteel 1 businesscase in uitvoering genomen. In de overige gebieden niet als partner geparticipeerd in businesscases. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 6.1.4.2.1. De organisatie is voorbereid op en werkt met de Wabo: een aantal activiteiten m.b.t. invoer, nazorg en monitoring, vindt door het verlaat van kracht worden van de Wabo (1 oktober in plaats van 1 januari ) in 2011 plaats. In verband met de inwerkingtreding van de Wabo zijn medewerkers in getraind met nieuwe werkwijzen; zijn werkprocessen (intern) aangepast. Er zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met gemeenten die zijn vastgelegd in een DVO. 6.1.4.2.2. Omdat de Provincie Noord-Holland nu samen met 4 gemeenten in het NZKG+ gebied (de zgn kopgroep NZKG) bezig is met een verkenning (businesscase) voor een RUD hoeft de provincie niet meer, althans niet als enige, te regisseren op het ontstaan van een RUD. Die RUD ontstaat daar immers. De enige regie die nog nodig is bestaat uit het laten aanhaken van meer dan die 4 gemeenten. Die regierol ligt volgens de gedeputeerde bij de kopgroep NZKG. In het NZKG+ gebied wordt geen regie meer gevoerd. 6.1.4.2.3. In de andere 2 gebieden (Gooi en Vechtstreek en Noord-Holland Noord) bestond bij de gemeenten in kwestie onvoldane bereidheid om te werken aan een RUD op de schaal van genoemd gebied. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten Nota uitvoeringsorganisaties, 24 maart 2009 GS besluit 2009-14735. 6.1.4.2.1. Nota uitvoeringsorganisaties, 24 maart 2009 GS besluit 2009-14735 Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen 6.1.4.2.2. NZKG is Noordzeekanaalgebied. Extra informatie voor kaderstelling of controle 6.1.4.2.1. Per 1/10/ is de WABO in werking getreden. 6.1.4.2.2. Zowel vanuit de gemeenten in Noord-Holland als vanuit het Rijk wordt van de provincie een regierol op dit proces gevraagd. 6.1.4.1.3. De 3 regio s in Noord-Holland en de Gooi & Vechtstreek zijn eigen businesscases gestart waarin de rol van de provincie wordt gespiegeld. In het NZKG gebied en Noord Holland Noord kan de provincie een onderdeel zijn van de businesscase. 121

122

Programma 7 Recreatie en Toerisme, Natuur en Landschap Doelenboom Realiseren van een ecologisch, recreatief en economisch aantrekkelijk landschap Integraal ontwikkelen van Landelijk gebied Behouden, versterken en ontwikkelen van het landschap Vergroten van de biodiversiteit Waarborgen en promoten recreatieve en toeristische voorzieningen Uitvoeren bestuurovereenkomst investeringsbudget Landelijk Gebied Uitvoeren van het beleidskader Landschap en Cultuurhistorie Realiseren van de ecologische hoofdstructuur Realiseren recreatieve voorzieningen dicht bij huis De natuur beheren Bestaande recreatiegebieden beheren en ontwikkelen Het waterrijke Noord- Holland promoten Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Opstellen gebiedsplannen EHS, beheerplannen Natura2000 en realisatie nieuwe natuur (EHS). Uitvoeren van de robuuste ecologische verbindingen. Implementeren van een nieuw stelsel voor de subsidiëring van natuurbeheer. Beheren van natuur- en recreatiegebieden. 50 Wij hebben het Natuurbeheerplan vastgesteld. De beheerplannen Natura2000 voor Vechtplassen en Veenweiden zijn door vertraging in verband met onduidelijkheden met het stiktofbeleid in concept gereed. Over de prestaties met betrekking tot het ILG wordt separaat gerapporteerd in mei 2011. 75 In navolging van de Groene Ruggengraat is ook de robuuste verbinding Van Kust tot Kust nader begrensd in het Natuurbeheerplan. In oktober is de realisatie naar aanleiding van het regeerakkoord opgeschort. 100 Nadat in 2009 het agrarisch natuurbeheer van SNL is ingevoerd, is in het natuuronderdeel van SNL ingevoerd. 100 Natuur is met provinciale subsidie beheerd conform het vastgestelde Natuurbeheerplan. Via bestuurlijke en financiële deelname aan zeven recreatieschappen zijn deze recreatiegebieden beheerd conform de jaarplannen. 123

Realiseren promotie van onze waterrijke provincie. Verbeteren van de stad-land relatie door nieuwe recreatieve verbindingen. Opstellen van de mid-term review voor het ILG. 100 Marketing en promotie is gericht geweest op de binnenlandse markt en buurlanden. Een communicatieplan is vastgesteld. 100 Nieuwe verbindingen zijn geprogrammeerd via het Uitvoeringsprogramma Recreatief Routenetwerk, waarin o.a. 16 Groene Hartprojecten zijn opgenomen. Er zijn nieuwe kanoroutes geopend in Gewest Gooi en Vecht en in maart is de fietsbrug bij Muiden geopend. 100 De mid-term review is in juli afgerond en aangeboden aan het Rijk. De mid-term review is in een ander daglicht komen te staan door het regeerakkoord, welke inbreuk maakt op de gemaakte afspraken in kader van de bestuursovereenkomst ILG 2007-2013. Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor Een zomer met slecht weer beïnvloedt het aantal bezoekers van recreatiegebieden en het strandbezoek. Het aantal toeristische overnachtingen is afhankelijk van de conjunctuur. Onze invloed op demografische en economische ontwikkeling is beperkt. Grote delen van het landelijke gebied zullen blijvend onder druk staan van verstedelijking. Wij zijn afhankelijk van de besluitvorming van andere partijen, zoals waterschappen, natuurorganisaties en gemeenten. Ontwikkeling De nog komende cijfers van de recreatiemonitor zullen uitwijzen in hoeverre het weer van invloed is geweest. De cijfers over het aantal overnachtingen zijn op dit moment nog niet beschikbaar. Naar verwachting zal de economische crisis een negatieve invloed hebben gehad op het aantal overnachtingen. Dit is een lange termijn invloed, van de effecten niet jaarlijks te meten zijn. Besluitvorming van met name het rijk, middels het nieuwe regeerakkoord is van grote invloed gebleken op de uitvoering van het provinciale beleid in het landelijke gebied. De aangekondigde omvangrijke bezuinigingen en het schrappen van beleidscategorieën zorgen ervoor dat de provincie een pas op de plaats heeft moeten maken om zich te beraden op de (financiële) risico s. 124

Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 11.052.682 11.074.500 10.038.700 11.559.628-1.520.928-15 11.548.900 Directe lasten 44.863.964 6.754.800 46.666.200 9.062.821 37.603.379 81 9.907.100 Kapitaallasten 1.279.468 288.700 2.387.900 18.500 2.369.400 99 202.400 Overdrachten 38.116.835 23.906.400 48.780.200 44.095.376 4.684.824 10 17.162.100 2011 Storting voorziening 18.144.754 0 0 15.434.982-15.434.982-0 Subtotaal Lasten 113.457.703 42.024.400 107.873.000 80.171.308 27.701.692 26 38.820.500 Baten -48.602.134-643.500-69.256.300-61.930.110-7.326.190-11 -251.000 Resultaat voor bestemming 64.855.569 41.380.900 38.616.700 18.241.198 20.375.502 53 38.569.500 Storting reserves 1.200.000 0 488.700 488.706-6 0 10.115.500 Onttrekking reserves -40.268.692-14.381.100-28.466.300-13.528.690-14.937.610-52 -7.542.800 Resultaat na bestemming 25.786.877 26.999.800 10.639.100 5.201.215 5.437.885 51 41.142.200 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Kapitaallasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De oorzaak van deze onderbesteding is te vinden in het stoppen van het UNA project Wieringerrandmeer, de vertraging van het programma ILG, diverse projecten waarvan het restant voorgesteld is voor de Reserve Uitgestelde Intenties en projecten waarvan de kosten lager zijn dan begroot. Zie voor een nadere toelichting de Operationele Doelen 7.1.1.1, 7.1.3.2 en 7.1.4.1. Deze afwijking wordt veroorzaakt door het UNA project Wieringerrandmeer, zie voor een nadere toelichting Operationeel Doel 7.1.1.1. Bij de Overdrachten is sprake van een overbesteding bij ILG omdat hier een budget dat geraamd is bij directe lasten voor een groot deel besteed is als overdrachten. Hier staan onderbestedingen tegenover bij ILG (vertraging van het programma), lagere uitgaven bij FINH, TWIN-H en UNA projecten en Cofinanciering Waddenfondsprojecten. Zie voor een nadere toelichting de Operationele Doelen 7.1.1.1, 7.1.3.1 en 7.1.4.1. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. De lagere inkomsten worden veroorzaakt door de Rijksbijdrage m.b.t. het ILG, zie voor een nadere toelichting Operationeel Doel 7.1.1.1. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. 125

7.1 maatschappelijk doel Realiseren van een ecologisch, recreatief en economisch aantrekkelijk landschap 7.1.1 beleidsdoel Integraal ontwikkelen van Landelijk gebied 7.1.1.1 operationeel doel Uitvoeren bestuursovereenkomst Investeringsbudget Landelijk Gebied Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 4.756.197 5.416.500 3.289.500 5.003.240-1.713.740-52 5.647.300 Directe lasten 39.931.636 691.400 41.355.700 6.567.267 34.788.433 84 2.879.400 Kapitaallasten 0 0 2.369.400 0 2.369.400 100 0 Overdrachten 24.302.112 2.673.800 22.143.800 28.651.430-6.507.630-29 1.345.800 Storting voorziening 2.294.863 0 0 2.401.295-2.401.295-0 Subtotaal Lasten 71.284.808 8.781.700 69.158.400 42.623.233 26.535.167 38 9.872.500 Baten -47.900.055 0-52.765.000-45.441.816-7.323.184-14 0 Resultaat voor bestemming 23.384.753 8.781.700 16.393.400-2.818.583 19.211.983 117 9.872.500 Storting reserves 1.200.000 0 488.700 488.706-6 0 10.115.500 Onttrekking reserves -19.180.810-2.673.800-13.280.800 6.610.503-19.891.303-150 -1.245.800 Resultaat na bestemming 5.403.943 6.107.900 3.601.300 4.280.626-679.326-19 18.742.200 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. In verband met het stoppen van het UNA project Wieringerrandmeer zijn de afschrijvingen op de aangekochte gronden in de afgelopen jaren ten laste van het oorspronkelijk beschikbaar budget van 25 miljoen teruggedraaid. Het budget is geheel besteed maar door een lagere waardering van de huidige waarde is de aangekochte grond ten laste van de UNA circa 20,2 miljoen waard. Uitvoering programma ILG is vertraagd door de brief van staatssecretaris Bleker 20/10/ waarin de Bestuursovereenkomst 2007-2013 ILG eenzijdig door het Rijk wordt opgezegd. De provincie heeft de risico's 126

beperkt door een subsidiestop en het gedeeltelijk intrekken van de opdrachten aan de uitvoeringsorganisatie Dienst Landelijk Gebied. Het restant voor Ontwikkeling behoud en bescherming landschap is voorgesteld voor de Reserve Uitgestelde Intenties. Hiernaast zijn er budgetten geraamd als directe lasten, maar besteed als overdrachten. Kapitaallasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves Afwijking bij het UNA Project afschrijving grondaankoop Wieringerrandmeer, zie directe lasten. Voor een toelichting op ILG-Groenfonds (rijksbijdrage) zie toelichting met betrekking tot Uitvoering programma ILG bij directe lasten. Hiernaast zijn er budgetten geraamd als directe lasten maar besteed als overdrachten. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Afwijking bij de volgende projecten: Een deel van de bijdrage van de partners voor het project Laag Holland is gereserveerd voor toekomstige uitgaven. Voor een toelichting op ILG- Groenfonds (rijksbijdrage) zie toelichting met betrekking tot Uitvoering programma ILG bij directe lasten. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 7.1.1.1.1 Uitvoeren van de ILGgebiedsprogramma's - Twee fietsbruggen over het Amsterdam-Rijnkanaal in uitvoering genomen. - De vaarverbinding Naardertrekvaart in uitvoering genomen. - De natuurboulevard IJmeer bij Muiden/Muiderberg in uitvoering genomen. - De kanoroutes in de Vechtstreek in uitvoering genomen. - De Horstermeerpolder in uitvoering genomen. - De verbreding van de landbouw/agrarische structuurversterking gerealiseerd. Groene Uitweg: - Fietsbruggen gedeeltelijk in uitvoering genomen. - Vaarverbinding niet in uitvoering genomen. - De Horstermeerpolder gedeeltelijk in uitvoering genomen. - Verbreding (en structuurverbetering) gedeeltelijk in uitvoering genomen. 127

7.1.1.1.2 Uitvoeren van het Projectenprogramma Groene Uitweg 7.1.1.1.3 Uitvoeren provinciale groenprojecten. - Voor Laag Holland het project Wormer-Jisperwater gerealiseerd. - Met de uitvoering van de projecten Westzaan, Kalverpolder en Zeevang (cofinanciering uit Nota Ruimte-middelen) gestart. - Bezoekerscentra en aanjagen recreatietransferium Poort van Waterland, samen met de partners geprofessionaliseerd. - Businesscase voor drie tot vier nieuwe projecten in Laag Holland bij het Rijk voorgedragen. - Voor het Groene Hart aan de gezamenlijke icoonprojecten gewerkt. - Recreatievaart Wachtplaatsen gerealiseerd. - Programmacoördinatie tussen IJ en Z en Groene IJmond uitgevoerd. - Programmacoördinatie Groene As uitgevoerd. - Programmacoördinatie Fort Uitermeer uitgevoerd. - Programmacoördinatie Noord- Holland Pad uitgevoerd. - Programmacoördinatie Amstel Groen uitgevoerd. - Diverse Groen-projecten uitgevoerd. Laag-Holland: - Het project Wormer-Jisperwater gedeeltelijk gerealiseerd. - Uitvoering van de projecten Westzaan, Kalverpolder en Zeevang nog niet gestart. - Bezoekerscentra en aanjagen recreatie transferium nog niet geprofessionaliseerd. - Geen businesscase voor nieuwe projecten in Laag Holland voorgedragen. Groene Hart: Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 7.1.1.1.1 Groene Uitweg: Fietsbruggen: één fietsbrug is gerealiseerd (Muider fietsbrug), de andere is in de ontwerpfase (Fietsbrug Nigtevecht). De planning om de fietsbrug in 2011 in uitvoering te brengen is niet realistisch gebleken. Naar verwachting is de fietsbrug niet voor 2013 gereed. Naardertrekvaart: de binnendoorvaarverbinding Vecht Gooimeer (Naardertrekvaart) zit nog in de studiefase. Ook hierbij is de planning niet realistisch gebleken en zal de trekvaart niet voor 2013 in uitvoering zijn genomen. Horstermeer: een deel van de benodigde gronden is aangekocht. Met partijen zijn afspraken gemaakt over het vervolgtraject. Door het waterschap wordt een peilbesluit voorbereid. Verbreding landbouw: dit instrument loopt minimaal nog door tot eind 2013. 7.1.1.1.2 Laag-Holland: In is begonnen met fase 2 van het project Wormer-Jisperwater, waarvoor de provincie een bedrag van 7,5 miljoen heeft toegezegd. De projecten Westzaan, Kalverpolder en Zeevang verkeren nog in de voorbereidingsfase. Voor de Poort van Waterland is nog geen sluitende businesscase en het plan is planologisch nog niet rond. In is fase 1 uitgevoerd voor het opzetten van een netwerk van kleinschalige recreatieve rustpunten. Er is geen businesscase voorgedragen voor nieuwe projecten in Laag Holland omdat er door het Rijk 128

geen nieuwe FES-middelen beschikbaar zijn gesteld. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 7.1.1.1.1 De titel van dit instrument moet zijn Uitvoeren projectenprogramma Groene Uitweg. De output begroot en output gerealiseerd zijn wel correct. 7.1.1.1.2 De titel van dit instrument moet zijn uitvoeren van programma s Nationale Landschappen Laag-Holland en Groene Hart. De output begroot en output gerealiseerd zijn wel correct. 7.1.1.1.3 Dit is een nieuw instrument. Beleidsstukken bij deze instrumenten 7.1.1.1.1.- 7.1.1.1.3. De bestuursovereenkomst 2007-2013 en de Uitvoeringsprogramma II Groene Uitweg, Uitvoeringsprogramma Nationaal landschap Laag-Holland 2007-2013 7.1.1.1.1.-7.1.1.1.3. De Bestuursovereenkomst ILG 2007-2013, de Uitvoeringsprogramma II Groene Uitweg, Uitvoeringsprogramma Nationaal landschap Laag-Holland 2007-2013 en Uitvoeringsprogramma Groene Hart Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 7.1.1.1.1-7.1.1.1.3. De Subsidieverordening ILG is door de Staten vastgesteld met besluit Voordracht 46, PS 23-6-2008, Uitvoeringsprogramma Groene Hart is door de Staten vastgesteld met besluit Voordracht 121, PS 2006. Betekenis van gebruikte termen en afkortingen ILG Investeringsbudget Landelijk Gebied Extra informatie voor kaderstelling of controle Voor de periode 2007-2013 hebben wij middelen van het Rijk beschikbaar gekregen voor de inrichting van het Landelijk Gebied. ILG-gebiedcommissies adviseren op basis van onze inhoudelijke en financiële kaders. Wij cofinanciering het Projectenprogramma Groene Uitweg voor 2008-. Op verzoek van het Rijk hebben wij uitvoeringsprogramma s opgesteld voor vier Nationale Landschappen: Laag Holland, Groene Hart, Stelling van Amsterdam en Nieuwe Hollandse Waterlinie. Belangrijke onderdelen worden in ILG-verband uitgevoerd. 7.1.1.1.2 Groene Hart: De voortgang van alle icoonprojecten is positief. Voor de Horstermeer zijn na een lange periode van onzekerheid, afspraken gemaakt over het peilbeheer in de polder. Boerderij Stadszigt Naardermeer is in het voorjaar geopend. Begin is de Effectmonitor GH voor het eerst gepresenteerd (nul-meting). 7.1.1.1.3 Provinciale groenprojecten: Recreatievaart: middels WED-subsidie zijn extra passantenplaatsen bij jachthavens gerealiseerd. Programmacoördinatie Groene AS: loopt minimaal nog tot eind 2014 Fort Uitermeer: na het terugtrekken van de Ymere (investeerder) is een doorstart gemaakt. Contractvorming tussen Stichting Uiteraard Uitermeer en de provincie voor herontwikkeling eerste fase is gepland op 1 maart 2011. Noord-Hollandpad: het beheer van het pad, 270 km, is uitgevoerd door Recreatie Noord-Holland NV. AmstelGroen: na het afronden van een discussie tussen de provincie en betrokken gemeenten over de financiering van het beheer is opnieuw akkoord bereikt met de gebiedspartners over inrichting van het gebied AmstelGroen. Voor het deelgebied Bovenkerkerpolder is een voorlopig ontwerp (VO) opgesteld. Vanwege de aangekondigde rijksbezuinigingen mbt ILG (brief staatssecretaris Bleker) is de toekomst van AmstelGroen onzeker. 129

7.1.2 beleidsdoel Behouden, versterken en ontwikkelen van het landschap 7.1.2.1 operationeel doel Uitvoeren van het beleidskader Landschap en Cultuurhistorie Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 342.181 228.000 658.800 275.267 383.533 58 237.800 Directe lasten 153.424 138.600 111.700 105.775 5.925 5 138.600 Overdrachten 165.914 139.700 160.500 125.120 35.380 22 467.700 Subtotaal Lasten 661.518 506.300 931.000 506.162 424.838 46 844.100 Baten -6.750-11.000-9.000-2.268-6.732-75 -11.000 Resultaat voor bestemming 654.768 495.300 922.000 503.894 418.106 45 833.100 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -244.800 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 409.968 495.300 922.000 503.894 418.106 45 833.100 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Overdrachten Baten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Deze onderbesteding komt door afrekeningsverschillen. Dit wordt veroorzaakt door het afboeken van verplichtingen uit 2006 m.b.t. de Regeling Landschapselementen. Er zijn minder leges landschapsbescherming ontvangen dan geraamd, dit is een vraaggestuurd proces en hangt af van het aantal ontheffingen dat verleend kan worden. 130

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 7.1.2.1.1 Maken van uitvoeringsafspraken Landschap en Cultuurhistorie 7.1.2.1.2 Uitvoeren van de subsidieregeling landschapselementen 7.1.2.1.3 Toepassen van de provinciale Landschapsverordening 7.1.2.1.4 Coördineren van de iepziektebestrijding - Uitvoeringsafspraken voor geadopteerde projecten voor het metropolitane landschap uit de Noordvleugelconferentie gemaakt en uitgevoerd. - 100 projecten voor aanleg of herstel van landschapselementen door particulieren gesubsidieerd (zie ILG 7.1.1). - Het plaatsen van reclameborden en het aanleggen van woonschepen buiten de bebouwde kom gereguleerd. - Afspraken met gemeenten over effectieve iepziektebestrijding gemaakt. - 50 projecten gesubsidieerd. - Een verkenning van mogelijke instrumenten voor iepziektebestrijding afgerond. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 7.1.2.1.2. Landschapselementen: met de 50 uitgevoerde projecten zijn ruim 60 landschapselementen gerealiseerd. Er zijn geen 100 projecten gesubsidieerd omdat de openstellingsperiode korter was dan normaal. De korte openstellingsperiode is onder andere veroorzaakt door de brief van Bleker. 7.1.2.1.4. Iepziektebestrijding: verschillende instrumenten zijn onderzocht. Wij hebben besloten om door te gaan via een convenant, waarvan de tekst is uitgewerkt met enkele gemeenten. Begin 2011 is een definitief voorstel voorgelegd aan gemeenten. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 7.1.2.1.1.-7.1.2.1.4. Dit zijn bestaande instrumenten. Beleidsstukken bij deze instrumenten 7.1.2.1.1.-7.1.2.1.4. Het Beleidskader Landschap en Cultuurhistorie vindt u hier. 7.1.2.1.1.-7.1.2.1.4. Het Beleidskader Landschap en Cultuurhistorie vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 7.1.2.1.1.2.-7.1.2.1.4. Beleidskader Landschap en Cultuurhistorie is door de Staten vastgesteld met besluit Voordracht, PS 21-6- en de Subsidieverordening ILG is door de Staten vastgesteld met besluit Voordracht 46, PS 23-6-2008 Betekenis van gebruikte termen en afkortingen MRA Metropool Regio Amsterdam ILG Investeringsbudget Landelijk Gebied Extra informatie voor kaderstelling of controle 7.1.2.1.1. Metropolitane Landschap: er is gewerkt aan ontwikkelstrategieën voor de Binnenduinrand, de Haarlemmermeer en de drie Rijksbufferzones: Amstelland-Vechtstreek, Amsterdam-Purmerend en Amsterdam-Haarlem. De resultaten worden gepresenteerd op de MRA conferentie van 2011. 7.1.2.1.3. Reguleren reclameborden en woonschepen: in zijn 17 aanvragen voor ontheffingen/vergunningen ingevolge de Landschapsverordening afgehandeld. Er zijn minder 131

aanvragen binnengekomen dan verwacht. Dit is te verklaren doordat het een vraaggestuurd proces betreft. 7.1.3 beleidsdoel Vergroten van de biodiversiteit 7.1.3.1 operationeel doel Realiseren van de ecologische hoofdstructuur Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 98.959 46.800 91.000 113.586-22.586-25 48.800 Directe lasten 99.594 1.400.000 236.500 231.517 4.983 2 2.300.000 Kapitaallasten 0 12.500 0 0 0-0 Overdrachten 2.209.468 3.508.000 6.011.100 3.881.775 2.129.325 35 3.121.500 Storting voorziening 5.526.497 0 0 4.902.250-4.902.250-0 Subtotaal Lasten 7.934.519 4.967.300 6.338.600 9.129.128-2.790.528-44 5.470.300 Baten 0 0-5.526.400-5.526.497 97 0 0 Resultaat voor bestemming 7.934.519 4.967.300 812.200 3.602.631-2.790.431-344 5.470.300 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -6.442.149-2.447.800-2.843.800-8.416.476 5.572.676 196-4.650.000 Resultaat na bestemming 1.492.370 2.519.500-2.031.600-4.813.845 2.782.245-137 820.300 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Er is onderbesteding op de volgende projecten: UNA Ecoduct N417, voorbereidingskrediet de Recroduct de Zandpoort, de voorbereiding was gepland over 2 jaar, zal dus doorlopen in 2011. FINH project EHS (Landschapspark Assumburg / Oud Haerlem) de afronding van dit project was gepland in, maar er is uitstel verleend tot begin 2011. Cofinanciering Waddenfondsprojecten: er zijn dit jaar veel Noord- Hollandse projecten gehonoreerd, voor 1,6 mln, maar doordat het budget gedurende twee achtereenvolgende jaren doorgeschoven is, is er toch sprake van een onderbesteding op het totaal beschikbare bedrag. 132

Het restant voor Ecoduct Zandvoortselaan is voorgesteld voor de Reserve Uitgestelde Intenties. Hiernaast zijn er budgetten geraamd als overdracht, maar uitgegeven als directe lasten. Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 7.1.3.1.1 Vaststellen van natuurgebiedsplannen (begrenzingenplannen). - Per regio herziene begrenzingenplannen vastgesteld. 7.1.3.1.2 Verwerven en inrichten van grond. 7.1.3.1.3 Stimuleren van particuliere natuurontwikkeling. - Uitgevoerd in kader ILG, zie 7.1.1. - Nog niet uitgevoerd. - Uitgevoerd in kader ILG, zie 7.1.1. - Nog niet uitgevoerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 7.1.3.1.2. Grondverwerving en inrichting: medio hebben wij PS geïnformeerd over de voortgang van het ILG, door middel van de Mid-term Review. Over de verdere voortgang van de ILG-doelen wordt separaat gerapporteerd op het moment dat de jaarcijfers van DLG en DR bekend zijn. Deze rapportage volgt in mei 2011. 7.1.3.1.3. Particuliere natuurontwikkeling: medio hebben wij PS geïnformeerd over de voortgang van het ILG, door middel van de Mid-term Review. Over de verdere voortgang van de ILG-doelen wordt separaat gerapporteerd op het moment dat de jaarcijfers van DLG en DR bekend zijn. Deze rapportage volgt in mei 2011. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 7.1.3.1.2-7.1.3.1.3. Dit zijn bestaande instrumenten. 7.1.3.1.1 Dit is een gewijzigd instrument. Beleidsstukken bij deze instrumenten 7.1.3.1.1-7.1.3.1.3. De Uitvoeringsregeling Natuur en Landschapsbeheer, het Natuurbeheerplan, de Herijking Ecologische Hoofdstructuur Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 7.1.3.1.1-7.1.3.1.3. Noord-Holland Natuurlijk is door de Staten vastgesteld met besluit PS 7-6-2005, Voordracht 49, Derde nota grondbeleid "gegronde ontwikkeling" is door de Staten vastgesteld met besluit PS 10-6-2006, de Herijking Ecologische Hoofdstructuur is door de Staten vastgesteld met besluit Voordracht 28, PS 21-6- en het Natuurbeheerplan is door GS vastgesteld op 21 september. Betekenis van gebruikte termen en afkortingen 133

EHS Ecologische Hoofdstructuur ILG Investeringsbudget Landelijke Gebied Extra informatie voor kaderstelling of controle 7.1.3.1.1 Begrenzingenplannen: wij hebben het Natuurbeheerplan vastgesteld als opvolger van de regionale begrenzingenplannen. 7.1.3.2 operationeel doel De natuur beheren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 3.962.281 3.223.000 3.917.000 4.141.288-224.288-6 3.361.800 Directe lasten 2.458.458 3.016.200 3.513.600 1.285.393 2.228.207 63 2.080.500 Kapitaallasten 1.260.968 192.700 0 0 0-183.900 Overdrachten 4.711.661 4.097.700 3.829.700 3.914.808-85.108-2 4.847.700 Subtotaal Lasten 12.393.368 10.529.600 11.260.300 9.341.490 1.918.810 17 10.473.900 Baten -582.500-632.500-632.500-632.500 0 0-240.000 Resultaat voor bestemming 11.810.868 9.897.100 10.627.800 8.708.990 1.918.810 18 10.233.900 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -500.000 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 11.310.868 9.897.100 10.627.800 8.708.990 1.918.810 18 10.233.900 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Directe lasten Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Deze onderbesteding heeft de volgende oorzaken: Het restant voor Beheer en onderhoud Natuurgebieden is voorgesteld voor de Reserve Uitgestelde Intenties. Het Regionaal College Waddenzee heeft bespaard op hun kosten door afslanking van het secretariaat. Bij de Flora- en faunawet zijn de kosten lager uitgevallen door o.a. de tijdelijke opschorting van de uitvoering van het Faunabeheerplan (zie ook instrument 7.1.3.2.10) en uitstel van de decentralisatie art. 75 Flora- en faunawet. Hierdoor konden enkele geraamde projecten niet uitgevoerd worden in. De Beheerplannen Natura 2000 krijgen vanaf 2007 een jaarlijks wisselend bedrag van het Rijk, maar dit sluit inmiddels niet 134

meer aan bij de provinciale planning van de werkzaamheden. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 7.1.3.2.1 Efficiënter beheren van natuur- en recreatiegebieden. 7.1.3.2.2 Subsidiëren van het beheer. 7.1.3.2.3 Beheren van eigen terreinen. 7.1.3.2.4 Monitoren van de natuurkwaliteit. 7.1.3.2.5 Verlenen en handhaven van vergunningen en ontheffingen. 7.1.3.2.6 Voeren van een soortenbeleid. 7.1.3.2.7 Bieden van ruimtelijke bescherming. - Mogelijkheden tot verlaging van de beheerskosten door schaalvergroting en samenvoegen van beheersorganisaties onderzocht. - De subsidieregeling natuurbeheer uitgevoerd (SNL) (uitvoering in kader ILG, zie 7. 1.1.). - Een aanvullende subsidie voor onder andere ondersteuning van vrijwilligers, natuur- en milieueducatie en speciale projecten verleend. - Eigen terreinen via PWN conform het meerjarenbeheerplan beheerd. - Bestuurlijk en financieel in de Stichting Gooisch Natuurreservaat en het overlegorgaan Nationale Parken Duinen van Texel en Zuid- Kennemerland deelgenomen. - Een monitoringsinstrument natuurkwaliteit en een systeem van verantwoording ontwikkeld. - 75 aanvragen voor vergunningen en ontheffingen afgehandeld. het Handhavingsuitvoeringsprogramma en de landelijke sanctiestrategie gehandhaafd. - Projecten die leiden tot verbetering van de biotoop van 25 soorten gesubsidieerd (uitvoering in kader ILG, zie 7.1.1). - In de provinciale stuurgroep regie gevoerd over de uitvoering van Rijks- en provinciaal weidevogelbeleid. - De ruimtelijke bescherming van de EHS, de ecologische verbindingszones en de weidevogelgebieden, inclusief het compensatiebeleid, in de provinciale Structuurvisie opgenomen. - Projecten aan het RO-beleid en de beleidsregel 'Compensatie natuur en recreatie Noord-Holland' getoetst. 135

7.1.3.2.8 Uitvoeren van het gebiedsprogramma Waddenzeegebied. 7.1.3.2.9 Opstellen beheerplannen Natura 2000 gebieden 7.1.3.2.10 Uitvoering Faunabeheerplan met name door de inzet (subsidiering) van de Faunabeheereenheid - Cofinanciering uit het Waddenfonds voor natuurprojecten en duurzame sociaal-economische projecten, inclusief duurzame energie ingezet. - Waddenfonds en besluiten over de cofinanciering voor de komende jaren geëvalueerd. - Samengewerkt met de partners aan het Beheer- en Ontwikkelingsplan Waddengebied. - Start met het opstellen van beheerplannen voor de duinengebieden. - Vaststellen van de beheerplannen voor de veenweidegebieden en de Vechtplassen. - Een planmatig faunabeheer en schadebestrijding. - Het opstellen van beheerplannen voor duinengebieden niet gestart. - De beheerplannen voor de veenweidegebieden en de Vechtplassen niet vastgesteld. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 7.1.3.2.9. Beheerplannen Duinengebieden: door de complexiteit van de beheerplannen in het algemeen is de start met de beheerplannen voor de duingebieden naar 2011 verschoven. Beheerplannen Veenweidegebieden en de Vechtplassen: de vaststelling van de beheerplannen voor Laag Holland, de Oostelijke Vechtplassen & Naardermeer heeft vertraging opgelopen. Dit hangt samen met de tussentijds wetswijzigingen van de Nb-wet. Bovendien geeft de stikstofparagraaf van het beheerplan, welke is gekoppeld aan de landelijke afspraken/besluitvorming die worden gemaakt in de landelijke Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) veel vertraging. Deze PAS zou eind gereed zijn, maar dat wordt pas eind 2011. Vaststelling van het beheerplan kan nadat de PAS door Rijk en provincie is vastgesteld. De concept beheerplannen voor de Oostelijke Vechtplassen/Naardermeer en Laag-Holland, zijn in het voorjaar van 2011 (zonder de stikstofparagraaf) voor consultatie worden vrijgegeven. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 7.1.3.2.1.- 7.1.3.2.10 Dit zijn bestaande instrumenten. Beleidsstukken bij deze instrumenten 7.1.3.2.1.-.7.1.3.2.10. Het Plan van aanpak Natura 2000 (GS 2008) en de Handhavings uitvoeringsprogramma vindt u hier. 7.1.3.2.5 Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken in het kader van de Flora- en faunawet, de Natuurbeschermingswet en de Landschapsverordening PN-H 2005. 7.1.3.2.1 7.1.3.2.10 Faunabeheerplan Noord-Holland 2009. 7.1.3.2.1.- 7.1.3.2.10 De Plan van aanpak Natura 2000 (GS 2008) en het Handhaving uitvoeringsprogramma vindt u hier. 7.1.3.2.10 Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken in het kader van de Flora- en faunawet, de Natuurbeschermingswet en de Landschapsverordening PN-H 2005. 7.1.3.2.1.- 7.1.3.2.10 Faunabeheerplan Noord-Holland 2009, Faunabeheerplan Damhert Noord en Zuid 136

Holland. 7.1.2.3.5. Betreft de uitvoering (going concern) van bevoegd gezagtaken in het kader van de Flora- en Faunawet, de Natuurbeschermingswet en de Landschapverordening PNH 2005. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 7.1.3.2.1.-7.1.3.2.10 Beheernota PWN 2003-2013 is door de Staten vastgesteld met besluit PS 2003, Noord-Holland Natuurlijk is door de Staten vastgesteld met besluit PS 2005, De Uitvoeringsregeling Natuur en Landschapsbeheer is door de GS vastgesteld met besluit van 5 oktober, nr. /52917. De Herijking Ecologische Hoofdstructuur is door de Staten vastgesteld met besluit Voordracht 28, PS 21-6-, Beleidsnota uitvoering Flora en Faunawet is door de Staten vastgesteld met besluit PS 2007, Subsidieverordening ILG is door de Staten vastgesteld met besluit Voordracht 46, PS 23-6-2008. Faunabeheerplan Noord-Holland 2009 Betekenis van gebruikte termen en afkortingen ILG Investeringsbudget Landelijk Gebied EHS Ecologische Hoofdstructuur PRVS Provinciale Structuurvisie Extra informatie voor kaderstelling of controle 7.1.3.2.1. Schaalvergroting en samenvoeging beheersorganisaties: dit onderwerp is in onderzocht. De resultaten van het onderzoek zijn besproken met de natuurbeherende organisaties. Afgesproken is dat de provincie en natuurbeherende organisaties in 2011 verdere initiatieven zullen nemen om tot efficiënter natuurbeheer te komen. 7.1.3.2.2. SNL: Onder voorbehoud van goedkeuring door de EU is het nieuwe stelsel volledig ingevoerd en op basis daarvan ook uitgevoerd. Ondersteuning vrijwilligers: voor de organisaties Veelzijdig Boerenland, IVN en LNH is de reguliere subsidie ten behoeve van het activiteitenplan verstrekt. 7.1.3.2.4. Monitoringsinstrument: als onderdeel van het SNL is landelijk (IPO) een concept voor beleidsmonitoring ontwikkeld dat in 2011 proef zal draaien en in 2012 volledig operationeel zal zijn. 7.1.3.2.5. Vergunningen en ontheffingen: in zijn 119 ontheffingsaanvragen afgehandeld. Handhavingsuitvoeringsprogramma: in 194 "toetsbesluiten" ingevolge de NB-wet afgegeven (adviezen aan aanvrager), en 36 adviezen aan LNV ingevolge de Natuurschoonwet en Boswet afgegeven. 7.1.3.2.6. Weidevogelbeleid: er is regie gevoerd leidend tot advies aan het Rijk om de middelen ingedikt in te zetten. Er heeft een evaluatie plaatsgevonden van het landelijk weidevogelbeleid via het Weidevogelverbond waarin de provincie deelneemt. Het advies is om de beschikbare middelen gerichter in te zetten. 7.1.3.2.7. Compensatie: binnenkomende ontheffingsaanvragen worden getoetst aan de PRVS en de beleidsregel compensatie. Voor diverse projecten zijn afspraken gemaakt over compensatie. Uw Staten zijn geïnformeerd over de voortgang met betrekking tot compensatie. 7.1.3.2.8. Cofinanciering: de uitslag van de tender Waddenfonds is in december bekendgemaakt en de cofinancierings-beschikkingen zijn in januari 2011 verzonden. Evaluatie: complexe bestuursstructuur is geëvalueerd en heeft geleid tot vereenvoudigingsvoorstellen, waarover het Regionaal College Waddengebied (RCW) nadere besluiten zal nemen. RCW in gesprek. In 2011 start overleg over de in het regeerakkoord aangekondigde decentralisatie van het Waddenfonds. Beheer- en ontwikkelingsplan : het plan is in uitvoering genomen. Via het RCW heeft besluitvorming plaatsgevonden over duurzame, visserij, het natuurherstelprogramma en het Deltaprogramma Wadden. De uitvoering van de monitoring van het Convenant Vaarrecreatie Waddenzee is opgezet. 7.1.3.2.10. Faunabeheer: na een tijdelijke opschorting door de Koninklijke Nederlandse 137

Jagersvereniging, gesteund door de Faunabeheereenheid, in het voorjaar van, is de uitvoering van het Faunabeheerplan (2009) weer opgepakt. Het Faunabeheerplan damhert is gereedgekomen en ter goedkeuring aangeboden aan GS. 7.1.4 beleidsdoel Waarborgen en promoten recreatieve en toeristische voorzieningen 7.1.4.1 operationeel doel Realiseren Recreatieve voorzieningen dicht bij huis Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.775.209 1.966.400 1.880.700 1.875.915 4.785 0 2.051.000 Directe lasten 1.162.493 527.600 1.281.300 764.335 516.965 40 1.527.600 Kapitaallasten 0 65.000 0 0 0-0 Overdrachten 1.931.499 9.194.500 12.065.400 2.952.623 9.112.777 76 1.484.000 Storting voorziening 10.160.394 0 0 7.968.437-7.968.437-0 Subtotaal Lasten 15.029.595 11.753.500 15.227.400 13.561.309 1.666.091 11 5.062.600 Baten -112.829 0-10.160.400-10.163.394 2.994 0 0 Resultaat voor bestemming 14.916.766 11.753.500 5.067.000 3.397.915 1.669.085 33 5.062.600 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -13.237.932-9.259.500-12.341.700-11.559.717-781.983-6 -1.484.000 Resultaat na bestemming 1.678.834 2.494.000-7.274.700-8.161.802 887.102-12 3.578.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Het restant voor Groenprojecten en Recreatieve Verbindingen is voorgesteld voor de Reserve Uitgestelde Intenties. Hiernaast zijn bedragen geraamd als directe lasten maar besteed als overdrachten. Onderbesteding op de volgende projecten: TWIN-H project Sociaal Economische Vitalisering: m.b.t. de projecten uit 2009 hebben de subsidieaanvragen i.v.m. een EU procedure meer tijd gekost. Voor de projecten zijn de aanvragen verleend uit de ILG bestemmingsreserve ILG en is er geen beroep gedaan op de TWIN-H- 138

middelen. TWIN-H projecten verbetering recreatieve Verbindingen: Het project van de CRM tunnel is o.a. vertraagd door een verschil van mening met de Belastingdienst over de BTW. De projecten uit 2009 zijn later ingediend doordat het programma pas in december 2009 is vastgesteld. Voor de projecten uit zijn er minder aanvragen binnen gekomen dan verwacht. UNA Project Vernieuwingsimpuls Openlucht recreatie: van een 10-tal grote projecten is door vertraging de subsidie nog niet vastgesteld, van 1 project is de subsidie ingetrokken. Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 7.1.4.1.1 Aankopen, inrichten en beheren van nieuwe recreatiegebieden conform de RodS opgave uit ILG. 7.1.4.1.2 Subsidiëren van het oplossen van knelpunten in recreatieve routenetwerken. 7.1.4.1.3 Verlenen van openstellingvergoedingen voor boerenlandpaden. - 70 hectare nieuwe deelgebieden ingericht (Uitvoering in kader ILG, zie 7.1.1-10 knelpunten opgelost (uitvoering in kader ILG zie 7.1.1). - 24 kilometer paden extra opengesteld (uitvoering in kader ILG, zie 7.1.1) Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 7.1.4.1.1.- 7.1.4.1.3. Dit zijn bestaande instrumenten. Beleidsstukken bij deze instrumenten 7.1.4.1.1.-7.1.4.1.3. De bestuursovereenkomst 2007-2013 vindt u hier. 7.1.4.1.1.- 7.1.4.1.3. De Bestuursovereenkomst ILG 2007-2013 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 7.1.4.1.1.2.-7.1.4.1.3.Agenda Recreatie en Toerisme 2008-2011 is door de Staten vastgesteld met besluit PS 2008, Subsidieverordening ILG is door de Staten vastgesteld met besluit Voordracht 46, PS 23-6-2008 Betekenis van gebruikte termen en afkortingen 139

ILG: Investeringsbudget Landelijk Gebied RodS: Recreatie om de Stad Extra informatie voor kaderstelling of controle 7.1.4.1.1 Ingericht en in beheer overgedragen zijn: Park Zwanenburg 34 ha Diemerscheg: 134 ha Inrichting van uitbreidingsgebieden Geestmerambacht (287 ha) en Venneperhout CD (48 ha) is onderhanden. Door het regeerakkoord (openbreken bestuursovereenkomst ILG) zijn vanaf oktober geen nieuwe verplichtingen voor projecten aangegaan. 7.1.4.1.2 Knelpunten: 10 projecten zijn voor subsidie genomineerd met het TWIN-H voorstel Verbetering Recreatieve Verbindingen. 7.1.4.1.3 Paden: de gemiddelde jaarlijkse doelstelling van 12 km is gerealiseerd (per abuis is 24 km als output begroot geformuleerd). Tot en met is ruim 72 km aangelegd. 7.1.4.2 operationeel doel Bestaande recreatiegebieden beheren en ontwikkelen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 117.855 193.800 201.700 150.332 51.368 25 202.200 Directe lasten 172.818 62.400 167.400 108.534 58.866 35 62.400 Kapitaallasten 18.500 18.500 18.500 18.500 0 0 18.500 Overdrachten 4.796.181 4.292.700 4.569.700 4.569.620 80 0 5.895.400 Storting voorziening 163.000 0 0 163.000-163.000-0 Subtotaal Lasten 5.268.354 4.567.400 4.957.300 5.009.986-52.686-1 6.178.500 Baten 0 0-163.000-163.634 634 0 0 Resultaat voor bestemming 5.268.354 4.567.400 4.794.300 4.846.352-52.052-1 6.178.500 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -663.000 0 0-163.000 163.000 - -163.000 Resultaat na bestemming 4.605.354 4.567.400 4.794.300 4.683.352 110.948 2 6.015.500 140

Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Directe lasten Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Het restant voor beheer NH-pad is voorgesteld voor de Reserve Uitgestelde Intenties. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 7.1.4.2.1 Uitwerken van de 'Strategische visie recreatiegebieden' per recreatiegebied. 7.1.4.2.2 Bestuurlijk en financieel deelnemen in recreatieschappen - Recreatiemonitor recreatiegebieden opgesteld. - Strategische visie voor twee gebieden opgesteld. - In de exploitatietekorten van zeven recreatieschappen bijgedragen. - De ontwikkelingsvisie voor een van de twee gebieden opgesteld. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 7.1.4.2.1 Strategische visie: er is een ontwikkelingsvisie opgesteld voor Groengebied Amstelland. Voor Recreatieschap Geestmerambacht heeft het bestuur besloten een ontwikkelingsvisie op te stellen nadat de uitbreiding van het gebied is afgerond. Dit wordt verwacht in 2012. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 7.1.4.2.1.- 7.1.4.2.2 Dit zijn bestaande instrumenten. Beleidsstukken bij deze instrumenten Agenda Recreatie en Toerisme 2008-2011 Strategische visie recreatieschappen Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Agenda Recreatie en Toerisme 2008-2011 is door de Staten vastgesteld met besluit PS, 2008, de Strategische visie recreatieschappen is door de Staten vastgesteld met besluit PS 2005, Gemeenschappelijke regelingen m.b.t. de zeven recreatieschappen is door de Staten vastgesteld met besluit PS, diverse jaren Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 141

7.1.4.3 operationeel doel Het waterrijke Noord-Holland promoten Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 885.541 918.600 0 0 0-918.600 Subtotaal Lasten 885.541 918.600 0 0 0-918.600 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 885.541 918.600 0 0 0-918.600 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 885.541 918.600 0 0 0-918.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 7.1.4.3.1 Uitvoeren van het strategisch uitvoeringsprogramma Marketing en Promotie 2007-7.1.4.3.2 Onderzoeken en verbeteren van de efficiency van beheer en innovatie. 7.1.4.3.3 Uitvoeren van het programma Noord- Hollandse Ondernemers Recreatie en Toerisme (NORT). - Acties uitgevoerd. - Onderzoeken en communicatieplan uitgevoerd. - Acties voor de kwaliteitsverbetering van toeristische accommodaties uit het meerjarenprogramma NORT uitgevoerd. - Het meerjarenprogramma NORT niet uitgevoerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 7.1.4.3.3 Nort: Het programma heeft geen vervolg gekregen, omdat het projectplan niet aan de vereisten voldeed. Kwaliteitsverbetering toeristische accommodaties is deels door 142

ontwikkelingsbedrijf NHN uitgevoerd, bijvoorbeeld door verbetering van de gastvrijheid. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 7.1.4.3.1.- 7.1.4.3.3. Dit zijn bestaande instrumenten. Beleidsstukken bij deze instrumenten 7.1.4.3.1.-7.1.4.3.3. De Agenda Recreatie en Toerisme 2008-2011 de Strategische visie recreatieschappen en het Uitvoeringsprogramma Marketing en promotie 2007- vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 7.1.4.3.1.- 7.1.4.3.3. De Agenda Recreatie en Toerisme 2008-2011 is door de Staten vastgesteld met besluit PS 2008 Betekenis van gebruikte termen en afkortingen NHN: Noord-Holland Noord Extra informatie voor kaderstelling of controle 7.1.4.3.1 Acties: in zijn er marketing en promotie activiteiten uitgevoerd. Door beëindiging van het contract met de Noord-Hollandse Compagnie is de aansturing van enkele acties op een andere manier gerealiseerd. De focus op binnenlandse markt en buurlanden. 143

144

Programma 8 Economie en landbouw Doelenboom Een evenwichtige economische ontwikkeling van economie, landbouw en visserij Uitvoeren van economische agenda 2008-2011 Uitvoeren van de agenda landbouw en Visserij 2008-2011 Stimuleren regionale economische samenwerking, ook op gebied van innovatie, ondernemerschap en detailhandel Stimuleren van de ruimtelijkeconomische ontwikkeling van de landbouw Tijdig voldoende ruimte beschikbaar stellen voor economische activiteiten Duurzame en biologische landbouw stimuleren Aquacultuur ontwikkelen Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Economische agenda - Regionaaleconomisch beleid: regionale samenwerking. Regionaal-economisch beleid: innovatie, ondernemerschap en detailhandel. Economische agenda - Ruimtelijkeconomisch beleid: werklocaties. Agenda Landbouw en Visserij - Ruimtelijk-economisch landbouwbeleid: agro-mainports. Agenda Landbouw en Visserij - Ruimtelijk-economisch landbouwbeleid: plattelandsontwikkeling. Agenda Landbouw en Visserij - Ruimtelijk-economisch landbouwbeleid: bloembollen. Agenda Landbouw en Visserij - Ruimtelijk-economisch landbouwbeleid: agro-mainports. 75 De prioriteiten komen voort uit de betreffende beleidsagenda s die door uw staten zijn vastgesteld Op alle hier genoemde prioriteiten hebben wij de nodige inzet geleverd. De prioriteiten zijn grotendeels gerealiseerd. De voortgang is middels separate notities onder uw aandacht gebracht. 75 Idem 75 Idem 75 Idem 75 Idem 75 Idem 75 Idem Agenda Landbouw en Visserij - 75 Idem 145

Ruimtelijk-economisch landbouwbeleid: glastuinbouw. Agenda Landbouw en Visserij - Duurzame en biologische landbouw: stimuleren biologische landbouw. Agenda Landbouw en Visserij - Aquacultuur: ontwikkelen aquacultuur. 75 Idem 75 Idem Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor De provincie is niet in staat de conjunctuur te beïnvloeden. De Nederlandse economie is een zeer open economie en daardoor gevoelig voor internationale ontwikkelingen. De huidige recessie toont dit eens te meer aan. Demografische ontwikkelingen kunnen van grote invloed zijn op de economische ontwikkeling. Een vergrijzende bevolking heeft op termijn gevolgen voor het aanbod op de arbeidsmarkt. Vooral de landbouwsector is gevoelig voor klimatologische omstandigheden. Ontwikkeling Geen wijziging Geen wijziging Geen wijziging Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 3.040.710 3.430.200 3.652.200 2.829.806 822.394 23 3.577.600 Directe lasten 1.715.058 6.090.500 2.886.000 2.211.748 674.252 23 5.900.500 Kapitaallasten 222.818 274.900 827.400 245.053 582.347 70 3.022.400 Overdrachten 21.917.391 31.491.400 34.968.539 19.350.008 15.618.531 45 21.099.300 2011 Storting voorziening 36.446.200 0 0 45.680.578-45.680.578-0 Subtotaal Lasten 63.342.177 41.287.000 42.334.139 70.317.194-27.983.055-66 33.599.800 Baten -33.375.226 0-55.203.739-55.486.300 282.561 1 0 Resultaat voor bestemming 29.966.951 41.287.000-12.869.600 14.830.894-27.700.494 215 33.599.800 Storting reserves 0 0 5.315.100 5.315.060 40 0 0 Onttrekking reserves -49.919.073-27.500.000-22.945.400-52.711.552 29.766.152 130-17.190.400 Resultaat na bestemming -19.952.123 13.787.000-30.499.900-32.565.598 2.065.698-7 16.409.400 146

Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Kapitaallasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De voornaamste oorzaak van deze onderbesteding is dat er budgetten geraamd zijn voor directe uitgaven maar besteed als overdracht. Deze onderbesteding heeft betrekking op de Schipholontwikkelingsmaatschappij, zie nadere toelichting in Operationeel Doel 8.1.1.2. Deze onderbesteding is het gevolg van lagere uitgaven bij FINH en UNA projecten, zie nadere toelichting bij de Operationele Doelen 8.1.1.1 en 8.1.1.2. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Er is van de Nutsbedrijven (o.a. PWN) meer dividend ontvangen dan begroot. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. 147

8.1 maatschappelijk doel Een evenwichtige economische ontwikkeling van economie, landbouw en visserij 8.1.1 beleidsdoel Uitvoeren van de economische agenda 2008-2011 8.1.1.1 operationeel doel Stimuleren regionale economische samenwerking, ook op gebied van innovatie, ondernemerschap en detailhandel Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.174.277 1.208.900 1.223.400 1.341.930-118.530-10 1.260.900 Directe lasten 750.354 5.049.100 1.779.900 1.550.767 229.133 13 4.999.100 Kapitaallasten 31.624 30.900 85.900 45.852 40.048 47 1.730.900 Overdrachten 4.282.435 1.786.200 4.579.300 3.868.622 710.678 16 1.735.200 Storting voorziening 952.939 0 0 0 0-0 Subtotaal Lasten 7.191.629 8.075.100 7.668.500 6.807.171 861.329 11 9.726.100 Baten -33.066.994 0-15.629.400-15.980.945 351.545 2 0 Resultaat voor bestemming -25.875.365 8.075.100-7.960.900-9.173.774 1.212.874-15 9.726.100 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.571.576-128.000-952.900-150.550-802.350-84 -77.000 Resultaat na bestemming -27.446.941 7.947.100-8.913.800-9.324.324 410.524-5 9.649.100 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Kapitaallasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De voornaamste oorzaak van deze onderbesteding is dat enkele budgetten geraamd zijn voor directe uitgaven maar besteed als overdracht. Een geraamde lening is niet verstrekt in, hierdoor zijn er minder rentelasten. 148

Overdrachten Baten Onttrekking reserves Deze onderbesteding wordt voornamelijk veroorzaakt omdat bij het FINH project Regionale economie Oude Rijkswerf te Den Helder minder ( 0,8 miljoen) subsidiabele kosten zijn gemaakt dan waar bij de subsidieverlening vanuit is gegaan. Er is van de Nutsbedrijven (o.a. PWN) meer dividend ontvangen dan begroot. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 8.1.1.1.1 Cofinanciering van regionale economische samenwerkingsverbanden 8.1.1.1.2 Cofinanciering van het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (NHN) 8.1.1.1.3 Cofinanciering van het Masterplan Noordzeekanaalgebied 8.1.1.1.4 Cofinanciering van het programma Pieken in de Delta 8.1.1.1.5 Cofinanciering in de Amsterdamse Innovatie Motor en Kenniskring Amsterdam 8.1.1.1.6 Uitvoeren van het generieke innovatieprogramma Kansenkanon 8.1.1.1.7 Breednet - Cofinanciering van de regionale economische samenwerkingsverbanden in Zuid- Kennemerland, Gooi en Vechtstreek, IJmond en Zaanstreek/Waterland verstrekt. - Jaarprogramma uitgevoerd. - Aan de AvA en REON bestuurlijk deelgenomen. - Jaarprogramma uitgevoerd. - Aan het bestuursplatform Noordzeekanaalgebied bestuurlijk deelgenomen. - Jaarprogramma uitgevoerd. - Minimaal 5 projecten in Noord- Holland gehonoreerd. - Aan de Algemeen Bestuur van de Kenniskring Amsterdam bestuurlijk deelgenomen. - inimaal 5 projecten kenniseconomie uitgevoerd. - 500 technostarters/mkb-ers ondersteund. - 62 gemeenten hebben deelgenomen. - 500 aansluitingen in Noord- Holland Noord gerealiseerd. - Cofinanciering aan de regionale programma's verstrekt, met uitzondering van RES Zaanstreek/Waterland. - De jaarprogramma's van de overgebleven regionale economische samenwerkingsverbanden uitgevoerd. - Als aandeelhouder van het Ontwikkelingsbedrijf NHN deelgenomen aan de vergaderingen van de AvA. Aan de bijeenkomsten van het Regionaal Economisch Overleg NHN deelgenomen. - Het jaarprogramma uitgevoerd. - 7 grote Noord-Hollandse projecten ter versterking van de regionale kenniseconomie en samenwerking gehonoreerd. - Acht innovatieprojecten opgeleverd gekregen. - 660 ondernemers ondersteund. - Nog niet gerealiseerd. 149

8.1.1.1.8 Uitvoeren van de provinciale detailhandelsvisie 8.1.1.1.9 Life Science Fonds Amsterdam - Monitor detailhandel uitgevoerd. - Provinciaal overleg ingesteld. - Regionale adviescommissies detailhandel ingesteld. - Startende life science ondernemers in de regio's Groot- Amsterdam en Alkmaar ondersteund. - Nog niet uitgevoerd. - Nog niet gerealiseerd. - Twee regionale adviescommissies voor respectievelijk Noord-Holland Noord en Noord-Holland Zuid ingesteld. -Conform Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 8.1.1.1.3 De provincie NH is een van de partijen die gezamenlijk het Masterplan NZKG uitvoeren. De gedeputeerde Zeehavens (mevrouw Post) is voorzitter van het Bestuursplatform NZKG. 8.1.1.1.5 De CdK is lid van het dagelijks bestuur van de Kenniskring en daarmee ook van AIM. 8.1.1.1.7 Een eerste uitvraag leverde een onvoldoende resultaat waardoor een nieuwe uitvraagronde nodig was. Dit leverde een vertraging op waardoor de contracten pas begin 2011 kunnen worden ondertekend. De RES Zaanstreek. Waterland heeft zich opgeheven. 8.1.1.1.7. In Noord-Holland Noord worden minimaal 500 aansluitingen gerealiseerd. De ondertekening van de contracten vindt in 1e kwartaal 2011 plaats 8.1.1.1.8 Monitor detailhandel wordt in 2011 opgeleverd. De instelling van regionale adviescommissies was essentieel en heeft daarom bij de implementatie van het detailhandelsbeleid prioriteit gekregen. Hierdoor kon de beoogde monitor niet meer in worden afgerond. 8.1.1.1.8 In de diverse regio s zijn regionale detailhandelsvisies opgesteld. Er is nog geen geformaliseerd provinciaal overleg ingesteld. Een onderzoek is gestart om te achterhalen aan welke behoeften zo n overleg tegemoet moet komen. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 8.1.1.1.1 8.1.1.1.10 De Economische Agenda 2008-2011 vindt u hier. 8.1.1.1.9 De Provinciale detailhandels- en leisurevisie vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 8.1.1.1.3.Het afgelopen jaar is een proces ingezet met betrekking tot een herijking van het Masterplan NZKG. De Masterplanpartijen zullen in dat kader opnieuw afspraken maken over inhoud en organisatie van de samenwerking. Ook is provincie met de andere aandeelhouders van de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij voor het Noordzeekanaalgebied (RON) in gesprek over de toekomst van de RON. 8.1.1.1.5 In is de Economic Development Board voor de Metropoolregio Amsterdam (EDBA) opgericht. De EDBA is een adviesorgaan en samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden en wil focus aanbrengen in het regionale innovatiebeleid. Namens de provincie zit de heer Bond, gedeputeerde Economische Zaken, in de Board. 150

8.1.1.1.7: 62 gemeenten, deels gelegen in Utrecht en Flevoland nemen deel in Breednet. 8.1.1.2 operationeel doel Tijdig voldoende ruimte beschikbaar stellen voor economische activiteiten Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 728.939 767.200 1.263.600 788.258 475.342 38 800.100 Directe lasten 234.036 224.100 157.900 14.805 143.095 91 84.100 Kapitaallasten 191.194 244.000 741.500 199.201 542.299 73 1.291.500 Overdrachten 15.069.821 26.814.900 27.881.339 12.976.138 14.905.201 53 15.790.500 Storting voorziening 34.864.245 0 0 45.294.325-45.294.325-0 Subtotaal Lasten 51.088.236 28.050.200 30.044.339 59.272.728-29.228.389-97 17.966.200 Baten -244.949 0-38.945.339-38.876.340-68.999 0 0 Resultaat voor bestemming 50.843.287 28.050.200-8.901.000 20.396.388-29.297.388 329 17.966.200 Storting reserves 0 0 5.315.100 5.315.060 40 0 0 Onttrekking reserves -47.260.456-26.332.700-21.454.700-51.681.986 30.227.286 141-15.390.800 Resultaat na bestemming 3.582.831 1.717.500-25.040.600-25.970.538 929.938-4 2.575.400 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Kapitaallasten Overdrachten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Deze onderbesteding komt doordat er budget geraamd is als directe lasten maar uitgegeven als overdrachten. De investering in aandelen die voor gepland stond in Schiphol ontwikkelingsmaatschappij (SADC) is uitgesteld omdat er nog onderhandeld wordt over het Bedrijfsplan (zie ook gerealiseerde output instrument 8.1.1.2.3), hierdoor zijn de rentelasten lager dan geraamd. Er is sprake van onderbesteding bij de volgende projecten: Una Project Water als economische drager, dit betreft een groot aantal projecten waarvan er enkele vertraging opgelopen hebben. FINH project Ruimte voor bedrijven, Duurzaam bedrijfsterrein De Trompet, dit project heeft vertraging opgelopen als gevolg van de recessie (achterblijvende verkopen). UNA project HIRB, de HIRB projecten zijn meestal bouw gerelateerd en zijn in het proces van bestemmingsplanwijzigingen en/of vergunningverleningen vertraagd. 151

Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 8.1.1.2.1 Uitvoeren van de herstructurering en intelligent ruimtegebruik op bedrijventerreinenregelin g 8.1.1.2.2 Monitoren van bedrijventerreinen en kantoren 8.1.1.2.3 Deelnemen in het Bestuursplatform Schiphol 8.1.1.2.4 Cofinanciering in de ontwikkeling van Amsterdam Connecting Trade 8.1.1.2.5 Uitvoeren van het programma Water als Economische Drager (WED) - 15% ruimtewinst behaald. - 10% duurzaamheidsmaatregelen op geherstructureerde bedrijventerreinen doorgevoerd. - Jaarlijkse monitoring van bedrijventerreinen en kantoren verzorgd. - Monitor Schiphol uitgevoerd. - SADC III geïmplementeerd. - Ontwikkelingsstrategie REVS gerealiseerd. - Haalbaarheidsstudie OLV gerealiseerd. - Europese businesscase HST Cargo gemaakt. - Plan van aanpak ACT uitgevoerd. - 13% ruimtewinst behaald. - Ruim 10% duurzaamheidsmaatregelen op geherstructureerde bedrijventerreinen doorgevoerd. - De jaarlijkse monitoring van bedrijventerreinen en kantoren uitgevoerd. - De Monitor Ontwikkelingsstrategie Ruimtelijk Economische Visie Schiphol in september opgeleverd. - SADC III nog niet geïmplementeerd. - De ontwikkelingsstrategie REVS niet gerealiseerd. - De haalbaarheidstudie (maatschappelijke KBA) OLV begin opgeleverd. - Europese businesscase HST Cargo niet gemaakt. - 4 projecten uitgevoerd. - 4 projecten afgerond. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 8.1.1.2.1 In het kader van de recessiemaatregelen is het budget dat oorspronkelijk voor was begroot naar voren gehaald en al in 2009 besteed. De totale kosten van de projecten waaraan in 2008 en 2009 subsidies zijn verstrekt, liggen door de bijdragen van gemeenten en bedrijven een factor 10 hoger dan de subsidiebijdragen van de provincie. Door deze projecten kon een ruimtewinst van 13% worden behaald. Verder wordt 44% van de totale kosten besteed aan duurzaamheidsmaatregelen en overtreft dit ruimschoots de beoogde 10%. 8.1.1.2.3 In november 2009 hebben PS ingestemd met een kapitaalsinjectie van 20 miljoen in SADC en het vergroten van het belang in SADC naar 25%. In september is ons belang daadwerkelijk vergroot naar 25%. De storting van 20 miljoen zal gefaseerd plaatsvinden in 2011 en eventueel latere jaren, nadat aandeelhouders instemmen met het bedrijfsplan van SADC. De oplevering van de ontwikkelingsstrategie REVS is uitgesteld tot het voorjaar 2011 vanwege 152

vertraging in de oplevering van enkele onderbouwende studies 8.1.1.2.4 Begin is besloten vooralsnog geen Europese businesscase te maken omdat het draagvlak hiervoor vanuit de betrokken marktpartijen ontbreekt. 8.1.1.2.5 Voor 3 van de projecten moet de subsidievaststelling nog plaatsvinden. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 8.1.1.2.1 8.1.1.2.5 De Economische Agenda 2008-2011 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 8.1.2.1.1: Door Greenport Aalsmeer is een toekomstvisie en actieprogramma voor de versterking van het Aalsmeerse sierteelt- en businesscomplex opgesteld waaraan thans uitvoering wordt gegeven. 153

8.1.2 beleidsdoel Uitvoeren van de agenda landbouw en visserij 2008-2011 8.1.2.1 operationeel doel Stimuleren van de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de landbouw Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 483.132 489.500 551.200 504.691 46.509 8 510.500 Directe lasten 234.461 9.100 340.700 220.601 120.099 35 9.100 Overdrachten 2.270.982 2.844.300 1.990.900 2.021.488-30.588-2 3.527.600 Storting voorziening 629.016 0 0 386.254-386.254-0 Subtotaal Lasten 3.617.591 3.342.900 2.882.800 3.133.033-250.233-9 4.047.200 Baten 0 0-629.000-629.016 16 0 0 Resultaat voor bestemming 3.617.591 3.342.900 2.253.800 2.504.017-250.217-11 4.047.200 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.087.042-1.039.300-537.800-879.016 341.216 63-1.722.600 Resultaat na bestemming 2.530.549 2.303.600 1.716.000 1.625.002 90.998 5 2.324.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. De voornaamste oorzaak van deze onderbesteding is dat enkele budgetten geraamd zijn als directe uitgaven maar uitgegeven als overdracht. Het restant van het voor de motie Boerderij-educatie beschikbaar gestelde budget is voorgesteld voor de Reserve Uitgestelde Intenties. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. 154

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 8.1.2.1.1 Ondersteunen agromainports Noord- Holland-Noord en greenport Aalsmeer 8.1.2.1.2 Inzetten van regelingen uit het plattelands ontwikkelingsprogramma voor concurrentieversterking door 8.1.2.1.3 Uitvoeren en cofinanciering van onderzoeken naar bloembollen en KRW 8.1.2.1.4 Subsidiëren van de stichting ter verbetering van de agrarische structuur 8.1.2.1.5 Monitoren Glastuinbouwontwikkelin gen - Agriboard Noord-Holland Noord ingesteld. - Gebiedsontwikkeling rond greenport Aalsmeer ter hand genomen. - Regeling Jonge Agrariërs uitgevoerd. - Twee onderzoeken uit de onderzoeksagenda KRW- Bloembollen uitgevoerd. - Subsidie aan stichting ter verbetering van de agrarische structuur voor ruilverkaveling verleend. - Monitor glastuinbouw uitgevoerd. - Plan voor verspreid glas opgesteld. - Het project Bollen Meer afgerond. Een meerjarig project in Bergen- Egmond-Schoorl nog niet gerealiseerd. - Het plan voor verspreid glas in de structuurvisie van de Provincie ingepast. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 8.1.2.1.1 8.1.2.1.6 De Agenda Landbouw en Visserij 2008 2011 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 155

8.1.2.2 operationeel doel Duurzame en biologische landbouw stimuleren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 654.362 964.600 614.000 194.928 419.072 68 1.006.100 Directe lasten 433.955 750.000 598.500 416.527 181.973 30 750.000 Overdrachten 294.153 0 517.000 483.760 33.240 6 0 Subtotaal Lasten 1.382.470 1.714.600 1.729.500 1.095.215 634.285 37 1.756.100 Baten -63.283 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 1.319.187 1.714.600 1.729.500 1.095.215 634.285 37 1.756.100 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 1.319.187 1.714.600 1.729.500 1.095.215 634.285 37 1.756.100 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Deze onderbesteding komt doordat er budget geraamd is als directe lasten maar uitgegeven als overdrachten. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 8.1.2.2.1 Stimuleren van de vraag naar biologische en streekproducten - Imago van de producten verbeterd. - Afzet van de producten gepromoot. - Kennis uitgewisseld. - Een positie van Noord-Holland als koploper voor de biologische landbouw gerealiseerd. - Promotiecampagne Noordhollandsegrond voor de informatie aan de consument uitgevoerd. - In het vullen van de kweekvijver van potentiële omschakelaars veel werk gestoken. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 156

Beleidsstukken bij deze instrumenten 8.1.2.2.1 De Agenda Landbouw en Visserij 2008-2011 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 8.1.2.3 operationeel doel Aquacultuur ontwikkelen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 62.252 58.200 9.000 9.048-48 -1 58.200 Overdrachten 0 46.000 0 0 0-46.000 Subtotaal Lasten 62.252 104.200 9.000 9.048-48 -1 104.200 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 62.252 104.200 9.000 9.048-48 -1 104.200 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 62.252 104.200 9.000 9.048-48 -1 104.200 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 8.1.2.3.1 Ondersteunen van aquacultuurprojecten - Twee aquacultuurprojecten ondersteund. - Kenniscluster Agri-board ondersteund. 157

Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 8.1.2.3.1 De Agenda Landbouw en Visserij 2008-2011 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 158

Programma 9 Welzijn en (Jeugd)Zorg Doelenboom Een vitale sociale samenleving stimuleren waarin alle inwoners van Noord-Holland kunnen leven als betrokken en zelfstandige mensen Alle kinderen kunnen gezond opgroeien in een veilige omgeving die hen alle kansen biedt om hun talenten te ontplooien Alle inwoners van Noord- Holland kunnen volwaardig actief meedoen en zoveel mogelijk zelfstandig deelnemen aan de samenleving op basis van gelijkwaardigheid en wederzijdse aceptatie Een passend huis voor iedereen in een aangename omgeving met voldoende zorg en dienstverlening in de buurt en met mogelijkheid voor iedereen om sociale netwerken te onderhouden Ruimte scheppen voor innovatie en gebiedsgericht maatwerk en benutten van maatschappelijk potentieel en hiermee meer vraaggericht aansluiten bij initiatieven vanuit de regio Alle kinderen goede ontwikkeling- en ontplooiingsmogelijkheden bieden De programmalijn "gezond opgroeien" uitvoeren De programmalijn "actief meedoen" uitvoeren De programmalijn "vitaal wonen" uitvoeren Ruimte geven aan initiatieven die vraagstukken met een regionale of bovenlokale uitstraling aanpakken Preventie: vroegtijdig opvoeding- en ontwikkelingsproblemen aanpakken Pleegzorg: opgroeien in een gezin Kinderen tijdig de vereiste zorg geven Een nieuw financieringsysteem voor de Jeugdzorg invoeren Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Jeugd (participatie en kansen bieden): zorgen voor kansen voor alle jeugdigen op allerlei gebieden (in en om huis, school, vrije tijd en arbeidsmarkt) en hen laten participeren aan de samenleving en in de ontwikkeling van het beleid. Ontwikkeling kennisfunctie: voor het succesvol oppakken van maatschappelijke vraagstukken is kennis een belangrijke voorwaarde. Het gaat daarbij zowel om harde, wetenschappelijke als om ervarings- en praktijkkennis. De provincie wil haar schakel- en makelaarsfunctie hierin verder ontwikkelen, vooral voor gemeenten. 75 Het merendeel van de Noord-Hollandse jongeren weet (volgens de ontwikkelde provinciale jeugdmonitor) zijn kansen te benutten om zich te ontwikkelen en ontplooien. Met het bevorderen van positief jeugdbeleid, een aanjaagregeling jongereninitiatieven, het initiëren van een door jongeren zelf vormgegeven beeldvormingscampagne, het jeugdsportfonds en voortzetten van subsidiering van stichting Herstelling is invulling gegeven aan deze prioriteit. De (nieuwe) leden van Lijst NH-jong hebben zelf gewerkt aan revitalisering van dit meedenk- en adviesjongerenplatform voor de provincie. 75 In hebben wij conform de doelstelling kennisactiviteiten uitgevoerd. Onder andere: een monitor zorgwoningen, een praktijkboek mantelzorg, een jeugdmonitor, een themabijeenkosmten jeugd en ruimte en een WWZ-monitor. Door de afbouw van Primo-nh in de laatste maanden van, zijn niet alle voorgenomen activiteiten gerealiseerd. Overheidsparticipatie als uitgangspunt: 100 Bij de ontwikkeling van het 159

meer vraaggericht werken en aansluiten bij de initiatieven van gemeenten en andere bestuurslagen en maatschappelijke instellingen. Vitale woonomgeving (o.m. MFA s): het optimaliseren van de kwaliteit van wonen en woonomgeving. Een integrale benadering van wonen, welzijn en zorg en goede en goed bereikbare voorzieningen, waaronder Multifunctionele Accommodaties, zijn daarin essentieel. Krimp: de verwachtingen ten aanzien van krimp stellen ons voor de taak beleid hierop te ontwikkelen. Preventie: vroegtijdig opvoeding- en ontwikkelingsproblemen aanpakken. Uitvoeringsprogramma Zorg en Welzijn 2011 hebben wij intensief overleg gevoerd met maatschappelijke organisaties en gemeenten. In het najaar hebben wij in alle regio s bestuurlijke bijeenkomsten georganiseerd om de samenwerking tussen gemeenten en provincie te bespreken. 100 Via diverse instrumenten hebben wij een bijdrage geleverd aan een integrale benadering van wonen, welzijn en zorg en goede en goed bereikbare voorzieningen, waaronder de Uitvoeringsregeling multifunctionele accommodaties, de Uitvoeringsregeling wonen, welzijn, zorg (WWZ), het pilotproject De verbinding, steunfunctiewerk en diverse kennisbijeenkomsten. 100 Er is een begin gemaakt, vooral gericht op agendering en bewustwording in het landelijk gebied. Tijdens de conferentie anticiperen op demografische ontwikkelingen bogen ruim 50 workshop deelnemers zich over het voorzieningenniveau in de toekomst. Samen met de Vereniging voor kleine kernen en Primo-nh is het onderwerp op diverse plaatsen geagendeerd, o.m. tijdens het Noord-Hollands Plattelandsparlement. Vervolg, verdere bewustwording en beleidsontwikkeling, wordt opgepakt in 2011 samen met andere sectoren 100 Wij hebben de ontwikkeling van CJG s gestimuleerd, de zorgstructuren versterkt en gestimuleerd dat Bureau Jeugdzorg NH taken van Lokaal jeugdbeleid naar de gemeenten heeft overgedragen. We hebben in september en oktober, tijdens twee bestuurlijke conferenties, een agenda van de toekomst opgesteld. Pleegzorg: opgroeien in een gezin. 100 Pleegzorg heeft veel aandacht gehad in. Er is een toename gerealiseerd van pleegzorgplaatsingen, het Pleegzorgfonds is ingesteld en operationeel geworden. Kinderen tijdig de vereiste zorg geven. 75 Er is sterk ingezet op het vergroten van het aanbod van ambulante zorg. Start Zorg is ingevoerd. Kinderen die meteen geholpen moeten worden, zijn direct in zorg genomen. Invoeren van een nieuw financieringssysteem voor de jeugdzorg. 75 was een overgangsjaar naar de nieuwe financieringssystematiek. In hebben we voortgang geboekt met de instellingen in het voorbereiden van de invoering van de nieuwe systematiek. Zo is o.a. een nieuw systeem van verantwoording op bekostigingseenheden ingevoerd bij de instellingen. De systematiek is echter nog niet zover 160

uitgewerkt dat de aanpassing van de subsidieverordening en uitvoeringsregeling al mogelijk en noodzakelijk was. Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor De provincie heeft op het gebied van welzijn en zorg één wettelijke taak: via de Wmo wordt de provincie geacht beleid te voeren met betrekking tot het steunfunctiewerk. De provincie ziet voor zichzelf een rol in het stimuleren en faciliteren van regionale samenwerking en het bijdragen aan vernieuwing van methoden om problemen aan te pakken. De provincie is op grond van de Wet op de jeugdzorg verantwoordelijk voor het plannen en financieren van de jeugdzorg en het maken van afspraken met gemeenten om te zorgen voor aansluiting tussen jeugdzorg en gemeentelijk jeugdbeleid. Ontwikkeling In zijn er bezuinigingen afgekondigd die effecten zullen hebben op het steunfunctiewerk, vanuit de (gewijzigde) visie dat de provincie concrete doelen wil financieren en niet meer structureel organisaties wil subsidiëren. Dit hebben we vormgegeven via het Uitvoeringsprogramma Zorg en Welzijn, dat is vastgesteld. In het regeerakkoord van het kabinet Rutte is voorgenomen om de provinciale jeugdzorg, gesloten jeugdzorg, jeugd LVG en GGZ naar de (samenwerkende) gemeenten over te brengen. De provinciale taak in de jeugdzorg verdwijnt daarmee op termijn. Voorzien is ook een landelijke korting van 300 miljoen op de jeugdzorg in brede zin waarvan 90 miljoen ten laste van het autonome provinciale budget. Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 3.720.612 4.265.100 4.753.700 3.732.122 1.021.578 21 4.448.700 Directe lasten 2.469.453 2.954.900 2.250.200 1.772.681 477.519 21 3.031.400 Overdrachten 112.177.992 105.800.500 140.842.200 125.752.600 15.089.600 11 103.828.000 2011 Storting voorziening 13.907.718 0 0 15.474.577-15.474.577-0 Subtotaal Lasten 132.275.777 113.020.500 147.846.100 146.731.980 1.114.120 1 111.308.100 Baten -89.255.654-80.084.400-104.107.800-101.810.045-2.297.755-2 -80.084.400 Resultaat voor bestemming 43.020.123 32.936.100 43.738.300 44.921.935-1.183.635-3 31.223.700 Storting reserves 0 500.000 500.000 500.000 0 0 500.000 Onttrekking reserves -24.742.714-13.324.300-36.317.800-40.615.455 4.297.655 12-11.423.600 Resultaat na bestemming 18.277.409 20.111.800 7.920.500 4.806.479 3.114.021 39 20.300.100 161

Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Apparaatskosten laat een onderbesteding zien van ruim 1 miljoen. Een algemene toelichting op de apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Aan de lastenkant is het verschil zichtbaar tussen de begrote uitgaven jeugdzorg en de werkelijke uitgaven jeugdzorg: beide ten laste van de doeluitkering jeugdzorg. Onderlinge verschillen met de inkomsten worden verrekend met de balanspost jeugdhulpverlening. Deze bedraagt ultimo 14.752.000 en dat betekent een toename van 6.350.000. Verschillen zijn in de jaarrekening natuurlijk neutraal verwerkt. Bij de directe lasten is op het onderwerp alcohol en drugs het totaal beschikbare bedrag van 50.000 euro niet uitgegeven. Op directe lasten is een onderbesteding gerealiseerd van 300.000, wat grotendeels ligt aan een onderbesteding op het onderwerp tegengaan overgewicht van 225.000. Vertraging door verkeerde raming bij aanbesteding en beperkte beleidsruimte GGD-en. Voor deze middelen is een RUI-aanvraag ingediend. Op uitgaven ten laste van de investeringsimpulsen is bij beleid een onderbesteding zichtbaar van 350.000: een stageloket is niet gerealiseerd ( 100.000). Sinds het aannemen van de motie zijn meerdere regionale en landelijke initiatieven tot stand gekomen waardoor het stageloket weinig meerwaarde zou hebben, bovendien spelen andere factoren een rol (zoals niet arbeidsmarktgericht opleiden) waarvoor een stageloket geen oplossing is. De voorbeeldprojecten WWZ zijn goedkoper uitgevallen ( 115.000). Verder is de mfa tender vertraagd (voordeel 270.000). Er is een subsidie buiten uvr verleend aan het Dienstencentrum Flevohuis Amsterdam (nadeel 240.000). Daarnaast zijn er ramingen niet aangepast. Bij directe lasten aansluiting gemeentelijk jeugdbeleid zijn middelen over ter grootte van 140.000. Deze post is te ruim begroot. Bij overdrachten is op de onderwerpen CJG en anti-radicalisering niets uitgegeven (resp. 175.000 en 50.000). Bij CJG is de oorzaak dat deze centra zich nog teveel in de opbouwfase bevinden. Voor de projecten anti-radicalisering en alcohol en drugs zijn geen kwalitatief voldoende bestedingen gevonden. Daarnaast is op het onderwerp zwerfjongeren een onderbesteding zichtbaar van 110.000 wegens te weinig ingediende aanvragen. Bij de subsidiemiddelen aansluiting gemeentelijk jeugdbeleid zijn bedragen over ter grootte van 135.000. Deze post is te ruim begroot. Verder wordt het verschil grotendeels verklaard door het niet uitgegeven budget opvang zwerfjongeren bij beleid van 300.000. Dit wordt doorgeschoven naar 2011. TWIN-H projecten jeugdzorg laten een onderbesteding zien van 1,7 miljoen. Het betreft uitgaven voor projecten beleidsinformatie en huisvesting die pas in 2011 zullen worden besteed. EXIN-H-projecten jeugdzorg laten een onderbesteding zien van 4,7 miljoen. Oorzaken: uitgaven ten behoeve van BJZ komen pas in 2011 tot uitgave ( 1,4 miljoen). De uitgaven ( 1,4 miljoen) voor de bouw van een speciale onderwijsvoorziening (Mulock Houwer) vinden pas in 2011 plaats. De vertraging wordt veroorzaakt doordat jarenlang vruchteloos is getracht deze voorziening in Hilversum te bouwen. Uiteindelijk is Huizen hiertoe bereid gevonden. De vaststelling Transferium moet nog plaatsvinden ( 850.000). En er zijn projecten later gestart bij het gemeentelijk jeugdbeleid ( 435.000) en het CWZW ( 436.000). Afrekeningsverschillen voorgaande jaren bedragen 870.000 voordelig. Op uitgaven ten laste van de investeringsimpulsen is bij SHV een 162

Stortingen voorzieningen Baten onderbesteding zichtbaar van 4,2 miljoen. Hiervan wordt 3,4 miljoen verklaard door vertraging van projecten bij wijksteunpunten breed 2005-2008. Daarnaast zijn er onderbestedingen bij het projectplan sportinfrastructuur ( 300.000 geen aanvragen ingediend, doorgeschoven naar 2011), vertraging in projecten van WWZ in landelijk gebied ( 160.000) en projecten die niet doorgingen ( 200.000 dementie woonvormprojecten) vanwege de economische crisis is een project waarvoor in 2006 subsidie is verleend niet van de grond gekomen, dit bedrag is teruggevorderd. Verder een aantal onjuiste ramingen en afrekeningen die pas in 2011 plaatsvinden. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Vrijwel het gehele verschil aan de batenkant wordt veroorzaakt door het verschil tussen de begrote rijksinkomsten en de daadwerkelijke rijksinkomsten met betrekking tot de doeluitkering jeugdzorg. 163

9.1 maatschappelijk doel Een vitale sociale samenleving stimuleren waarin alle inwoners van Noord-Holland kunnen leven als betrokken en zelfstandige mensen 9.1.1 beleidsdoel Alle kinderen kunnen gezond opgroeien in een veilige omgeving die hen alle kansen biedt om hun talenten te ontplooien 9.1.1.1 operationeel doel De programmalijn "gezond opgroeien" uitvoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 0 0 150.000 93.542 56.458 38 755.800 Overdrachten 0 0 1.794.300 1.457.497 336.803 19 3.400.100 Subtotaal Lasten 0 0 1.944.300 1.551.039 393.261 20 4.155.900 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 0 0 1.944.300 1.551.039 393.261 20 4.155.900 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 0 0 1.944.300 1.551.039 393.261 20 4.155.900 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Bij de directe lasten is op het onderwerp alcohol en drugs het totaal beschikbare bedrag van 50.000 niet uitgegeven. Bij overdrachten is op de onderwerpen CJG en anti-radicalisering niets uitgegeven (resp. 175.000 en 50.000). Bij CJG is de oorzaak dat deze centra zich nog teveel in de opbouwfase bevinden. Voor de projecten anti-radicalisering en alcohol en drugs zijn geen kwalitatief voldoende bestedingen gevonden. Daarnaast is op het onderwerp zwerfjongeren een onderbesteding zichtbaar van 110.000 wegens te weinig ingediende aanvragen. 164

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 9.1.1.1.1 Ontwikkelen Jeugdmonitor Instrument 9.1.1.1.2 Oprichten webplatform S- tv 9.1.1.1.3 Ondersteunen jongereninitiatieven via Jongerenstichting STAD 9.1.1.1.4 Uitvoeringsregeling kleinschalige initiatieven bekendmaken via website "Doen in NH"Instrument 9.1.1.1.5 Uitvoeringsregeling actief meedoen uitvoeren 9.1.1.1.6 Steunfunctiewerk - positieve beeldvorming in praktijk brengen 9.1.1.1.7 Provinciebrede campagne positieve beeldvorming initiëren 9.1.1.1.8 Steunfunctiewerk en PNH - Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) ondersteunen 9.1.1.1.9 Monitoren en evalueren van de aansluiting tussen Bureau Jeugdzorg, ZAT's en CJG's in NH - Nulmetingen verricht. - Jaarlijkse rapportages Jeugd uitgevoerd. - Interactieve website ingericht. - Jongeren bij de ontwikkeling en uitvoering van provinciaal beleid betrokken. - De jongerenstichting STAD naar 1 andere regio uitgerold. - Minimaal 5 initiatieven van jongeren door STAD ondersteund. - Jongeren hebben hun ideeën binnen de Uitvoeringsregeling via de webapplicatie ingediend. - Minimaal 5 ideeën gesubsidieerd. - De jongeren bij de uitvoering van hun ideeën begeleid. - Innovatieve methodes/pilots op het gebied van het betrekken van jongeren bij beleid gesubsidieerd. - Jongeren periodiek positief in beeld gebracht - 20 middelbare scholen aangesloten bij platform S-TV, maandelijks 1 uitzending op RTV- NH. - Op www.themovement0910.nl ervaringen van S-TV jongeren zien met leerwerktrainingen op zee evenals verslag van de conferentie Jeugd&alcohol. - STAD uitgerold naar regio Alkmaar. -12 initiatieven ondersteund. - Via webapplicatie "www.gaanwedoen.tv" van meer dan 150 jongeren ideeën ontvangen. - 29 ideeën gesubsidieerd. - De jongeren bij de uitvoering van hun ideeën begeleid. - 3 innovatieve methodes/pilots gesubsidieerd. - Campagne uitgevoerd. - Gemeenten bij het opzetten van een CJG ondersteund. - Goede voorbeelden verspreid. - Gegevens over kerncijfers en ontwikkeling CJG's verzameld. - Opdracht tot monitor en evaluatie verleend. - Alle gemeenten ondersteund. - 4 bijeenkomsten gehouden door Primo. - De ontwikkeling van de CJG's gemonitord door Primo. - De opdracht tot monitoren niet verstrekt. 165

9.1.1.1.10 Ondersteunen en volgen pilots "alcohol en drugs"(o.a. West-Friesland 9.1.1.1.11 Steunfunctiewerk - alcohol en drugs 9.1.1.1.12 Uitvoeringsregeling zwerfjongeren 2009-9.1.1.1.13 Uitvoeringsregeling opvangvoorzieningen zwerfjongeren (EXIN-H) 9.1.1.1.14 Onderzoeken of andere groepen kwetsbare jongeren ook ondersteuning nodig hebben 9.1.1.1.15 Kenniskring 'Radicalisering' 9.1.1.1.16 Uitvoeringsregeling actief meedoen 9.1.1.1.17 Steunfunctiewerk - radicalisering ondersteunen - Inzicht in succes- en faalfactoren verkregen. - Verspreiding en uitwisseling van kennis en ervaring van de pilots en voorbeelden elders uit het (buiten)land gestimuleerd. - Minimaal 1 project gericht op een betere aansluiting tussen de organisaties uit de ketens gesubsidieerd. - Minimaal 1 project gericht op het vergroten van dagbestedingsactiviteiten voor zwerfjongeren gesubsidieerd. - Uitvoeringsregeling en programma zwerfjongeren geëvalueerd. - Minimaal 1 project gericht op het vergroten van het aanbod opvang en/of doorstroomvoorzieningen voor zwerfjongeren gesubsidieerd. - Uitvoeringsregeling en programma zwerfjongeren geëvalueerd. - Gedeeltelijk inzicht in succes- en faalfactoren verkregen. - 2 ondersteuningsprojecten uitgevoerd. - In april de conferentie "Noord-Holland ontnuchtert" georganiseerd. - 2 projecten gericht op een betere aansluiting gesubsidieerd. - 1 project t.b.v. dagbestedingsactiviteiten gesubsidieerd. - Het programma en de uitvoeringsregeling (nog) niet geëvalueerd. - Niet gerealiseerd. - Geen evaluatie uitgevoerd. - Onderzoek verricht. - Niet uitgevoerd. - Radicalisering in Noord-Holland in kaart gebracht. - Projecten die in Noord-Holland radicalisering bestrijden gesubsidieerd. - Good practices radicalisering verspreid - Professionals bij aanpak radicalisering door minimaal 3 themabijeenkomsten en de oprichting van 2 netwerken ondersteund. - 3 projecten gesubsidieerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 9.1.1.1.9: De ontwikkeling van de Centra voor Jeugd en Gezin zijn daarvoor nog teveel in een opbouwfase. 9.1.1.1.10: De pilots lopen nog. De evaluatie is nog niet volledig afgerond. Tussentijdse evaluaties 166

hebben de projecten inzicht gegeven in de succes- en faalfactoren. 9.1.1.1.12: De evaluatie van de uitvoeringsregeling en het programma is niet uitgevoerd. Gezien de kaderbrief was dat niet meer opportuun. 9.1.1.1.13: Er zijn geen subsidieaanvragen ontvangen voor projecten die gericht zijn op het vergroten van het aanbod opvang en/of doorstroomvoorzieningen voor zwerfjongeren. De evaluatie van de uitvoeringsregeling en het programma is niet uitgevoerd. Gezien de kaderbrief was dat niet meer opportuun. 9.1.1.1.14: Er is geen onderzoek gedaan naar de ondersteuningsbehoefte van andere groepen kwetsbare jongeren. Gezien de kaderbrief was dit niet meer opportuun. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 9.1.1.1.1 Het uitvoeringsprogramma Beleidskader Zorg en Welzijn 2009-2012, en het beleidsprogramma Zorg en Welzijn vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 9.1.1.1.2: 20 middelbare scholen aangesloten bij platform S-TV, maandelijks 1 uitzending op RTV-NH. - Op www.themovement0910.nl laten S-TV jongeren ervaringen zien met leerwerktrainingen op zee en doen verslag van de conferentie Jeugd&alcohol. 167

9.1.2 beleidsdoel Alle inwoners van Noord-Holland kunnen volwaardig actief meedoen en zoveel mogelijk zelfstandig deelnemen aan de samenleving op basis van gelijkwaardigheid en wederzijdse acceptatie 9.1.2.1 operationeel doel De programmalijn "actief meedoen" uitvoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 3.720.612 4.265.100 4.753.700 3.732.122 1.021.578 21 4.448.700 Directe lasten 144.065 469.000 1.139.100 824.218 314.882 28 918.700 Overdrachten 8.026.194 10.533.600 22.531.100 17.010.924 5.520.176 25 9.092.300 Storting voorziening 10.456.088 0 0 10.656.719-10.656.719-0 Subtotaal Lasten 22.346.959 15.267.700 28.423.900 32.223.983-3.800.083-13 14.459.700 Baten -113.445-114.400-10.456.200-10.456.116-84 0-114.400 Resultaat voor bestemming 22.233.514 15.153.300 17.967.700 21.767.867-3.800.167-21 14.345.300 Storting reserves 0 500.000 500.000 500.000 0 0 500.000 Onttrekking reserves -17.108.651-9.332.700-18.629.700-24.690.841 6.061.141 33-6.603.100 Resultaat na bestemming 5.124.863 6.320.600-162.000-2.422.974 2.260.974-1.396 8.242.200 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Toelichting op afwijking Apparaatskosten laat een onderbesteding zien van ruim 1 miljoen. Een algemene toelichting op de apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Op directe lasten is een onderbesteding gerealiseerd van 300.000, wat grotendeels ligt aan een onderbesteding op het onderwerp tegengaan overgewicht van 225.000. Voor deze middelen is een RUI-aanvraag ingediend. Op uitgaven ten laste van de investeringsimpulsen is bij beleid een onderbesteding zichtbaar van 350.000: een stageloket is niet gerealiseerd ( 100.000) en de voorbeeldprojecten WWZ zijn goedkoper uitgevallen ( 115.000). Verder is de MFA tender vertraagd (onderbesteding van 270.000). Er is een subsidie buiten UVR verleend aan het Dienstencentrum Flevohuis Amsterdam (nadeel 240.000). Daarnaast zijn er ramingen niet aangepast. Op uitgaven ten laste van de investeringsimpulsen is bij SHV een onderbesteding zichtbaar van 4,2 miljoen euro. Hiervan wordt 168

Stortingen in voorzieningen Onttrekking reserves 3,4 miljoen verklaard door vertraging van projecten bij wijksteunpunten breed 2005-2008. Daarnaast zijn er onderbestedingen bij het projectplan sportinfrastructuur ( 300.000 geen aanvragen ingediend, doorgeschoven naar 2011), vertraging in projecten van WWZ in landelijk gebied ( 60.000) en projecten die niet doorgingen ( 200.000 dementie woonvormprojecten). Verder zijn er een paar onjuiste ramingen en afrekeningen die pas in 2011 plaatsvinden. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 9.1.2.1.1 Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs Instrument 9.1.2.1.2 Uitvoeringsregeling Arbeidsmarkt en Onderwijs 9.1.2.1.3 Subsidie 9.1.2.1.4 Het creëren van stageplaatsen in de eigen organisatie 9.1.2.1.5 Uitvoeringsregeling vrijwilligerswerk - Monitor Arbeidsmarkt en Onderwijs geactualiseerd. - Minimaal 4 projecten op aansluiting van onderwijstypen gesubsidieerd. - Minimaal 100 schoolverlaters hebben een werk- en/ of startkwalificatie behaald. - Minimaal 5 projecten op het gebied van bestrijding laaggeletterdheid gesubsidieerd. - Maatschappelijke stages gestimuleerd en gefaciliteerd. - Projecten gericht op het vervullen van stageplekken in sectoren met personeelstekorten gesubsidieerd. - 2 projecten gericht op de begeleiding van stagiaires gesubsidieerd. - Minimaal 3 regionale projecten waardoor de schoolkeuze van jongeren ten gunste van technische beroepen en zorgsector wordt beïnvloedt, gesubsidieerd. - Stichting Herstelling gesubsidieerd. - 2 % stageplaatsen op VMBO en MBO niveau binnen de eigen formatie en bij organisaties gerealiseerd. - 60 projecten op het gebied van het werven en behouden van vrijwilligers en de kwaliteitsverbetering van het vrijwilligerswerk gesubsidieerd. -Opdracht tot actualisatie gegeven. - 4 projecten "aansluiting onderwijstypen" gesubsidieerd. - 4 projecten voor bestrijding van laaggeletterdheid gesubsidieerd. -6 projecten gesubsidieerd ten behoeve van maatschappelijke stages. - 6 projecten gesubsidieerd ten behoeve van vervullen van stageplekken in sectoren met personeelstekort. - 4 regionale projecten gesubsidieerd. - 53 stageplaatsen bij de provincie NH gerealiseerd, waarvan 4 met een VMBO/MBO achtergrond. - 83 projecten gesubsidieerd. 169

9.1.2.1.6 Uitvoeringsregeling actief meedoen 9.1.2.1.7 Steunfunctiewerk 9.1.2.1.8 Uitvoeringsregeling mantelzorg 9.1.2.1.9 Steunfunctiewerk 9.1.2.1.10 Uitvoeringsregeling actief meedoen 9.1.2.1.11 Steunfunctiewerk 9.1.2.1.12 Amendement A8-22 9.1.2.1.13 Subsidie aan Zorgbelang NH, Samenwerkende Bonden voor Ouderen (SBO NH) en APCP - Implementatie van nieuwe methoden en technieken op het gebied van het werven en behouden van vrijwilligers gesubsidieerd. - Regionale steunpunten vrijwilligerswerk geadviseerd. - Minimaal 5 projecten die leiden tot verbetering van de mantelzorg gesubsidieerd. - Good practices op het gebied van mantelzorg verspreid. - Projecten gericht op de aanpak van eergerelateerd geweld gesubsidieerd. - Projecten gericht op de aanpak van ouderenmishandeling gesubsidieerd. - Projecten gericht op de bestrijding van discriminatie, waaronder homodiscriminatie gesubsidieerd. - Advies- en Steunpunten Huiselijk Geweld en centrumgemeenten (incl. Hoorn) ondersteund. - Ervaringen van pilots en good practices die in Noord-Holland en elders hebben plaatsgevonden ondersteund. - Gemeenten bij de uitvoering van hun antidiscriminatiebeleid ondersteund. - Kennisfunctie voor homoemancipatie ontwikkeld. - In 2 van de 9 grotere gemeenten het homo-emancipatiebeleid gestimuleerd. - Het project 'Homo in de hooiberg' uitgevoerd. - Projecten gericht op de aanpak van eergerelateerd geweld gesubsidieerd. - Subsidies verleend. - De positie van de zorgvrager versterkt. - 10 projecten gesubsidieerd, waarvan 4 direct gericht op werven en behouden vrijwilligers. - Via Primo-nh zijn de regionale steunpunten vrijwilligerswerk geadviseerd. - 20 projecten gesubsidieerd. - Projecten op het gebied van eergerelateerd geweld gesubsidieerd. - Geen projecten op het gebied van bestrijding van ouderenmishandeling gesubsidieerd. - 3 projecten gericht op bestrijding van discriminatie gesubsidieerd, waaronder 1 gericht op homodiscriminatie. -1 project in West-Friesland gesubsidieerd. 170

9.1.2.1.14 Steunfunctiewerk 9.1.2.1.15 Uitvoeringsregeling jeugdsportfonds Nh 9.1.2.1.16 Subsidie-instrument 9.1.2.1.17 Uitvoering startnotitie Topsport in NH 9.1.2.1.18 Steunfunctiewerk 9.1.2.1.19 Opdrachtverlening 9.1.2.1.20 Subsidie - Projecten gericht op de bestrijding van overgewicht ondersteund. - Regionale huizen voor de sport tot stand gebracht. - Regionale gemeentelijke samenwerking in de sport versterkt. - Het provinciaal Jeugdsportfonds opgericht. - 8 gemeenten van een lokaal Jeugdsportfonds voorzien. - Gemeenten bij het realiseren van sportaccommodaties met (inter)nationale uitstraling ondersteund. - Projecten gericht op het realiseren van sportaccommodaties met (inter)nationale uitstraling gesubsidieerd. - Benodigde acties ter stimulering van een topsportklimaat gekoppeld aan de ambities van de Olympische spelen 2028 geïnventariseerd. - Gemeenten en instellingen bij de ontwikkeling van het Wmo beleid en Wmo participatie ondersteund. - De Wmo kennisbank in de bredere provinciale kennisfunctie ontwikkeld en geïntegreerd. - Subsidie aan Sensoor verleend. - Sensoor is 7 dagen per week, 24 uur per dag als laagdrempelige hulp bereikbaar gesteld. -6 projecten ondersteund. -Conform -Conform - 8 gemeenten aangesloten bij jeugdsportfonds NH. - 3 gemeenten (Haarlem, Haarlemmermeer en Amsterdam) ondersteund bij de realisatie van een sportaccommodatie met (inter)nationale uitstraling - 3 projecten gesubsidieerd. - Topsportnotitie -2011 vastgesteld. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 9.1.2.1.1 De uitvoering van de opdracht om de monitor arbeidsmarkt en onderwijs te actualiseren vindt plaats in 2011, omdat de opdracht hiervoor later is verzonden dan gepland. Een en ander als gevolg van capaciteitsproblemen. 9.1.2.1.10 Bestrijding van ouderenmishandeling hebben wij via het steunfunctiewerk opgepakt. 9.1.2.1.12 De ondersteuning van het project in West-Friesland vloeit voort uit het Amendement A8-22, dat reeds in 2009 is uitgevoerd. In is hier een vervolg aan gegeven door West-Friesland hierbij te betrekken en aan deze regio extra subsidie te verstrekken. 9.1.2.1.17 De acties ter stimulering van een topsportklimaat bestaan uit de opstellen van de uitvoeringsregeling Topsportevenementen. Op grond van deze regeling zijn 13 projecten gesubsidieerd. Daarnaast zijn 8 subsidies verleend aan kernsportbonden ten behoeve van de upgrade van talentontwikkelingsprogramma s. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten 171

Beleidsstukken bij deze instrumenten 9.1.1.1.1 Het uitvoeringsprogramma Beleidskader Zorg en Welzijn 2009-2012, en het beleidsprogramma Zorg en Welzijn vindt u hier. 9.1.2.1.17 Topsport Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 9.1.2.1.17: Pim Mulier stadion, Ronald Mc.Donald Centre, Huis v.d.sport. 9.1.3 beleidsdoel Een passend huis voor iedereen in een aangename omgeving met voldoende zorg en dienstverlening in de buurt en met de mogelijkheid voor iedereen om sociale netwerken te onderhouden 9.1.3.1 operationeel doel De programmalijn "vitaal wonen" uitvoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 606.942 1.259.600 0-22.165 22.165-125.900 Overdrachten 10.506.556 9.067.000 2.974.100 2.974.081 19 0 3.400.100 Subtotaal Lasten 11.113.498 10.326.600 2.974.100 2.951.916 22.184 1 3.526.000 Baten -6.207 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 11.107.291 10.326.600 2.974.100 2.951.916 22.184 1 3.526.000 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -500.000 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 10.607.291 10.326.600 2.974.100 2.951.916 22.184 1 3.526.000 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking 172

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 9.1.3.1.1 Uitvoeringsregeling WWZ breed 9.1.3.1.2 Steunfunctiewerk - WWZ Instrument 9.1.3.1.3 Pilot WWZ 9.1.3.1.4 Kenniskringen WWZ en/of kenniscentrum WWZ 9.1.3.1.5 Pilots participatie jongeren in inrichtingsproject in groengebied 9.1.3.1.6 subsidie project Werkplaats Sint Pancras 9.1.3.1.7 Steunfunctiewerk- dorps-, wijkraden, dorpshuisbesturen en leefbaarheid 9.1.3.1.8 Uitvoeringsregeling multifunctionele accommodaties 9.1.3.1.9 Steunfunctiewerk - multifunctionele accommodaties 9.1.3.1.10 Uitvoeringsregeling kleinschalig wonen 9.1.3.1.11 Kenniscentrum kleinschalig wonen - Minimaal 2 gemeenten bij WWZ projecten gesubsidieerd. - Vraag van gemeenten verkend. - Gemeenten vraaggericht met kennis en advies gesteund. - Pilot in het kader van experimentenprogramma IPO-SEV uitgevoerd. - Kenniskring heeft plaatsgevonden en/of kenniscentrum is vormgegeven. - Opdrachten "pilots participatie jongeren in inrichtingsproject in groengebied" verleend. - Pilots uitgevoerd. - Het project "een nieuw hart voor Sint Pancras" ondersteund. - Tenminste 20 dorps- / wijkraden en 40 dorpshuisbesturen door een steunfunctie-instelling geholpen. - De ervaringen van landelijke gemeenten met projecten rond de leefbaarheid en bereikbaarheid voorzieningen naar stedelijke regio's en gemeenten overgedragen. - Minimaal 5 gemeenten voor het ontwikkelen van een multifunctionele accommodatie gesubsidieerd. - Minimaal 5 kleine kernen bij de ontwikkeling van een multifunctionele accommodatie vraaggericht ondersteund. - 4 projecten gericht op kleinschalig wonen voor diverse doelgroepen gesubsidieerd. - Kennis rondom kleinschalig wonen uitgewisseld.. - Kenniscentrum Wmo en Wonen gerealiseerd. - Het project met personele inzet ondersteund. - 35 dorps- en wijkraden ondersteund door Primo-nh. - Diverse cursussen, studiedagen en bijeenkomsten georganiseerd. - Vereniging van kleine kernen en het platform dorpshuizen-nh ondersteund. -40 dorpsraden en 52 dorpshuizen begeleid. - Ervaringen overgedragen. - 18 gemeenten gesubsidieerd tbv de realisatie van 22 multifunctionele accommodaties, waarvan 7 in kleine kernen. - 7 projecten gesubsidieerd. 173

9.1.3.1.12 Experts en deskundigenpool opplussen en domoticagebruik 9.1.3.1.13 Monitor zorgwoningen - Expert en deskundigenpool ingezet. - Monitor zorgwoningen t.b.v. individuele gemeenten en regionale en provinciale woonvisies op lokaal niveau uitgevoerd. - Niet ingezet. - De monitor niet uitgevoerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 9.1.3.1.6: De subsidieverlening voor het project werkplaats Sint Pancras wordt in 2011 verleend, omdat de subsidieaanvraag pas in december is ontvangen. 9.1.3.1.12: De deskundigenpool is niet ingezet. Het instrument bleek niet werkbaar. De kennis en praktijkvoorbeelden zijn verspreid via het kenniscentrum Wmo-wonen. Daarnaast is een minisymposium over de ICT-toepassingen georganiseerd. 9.1.3.13: De monitor zorgwoningen is in niet afzonderlijk uitgevoerd. De monitor wordt in 2011 opgenomen in de monitor woonkwaliteit. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 9.1.1.1.1. Het uitvoeringsprogramma Beleidskader Zorg en Welzijn 2009-2012, en het beleidsprogramma Zorg en Welzijn vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 174

9.1.4 beleidsdoel Ruimte scheppen voor innovatie en gebiedsgericht maatwerk en benutten van maatschappelijk potentieel en hiermee meer vraaggericht aansluiten bij initiatieven vanuit de regio 9.1.4.1 operationeel doel Ruimte geven aan initiatieven die vraagstukken met een regionale of bovenlokale uitstraling aanpakken Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Overdrachten 0 0 1.900.000 1.900.000 0 0 906.700 Subtotaal Lasten 0 0 1.900.000 1.900.000 0 0 906.700 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 0 0 1.900.000 1.900.000 0 0 906.700 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 0 0 1.900.000 1.900.000 0 0 906.700 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 9.1.4.1.1 Uitvoeringsregeling stimulering maatschappelijke ontwikkeling - Minimaal 5 initiatieven gericht op het aanpakken van maatschappelijke problemen van gemeenten en overige partijen gesubsidieerd. - 22 initiatieven gesubsidieerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 175

Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 9.1.4.1.1 Het uitvoeringsprogramma Beleidskader Zorg en Welzijn 2009-2012, en het beleidsprogramma Zorg en Welzijn vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 9.1.5 beleidsdoel Alle kinderen goede ontwikkeling- en ontplooiingsmogelijkheden bieden 9.1.5.1 operationeel doel Preventie: vroegtijdige opvoeding- en ontwikkelingsproblemen aanpakken Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 1.615.340 1.069.000 803.800 521.813 281.987 35 1.069.000 Overdrachten 1.332.251 1.482.300 1.644.600 1.242.084 402.516 24 1.482.300 Storting voorziening 64.011 0 0 494.794-494.794-0 Subtotaal Lasten 3.011.602 2.551.300 2.448.400 2.258.691 189.709 8 2.551.300 Baten 0 0-64.000-64.011 11 0 0 Resultaat voor bestemming 3.011.602 2.551.300 2.384.400 2.194.680 189.720 8 2.551.300 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -2.193.211 0-413.800-799.375 385.575 93 0 Resultaat na bestemming 818.391 2.551.300 1.970.600 1.395.305 575.295 29 2.551.300 176

Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Bij directe lasten aansluiting gemeentelijk jeugdbeleid zijn middelen over ter grootte van 140.000. Deze post is te ruim begroot. Daarnaast laat de EXIN-H-post directe lasten bij beleid een onderbesteding zien van 100.000. Een afwijking in raming is de oorzaak. Bij de subsidiemiddelen aansluiting gemeentelijk jeugdbeleid zijn bedragen over ter grootte van 135.000. Deze post is te ruim begroot. Verder wordt het verschil grotendeels verklaard door het niet uitgegeven budget opvang zwerfjongeren van 300.000. Dit wordt doorgeschoven naar 2011. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 9.1.5.1.1 Afspraken maken met gemeenten over verantwoordelijkheden bij aansluiting lokaal jeugdbeleid - jeugdz 9.1.5.1.2 Afspraken maken met gemeenten en Bureau Jeugdzorg over de afstemming tussen de Centra voor Jeugd en 9.1.5.1.3 Afspraken maken met gemeenten over gezamenlijke projecten als implementatie risicosignaleringssystee 9.1.5.1.4 De provincie zorgt dat het overleg van Bureau jeugdzorg met gemeenten, onderwijs en politie over de - Afspraken met gemeenten over verantwoordelijkheden bij aansluiting lokaal jeugdbeleid - jeugdzorg gemaakt. - Afspraken met gemeenten en Bureau jeugdzorg over afstemming tussen de Centra voor Jeugd en Gezin, de zorgstructuur en Bureau Jeugdzorg gemaakt. - Afspraken met gemeenten over gezamenlijke projecten als implementatie risicosignaleringssysteem, bemoeizorg en opvoedingsondersteuning gemaakt. - Concrete afspraken over de schakelfunctie door Bureau jeugdzorg, gemeenten, onderwijs en politie gemaakt. - 2 bestuurlijke conferenties gehouden. - Afspraken gemaakt. Zie ook 9.1.5.3.7. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 177

Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 9.1.5.1.1.- 9.1.5.1.4. Het Beleidskader Jeugdzorg 2009-2012 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 9.1.5.2 operationeel doel Pleegzorg: opgroeien in een gezin Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 0 0 0 0 0-0 Subtotaal Lasten 0 0 0 0 0-0 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 0 0 0 0 0-0 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 0 0 0 0 0-0 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking 178

Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 9.1.5.2.1 Prioriteit geven aan pleegzorgaanbod Instrument 9.1.5.2.2 Gebruik maken van Eigen Kracht Conferenties en Familienetwerkberaad 9.1.5.2.3 Oprichten Noodfonds om pleegouders financieel en (im)materieel te steunen. - Pleegzorgaanbod bij uitbreiding of verandering jeugdzorgaanbod prioriteit gegeven. - Eigen Kracht Conferenties en Familienetwerkberaad functionerend gemaakt. - Noodfonds pleegzorg opgericht en pleegouders gesteund. - Ingezet op afbouw van residentiële plekken tbv de uitbreiding zorgaanbod/pleegzorg. -Onderzoek gedaan naar verschillende vormen van pleegzorg. -200 Eigen Kracht Conferenties gefaciliteerd. -30 Familienetwerkberaden gefaciliteerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 9.1.5.2.1-9.1.5.2.3 Het Beleidskader Jeugdzorg 2009-2012 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 179

9.1.5.3 operationeel doel Kinderen tijdig de vereiste zorg geven Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 103.106 157.300 157.300 355.273-197.973-126 162.000 Overdrachten 92.312.993 84.717.600 109.998.100 101.168.014 8.830.086 8 85.546.500 Storting voorziening 3.387.619 0 0 4.323.064-4.323.064-0 Subtotaal Lasten 95.803.718 84.874.900 110.155.400 105.846.351 4.309.049 4 85.708.500 Baten -89.136.002-79.970.000-93.587.600-91.289.918-2.297.682-2 -79.970.000 Resultaat voor bestemming 6.667.716 4.904.900 16.567.800 14.556.433 2.011.367 12 5.738.500 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -4.940.853-3.991.600-17.274.300-15.125.239-2.149.061-12 -4.820.500 Resultaat na bestemming 1.726.863 913.300-706.500-568.806-137.694 19 918.000 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Baten Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Aan de lastenkant is het verschil zichtbaar tussen de begrote uitgaven jeugdzorg en de werkelijke uitgaven jeugdzorg: beide ten laste van de doeluitkering jeugdzorg. Onderlinge verschillen worden verrekend met de balanspost jeugdhulpverlening. Deze bedraagt ultimo 14,7 miljoen en dat betekent een toename van 6.350.000. Verschillen zijn in de jaarrekening natuurlijk neutraal verwerkt. TWIN-H projecten jeugdzorg laten een onderbesteding zien van 1,7 miljoen euro. Het betreft uitgaven voor projecten beleidsinformatie en huisvesting die pas in 2011 zullen worden besteed. EXIN-H-projecten jeugdzorg laten een onderbesteding zien van 4,7 miljoen euro. Beide zijn afwijkingen ten opzichte van de kasramingen. Oorzaken: uitgaven ten behoeve van BJZ komen pas in 2011 tot uitgave ( 1,4 miljoen). Idem voor de bouw van een speciale onderwijsvoorziening in Hilversum ( 1,4 miljoen). De vaststelling Transferium moet nog plaatsvinden ( 850.000). En er zijn projecten later gestart bij het gemeentelijk jeugdbeleid ( 435.000) en het CWZW ( 436.000). De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Het gehele verschil aan de batenkant wordt veroorzaakt door het verschil tussen de begrote rijksinkomsten en de daadwerkelijke rijksinkomsten met betrekking tot de doeluitkering jeugdzorg. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de 180

toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 9.1.5.3.1 Passende jeugdzorg aanbieden zo dichtbij mogelijk in de regio 9.1.5.3.2 Verkorten van de wachttijden tot een aanvaardbaar niveau 9.1.5.3.3 Instellingen de wachtlijsten laten monitoren 9.1.5.3.4 Jeugdzorginstellingen direct actie laten ondernemen als kinderen risico lopen 9.1.5.3.5 Beschikbaar stellen van overbruggingszorg 9.1.5.3.6 Investeren in Bureau Jeugdzorg om ziekteverzuim en personeelsverloop terug te dringen en de bedrijfs 9.1.5.3.7 Aanbieden van alle functies van Bureau Jeugdzorg in regionale kantoren 9.1.5.3.8 Werkzaamheden van Bureau Jeugdzorg en ketenpartners in de regio laten aansluiten 9.1.5.3.9 Uitvoeren pilot nieuwe zorgaanbieder op basis van gedaan onderzoek. - Passende jeugdzorg zo dichtbij mogelijk in de regio beschikbaar gemaakt. - De wachttijden tot een aanvaardbaar niveau verkort. - Wachtlijsten door instellingen gemonitord. - Jeugdzorginstellingen hebben actie direct ondernomen. - Overbruggingszorg beschikbaar gesteld. - Het verbeterplan van Bureau jeugdzorg om ziekteverzuim en personeelsverloop terug te dringen en de bedrijfsvoering te verbeteren voor jaarschijf uitgevoerd. - Bureau Jeugdzorg heeft aan zijn plan om alle functies in regionale kantoren aan te bieden uitvoering gegeven. - De werkzaamheden van Bureau Jeugdzorg en ketenpartners in de regio aangesloten. - De pilot nieuwe zorgaanbieder uitgevoerd. - Wachttijden verkort, maar nog niet tot een aanvaardbaar niveau. - De regionalisatie per 1 januari 2011 geëffectueerd. 181

9.1.5.3.10 De 5 belangrijkste bureaucratische knelpunten identificeren in de relatie provincieinstellingen en instellingen-cliënten 9.1.5.3.11 Prestatieafspraken maken over samenwerking in de jeugdzorgketen: tussen BJZ en CJG, BJZ en zorgaanbieders, tussen zorgaanbieders onderling, in de pleegzorg en tussen provinciale jeugdzorg en AWBZ-zorg 9.1.5.3.12 Uitvoering geven aan het Lange Termijn Huisvestingsplan voor de jeugdzorg 9.1.5.3.13 Uitvoeren van het projectplan investeren in de jeugdzorgwerker en innovatie in de jeugdzorg - De 5 belangrijkste bureaucratische knelpunten in de relatie provincie-instellingen en instellingen-cliënten geïdentificeerd. - Prestatie afspraken over samenwerking in de jeugdzorgketen: tussen BJZ en CJG, BJZ en zorgaanbieders, tussen zorgaanbieders onderling, in de pleegzorg en tussen provinciale jeugdzorg en AWBZ-zorg gemaakt. - Het Lange Termijn Huisvestingsplan voor de jeugdzorg uitvoering gegeven. - Het projectplan investeren in de jeugdzorgwerker en innovatie in de jeugdzorg uitvoering gegeven. - In overleg met de instellingen geen bureaucratische knelpunten geïdentificeerd... Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 9.1.5.3.2: Er zijn nog kinderen die langer dan 9 weken wachten op zorg. Dit is niet aanvaardbaar. Met bureau Jeugdzorg zijn afspraken gemaakt dat de wachtlijst wordt gescreend op wachtenden die daar onverantwoord lang op staan. 9.1.5.3.10: Daar waar knelpunten ad-hoc voorkwamen, zijn deze zo goed als mogelijk opgelost. 9.1.5.3.11: Echte prestatieafspraken zijn niet gemaakt, omdat nog lang niet alle CJG s in de gemeenten operationeel zijn. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 9.1.5.3.1-9.1.5.3.12 Het Beleidskader Jeugdzorg 2009-2012 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 182

9.1.5.4 operationeel doel Een nieuw financieringsysteem voor de jeugdzorg invoeren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 0 0 0 0 0-0 Subtotaal Lasten 0 0 0 0 0-0 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 0 0 0 0 0-0 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 0 0 0 0 0-0 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 9.1.5.4.1 Maken van vraag- en aanbodanalyse 9.1.5.4.2 Inzetten van het simulatiemodel in de beleidscyclus 9.1.5.4.3 Uitvoeren van de afspraken met het Instellingenberaad over aanleveren gegevens voor kwartaalrapporta 9.1.5.4.4 Kiezen van instrumenten voor krijgen van inzicht in trends en prognoses in de jeugdzorg - Vraag en aanbodanalyse gemaakt. - Geen vraag- en aanbodanalyse gemaakt - Het simulatiemodel in de beleidscyclus ingezet. - De afspraken met het Instellingenberaad over aanleveren gegevens voor kwartaalrapportages en ad-hoc rapportages gemaakt. - Instrumenten voor krijgen van inzicht in trends en prognoses in de jeugdzorg gekozen. -Conform 183

9.1.5.4.5 Uitvoeren van het implementatieplan voor het nieuwe financieringsstelsel 9.1.5.4.6 Maken van afspraken met het Instellingenberaad over het nieuwe financieringsstelsel 9.1.5.4.7 Vaststellen van een Sturingsvisie jeugdzorg en aanpassen van de subsidieverordening en de uitvoering - Het implementatieplan voor het nieuwe financieringsstelsel uitgevoerd. - Afspraken met het Instellingenberaad over het nieuwe financieringsstelsel gemaakt. - Een Sturingsvisie jeugdzorg vastgesteld en de subsidieverordening en de uitvoeringsregeling aangepast. - Plan van aanpak gemaakt en in het overleg van het instellingenberaad geparticipeerd. - De sturingsvisie jeugdzorg vastgesteld. De subsidieverordening en uitvoeringsregeling nog niet aangepast. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 9.1.5.4.7: Aanpassing van de subsidieverordening en uitvoeringsregeling vindt plaats in 2011. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 9.1.5.4.1-9.1.5.4.7 Het Beleidskader Jeugdzorg 2009-2012 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 184

Programma 10 Kunst, Cultuur en Educatie Doelenboom Ontwikkelen en toegankelijk maken van de culturele en cultuurhistorische waarden van de provincie Noord-Holland Stimuleren gemeenten en scholen cultuurbeleid en cultuureducatiebeleid te ontwikkelen om cultuurdeelname te bevorderen Cultuurhistorische waarden behouden, ontwikkelen en toegankelijk maken Meer mensen van kunst en cultuur laten profiteren Noord-Hollands erfgoed behouden en promoten Realiseren van een goed en toegankelijk netwerk van bibliotheekvoorzieningen Versterken van de ruimtelijke kwantiteit in Noord-Holland door de inzet van culturele en cultuurhistorische waarden Een onafhankelijk, gevarieerd en hoogwaardig regionaal media-aanbod waarborgen De Stelling van Amsterdam cultuurhistorisch en landschappelijk behouden en recreatief ontwikkelen Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Richten van ons cultuurbeleid voor de periode 2009-2012 op drie thema s: Levend Verleden, Genieten en Meedoen en Mooi Noord-Holland Binnen het thema Levend Verleden behouden en vergroten van de toegankelijkheid van het Noord- Hollands erfgoed voor latere generaties door digitalisering Binnen het thema Genieten en Meedoen aandacht geven aan kinderen en jongeren van 4-18 jaar en hen zoveel mogelijk met cultuur in aanraking brengen, zodat zij later zelf keuzes maken Met de voorbeeldprojecten van Mooi Noord-Holland laten zien hoe cultuur meerwaarde geeft aan ruimtelijke en landschappelijke inrichting van de provincie Herstructureren van de provinciale uitvoeringsorganisaties voor kunst- en erfgoededucatie tot 1 organisatie voor kunst-, erfgoed- en media-educatie 100 In is ons cultuurbeleid onverkort uitgevoerd, gericht op de drie thema s uit de Cultuurnota 2009-2012. 75 Dit jaar zijn voorbereidende werkzaamheden verricht in het kader van het project Oneindig Noord-Holland. Lancering van het project vindt plaats in januari 2011. 100 Door middel van o.a. financiering van de steunfuncties kunst- en erfgoededucatie en de uitvoeringsregelingen voor de scholen voor primair en voortgezet onderwijs zijn de kinderen van 4-18 jaar op verschillende manieren met cultuur in aanraking gebracht. 100 In zijn 12 voorbeeldprojecten gerealiseerd, waaronder (de Molen van) Schellinkhout en het onderzoeksproject identiteit Petten gekoppeld aan identiteit kustplaatsen. 50 Door de komende bezuinigingen en de hieruit voorvloeiende afbouw van de subsidiëring aan de steunfuncties kunsteducatie is het proces van samenvoeging van de uitvoeringsorganisaties sterk gewijzigd en wordt daardoor later (2011) en in een 185

andere vorm gerealiseerd. Het proces van overdracht van de eerstelijnstaken cultuureducatie aan onderwijs en gemeenten wordt onverkort voortgezet. Herijken van de lijst van gebouwde monumenten die zijn beschermd op basis van de Monumentenverordening Noord-Holland 25 De notitie herijking provinciale monumenten is gereed; begin 2011 vindt over de methode besluitvorming plaats. Voorbereidende werkzaamheden voor de herijking zijn gedurende getroffen. Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor Op het gebied van media, archeologie, monumenten en bibliotheken heeft de provincie wettelijke taken Wij hebben een beperkte invloed op cultuurdeelname Ontwikkeling Er zijn geen wijzigingen in deze omgevingsfactoren Er is geen wijziging in deze omgevingsfactor Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 4.536.002 4.752.900 4.658.400 4.348.107 310.293 7 4.957.500 Directe lasten 1.413.295 1.842.500 2.008.300 2.201.333-193.033-10 427.500 Kapitaallasten 236.050 252.200 227.200 227.200 0 0 218.400 Overdrachten 37.334.904 37.591.100 45.799.900 42.375.782 3.424.118 7 42.294.700 2011 Storting voorziening 13.580.129 0 0 11.033.273-11.033.273-0 Subtotaal Lasten 57.100.380 44.438.700 52.693.800 60.185.695-7.491.895-14 47.898.100 Baten -1.045.549-114.300-13.869.100-13.827.091-42.009 0-114.300 Resultaat voor bestemming 56.054.831 44.324.400 38.824.700 46.358.604-7.533.904-19 47.783.800 Storting reserves 1.059.700 989.900 1.865.500 1.865.517-17 0 989.900 Onttrekking reserves -20.709.953-9.838.500-11.752.700-20.702.697 8.949.997 76-12.036.100 Resultaat na bestemming 36.404.578 35.475.800 28.937.500 27.521.423 1.416.077 5 36.737.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op de apparaatskosten en de mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Doordat de kosten voor de inhuur van een communicatiebureau voor het digitaal museum ad 708.000 abusievelijk onder overdrachten zijn geraamd, lijkt er sprake van een overschrijding. In werkelijkheid is dus sprake van een onderschrijding van 515.000. Deze wordt onder andere veroorzaakt doordat; 186

Overdrachten Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves de herstructurering van de steunfuncie-instellingen tijdelijk is stopgezet als gevolg van de komende bezuinigingen; met de ontwikkeling van de cultuurhistorische informatiekaart wel in mei is begonnen, maar de kaart nog niet gereed is gekomen in in het kader van de archeologie-activiteiten minder geld is besteed, doordat onder andere de oplevering van de archeologische verwachtingenkaart twee maanden is uitgesteld en doordat het proefsleuvenonderzoek in de Burghorner polder niet is doorgegaan; het herstel van de steiger bij Fort Benoorden Spaarndam door de vroeg ingevallen winter is uitgelopen en niet in is afgerond. Zoals aangegeven bij de Directe lasten zijn de kosten voor de inhuur van een communicatiebureau voor het digitaal museum ad 708.000 abusievelijk onder overdrachten geraamd, terwijl de werkelijke kosten bij Directe lasten zijn verantwoord. De resterende overschrijding is het gevolg van: vertraging bij de restauratie van Fort aan de Nekkerweg en de inrichting van het bezoekerscentrum, omdat de erfpachtovereenkomst op zich heeft laten wachten. Deze restauratie wordt betaald uit de reserve EXIN-H; vertraging bij de restauratie van fort Pampus als gevolg van de opgetreden lekkage aan het dak. Deze restauratie wordt eveneens betaald uit de reserve EXIN-H; achtergebleven betalingen in het kader van de uitvoeringsregeling monumenten uit de TWIN-H-reserve. Ofschoon er in weer 14 projecten zijn gehonoreerd, zijn niet alle subsidiebeschikkingen in verstuurd. Daardoor zijn ook de voorschotbetalingen doorgeschoven naar 2011; achtergebleven betalingen in het kader van het jaar van het religieus erfgoed uit de EXIN-H-reserve. Nog niet alle verzoeken tot vaststelling van de subsidies zijn in ontvangen. Daardoor hebben ook niet alle restantbetalingen in plaatsgevonden; een aantal betalingen in het kader van de deelverordening investeren in basisbibliotheken 2006 t/m (uit de reserve EXINH) heeft niet in plaatsgevonden, maar in 2011, doordat verzoeken tot vaststelling van de subsidies later zijn binnengekomen dan geraamd; positieve afrekeningsverschillen. De grootste post hierbij is een subsidiebedrag van 187.000 voor de frictiekosten van Probiblio. De afrekening van deze subsidie, die in 2006 is verleend, heeft nog niet plaatsgevonden. Probiblio heeft uitstel gekregen tot 1 april 2011 om met het verzoek tot vaststelling te komen. Volgens de verordening financieel beheer is deze reservering nu na drie jaar vrijgevallen als afrekeningsverschillen voorgaande jaren. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. De lagere onttrekking uit de reserves heeft te maken met de onder overdrachten genoemde lagere betalingen uit de reserves EXINH en TWINH. Voor een toelichting wordt verwezen naar de tekst onder Overdrachten. 187

10.1 maatschappelijk doel Ontwikkelen en toegankelijk maken van de culturele en cultuurhistorische waarden van de Provincie Noord- Holland 10.1.1 beleidsdoel Stimuleren gemeenten en scholen cultuurbeleid en cultuureducatiebeleid te ontwikkelen om cultuurdeelname te bevorderen 10.1.1.1 operationeel doel Meer mensen van kunst en cultuur laten profiteren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.876.483 2.078.000 1.758.800 1.678.202 80.598 5 2.167.500 Directe lasten 145.255 1.587.100 455.500 999.298-543.798-119 216.400 Overdrachten 10.035.794 10.900.700 13.531.700 12.537.326 994.374 7 11.781.000 Storting voorziening 8.177.358 0 0 6.444.728-6.444.728-0 Subtotaal Lasten 20.234.890 14.565.800 15.746.000 21.659.553-5.913.553-38 14.164.900 Baten -170.936 0-8.177.300-8.177.358 58 0 0 Resultaat voor bestemming 20.063.954 14.565.800 7.568.700 13.482.195-5.913.495-78 14.164.900 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -9.740.874-3.625.000-4.632.500-11.203.447 6.570.947 142-3.033.300 Resultaat na bestemming 10.323.080 10.940.800 2.936.200 2.278.747 657.453 22 11.131.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Toelichting op afwijking De kosten voor de inhuur van een communicatiebureau voor het digitaal museum ad 708.000 zijn abusievelijk onder overdrachten geraamd. Daarnaast was in de begroting geld beschikbaar voor de herstructurering van de steunfunctie-instellingen. Door de bezuinigingen is deze herstructurering tijdelijk stilgezet. Een deel van het budget ad 67.000 is 188

via de RUI naar de begroting 2011 gebracht. Overdrachten Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves De kosten voor de inhuur van een communicatiebureau voor het digitaal museum zijn abusievelijk onder overdrachten geraamd. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 10.1.1.1.1 Uitvoeren van het programma Leren en Ontdekken 10.1.1.1.2 Uitvoeren van het programma Doen en Ontplooien 10.1.1.1.3 Uitvoeren van het programma Verbinden en Promoten - Aan 7 steunfuncties voor kunsteducatie en aan Bureau Erfgoededucatie activiteitensubsidie verleend - 20 samenwerkingsprojecten van Noord-Holland gesubsidieerd. - Aan Steunfunctie De Kunst activiteitensubsidie verleend - 20 projecten van amateurinitiatieven en gemeenten gesubsidieerd. - 2 provinciale voorbeeldprojecten amateurkunst gesubsidieerd. - 20 projecten voor marketing, promotie en programmering van Noord-Hollandse culturele instellingen gesubsidieerd. - Festival Karavaan gesubsidieerd. - Aan steunfunctie Kunst en Cultuur Noord-Holland activiteitensubsidie verleend., zie toelichting., zie toelichting., zie toelichting., zie toelichting., zie toelichting. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 10.1.1.1.1.-10.1.1.1.1.3. De Cultuurnota 2009-2012, Cultuur op de Kaart vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen 189

Extra informatie voor kaderstelling of controle 10.1.1.1.1-25 samenwerkingsprojecten van Noord-Hollandse scholen en culturele instellingen zijn via subsidie mogelijk gemaakt, waarvan 18 primair onderwijs en 7 voortgezet onderwijs - 110 kleinschalige cultuureducatieve activiteiten van Noord-Hollandse scholen zijn via subsidie mogelijk gemaakt - 201 theatervoorstellingen voor kinderen en jongeren in Noord-Holland zijn gesubsidieerd - er zijn 3 voorbeeldprojecten cultuureducatie (rondjes cultuur, cultuurmenu, promotieprogramma ICC'ers) gesubsidieerd 10.1.1.1.2-58 projecten op het gebied van amateurkunst zijn via subsidie mogelijk gemaakt, waarvan 13 projecten van gemeenten en 45 van amateurkunstinitiatieven - 2 voorbeeldprojecten zijn gesubsidieerd (5 amateurproducties in het kader van Karavaan en het theater- en erfgoedproject Kustarchitectuur en identiteit 10.1.1.1.3-34 projecten voor marketing, promotie en programmering van Noord-Hollandse culturele instellingen zijn via de UvR Programmering en Publiek mogelijk gemaakt, waarvan 18 voor podia, 11 voor beeldende kunstinitiatieven en 5 voor musea en archieven - Het festival Karavaan is gesubsidieerd; het festival trok 50.250 bezoekers - Aan de steunfunctie Kunst en Cultuur Noord-Holland is een activiteitensubsidie ten behoeve van ondersteuning aan culturele instellingen, beeldend kunstenaars en gemeenten verleend 10.1.1.2 operationeel doel Realiseren van een goed en toegankelijk netwerk van bibliotheekvoorzieningen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 87.006 218.700 126.100 59.017 67.083 53 228.100 Directe lasten 1.995 0 0 0 0-0 Overdrachten 5.479.703 3.742.500 5.052.500 4.536.277 516.223 10 4.344.800 Storting voorziening 395.753 0 0 163.012-163.012-0 Subtotaal Lasten 5.964.456 3.961.200 5.178.600 4.758.306 420.294 8 4.572.900 Baten -546.569 0-577.500-587.767 10.267 2 0 Resultaat voor bestemming 5.417.887 3.961.200 4.601.100 4.170.539 430.561 9 4.572.900 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.205.231-404.700-787.900-743.723-44.177-6 -261.900 Resultaat na bestemming 4.212.656 3.556.500 3.813.200 3.426.816 386.384 10 4.311.000 190

Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Overdrachten Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves Abusievelijk is in de begroting nog rekening gehouden met afrondende werkzaamheden in het kader van de Marsroutegelden van het Rijk. Deze afrondende werkzaamheden hebben in 2009 plaatsgevonden. Door afrekeningsverschillen voorgaande jaren is een voordelig saldo ontstaan van 319.000. Daarvan is 187.000 ontstaan doordat de afrekening van de subsidie aan Probiblio voor de frictiekosten nog niet heeft plaatsgevonden. Probiblio heeft uitstel gekregen tot 1 april 2011 om met het verzoek tot vaststelling te komen. Volgens de verordening financieel beheer is deze reservering na drie jaar (in ) vrijgevallen als afrekeningsverschillen voorgaande jaren. Voorts is het kasritme van een aantal betalingen in het kader van de deelverordening investeren in basisbibliotheken 2006 t/m (uit de reserve EXIN-H) lager uitgevallen. Deze betalingen zullen in 2011 plaatsvinden in plaats van in. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. De lagere onttrekking is het gevolg van een aantal nog niet gedane betalingen in het kader van de deelverordening investeren in basisbibliotheken 2006 t/m (zie overdrachten). Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 10.1.1.2.1 Verlenen van subsidie aan ProBiblio 10.1.1.2.2 Uitvoeren collectieplan - 2 fysieke uitpunten in bibliotheken gerealiseerd. - 1 nieuwe bibliotheekvoorziening in een kleine kern gerealiseerd. - Nulmeting voor uitwisseling van media tussen leden van verschillende bibliotheken in de Provincie Noord-Holland uitgevoerd en op basis daarvan output bepaald., zie toelichting., zie toelichting. - Niet gerealiseerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 10.1.1.2.2 De nulmeting heeft niet plaatsgevonden in het licht van de komende bezuinigingen. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 10.1.1.2.1-10.1.1.2.3 De Cultuurnota 2009-2012, Cultuur op de Kaart vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 191

10.1.1.2.1 - er zijn 3 fysieke uitpunten in bibliotheken gerealiseerd (Waterland, Haarlemmermeer en Hilversum) - er is 1 nieuwe bibliotheekvoorziening (Waterland) in een kleine kern gerealiseerd 10.1.1.3 operationeel doel Een onafhankelijk, gevarieerd en hoogwaardig regionaal media-aanbod waarborgen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 32.158 41.300 92.000 21.225 70.775 77 43.100 Overdrachten 15.166.693 14.642.500 15.463.900 15.463.841 59 0 14.642.500 Subtotaal Lasten 15.198.851 14.683.800 15.555.900 15.485.066 70.834 0 14.685.600 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 15.198.851 14.683.800 15.555.900 15.485.066 70.834 0 14.685.600 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0-467.000-467.000 0 0 0 Resultaat na bestemming 15.198.851 14.683.800 15.088.900 15.018.066 70.834 0 14.685.600 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Toelichting op afwijking Door het vertrek van de ambtenaar die RTV-NH in zijn portefeuille had, is er tijdelijk minder formatie ingezet voor RTV-NH. Inmiddels is het werk overgenomen door een collega. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 10.1.1.3.1 Subsidiëren van RTV-NH - Een gemiddeld dagbereik (kijkcijfers) van 16% gerealiseerd - Een radiomarktaandeel (luistercijfers) van 12,5% gerealiseerd Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 192

Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 10.1.1.3.1. De Cultuurnota 2009-2012, Cultuur op de Kaart vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 10.1.1.3.1. De verantwoording over van RTV-NH worden halverwege 2011 ontvangen en dan zijn de percentages bekend; momenteel zijn wel de voorlopige cijfers van het gemiddeld tv- en radiobereik beschikbaar. RTV-NH heeft een gemiddeld tv-bereik per dag van 300.000 huishoudens en een gemiddeld radiobereik per dag van 374.000 huishoudens. 193

10.1.2 beleidsdoel Cultuurhistorische waarden behouden, ontwikkelen en toegankelijk maken 10.1.2.1 operationeel doel Noord-Hollands erfgoed behouden en promoten Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 2.540.356 2.414.900 2.681.500 2.589.664 91.836 3 2.518.800 Directe lasten 782.633 111.100 1.247.600 1.004.185 243.415 20 111.100 Kapitaallasten 236.050 252.200 227.200 227.200 0 0 218.400 Overdrachten 6.015.593 6.415.300 10.629.200 9.256.987 1.372.213 13 10.141.400 Storting voorziening 5.000.982 0 0 4.368.940-4.368.940-0 Subtotaal Lasten 14.575.614 9.193.500 14.785.500 17.446.976-2.661.476-18 12.989.700 Baten -58.741-114.300-5.108.300-5.055.931-52.369-1 -114.300 Resultaat voor bestemming 14.516.873 9.079.200 9.677.200 12.391.045-2.713.845-28 12.875.400 Storting reserves 1.059.700 989.900 1.865.500 1.865.517-17 0 989.900 Onttrekking reserves -9.162.008-4.084.400-4.593.300-7.586.617 2.993.317 65-7.565.900 Resultaat na bestemming 6.414.565 5.984.700 6.949.400 6.669.945 279.455 4 6.299.400 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Toelichting op afwijking In het kader van de archeologie-activiteiten is minder geld besteed, doordat onder andere de oplevering van de archeologische verwachtingenkaart twee maanden is uitgesteld en doordat het proefsleuvenonderzoek in de Burghorner polder niet is doorgegaan. Het achterblijven van de overdrachten heeft vooral te maken met de uitvoeringsregeling monumenten uit de TWIN-H-middelen. Ofschoon er in wederom 14 projecten gehonoreerd zijn, zijn niet alle subsidiebeschikkingen in verstuurd. Daardoor zijn ook de voorschotbetalingen doorgeschoven naar 2011. Ook voor de projecten die uit EXIN-H-middelen zijn gesubsidieerd in het kader van het jaar van het religieus erfgoed geldt dat de betalingen in zijn achtergebleven bij de raming. Dat komt doordat nog niet alle verzoeken tot vaststelling van de subsidie ontvangen zijn in (waardoor ook de restantbetalingen nog niet hebben plaatsgevonden). De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die 194

ten laste van de reserves zullen komen. Onttrekking reserves De lagere onttrekking is het gevolg van de lagere betalingen met betrekking tot de uitvoeringsregeling monumenten uit TWIN-H en de lagere betalingen in het kader van het jaar van het religieus erfgoed uit EXIN-H-middelen. De lagere onttrekking correspondeert met de lagere overdrachten. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 10.1.2.1.1 Uitvoeren van het programma Bewaren en Beheren 10.1.2.1.2 Uitvoeren van het programma Vertellen en Ontsluiten - 25 provinciaal beschermde monumenten in goede staat van onderhoud gebracht. - Behoud en brede publieke toegankelijkheid van 2 rijks en/of provinciaal beschermde monumenten van bedrijf en techniek en 3 rijks en/ of provinciaal beschermde monumenten van religieus erfgoed gesubsidieerd (uit TWIN-H). - Plan van Aanpak herijking provinciale monumentenlijst uitgevoerd. - Nuwendoorn na restauratie ten bate van publieke toegankelijkheid opgeleverd. - Gebiedprogramma Oer-IJ: 3 archeologische terreinen beschermd en kansen in Groetpolder-de Gouw onderzocht. - Plan van Aanpak project Culturele Biografie uitgevoerd. - 1 project Immaterieel erfgoed uitgevoerd. - Effectiviteit erfgoedinstellingen door het subsidiëren van 10 projecten verbeterd. - Vanuit het archeologisch depot aan 3 tentoonstellingen meegewerkt, 30 vondsten gerestaureerd en 10 in bruikleen afgegeven. - Definitief ontwerp voor het nieuwe archeologische depot afgerond en uitvoering gestart. - Vertraagd - Plan is in uitvoering. - Deels gerealiseerd. - Vertraagd Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 10.1.2.1.1. Voorbereidingen voor het Plan van Aanpak herijking provinciale monumenten zijn getroffen. Begin 2011 vindt besluitvorming plaats over Plan van Aanpak herijking provinciale monumenten. Uitvoering van de herijking zal vanaf 2011 plaatsvinden - Nuwendoorn is zo goed als gerestaureerd; begin 2011 nog enkele afrondende werkzaamheden waarna oplevering plaats kan vinden. 195

10.1.2.1.2. - Met het programma digitaal museum/culturele biografie is gestart met de voorbereiding voor het digitale platform voor het NH-erfgoed onder de naam Oneindig Noord-Holland. De digitale techniek is ontwikkeld en een communicatiestategie opgezet. De belangrijkste musea en archieven in NH participeren in het project en er wordt samengewerkt met nationale instellingen. - 5 projecten gesubsidieerd ter verbetering van de effectiviteit van erfgoedinstellingen. - Er is nog geen definitief ontwerp van het archeologisch depot. Door onderzoek naar aansluiting op de plannen voor een Groenhuis is vertraging opgetreden bij het definitieve ontwerp voor een archeologisch depot. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 10.1.2.1.1.-10.1.1.2 De Cultuurnota 2009-2012, Cultuur op de Kaart vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 10.1.2.1.1. - Er zijn 20 provinciale monumentenvergunningen afgegeven, 3 restauratiesubsidies verstrekt en 28 subsidies voor onderhoud aan een provinciaal monument. - In het kader van de TWIN-H regeling zijn door middel van subsidieverlening 42 rijksmonumenten (op het gebied van techniek, bedrijf, nutsvoorzieningen. en religieus erfgoed) gerestaureerd en publiektoegankelijk gemaakt. - 3 archeologisch waardevolle terreinen zijn beschermd; 2 zijn als provinciaal monument aangewezen (met schadevergoeding); 1 is natuurgebied geworden (begrenzing via Kust tot Kust). Een onderzoek naar de kansen in Groetpolder-de Gouw is niet uitgevoerd als gevolg van de uitputting van het TWIN-H budget door een duurdere schadevergoeding bij het project Oer-IJ 10.1.2.1.2. - Er zijn 2 projecten immaterieel erfgoed uitgevoerd: Beloofd Land in Wieringermeer en Verhalenpaviljoen in Bergen/Den Helder. Met een 3e project (Low Holland) is een start gemaakt. - 5 projecten gesubsidieerd ter verbetering van de effectiviteit van erfgoedinstellingen. - Er zijn 60 objecten in bruikleen afgegeven tbv tentoonstellingen in Akersloot, Zaanstad en Egmond. De conservering/restauratie van de sarcofaag bij Etersheim is gestart (afronding 2011). 196

10.1.2.2 operationeel doel Versterken van de ruimtelijke kwantiteit in Noord-Holland door de inzet van culturele en cultuurhistorische waarden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 338.645 0 155.800 133.883 21.917 14 0 Overdrachten 186.084 310.000 0 0 0-310.000 Subtotaal Lasten 524.729 310.000 155.800 133.883 21.917 14 310.000 Baten -269.303 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 255.426 310.000 155.800 133.883 21.917 14 310.000 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 255.426 310.000 155.800 133.883 21.917 14 310.000 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Toelichting op afwijking Begroot was dat de cultuurhistorische informatiekaart zou zijn afgerond in. In mei is wel begonnen met de ontwikkeling hiervan, maar de kaart zal naar verwachting eerst in mei 2011 gereed komen. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 10.1.2.2.1 Uitvoeren van het programma Ontwikkelen en Beleven. - Cultuurhistorische informatiekaart afgerond. - Cultuurhistorisch loket bij 60% van de gemeenten en actief benaderen 40 gemeenten bekendgemaakt. - Cultuurhistorisch adviezen over in totaal 50 provinciale en externe ruimtelijke plannen verstrekt. - Programma dijken voor de Westfriese Omringdijk, de Noorder IJ, de zeedijken en de Wierdijk gestart. - Vertraagd Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 197

Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 10.1.2.2.1. De Cultuurnota 2009-2012, Cultuur op de Kaart vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 10.1.2.2.1. - Na afronding van de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie is in mei gestart met de ontwikkeling van de cultuurhistorische informatiekaart. De verwachting is dat de kaart gereed is in mei 2011. - Er zijn 80 cultuurhistorische adviezen verstrekt over provinciale en externe ruimtelijke plannen. - Het regionale samenwerkingsprogramma Westfriese Omringdijk is in gestart; voor de overige dijken zijn culturele ruimtelijke visies ontwikkeld. 10.1.2.3 operationeel doel De Stelling van Amsterdam cultuurhistorisch en landschappelijk behouden en recreatief ontwikkelen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 144.767 144.300 149.400 63.967 85.433 57 100.000 Overdrachten 451.038 1.580.100 1.122.600 581.351 541.249 48 1.075.000 Storting voorziening 6.035 0 0 56.593-56.593-0 Subtotaal Lasten 601.840 1.724.400 1.272.000 701.911 570.089 45 1.175.000 Baten 0 0-6.000-6.035 35 1 0 Resultaat voor bestemming 601.840 1.724.400 1.266.000 695.876 570.124 45 1.175.000 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -601.840-1.724.400-1.272.000-701.911-570.089-45 -1.175.000 Resultaat na bestemming 0 0-6.000-6.035 35-1 0 198

Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Onttrekking reserves Toelichting op afwijking Het herstel van de steiger bij Fort Benoorden Spaarndam is door de vroeg ingevallen winter uitgelopen en niet in afgerond. De restauratie van Fort aan de Nekkerweg en de inrichting van het bezoekerscentrum is vertraagd, omdat de erfpachtovereenkomst op zich heeft laten wachten. Ook de restauratiewerkzaamheden aan fort Pampus zijn vertraagd, als gevolg van de opgetreden lekkage aan het dak. Beide restauraties worden betaald uit de EXIN-H-reserve. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. De lagere onttrekking uit reserves zijn het gevolg van lagere kasbetalingen uit de reserve EXIN-H, zoals toegelicht bij de directe lasten en overdrachten. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 10.1.2.3.1 Versterken van de ruimtelijke samenhang en landschappelijke herkenbaarheid 10.1.2.3.2 Verzorgen van marketing en communicatie - Aan de voorbereiding van minimaal 2 grote gebiedsprojecten (Geniepark Haarlemmermeer en Groene Oostrand Beverwijk) bijdrage verleend. - 1e fase herstel Schansen in Weesp uitgevoerd. - Het provinciaal Beeldkwaliteitsplan Stelling van Amsterdam in een verordening in het kader van de structuurvisie doorvertaald. - Voorjaarsevenement (Groene Stelling) en Stellingmaand uitgevoerd. - Minimaal 8 infopanelen bij onderdelen van de Stelling geplaatst. - Project met gemeente Amsterdam en gemeente Beemster om tot een gezamenlijk Werelderfgoed Bezoekerscentrum te komen gestart. - De samenwerking met Stichting Cultureel Erfgoed NH betreffende communicatie/marketing Stelling van Amsterdam geëvalueerd. - Niet gerealiseerd. - Niet gerealiseerd. 199

10.1.2.3.3 Economisch benutten van de stelling 10.1.2.3.4 Bevorderen van recreatie en toeristische ontwikkeling 10.1.2.3.5 Restaureren van de stelling - Fort bij Nekkerweg tot hotel/wellness centrum ingericht. - Economische ontwikkeling (nieuwe functie eventueel gecombineerd met restauratie) van het Vuurtoreneiland bij Durgerdam, het Fort Benoorden Spaarndam, het Fort bij Krommeniedijk, het Fort bij Aalsmeer en het terrein rondom het Fort Uitermeer voorbereid. - Kustbatterij Diemerdam tot recreatieve pleisterplaats ingericht. - De uitvoering van een derde bezoekerscentrum in de Westzijde van de Stelling gestart. - De bezoekerscentra op Fort Pampus en Fort Nekkerweg ingericht. Eind is minimaal 1 bezoekerscentrum operationeel gemaakt. - Plan van aanpak voor de recreatieve voorzieningen binnen de Stelling van Amsterdam gemaakt. - Het ontwikkelen van kano- en ruiterroutes langs de Stelling van Amsterdam gestart. - Een Fortenspel uitgevoerd. - Bouw Waterpaviljoen (tentoonstellingsruimte) bij Muiderslot gestart. - Fase 1 en 3 van de restauratie bij Fort bij Penningsveer afgerond. - Restauratie Damsluis Hoofddorp afgerond. - Restauratie Kustbatterij Diemerdam afgerond. - Restauratie Fort bij Nekkerweg afgerond. - Herstel van resterende lekkages dak Pampus afgerond. - Vertraagd - Vertraagd - Vertraagd - Vertraagd - Vertraagd - Vertraagd Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 10.1.2.3.2. In de uitvoering van de plaatsing van infopanelen is vertraging opgetreden doordat eigenaren van forten de borden moeten cofinancieren en dit problemen oplevert. Er is een plan van aanpak gemaakt hoe de infopanelen de komende jaren te laten plaatsen/vervangen. - Een gezamenlijk bezoekerscentrum met de gemeenten Amsterdam en Beemster is voorlopig niet aan de orde. Wel wordt gewerkt aan gezamenlijke communicatie rondom deze werelderfgoederen en het ontwikkelen van toeristische arrangementen. 10.1.2.3.3. De inrichting bij Fort bij Nekkerweg tot hotel/wellnesscentrum heeft vertraging opgelopen door problemen rondom de erfpacht. De eerste helft van 2011 zal de inrichting starten. De brug, die het terrein van de Kustbatterij Diemerdam toegankelijk maakt bleek niet geschikt voor 200

bouwmachines. Hierdoor moest er een brug naast worden aangelegd; dit heeft tot vertraging geleid. 10.1.2.3.4. Bij Pampus zijn er problemen met het dak (lekkage) geweest. De geplande opleverdatum van het bezoekerscentrum Pampus is nu zomer 2011. Bij het bezoekerscentrum Nekkerweg is vertraging opgetreden omdat er eerst een pachtovereenkomst gesloten moest worden. Dit heeft op zich laten wachten. De start van de bouw van het Waterpaviljoen bij Muiderslot is vertraagd wegens werving fondsen. Start bouw nu 2011. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 10.1.2.3.1.-10.1.2.3.5. Het Uitvoeringsprogramma Stelling van Amsterdam 2009-2013 vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 10.1.2.3.1 Het ruimtelijk beleidskader Stelling van Amsterdam is doorvertaald in de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie en de verordening behorende bij de structuurvisie 10.1.2.3.2. Er is uitvoering gegeven aan een Voorjaarsevenement (Groene Stelling) en de Stellingmaand; De communicatie/marketing van de Stelling van Amsterdam is geëvalueerd i.s.m. de Stichting Cultureel Erfgoed NH. Besloten is dat t/m 2013 Cultureel Erfgoed NH de uitvoerende partij blijft voor de communicatie/marketing rondom de SvA. 201

202

Programma 11 Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting Doelenboom Ruimte bieden voor wonen, werken, infrastructuur, natuur en vrije tijd Beleid voor Ruimtelijke ordening maken en uitvoeren Voldoende huisvesting voor alle Noord-Hollanders nastreven Beleid RO actief uitvoeren en ondersteunen Voldoende en op de behoefte toegesneden huisvesting waarborgen Bij Gebiedsontwikkelingsprojecten vanuit het provinciaal belang proactieve rol spelen Hoge ruimtelijke kwaliteit en efficiënt en multifunctioneel ruimtegebruik stimuleren Locaties voor "not in my backyard" (Nimby-) projecten met bovenlokale functies vinden Realisatie van de prioriteiten voor dit begrotingsjaar Prioriteit % Toelichting Uitvoeringsprogramma Structuurvisie opgesteld De gebiedsontwikkelingsprojecten Wieringerrandmeer, Wonen in het Groen Heiloo-Limmen, Westflank Haarlemmermeer en Bloemendalerpolder Ontwikkeling Schiphol binnen de door het Rijk bepaalde milieugrenzen Versterking van het provinciaal grondbeleid 100 Het uitvoeringsprogramma maakt integraal onderdeel uit van de provinciale Structuurvisie zoals op 21 juni is vastgesteld door PS 75 Om uiteenlopende redenen en door diverse externe ontwikkelingen staan de gebiedsontwikkelingsprojecten onder druk en verlopen niet geheel zoals gepland. Projecten worden kritisch geëvalueerd op de haalbaarheid gezien de nieuwe context. 75 Er is op meerdere schaalniveaus een bijdrage geleverd aan een verdere ontwikkeling van Schiphol. 100 Grondbeleid is versterkt door het gevoerde beleid en de personele bezetting die inmiddels op sterkte is. De uitvoering is professioneel. De mandaatregeling is adequaat. De inzet in projecten gebiedsontwikkeling is afgestemd. De risicobeoordeling is kwalitatief verbeterd. Realiseren van voldoende woningbouw 75 In is de woningmarkt verder onder druk komen te staan met als gevolg dat de woningbouwprognoses zijn bijgesteld. Zuinig ruimtegebruik 75 De vaststelling van de Provinciale Structuurvisie Noord-Holland 2040, de Provinciale Verordening en onderliggende documenten zijn kaders beschikbaar om 203

duurzamer met ruimte om te gaan. Tegengaan van veronachtzaming van het landschap Behoud van industrieel erfgoed Terughoudendheid met bouwen in het IJmeer, Markermeer en IJsselmeer ( Mede) Leidend in de samenwerking in de Metropoolregio Amsterdam 100 Met de vaststelling van de Provinciale Structuurvisie Noord-Holland 2040, de Provinciale Verordening en de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie zijn de instrumenten beschikbaar om veronachtzaming van het landschap met een minimum te beperken 50 Besluitvorming is controversieel verklaard en uitgesteld 100 Er zijn diverse bestuurlijke MRA bijeenkomsten geweest Ontwikkelingen in de omgevingsfactoren lopende het begrotingsjaar Omgevingsfactor Het beleid en de wetgeving van het Rijk, bijvoorbeeld de Nota Ruimte, de nieuwe Wro, de grondexploitatiewet en de Woningwet Europese regelgeving zoals Natura 2000 en wetgeving op het gebied van luchtkwaliteit zijn ook afhankelijkheden Bovenregionaal beleid, zoals het programma Randstad Urgent (RU) en het Ontwikkelingsbeeld Metropoolregio Amsterdam 2040. Gemeenten hebben hun eigen beleidsvrijheid Marktpartijen en maatschappelijke organisaties die hun eigen belangen en werkwijze hebben. Demografische, sociaal/culturele, technologische, economische en klimatologische ontwikkelingen Ontwikkeling Het nieuwe kabinet heeft meerdere maatregelen aangekondigd die gevolgen hebben voor het beleid en de wetgeving zoals de samenvoeging van de nota s Ruimte en Mobiliteit. In 2011 zal dit verder vorm en inhoud krijgen Het nieuwe kabinet heeft meerdere maatregelen aangekondigd waarover nog gesprekken plaatsvinden en de impact moet nog duidelijk worden. Het programma Randstad Urgent bestaat niet meer. Het Ontwikkelingsbeeld Metropoolregio Amsterdam 2040 bindt het Rijk niet. Geen bijzonderheden. Meer marktpartijen en maatschappelijke organisaties ondervinden de gevolgen van de economische crisis. In zijn vanuit het Rijk meerdere publicaties verschenen op deze onderwerpen. 204

Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot Apparaatskosten 10.053.573 10.386.100 9.114.900 8.276.588 838.312 9 10.833.300 Directe lasten 2.427.397 2.842.400 5.616.600 1.899.458 3.717.142 66 5.789.900 Kapitaallasten 114 632.500 500.600 116.315 384.285 77 600.000 Overdrachten 18.645.957 20.851.300 20.807.100 24.072.562-3.265.462-16 18.778.000 2011 Storting voorziening 6.429.746 0 0 13.152.745-13.152.745-0 Subtotaal Lasten 37.556.786 34.712.300 36.039.200 47.517.668-11.478.468-32 36.001.200 Baten -14.965.084-3.502.100-16.736.200-20.375.993 3.639.793 22-3.502.100 Resultaat voor bestemming 22.591.702 31.210.200 19.303.000 27.141.675-7.838.675-41 32.499.100 Storting reserves 0 947.400 1.073.900 1.073.778 122 0 785.500 Onttrekking reserves -10.158.410-17.538.900-8.551.300-20.024.725 11.473.425 134-12.941.800 Resultaat na bestemming 12.433.293 14.618.700 11.825.600 8.190.728 3.634.872 31 20.342.800 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Kapitaallasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Kosten zijn begroot onder directe lasten terwijl de werkelijke lasten voor een groot deel zijn verantwoord onder overdrachten. Per saldo valt de onderbesteding van 3,7 miljoen directe lasten weg tegen de overschrijding van 3,2 miljoen onder overdrachten. Het restant betreft een aantal overschrijdingen en onderbestedingen waarvan noemenswaardig: Onderbesteding Schiphol. In 2007 heeft uw Staten op voorstel van ons college besloten in te stemmen met het oprichten van de Stichting Omgevingskwaliteit Schipholregio en is besloten om een jaarlijkse bijdrage te reserveren aan de organisatie kosten tot en met 2011. Door efficiënte bedrijfsvoering zijn de organisatiekosten fors lager uitgevallen. Door uitstel grondaankopen als gevolg van de economische crisis zijn de rentelasten achtergebleven op de begroting. Zie toelichting onder directe lasten. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. 205

11.1 maatschappelijk doel Ruimte bieden voor wonen, werken, infrastructuur, natuur en vrije tijd 11.1.1 beleidsdoel Beleid voor Ruimtelijke ordening maken en uitvoeren 11.1.1.1 operationeel doel Beleid RO actief uitvoeren en ondersteunen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 1.633.495 1.959.300 2.167.100 1.481.990 685.110 32 2.043.700 Directe lasten 933.037 1.941.100 1.450.200 319.135 1.131.065 78 1.973.900 Overdrachten 101.951 84.100 296.700 667.158-370.458-125 84.100 Subtotaal Lasten 2.668.483 3.984.500 3.914.000 2.468.283 1.445.717 37 4.101.700 Baten -500.000 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 2.168.483 3.984.500 3.914.000 2.468.283 1.445.717 37 4.101.700 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -200.000 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 1.968.483 3.984.500 3.914.000 2.468.283 1.445.717 37 4.101.700 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Van de onderbesteding betreft 370.000 kosten die zijn begroot onder de directe lasten terwijl de besteding is verantwoord onder overdrachten. De onderbesteding betreft Schiphol ( 637.500). In 2007 heeft uw Staten op voorstel van ons college besloten in te stemmen met het oprichten van de Stichting Omgevingskwaliteit Schipholregio en is besloten om een jaarlijkse bijdrage te reserveren van 750.000 aan de organisatie kosten tot en met 2011. Daarbij was uitgegaan van 1,5 miljoen per jaar aan organisatiekosten te dragen door de oprichters, zijnde Schiphol Group en de Provincie. De Stichting heeft over het jaar een bijdrage ontvangen 206

Overdrachten van de gemeente Amsterdam. Tevens heeft de stichting minder personeel ingezet. De bijdrage van de provincie is daardoor met ruim 600.000 afgenomen. De structuurvisie 2040 is in september vastgesteld. Daardoor werden sommige uitvoeringsprojecten deels doorgeschoven naar 2011. Een onderbesteding van 123.000 is het gevolg. De overschrijding betreft de kosten die zijn begroot onder de directe lasten waarvan de besteding is verantwoord onder overdrachten. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 11.1.1.1.1 Uitvoeren van Uitvoeringsprogramma Structuurvisie. 11.1.1.1.2 Bijdragen aan metropoolregio Amsterdam 11.1.1.1.3 Bijdragen aan de ontwikkeling van Schiphol - Hoofdbelangen voor het uitvoeringsprogramma vastgesteld. - Op regioniveau en richting rijk de majeure ruimtelijke opgaven gecoördineerd. - Besluiten conferentie MRA-1 van 9 april 2009 in een plan van aanpak richting conferentie MRA-2 eind omgezet. - Conferentie MRA-2 in december georganiseerd. - Verstedelijkingsafspraken met het Rijk in de gebiedsagenda's (naast MRA ook Noord-Holland-Noord; in samenhang met elkaar) gerealiseerd. - Secretariaat Bestuurs Forum Schiphol en Bestuurlijke Regie Schiphol verzorgd. - Langetermijnvisie in gezamenlijk traject lange termijn met Rijk ingebracht. - Convenanten omgevingskwaliteit uitgevoerd. - Met de ontwikkeling van hinderbeperkende maatregelen geholpen. - Aan de oprichting stichting Omgevingskwaliteit meegewerkt. - Aan de kosten voor stichting Omgevingskwaliteit bijgedragen. - Project 'Quality of life in airport regions' uitgevoerd. Op 3 en 4 december 2009 'Qlair'-conferentie georganiseerd. - de Provinciale Structuurvisie Noord-Holland 2040 met hierin het uitvoeringsprogramma en de Provinciale Ruimtelijke Verordening vastgesteld. - Diverse bestuurlijke MRAbijeenkomsten gecoördineerd. - Niet gerealiseerd. - De werkzaamheden conform planning uitgevoerd. - Acties in kader van convenant omgevingskwaliteit conform uitgevoerd. - In kader van hinderbeperkende maatregelen onderzoek uitgevoerd naar de verlegging van de uitvliegroute Kaagbaan. - Toezicht op de uitvoering van de werkzaamheden uitgevoerd via maandelijks overleg, werkgroep omgevingskwaliteit en de Raad van Toezicht van de Stichting. - Een bijdrage geleverd in de kosten voor de organisatie van de Stichting waardoor de Provincie aan haar financiële verplichting voor de periode 2009-2012 heeft voldaan. - de projecten van QLAIR afgerond. Rapporten verschijnen binnenkort. 207

11.1.1.1.4 Voeren van een maatschappelijk debat ruimtelijke kwaliteit Blauwe Hart (IJmeer - Markermeer) 11.1.1.1.5 Begeleiden ruimtelijke voornemens en plannen van gemeenten - Afhankelijk van het kabinetsbesluit in oktober (RAAM - brief) mbt TMIJ (Toekomst Markeermeer IJmeer) de output voor bepaald. - Provinciaal belang in gemeentelijke ruimtelijke planfiguren gewaarborgd. - Juridisch instrumentarium Wet ruimtelijke ordening (zienswijzen, reactieve aanwijzingen, inpassingplannen) ingezet. - Zie toelichting. - In zijn door middel van vooroverleg met gemeenten 441 ruimtelijke planfiguren gewaarborgd. - Het juridisch instrumentarium is in 132 maal ingezet. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 11.1.1.1.2 Er is op basis van conferentie 1 uiteindelijk geen plan van aanpak richting conferentie 2 opgesteld. Verklaring hiervoor is de onverwachte, maar noodzakelijke nieuwe discussie over herprioritering van doelen en ambities (als gevolg van economische ontwikkelingen). De bestuurlijke bijeenkomsten die hebben plaatsgevonden hebben als voorbereiding gediend voor deze discussie. Discussie wordt in 2011 voortgezet. Provincie werkt aan uitvoering van de gebiedsagenda uit 2009. Prioritaire gebieden hierin zijn MRA Zuidwest, Zaan-IJoevers (beide zijn MIRT-onderzoeken) en Schaalsprong Almere. 11.1.1.1.3 in de Provinciale Ruimtelijke StructuurvisieNoord-Holland 2040 is vastgelegd dat Schiphol zich kan ontwikkelen op de huidige locatie. Ook door het Rijk en aan de Alderstafel is gekozen voor ontwikkeling op de huidige locatie. In het kader van QLAIR wordt binnenkort een strategische handleiding met conclusies en aanbevelingen ter verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving opgeleverd. 11.1.1.1.4 In is de discussie over de ruimtelijke kwaliteit van het Blauwe Hart niet gevoerd omdat deze nog niet aan de orde is. Het Nationaal Waterplan van het rijk was controversieel verklaard en besluitvorming pas in december afgerond. Nu wordt eerst door het rijk een algemene handreiking Ruimtelijke kwaliteit opgesteld vanuit het Deltaprogramma. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 11.1.1.1.1. Het GS besluit Plan van Aanpak n Wro, agendapunt 15 en de Ruimtelijke verordening vindt u hier. 11.1.1.1.3. Oprichting van de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS), GS besluit 1-5-2001 agendapunten 5, Contouren notitie Visie middellange en zeer lange termijn voor de luchthaven Schiphol en omgeving, GS besluit 20-12-2005 agendapunt 10, Oprichting Stichting Bevordering kwaliteit omgeving Schipholregio, GS besluit 9-10-2007 agendapunt 8 en de Globale verkenning voor de lange termijn, GS besluit 13-2-2007 agendapunt 3, vindt u hier. 11.1.1.1.4. Het GS besluit van 19-6-2007, agendapunt 2 Behoud door ontwikkeling voor hele Ijsselmeergebied vindt u hier. Het GS besluit van 15-4-2008 Toekomstperspectief Markermeer/Ijmeer, agendapunt 3 vindt u hier. 11.1.1.1.5 De Wet ruimtelijke ordening vindt u hier. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen 208

Extra informatie voor kaderstelling of controle 11.1.1.1.5. De Wet Ruimtelijke Ordening biedt ons de mogelijkheid om provinciale belangen en doelstellingen te borgen in gemeentelijke plannen. Wij vullen dat in m.b.v. de provinciale sturingsfilosofie; vooral door in een zo vroeg mogelijk stadium in overleg te treden met gemeenten (proactief) over hun ruimtelijke voornemens in relatie tot provinciale belangen / doelstellingen. Op die wijze proberen wij de inzet van juridische instrumenten, zoals zienswijzen, reactieve aanwijzingen e.d., te voorkomen. Met de inwerkingtreding van de ruimtelijke verordening structuurvisie per 3 november is het instrumentarium van de provincie voor het bewaken van provinciale belangen uitgebreid. 11.1.1.2 operationeel doel Bij Gebiedsontwikkelingsprojecten vanuit het provinciaal belang proactieve rol spelen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 3.122.154 1.589.900 2.514.000 3.325.296-811.296-32 1.658.400 Directe lasten 931.553 235.000 3.397.100 988.557 2.408.543 71 3.135.000 Kapitaallasten 114 632.500 500.600 116.315 384.285 77 600.000 Overdrachten 3.836.086 0 2.500.000 5.011.551-2.511.551-100 2.500.000 Storting voorziening 7.005 0 0 14.038-14.038-0 Subtotaal Lasten 7.896.911 2.457.400 8.911.700 9.455.756-544.056-6 7.893.400 Baten -766.491 0-7.000-995.635 988.635 14.1 23 0 Resultaat voor bestemming 7.130.420 2.457.400 8.904.700 8.460.121 444.579 5 7.893.400 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.542.646-32.500-668.100-643.010-25.090-4 0 Resultaat na bestemming 5.587.774 2.424.900 8.236.600 7.817.111 419.489 5 7.893.400 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Directe lasten Een algemene toelichting op apparaatskosten en mogelijke afwijkingen daarin is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Kosten zijn begroot onder directe lasten terwijl de werkelijke lasten voor een groot deel zijn verantwoord onder overdrachten. Per saldo valt de onderbesteding van 2,4 miljoen directe lasten weg tegen de overschrijding van 2,5 miljoen onder overdrachten. De beoogde bestedingen voor uitvoering van project Wonen in Groen 209

Kapitaallasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Baten 85369 is voor onbekende tijd uitgesteld als gevolg van de economische crisis. Zowel de financiële grondpositie van gemeenten als ontwikkelingen vastgoed zijn onder druk komen te staan. In het voorjaar 2011 wordt met samenwerkingspartners nadere afspraken gemaakt over het aangepaste uitvoeringsbeleid. Door uitstel grondaankopen als gevolg van de economische crisis zijn de rentelasten achtergebleven op de begroting. Kosten zijn begroot onder directe lasten terwijl de werkelijke lasten zijn verantwoord onder overdrachten. Per saldo valt de onderbesteding van 2,4 miljoen directe lasten weg tegen de overschrijding van 2,5 miljoen onder overdrachten. De storting in de voorziening staat tegenover eenzelfde onttrekking uit de reserve. Het gaat hier om het zichtbaar maken van verplichtingen die ten laste van de reserves zullen komen. Betreft WestFlank Haarlemmermeer, bijdrage Rijk uit nota Ruimte aan samenwerkingsverband met Gemeente Haarlemmermeer, Hoogheemraadschap van Rijnland. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 11.1.1.2.1 Uitvoeren van het Strategisch grondbeleid 11.1.1.2.2 Regie voeren over het project Westflank- Haarlemmermeer 11.1.1.2.3 Uitvoeren van Gebiedsontwikkeling Bloemendalerpolder - Strategische grondposities tijdig ingenomen (kansen benut). - Anticiperend, gronden tijdig aangekocht. - Overeenkomsten voor gebiedsontwikkelingen die van provinciaal belang zijn met ontwikkelaars gesloten. - In de exploitatie en ontwikkeling van projecten deelgenomen en sturing gegeven c.q. regie gevoerd. - Condities voor aankopen voor ontwikkelingsbedrijven vastgesteld. - In veenweidegebieden de beheergrondbank toegepast. - Projectregie tot en met de fase Masterplan gevoerd. - Masterplan voor (deel)gebied(en) opgesteld. - Publiek-publieke en publiekprivate overeenkomsten afgesloten. - Besluitvorming over een Samenwerkingsovereenkomst en een Masterplan voor de Integrale gebiedsontwikkeling Bloemendalerpolder afgerond. - Een ontwerp-inpassingsplan in procedure gebracht. - De uitvoeringstructuur voorbereid. - Diverse grondposities ingenomen. - Niet gerealiseerd als gevolg van de kredietcrisis. - Aankopen voor ontwikkelingsbedrijven geëvalueerd. - Het Masterplan voor(deel)gebied(en) deels opgesteld. - Concept publiek-publieke overeenkomst opgesteld, publiekprivate overeenkomst niet opgesteld. - Niet gerealiseerd. 210

11.1.1.2.4 Uitvoeren van het project Wieringerrandmeer 11.1.1.2.5 Uitwerken gebiedsvisie en ontwikkelstrategie Schipholdriehoek 11.1.1.2.6 Mede ontwikkelen inrichtingsvarianten van het project Crailo 11.1.1.2.7 Versterken van de samenwerking en bewaken van de ambitie in het rood voor groen voorbeeldproject Wonen in het Groen 11.1.1.2.8 Mede ontwikkelen inrichtingsvarianten van maatschappelijk en economisch hergebruik van het Hembrugterrein - Voor het oprichten van een 'Gemeenschappelijke Exploitatie Maatschappij' (GEM) voorbereidingen getroffen. - Na oprichting GEM actieve grondverwerving gestart - Een ontwerp-inpassingsplan in procedure gebracht. - Voor het vestigen van het provinciaal voorkeursrecht aansluitend op het reeds gevestigde gemeentelijk voorkeursrecht voorbereidingen getroffen. - Integrale gebiedsontwikkeling van de Schipholdriehoek op basis van de in 2009 opgestelde gebiedsvisie voortgezet - Overeenkomst met geselecteerde marktpartij gesloten. - Inpassingsplan Crailo voorbereid. - 'Nadere Overeenkomst Financiële Afspraken deel 2' afgesloten. - Realisatieovereenkomst met RWS t.b.v. een aansluiting op de A9 afgerond. - Deel van de groene projecten uitgevoerd. - Bedrijvigheid in combinatie met maatschappelijke, recreatieve en woonfuncties bepleit. - De samenwerking tussen het GOB, de gemeenten Zaanstad, Amsterdam en de provincie voortgezet. - Niet gerealiseerd. - Niet gerealiseerd. - Niet gerealiseerd. - Niet gerealiseerd. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 11.1.1.2.1. Grondposities gerealiseerd aan de Aalsmeerderweg te Rozenberg (13,5 ha), deze gronden worden te zijner tijd ingebracht in de grondexploitatie van SADC. - Er zijn anticiperende aankopen gedaan ten behoeve van het Wieringerrandmeer, het Archeologisch Depot te Castricum en een ruilobject in de Wieringermeer. - In de exploitatie en ontwikkeling van de projecten Crailo, BDP, Distriport, RHB, Westflank Haarlemmermeer deelgenomen en sturing gegeven c.q. regie gevoerd. - GS hebben besloten beheergrondbank toe te passen in Laag Holland en de Amstelscheg. 11.1.1.2.2 De publiek-private overeenkomst is niet opgesteld omdat dat pas in een volgende fase, na het sluiten van een bestuursovereenkomst, aan de orde komt. 11.1.1.2.3 GS hebben geconstateerd dat door de gewijzigde marktomstandigheden het huidige Masterplan voor de Bloemendalerpolder financieel niet haalbaar is en daarmee geen basis meer kan vormen voor verdere planvorming. In 2011 worden de uitgangspunten voor een mogelijke nieuwe overeenkomst met marktpartijen verkend. Op grond van de uitkomsten zullen Gedeputeerde Staten in voor de 2e helft van 2011 nadere besluiten nemen over het vervolg van deze gebiedsontwikkeling. 11.1.1.2.6 De aanbestedingsprocedure loopt nog waardoor er nog geen overeenkomst met een marktpartij is gesloten en er ook nog niet is begonnen aan de voorbereiding van het inpassingsplan. 211

11.1.1.2.7 De uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de gebiedsontwikkeling Wonen in het Groen zijn in gewijzigd. Er is gebleken dat de middelen vanuit de woningbouw achterblijven en de rijksgelden voor natuur en recreatie (ILG) weg lijken te vallen. Desondanks zijn er enkele groene projecten uitgevoerd. In de stuurgroep is afgesproken om de (financiële) afspraken te herzien zodat deze haalbaar en toekomstbestendig worden. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 11.1.1.2.1 De 3e nota Grondbeleid Gegronde ontwikkeling vindt u hier. 11.1.1.2.2 De nota Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer - Bollenstreek, de Startovereenkomst Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer de Bestuursovereenkomst Westflank Haarlemmermeer en het programma van eisen. 11.1.1.2.3 Het streekplan Noord-Holland Zuid vindt u hier. De streekplanuitwerking Bloemendalerpolder en KNSF terrein is door GS vastgesteld met besluit op 19 december 2006. 11.1.1.2.4 Informatie over Streekplan Noord-Holland Noord - partiële herziening - Wieringerrandmeer vindt u hier. 11.1.1.2.5 Gebiedsvisie Schipholdriehoek en Structuurvisie hoofdstuk B1 15 11.1.1.2.6 De achtergronden van Crailo zijn te vinden in het streekplan Noord-Holland Zuid. 11.1.1.2.7 De intentieovereenkomst, de Bestuursovereenkomst, het Ruimtelijke Plan Landelijk Gebied en de Nadere Overeenkomst Financiële Afspraken deel 1. 11.1.1.2.8 Het GS besluit Ontwikkelingsrichting Hembrug. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 212

11.1.1.3 operationeel doel Hoge ruimtelijke kwaliteit en efficiënt en multifunctioneel ruimtegebruik stimuleren Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 4.458.130 6.210.500 3.802.000 2.981.426 820.574 22 6.477.800 Directe lasten 258.511 441.300 519.300 376.341 142.959 28 456.000 Overdrachten 14.321.705 20.767.200 17.191.900 18.098.514-906.614-5 16.193.900 Storting voorziening 6.422.742 0 0 13.138.708-13.138.708-0 Subtotaal Lasten 25.461.088 27.419.000 21.513.200 34.594.990-13.081.790-61 23.127.700 Baten -13.698.592-3.502.100-16.729.200-19.380.358 2.651.158 16-3.502.100 Resultaat voor bestemming 11.762.496 23.916.900 4.784.000 15.214.632-10.430.632-218 19.625.600 Storting reserves 0 947.400 1.073.900 1.073.778 122 0 785.500 Onttrekking reserves -7.061.564-17.506.400-7.064.700-18.563.215 11.498.515 163-12.941.800 Resultaat na bestemming 4.700.931 7.357.900-1.206.800-2.274.806 1.068.006-88 7.469.300 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Toelichting op afwijking Een algemene toelichting op apparaatskosten is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Taskforce Ruimtewinst 209.624. Uit de in behandeling genomen aanvragen van gemeenten bleek dat onderwerpen steeds meer op politiek gevoelig terrein zijn komen te liggen. Tegengestelde belangen tussen de provincie en gemeenten hebben geleid tot het afwijzen van verzoeken tot assists. Bedrag is in de RUI gestort ter besteding in 2011. Per saldo 91.665 betreft kosten begroot onder de overdrachten terwijl de besteding is verantwoord onder directe lasten. Voor Stedelijke vernieuwing was 25.000 begroot voor uitgaven (bestuurlijke) bijeenkomsten. Bijeenkomsten zijn kostenneutraal georganiseerd, budget is niet gebruikt. Het begroot kasritme voor de subsidieverleningen uit Rijksgelden voor Stedelijke vernieuwing & Besluit Lokaalgebonden Subsidies en uit de Reserve (UNA) Stedelijke vernieuwing wijkt per saldo 5% af van de realisatie. Bedragen vloeien terug en/of worden extra onttrokken in/uit de relevante balansposten. De afwijking is het gevolg van de stelselwijziging, deze werd niet begroot maar is wel gerealiseerd. Stelselwijziging: het totaalbedrag van juridisch na te komen verplichtingen zijn door onttrekking uit reserve in een voorziening gestort. Het betreft hier de openstaande verplichtingen op 31 213

december uit reserve stedelijke vernieuwing, reserve UNA ISV 1 en ISV 2. Baten Storting reserves Betreft 2,2 extra ontvangen Rijksgelden Besluit Lokaalgebonden Subsidies als gevolg van herberekening & herverdeling na realisatie in het jaar 2009 van het landelijk budget. Bij zomernota is de bijstelling Rijkssubsidie Stedelijke vernieuwing met 373.000 te laag ingeschat. Een toelichting op de mutaties in de reserves is opgenomen in de toelichting op de balans in bijlage 5.7. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 11.1.1.3.1 Handhaven kwaliteitsrichtlijnen gemeentelijke Beeldkwaliteitsplannen 11.1.1.3.2 Inzet van een 'Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit' (PARK) 11.1.1.3.3 Mede ontwikkelen inrichtingsvarianten van het project Waterlands Wonen 11.1.1.3.4 Ondersteunen van gemeenten met de Task Force Ruim-tewinst (TFR) 11.1.1.3.5 Stimuleren en ondersteunen stedelijk vernieuwingsprojecten UNA/ISV - Kwaliteitsrichtlijnen voor beeldkwaliteitsplannen voor Noord- Holland gehandhaafd. - De totstandkoming van gemeentelijke en provinciale gestimuleerd. - Majeure ruimtelijke projecten van verschillende sectoren ondersteund. - Contacten met kennisinstellingen onderhouden - Onderzoeksopdrachten uitgezet. - Het maatschappelijk veld bij het provinciale ruimtelijke kwaliteitsstreven betrokken. - Wat wij aan ruimtelijke kwaliteit doen zichtbaar gemaakt. - In Zeevang een Beeldkwaliteitsplan voor de bufferwoningen opgesteld. Gespreid bouwen met behoud van kwetsbare landschappelijke en cultuurhistorische-waarden. - Pilot Waterlands Wonen uitgewerkt (kwaliteitseisen, evaluatiemomenten etc.) - Drie gemeenten door efficiënt en meervoudig ruimtegebruik aan ruimtewinst geholpen - Met de 'assists' onze rol als kennismakelaar vervuld. - Stedelijke vernieuwingsprojecten ondersteund en gestimuleerd. - Een beleidskader voor ISV 3 maken en uitvoeren. - Deels gerealiseerd. - Deels gerealiseerd. - Ruimtewinst niet gerealiseerd. - Onze rol als kennismakelaar deels gerealiseerd. 214

11.1.1.3.6 Deelnemen in het Platform Ruimte voor wonen en werken in de IJmond. - Ruimte voor woningen en bedrijven in combinatie met milieumaatregelen ontwikkeld conform intentieovereenkomst Ruimte voor wonen en werken in de IJmond Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 11.1.1.3.1 Afbouwen van provinciale sturing met beeldkwaliteitsplannen. Er is ingezet op overgang naar nieuw stelsel kwaliteitssturing met ontheffingen en Adviescommissie Ruimtelijke Ordening (geinstalleerd najaar ) 11.1.1.3.2 Grote ruimtelijke opgaves en thema's geagendeerd en hierover kenniswerkplaatsen georganiseerd in samenwerking met het ontwerpteam. Voorbereiden van boek en 'Festival van de Ruimte' (februari 2011) ter afsluiting van 4 jaar 'Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit'. 11.1.1.3.3 Er is een beeldkwaliteitsplan voor de bufferwoningen opgesteld maar deze is nog niet vastgesteld. De betrokken gemeenten hebben Bestuursakkoord Pilot Waterland vastgesteld. In het akkoord zijn opgenomen: de kwaliteitseisen ten aanzien van de woningbouw en de groene en de recreatieve opgaven, de financiele afdracht per woning en de processtappen. 11.1.1.3.4 Er hebben geen assists plaatsgevonden. Wel zijn diverse aanvragen van gemeenten nader onderzocht en in behandeling genomen. Vraagstukken hebben om uiteenlopende redenen niet tot een assist geleid. De Task Force Ruimtewinst (TFR) is als instrument opgenomen in de Provinciale Structuurvisie. 11.1.1.3.5 Er zijn stedelijke vernieuwingsprojecten ondersteund en gestimuleerd. Tevens is er een beleidskader ISV 3 opgesteld met een bijbehorende handreiking en verordening, die momenteel in uitvoering is. Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 11.1.1.3.1 Het Ontwikkelingsbeeld Noord-Holland Noord, en de Beeldkwaliteitplannen vindt u hier. 11.1.1.3.4 De nota voortgang Toekomst Taskforce Ruimtewinst (TFR). 11.1.1.3.3 Streekplan Noord-Holland Zuid en Streekplanuitwerking Waterlands Wonen vindt u hier. 11.1.1.3.5 Het beleidskader voor UNA-ISV en UNA ISV2 aanvragen vindt u hier. Het beleidskader voor besteding van rijksgeld voor stedelijke vernieuwing: ISV 1 en het beleidskader voor ISV 2. Na 2009: het beleidskader voor besteding van rijksgeld voor stedelijke vernieuwing: ISV3. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 215

11.1.1.4 operationeel doel Locaties voor Not in my backyard (Nimby)-projecten met bovenlokale functies vinden Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Directe lasten 0 0 0 0 0-0 Subtotaal Lasten 0 0 0 0 0-0 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 0 0 0 0 0-0 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves 0 0 0 0 0-0 Resultaat na bestemming 0 0 0 0 0-0 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 11.1.1.4.1 Zoeken naar durfsportlocaties en een motorcrossterrein - In de stuurgroep die gericht is op de realisatie van een motorcrossterrein in de Wieringermeer deelgenomen. - De combinatie met micro light aircraft (MLA), 4x4 en karten mogelijkheid onderzocht. - Zie toelichting. - Zie toelichting. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten Beslissingen van de Staten over deze instrumenten 216

Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 11.1.1.4.1 - Met de vaststelling van de Provinciale Structuurvisie ligt de nadruk voor permanent motorcrossterrein bij de gemeente Den Helder. Met de gemeente wordt gewerkt aan de uitvoering van een PlanMER. - Betrokkenen trekken samen met elkaar op. - In de PlanMER wordt met meerdere combinaties rekening gehouden. 11.1.2 beleidsdoel Voldoende huisvesting voor alle Noord-Hollanders nastreven 11.1.2.1 operationeel doel Voldoende en op de behoefte toegesneden huisvesting waarborgen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 839.794 626.400 631.800 487.876 143.924 23 653.400 Directe lasten 304.296 225.000 250.000 215.425 34.575 14 225.000 Overdrachten 386.215 0 818.500 295.339 523.161 64 0 Subtotaal Lasten 1.530.305 851.400 1.700.300 998.639 701.661 41 878.400 Baten 0 0 0 0 0-0 Resultaat voor bestemming 1.530.305 851.400 1.700.300 998.639 701.661 41 878.400 Storting reserves 0 0 0 0 0-0 Onttrekking reserves -1.354.200 0-818.500-818.500 0 0 0 Resultaat na bestemming 176.105 851.400 881.800 180.139 701.661 80 878.400 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Toelichting op afwijking Apparaatskosten Overdrachten Een algemene toelichting op apparaatskosten is te vinden in de paragraaf bedrijfsvoering. Het aantal subsidieverleningen voor Stimuleren Collectief Particulier Opdrachtgeverschap is achtergebleven op de begroting. Dit past in het landelijk beeld t.a.v. het uitvoeren van de regeling. Dat blijkt uit de evaluatie uitgevoerd door het Ministerie VROM. Het restant ad 607.520 217

is bij 1e begrotingswijzing 2011 in een Reserve gestort. Van project Huisvesting 12 statushouders drukt 50.000 uit 2009 op het jaar wegens late facturatie. Een aantal bestedingen voor Stimuleren woningbouw, totaal 32.359, zijn begroot onder directe lasten en verantwoord onder overdrachten. Het betreft bijdragen aan Regioraad Bouw Randstad en Stadsregio Amsterdam. Tabel Instrumenten - Output Instrumenten Output begroot Output gerealiseerd 11.1.2.1.1 Stimuleren van de kwantitatieve woningbouwproductie door een Aanjaagteam wonen 11.1.2.1.2 Regisseren van Regionale woonvisies c.q. regionale actieprogramma's 11.1.2.1.3 Toezicht houden op huisvesting statushouders - Waar de woningproductie achterblijft extra gestimuleerd. - De woonmonitor aan de zorgmonitor gekoppeld " Afspraken en actieplannen uit de woonvisies via de jaarlijkse woningbouwmonitor gehandhaafd en gemonitord. - Gemaakte woningbouwafspraken met regio's en stedelijke gebieden financieel afgewikkeld. - Extra aandacht voor bouwen voor starters en senioren gestimuleerd. - De regionale beschrjiving van de verschillende regio's afgerond. - Het realiseren van de regionale actieprogramma's door de provincie gefaciliteerd - De bouw van duurzame, energiezuinige en levensloopbestendige woningen gestimuleerd. - De jaarlijkse woonmonitor uitgebracht. - Achterstanden in de wettelijke taakstelling per gemeente voor de huisvesting van statushouders geminimaliseerd. - De toezichthoudende taak wordt consequent aangepakt volgens een nog op te stellen plan van aanpak (tweede helft 2009). - De woonmonitor niet gerealiseerd. - De regionale beschrijving van de verschillende regio's deels afgerond. - Niet gerealiseerd. - De achterstand met de helft teruggebracht (van 146 naar 78). - Het plan van aanpak niet opgesteld. Toelichting op verschillen begroot/gerealiseerd 11.1.2.1.1. De monitor zorgkwaliteit wordt met ingang van 2011 opgenomen in de monitor woonkwaliteit en is in niet afzonderlijk uitgevoerd. 11.1.2.1.1 Overzicht van aanjaagacties: ca. 7 x mediation, partijen tot elkaar gebracht (voor wonen, zorg en cultuurhistorie), ca. 1 x woningen versneld, ca. 30 andere adviezen op meerdere terreinen en is twee keer een klankbordgroep met marktpartijen geweest. In deze bijeenkomsten geven de marktpartijen de provincie feedback en signalen uit de markt. daar waar mogelijk komt de provincie 218

tegemoet aan de wensen van de markt. Verder is een debat georganiseerd op de PROVADA, snuffelstages marktoverheid bevorderd (met ca. 5 partijen) en is een projectenbank opgezet vanuit de makelaarsrol om afstemming tussen vraag en aanbod tussen vooral de marktpartijen zelf te verbeteren. De monitor zorgwoningen wordt met ingang van 2011 opgenomen in monitor woonkwaliteit en is in niet afzonderlijk uitgevoerd. 11.1.2.1.2. Vaststelling van de provinciale Woonvisie -2020 Goed Wonen in Noord-Holland door PS op 27 september. De Woonvisie is afgestemd met het Uitvoeringsprogramma Duurzaam Bouwen. het plan van Aanpak RAP s is in samenwerking met de regio's opgesteld en daarna vastgesteld door GS. Er hebben ambtelijke en bestuurlijke consultatieronden plaatsgevonden. Alle regio s hebben ingestemd met het opstellen van RAP s. Met de Stadsregio Amsterdam worden aparte afspraken gemaakt vanwege de regionale taken en bevoegdheden op het beleidsveld wonen. Alle RAP regio s hebben processubsidie ontvangen ter ondersteuning van het RAP proces. In het Plan van Aanpak RAP s zijn primaire afspraken vastgelegd, deze zijn rechtstreeks afgeleid van de speerpunten uit de Provinciale Woonvisie en worden met alle regio s gemaakt. De verstedelijkingsafspraken - 2020 zijn vastgesteld en verankerd in de Gebiedsagenda Noord-West Nederland -2020. 11.1.2.1.3. De achterstand is met de helft teruggebracht (van 146 naar 78) door gesprekken met gemeenten, door monitoren van voortgang (COA-cijfers), door midterm-evaluatie obv acties richting gemeenten worden genomen en door besluitvorming over verscherpt toezicht op gemeenten of in de plaats treding. Opstellen van plan van aanpak is uitgesteld tot 2011 Toelichting Veranderingen in deze instrumenten Beleidsstukken bij deze instrumenten 11.1.2.1.1 Het Plan van aanpak Versnellen woningbouwproductie Noord-Holland vindt u hier. Er wordt een koppeling gemaakt met de provinciale Structuurvisie 11.1.2.1.2 Woonvisie. Beslissingen van de Staten over deze instrumenten Betekenis van gebruikte termen en afkortingen Extra informatie voor kaderstelling of controle 219

220

Programma 12 Staf en Ondersteuning Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 0 0 21.000 0 21.000 100 0 Directe lasten -649.702 920.100 609.400-929.737 1.539.137 253 614.400 Overdrachten 63.680 139.800 41.400 118.266-76.866-186 41.400 Storting voorziening 212.244 0 0 0 0-0 Subtotaal Lasten -373.778 1.059.900 671.800-811.471 1.483.271 221 655.800 Baten -862.396-728.700-713.000-736.653 23.653 3-621.300 Resultaat voor bestemming -1.236.174 331.200-41.200-1.548.124 1.506.924-3.65 8 34.500 Storting reserves 7.000.000 0 179.000.000 179.000.000 0 0 0 Onttrekking reserves -459.603 0 0-3.611.473 3.611.473-0 Resultaat na bestemming 5.304.223 331.200 178.958.800 173.840.403 5.118.397 3 34.500 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Directe lasten Overdrachten Storting reserves Toelichting op afwijking De onderschrijding in directe lasten wordt in hoofdzaak bepaald door positieve afrekeningsverschillen uit voorafgaande dienstjaren betreffende dit programma. Hiervoor is bij de Zomernota een stelpost opgenomen onder programma 13. Deze stelpost correspondeert met het totaal aan afrekeningsverschillen over alle programma s. De overschrijding in overdrachten wordt veroorzaakt door een wijziging in rubricering van kosten ad 77.000, die onder lasten waren geraamd maar op overdrachten zijn verantwoord. De overschrijding in onttrekkingen aangaande de reserves wordt in hoofdzaak bepaald door een niet geraamde onttrekking aan de bestemmingsreserve Huisvesting als zijnde het dekkingsmiddel voor de gerealiseerde apparaatskosten aangaande dit project "Nieuwe Huisvesting". Binnen dit programma zijn geen subdoelen of instrumenten gedefinieerd 221

222

Programma 13 Financiering & Algemene Dekkingsmiddelen Overzicht Baten en Lasten (in Euro s) Lasten Jaarrekening 2009 Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Bedrag afwijking % Begroot 2011 Apparaatskosten 3.072.193 0 0 1.315.500-1.315.500-0 Directe lasten 5.144.389 1.200.000 1.547.050 75.181 1.471.869 95 4.352.700 Kapitaallasten 3.224.812 0 0 0 0-0 Overdrachten 0 0 34.900.000 34.918.605-18.605 0 35.000.000 Storting voorziening 36.636.373 0 0 11.713.313-11.713.313-0 Subtotaal Lasten 48.077.768 1.200.000 36.447.050 48.022.599-11.575.549-32 39.352.700 Baten - 1.274.108.51 3-402.082.000-396.919.850-392.940.922-3.978.928-1 -399.508.900 Resultaat voor bestemming - 1.226.030.74 5-400.882.000-360.472.800-344.918.323-15.554.477 4-360.156.200 Storting reserves 1.088.828.01 6 60.245.800 155.461.300 160.430.807-4.969.507-3 165.673.400 Onttrekking reserves -250.438.720 0-216.330.200-232.137.675 15.807.475 7-147.056.100 Resultaat na bestemming -387.641.450-340.636.200-421.341.700-416.625.191-4.716.509 1-341.538.900 Toelichting op het overzicht Baten en Lasten Categorie Apparaatskosten Directe lasten Overdrachten Stortingen voorzieningen Baten Toelichting op afwijking De apparaatskosten zijn overschreden met 1,3 miljoen, omdat het Persoonlijk Ontwikkelingsbudget (POB) is verhoogd naar aanleiding van een landelijke afspraak aangaande de Cao Provincies. De directe lasten zijn 1,5 miljoen minder dan begroot omdat: het bedrag voor onvoorzien van 1,2 miljoen niet is gebruikt; er voor 0,3 miljoen aan apparaatskosten is bijgeraamd in de loop van het jaar die niet zijn verdeeld aan de programma s. De realisatie van deze apparaatskosten heeft echter plaatsgevonden op de diverse programma s. Geen aanmerkelijke verschillen Er is voor 0,8 miljoen bijgestort in de voorziening reorganisatie op basis van een jaarlijkse actualisatie, waarin bepaald wordt op welk niveau de voorziening moet staan om aan de toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. De baten zijn 4,0 miljoen minder dan begroot omdat: 223

Onttrekking reserves De rente- en dividendopbrengsten meevallen met 1,5 miljoen; De uitkering uit het provinciefonds met 0,3 miljoen meevalt op basis van de decembercirculaire ; De opcenten 2,8 miljoen meer opbrengen dan begroot door een herberekening/nieuwe interpretatie van de gegevens over aantallen auto's door de belastingdienst (zie paragraaf lokale heffingen); De stelpost afrekeningsverschillen voorgaande jaren hier als baat van 8 miljoen is geraamd bij de zomernota. Echter, de realisatie van deze baten is op de diverse programma s verantwoord; Daarnaast zijn er nog diverse kleine verschillen 0,6 miljoen nadelig. Zie voor een toelichting op de mutaties in de diverse reserves de toelichting bij de balans Binnen dit programma zijn geen subdoelen of instrumenten gedefinieerd 224

3. Paragrafen 225

3.1 Inleiding Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt de opname van een aantal paragrafen in de begroting verplicht. In de paragrafen lichten wij de beleidslijnen toe van beheersmatige aspecten met grote financiële invloed, met grote politieke betekenis of aanzienlijk belang voor de realisatie van beleidsprogramma s. Het gaat om de volgende verplichte paragrafen: Weerstandsvermogen en risicomanagement ( 3.2) Onderhoud kapitaalgoederen ( 3.3) Financiering ( 3.4) Bedrijfsvoering ( 3.5) Verbonden partijen ( 3.6) Grondbeleid ( 3.7) Provinciale heffingen ( 3.8) De mogelijkheid staat open om naar eigen inzicht paragrafen toe te voegen. Voor de Jaarstukken hebben wij als aanvullende paragrafen opgenomen: Extra Investeringsimpuls provincie Noord-Holland ( 3.9) Tweede Investeringsimpuls provincie Noord-Holland ( 3.10) Wij doen dit omdat wij bij de besluitvorming over EXIN-H in 2005 met Provinciale Staten hebben afgesproken dat wij ons in de planning & control-cyclus transparant en herkenbaar verantwoorden over deze investeringsimpuls. 226

3.2 Weerstandvermogen en risicomanagement Wat willen we bereiken? Wat hebben we bereikt? Bij het uitvoeren van het beleid sturen wij actief op het beheersen van risico s of risicomanagement. Veelal kunnen wij de risico s afdekken door bijvoorbeeld het aangaan van verzekeringen of het inrichten van interne controlemaatregelen. De provincie loopt echter ook risico s die niet (kunnen) worden afgedekt. Om te voorkomen dat wij ingrijpende beleidswijzigingen moeten voorstellen als niet afgedekte risico s zich voordoen, inventariseren wij periodiek de omvang van deze risico s. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen deze risico s en de weerstandscapaciteit die de provincie heeft om deze niet begrote kosten op te vangen. Deze relatie brengen wij jaarlijks bij de programmabegroting en bij de voorliggende programmarealisatie in beeld. In is geen aanspraak gemaakt op de weerstandscapaciteit, omdat geen van de geïnventariseerde risico s zich daadwerkelijk heeft voorgedaan. De wettelijke kaders voor het bepalen van het weerstandsvermogen zijn vastgelegd in: 1. Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (2004) 2. Kadernota Weerstandsvermogen en Risicomanagement (2007) 3. Verordening Financieel Beheer Noord-Holland () De volgende twee regels zijn bepalend: Het weerstandsvermogen bedraagt minimaal 1 tot 1,5 keer de hoogte van de geïnventariseerde netto risico s. De omvang van de algemene reserve bedraagt minimaal 25% van de structurele algemene dekkingsmiddelen zoals die verantwoord zijn in de meest recente jaarrekening, of minimaal het netto risicobedrag wanneer de eerder genoemde 25% van de structurele algemene dekkingsmiddelen lager is dan minimaal het netto risicobedrag dat voor het boekjaar waarop deze jaarrekening betrekking heeft is bepaald. De algemene reserve vormt een buffer voor financiële tegenvallers van een omvang die niet uit de algemene dekkingsmiddelen is op te vangen. Wanneer risico s daadwerkelijk geëffectueerd worden, verliest de provincie inkomsten of moet de provincie betalen. Het volgende proces treedt op dat moment in werking: 1. Wij informeren Provinciale Staten over het zich voordoen van de risico s, inclusief de achtergronden. 2. Wij stellen voor het risicobedrag ten laste van de algemene reserve te brengen, wanneer geen andere dekkingsmogelijkheden voorhanden zijn. 3. Indien de algemene reserve niet toereikend is, formuleren wij een bezuinigingsvoorstel. 4. Wanneer het bezuinigingsvoorstel geen oplossing biedt, formuleren wij een voorstel om de belastingen te verhogen. Het weerstandsvermogen dient daarna weer op peil te worden gebracht. Wij voegen in zo n geval bij het voorstel aan Provinciale Staten een voorstel voor een herstelplan om dit mogelijk te maken. Wat gaan we daarvoor (meer) doen? Wat hebben wij daarvoor gedaan? Inventariseren risico s Voor het bepalen van het weerstandsvermogen inventariseren wij allereerst de risico s en berekenen wij het bruto risicobedrag en het netto risicobedrag. Wij onderscheiden zes soorten risico s: Juridische risico s 227

Beleidsrisico s Bedrijfsvoeringrisico s Financieringsrisico s Grondexploitatierisico s Risico s verbonden partijen Vervallen risico s Hieronder lichten wij de risico s toe met een omvang groter of gelijk aan 2 miljoen. De risico s kleiner dan 2 miljoen betrekken wij wel bij het bepalen van het weerstandsvermogen, maar deze worden hier niet toegelicht. A Juridische risico s De risico s die hier worden benoemd zijn juridisch van aard. Het totaalbedrag van deze geïnventariseerde bruto risico s is 38 miljoen. A01. Kustplaatsen ( 15 miljoen) Landelijk is er veel onduidelijkheid over de verantwoordelijkheden voor storm- en overstromingsschade in de buitendijkse gebieden van de kustplaatsen. Waar deze verantwoordelijkheden nog niet wettelijk zijn geregeld, lopen wij het risico dat schadeclaims worden ingediend. De kans daarop is gering, want de kans op stormschade is circa 1/500 per jaar. De financiële gevolgen daarvan zijn op voorhand moeilijk te kwantificeren, maar kunnen variëren van enkele tienduizenden euro s bij beperkte schade tot meer dan een miljard euro bij complete verwoesting van het buitendijkse gebied. Als de storm- en overstromingsschade in buitendijks gebied van de Noord-Hollandse kustplaatsen groter is dan enkele (tientallen) miljoenen, moeten wij een volledig beroep doen op het Rijk. De regering zal dan waarschijnlijk de Wet tegemoetkoming schade bij rampen en zware ongevallen (Wts) van toepassing verklaren. Als we hiervan uitgaan, zou de maximale financiële consequentie voor de provincie bepaald kunnen worden op circa 15 miljoen. A11. Bezuinigingen op gesubsidieerde instellingen ( 3 miljoen) De provincie bezuinigt vanaf 2011 op een aantal structurele subsidierelaties. Conform geldende wetgeving zijn deze bezuinigingen ruim op tijd aangekondigd en loopt de provincie hierdoor vrijwel geen risico s met betrekking tot aansprakelijkheid of frictiekosten. Uitsluitend na eventuele rechtszaken kunnen financiële risico s ontstaan. Alleen indien er toezeggingen of afspraken uit het verleden boven tafel komen of als er onverhoopt door de provincie fouten in het proces zijn gemaakt loopt de provincie een financieel risico met betrekking tot deze bezuinigingen. De inschatting is dat het maximale risico dat de provincie loopt 3 miljoen bedraagt. De kans op een risico is beneden gemiddeld en vooral aanwezig in 2011. Na 2014 vervalt dit risico, aangezien de activiteiten die de subsidieontvangers nog uitvoeren uiterlijk in 2014 worden afgerond. A 30. Saneringsprogramma Bevi ( 5 miljoen) In oktober 2004 is het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) van kracht geworden. Bevi bevat milieukwaliteitseisen om voldoende afstand te bewaren tussen risicovolle inrichtingen en kwetsbare objecten. Met de inwerkingtreding van de Bevi is het externe veiligheidsbeleid voor inrichtingen wettelijk vastgelegd. Een van de verplichtingen uit het Bevi is het uitvoeren van saneringen in het kader van plaatsgebonden risico. Indien als gevolg van de sanering het bedrijf onevenredige last ondervindt, kan het bedrijf - onder bepaalde strikte voorwaarden - een schadevergoeding aanvragen bij de provincie Noord-Holland. Wanneer de minister van VROM instemt met de toekenning, zijn de kosten echter voor rekening van het ministerie. Wij lopen dus een financieel risico ter hoogte van de te betalen schadevergoeding als het ministerie van VROM niet instemt met de te betalen schadevergoeding. Naast claims die samenhangen met bovenmatige maatregelen, kunnen ook claims optreden ten gevolge van planschade. Indien het oplossen van een saneringssituatie plaatsvindt door het aanpassen van het bestemmingsplan, kan het bedrijf, onder bepaalde strikte voorwaarden, op 228

grond van de planschaderegeling in de Wro, een schadevergoeding aanvragen. Bij aanspraak op de planschade is in eerste instantie de gemeente schadevergoedingplichtig. Aanpassing van het bestemmingsplan vanuit het saneringsprogramma vindt echter plaats op verzoek van de provincie om toekomstige saneringen te voorkomen. Mochten er claims worden ingediend, dan moeten schadebedragen van 5 miljoen in het kader van bovenmatige maatregelen, dan wel 5 miljoen in het kader van planschade niet worden uitgesloten. De kans van optreden van één van de risico s is overigens laag. Het project loopt tot 31 december 2013. A 31. Verkeerde Wet milieubeheerprocedure en fouten bij Wm-procedure ( 3 miljoen) Tijdens het vooroverleg van een Wm-procedure wordt bepaald welke procedure wordt gevolgd. De gemaakte keuze kan fout zijn. Tijdens de procedure kunnen ook fouten gemaakt worden. Voorbeelden zijn verkeerde publicatie, verkeerde adressenlijsten en dergelijke. De kans daarop is laag, maar de provincie loopt het risico dat vergunningen op grond van de Wet milieubeheer om formele redenen bij de Raad van State worden vernietigd. Mogelijk risicogevolg is dat bedrijven schadeclaims kunnen indienen en er afbreuk wordt gedaan aan het imago van de provincie. In voorkomende gevallen kunnen schadeclaims oplopen tot een bedrag van circa 3 miljoen. A 33. Schadeclaim in verband met goedkeuring bestemmingsplan Koepelbesluit ( 2,5 miljoen) Vanwege de ruimtelijke beperkingen van het Koepelbesluit en de vernietiging van dit besluit door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State kunnen wij door gedupeerde projectontwikkelaars aansprakelijk worden gesteld voor het feit dat zij hun oorspronkelijke plannen niet meer kunnen verwezenlijken. In 2001 heeft een projectontwikkelaar al een proforma schadeclaim ingediend. Het aantal nog in te dienen claims door anderen is niet bekend. Door recente ontwikkelingen en door het verstrijken van de tijd neemt de kans op meer claims echter af tot beneden gemiddeld. Niettemin blijft het risico van claims hoger dan 2,5 miljoen bestaan. De verwachte expiratiedatum van het risico is augustus 2011. B Beleidsrisico s De risico s die hier worden benoemd zijn risico s die gepaard gaan met specifieke beleidskeuzes. Het totaalbedrag van de geïnventariseerde bruto risico s is 82,5 miljoen. B 01. Brede Doeluitkering Verkeer en Vervoer ( 5 miljoen) Met ingang van begrotingsjaar 2005 is de regelgeving betreffende de Brede Doeluitkering (BDU) Verkeer en Vervoer in werking getreden en is er vanaf het uitkeringsjaar 2005 één gebundelde subsidiestroom vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu voor het verkeer- en vervoerbeleid. De voeding voor de subsidies die verstrekt worden voor de programma s kleine infrastructuur en gedragsbeïnvloeding is grotendeels afkomstig uit de BDU. Daarnaast is het programma kleine infrastructuur aangevuld met provinciale middelen. Onder de verplichtingen die opgenomen zijn onder het onderdeel Kleine infrastructuur zijn ook meerjarenverplichtingen. Provinciale Staten hebben in 2004 besloten dat wij meerjarige financiële toezeggingen binnen dit programma kunnen aangaan. Provinciale Staten hebben besloten dat bij het vervallen van de rijksuitkering deze toezeggingen gedekt worden tot een bedrag van 5 miljoen per jaar. Het risico voor de provincie is dus maximaal 5 miljoen per jaar. Wij waarderen de kans dat dit risico zich voordoet als redelijk laag. B 03. Aansluiting A9-Heiloo ( 19,6 miljoen) Als de rond 2014 te realiseren aansluiting van de Lagelaan in Heiloo op de A9 duurder wordt dan 18 miljoen (prijspeil 2004, geïndexeerd) betaalt de provincie 50% van de meerkosten tot een maximumbedrag van 5 miljoen. Het risico is eenmalig en de kans dat het zich voordoet is gemiddeld. De huidige kosten bedragen circa 19,6 miljoen. De marge in dit stadium van het project is nog groot, circa 25%. Project Wieringerrandmeer, recente ontwikkelingen Een majeur gebiedsontwikkelingsproject als het Wieringerrandmeer gaat met financiële risico's gepaard. Die hebben wij met uw Staten altijd zorgvuldig in ogenschouw genomen en tot nu toe 229

als acceptabel beoordeeld. Niettemin hebben wij in het licht van de ernstig verslechterde economische situatie in 2009 opdracht gegeven tot een audit naar de beheersbaarheid van de financiële risico's van het project. Het auditrapport maakt de omvang van die risico's nog eens ondubbelzinnig duidelijk. De vraag is of we die nog steeds als aanvaardbaar kunnen bestempelen. Een belangrijk gegeven in dit verband is, dat we de financiering van het project niet rond blijken te kunnen krijgen zonder het financiële risico voor de provincie zeer aanzienlijk te vergroten. Tegen deze achtergrond hebben wij ons gebogen over de vraag of voortzetting van het project Wieringerrandmeer mogelijk is. Uiteindelijk konden we slechts tot de conclusie komen dat het niet meer levensvatbaar is. Voortzetting zou een onverantwoord financieel risico voor de provincie met zich meebrengen. Wij achten het onontkoombaar uw Staten voor te stellen het project te beëindigen. Uw Staten beslissen hierover in het tweede kwartaal van 2011, naar verwachting op 23 mei 2011. De risico s hieronder, die betrekking hebben op de Wieringerrandmeer, zullen afhankelijk van uw besluit veranderd worden. B 04. Project Wieringerrandmeer, samenwerkingsovereenkomst 1 ( 20 miljoen) Wij zijn in overleg met toekomstige eigenaren en beheerders van het openbaar gebied om het beheer van het gebied over te dragen. De onderhandelingen over de hoogte van de vergoeding zijn gestart. Het risico treedt pas op in 2018; dit is het eerste jaar waarin een deel van het openbare gebied zou kunnen worden overgedragen. Het bruto risicobedrag bedraagt 20 miljoen. De kans dat dit risico zich zal voordoen hebben wij gewaardeerd als gemiddeld en is verder afhankelijk van het door u te nemen besluit over het project Wieringerrandmeer. Als het voorstel om te stoppen met het project wordt gevolgd, kan deze post vervallen B 05. Project Wieringerrandmeer, samenwerkingsovereenkomst 2 ( 24,5 miljoen) Wij spannen ons in om een bedrag van 24,5 miljoen aan bijdragen van derden binnen te halen. Gedacht wordt aan subsidies van het Rijk of vanuit Europa. Het risico doet zich pas voor in 2017; dit is het eerste jaar waarin een bijdrage van derden is opgenomen in de financiële planning van de Wieringerrandmeer. Er ontstaat wel in een eerder stadium zicht op de mogelijkheden door de jaarlijkse actualisatie van de business case van de Wieringerrandmeer en de verantwoording die de GEM daarover moet afleggen. De kans dat dit risico zich zal voordoen hebben wij gewaardeerd als gemiddeld en is verder afhankelijk van het door u te nemen besluit over het project Wieringerrandmeer. Als het voorstel om te stoppen met het project wordt gevolgd, kan deze post vervallen B 06. Project Wieringerrandmeer, maatschappelijke opbrengsten ( 12 miljoen) Wij spannen ons in om voor 12 miljoen aan maatschappelijke opbrengsten te realiseren. Dit zijn opbrengsten die worden ontvangen uit werkzaamheden die Wieringerrandmeer gaat doen voor Rijkswaterstaat en andere overheidsinstellingen. Deze overheidsinstellingen krijgen op deze manier een besparing op hun werkzaamheden doordat deze worden meegenomen in het project Wieringerrandmeer. Het risico doet zich pas voor in 2017; dit is het eerste jaar waarin een maatschappelijke opbrengst is voorzien. Er ontstaat wel in een eerder stadium inzicht door de jaarlijkse actualisatie van de business case van de Wieringerrandmeer en de verantwoording die GEM daarover moet afleggen. De kans dat dit risico zich zal voordoen hebben wij gewaardeerd als gemiddeld en is verder afhankelijk van het door u te nemen besluit over het project Wieringerrandmeer. Als het voorstel om te stoppen met het project wordt gevolgd, kan deze post vervallen B 71. Investeringsbudget Landelijk Gebied ( 16 miljoen) Het ministerie van Economie, Landbouw & Innovatie heeft op 20 oktober de bestuursovereenkomst ILG 2007-2013 opgeschort. Dit naar aanleiding van de in het regeerakkoord aangekondigde bezuinigingsmaatregelen op het ILG dossier. Per ultimo is de provincie voor een bedrag van 16 miljoen meer aan verplichtingen aangegaan dan zij heeft ontvangen aan rijksgelden. Dit bedrag is inclusief een verwacht tekort van 11 miljoen op de van het rijk overgenomen verplichtingen (van voor 2007). De kans dat dit risico zich zal voordoen hebben wij gewaardeerd als gemiddeld. 230

D Financieringsrisico s De risico s die tot deze categorie behoren, zijn risico s die gepaard gaan met de financiering van provinciaal beleid. Het totaalbedrag aan deze geïnventariseerde bruto risico s bedraagt 115,6 miljoen. D 01. Project Wieringerrandmeer, garantstelling ( 30 miljoen) De provincie stelt zich garant voor een lening van 30 miljoen gedurende de looptijd van het project Wieringerrandmeer. Volgens de huidige planning zal het project in 2032 gereed zijn. Na realisatie zal de lening worden afgelost en kan de garantstelling vervallen, indien het resultaat dat toelaat. Mochten zich risico s voordoen, dan zal de lening (deels) niet afgelost kunnen worden en de garantstelling worden aangesproken. Het risico doet zich pas voor in 2032; er ontstaat wel eerder inzicht door de jaarlijkse actualisatie van de business case van het Wieringerrandmeer en de verantwoording die de GEM daarover moet afleggen. Het risico bedraagt maximaal 30 miljoen. De kans dat dit risico zich zal voordoen hebben wij gewaardeerd als gemiddeld en is verder afhankelijk van het door u te nemen besluit over het project Wieringerrandmeer..Als het voorstel om te stoppen met het project wordt gevolgd, kan deze post vervallen D 02. Distriport ( 5,2 miljoen) De provincie heeft tijdelijk van de ontwikkelaars gronden overgenomen en heeft de gronden fiscaal bouwrijp gemaakt. In de overeenkomst tussen provincie en ontwikkelaars is opgenomen dat de gronden weer worden overgedragen aan de ontwikkelaars voor de ontwikkeling. Het bestemmingsplan is door de gemeente vastgesteld, echter bij de Raad van State is beroep ingesteld tegen het bestemmingsplan Distriport door een belanghebbende. De uitspraak zal naar verwachting in juni 2011 plaatsvinden. Bij een positieve besluitvorming van de Raad van State zal het bestemmingsplan onherroepelijk zijn. De provincie zal nakoming van de overeenkomst eisen. Tevens heeft de provincie een borgstellingovereenkomst met de ontwikkelaars afgesloten in 2008. De borgstelling is tot op heden nog niet ingeroepen. Het bruto risico is 5,2 miljoen. De kans dat dit risico zich zal voordoen hebben wij gewaardeerd als gering. D 50. Deposito s ( 57,9 miljoen) De provincie heeft medio 2008 deposito s tot een bedrag van 78 miljoen geplaatst bij Landsbanki in IJsland. De rating van de bank voldeed op het moment van plaatsing aan de Wet FIDO. De looptijd van de deposito s is verstreken en Landsbanki blijkt niet aan zijn financiële verplichtingen te kunnen voldoen. Het is onzeker welk gedeelte van de vordering uiteindelijk kan worden geïnd. Omdat inmiddels bekend is dat de waarde van de bezittingen van Landsbanki kleiner is dan het totaal aan vorderingen van de preferente crediteuren, waartoe Noord-Holland behoort, betekent dit dat wij niet het gehele bedrag terug zullen ontvangen. Wij hebben in de afgelopen jaren ca. 26% van de deposito s afgewaardeerd. Het bruto risico bedraagt 57,9 miljoen. De provincie heeft in samenwerking met andere gedupeerde medeoverheden een advocatenkantoor ingeschakeld om een zo groot mogelijk gedeelte van de uitgezette middelen terug te krijgen. Vanaf februari 2011 is de zaak in IJsland onder de rechter. De kans dat dit risico zich zal voordoen hebben wij gewaardeerd als gemiddeld. D 53. Boekwaarde deelnemingen ( 17,7 miljoen) De provincie beschikt over aandelen in verschillende deelnemingen. Het risico bestaat dat de provincie de boekwaarde van de deelnemingen niet kan realiseren. Daarom hebben wij rekening gehouden met de boekwaarde van de deelnemingen boven de 1 miljoen en daarover het gemiddelde berekend. Het bruto risicobedrag bedraagt dan 17,7 miljoen. De kans op dit risico is gewaardeerd als laag. D 70. ILG btw-compensatiefonds ( 4 miljoen) Het risico betreft bestaande onduidelijkheid over de mogelijkheid voor provincies om btw over inrichtingsprojecten te declareren bij het btw-compensatiefonds. De provincies zijn op voorhand gekort op hun rijksbudget voor de te declareren btw. Het mogelijke effect op het vermogen is becijferd op 4 miljoen, met een benedengemiddelde kans van optreden. 231

E Grondexploitatierisico s De risico s die tot deze categorie behoren, hebben een relatie met het grondbeleid dat is verwoord in de paragraaf Grondbeleid. Het totaalbedrag aan deze geïnventariseerde bruto risico s bedraagt 10,7 miljoen. E 01. Grondexploitatierisico s algemeen ( 10,7 miljoen) Voor de uitvoering van het provinciaal grondbeleid zijn onder meer de kredieten voor anticiperende en strategische grondaankopen beschikbaar. Vooruitlopend op concrete gebiedsontwikkelingsprojecten worden ten laste hiervan grondaankopen gedaan. Hierin ligt het risico besloten dat de economische waarde van deze grond op enig moment (in negatieve zin) afwijkt van de boekwaarde. Om dit risico af te dekken is hiervoor een bedrag in het weerstandsvermogen opgenomen. Dit bedrag is gesteld op 10% van de boekwaarde van de anticiperende, strategische en niet in de exploitatie genomen gronden ultimo. Deze boekwaarde is gesteld op 106,7 miljoen wat tot een risicobedrag resulteert ad 10,7 miljoen. De kans dat dit risico zich zal voordoen is gewaardeerd als boven gemiddeld. F Risico s Verbonden Partijen De provincie voert in bepaalde gevallen beleidsdoelstellingen uit met behulp van samenwerkingsverbanden. Wanneer er sprake is van een financieel én een bestuurlijk belang voor de provincie en wanneer het samenwerkingsverband wordt verzelfstandigd in een publiek of privaatrechtelijk rechtspersoon, wordt dit samenwerkingsverband betiteld als verbonden partij. In deze rubriek worden die risico s met betrekking tot de verbonden partijen benoemd waarvoor de provincie aansprakelijk is. Het totaalbedrag van deze geïnventariseerde bruto risico s bedraagt 29,6 miljoen. F 01. Reservering investeringsfonds RO Noordzeekanaalgebied NV (RON) ( 13,6 miljoen) Voor de uitvoering van het Masterplan Noordzeekanaalgebied is de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Noordzeekanaalgebied (RON) opgericht, met als kerntaak de ontwikkeling en herstructurering van bedrijventerreinen in het Noordzeekanaalgebied. Om de RON hierbij te faciliteren heeft de provincie een investeringskrediet van 6,8 miljoen beschikbaar gesteld voor projecten van de RON. Dit krediet plus verschuldigde rente moet de RON terugbetalen uit de resultaten van de investeringsprojecten. Bij besluit nummer 111 is op 7 november 2006 nog een krediet van 6,8 miljoen beschikbaar gesteld. Omdat echter nooit volledig vaststaat dat de projecten van de RON voldoende opleveren, bestaat een risico dat de RON niet in staat zal zijn de verstrekte kredieten ad 13,6 miljoen (volledig) af te lossen. Gezien de huidige ontwikkelingen bij de RON (tegenvallende uitgifte, financiële problemen en de noodzaak van versterking van het eigen vermogen) is het gehele bedrag als risico te kwalificeren. De kans dat dit risico zich zal voordoen is hoog. F 50. Dividenduitkering ( 16 miljoen) In de begroting 2011 is de dividenduitkering geraamd op 16 miljoen. Wij zien de dividenduitkering als een bruto risico. Omdat de dividendinkomsten onderdeel uitmaken van onze structurele dekkingsmiddelen, reserveren we volgens besluitvorming van Provinciale Staten 25% van de geraamde dividendinkomsten als onderdeel van de saldireserve. Tegelijkertijd nemen wij voor hetzelfde bedrag een netto risico op in de risicodatabase, dit is 4 miljoen. Dit houdt dus in dat wij het risico afdekken dat 25% van de geraamde bruto dividendinkomsten niet tot uitkering komt. De kans dat dit risico zich zal voordoen is laag. 232

Risico s < 2 miljoen Vanwege het vaststellen van de rapportagegrens van 2 miljoen wordt over de volgende risico s niet extern gerapporteerd. Deze risico s worden wel betrokken bij het bepalen van het risicoprofiel en de ratio weerstandsvermogen. Vervallen risico s Bij de jaarrekening zijn in totaal 7 risico s vervallen. (A34) Schadeclaim toepassing Bestuursdwang 500.000 (A35) Financiële rechtmatigheid verlening subsidies 250.000 (A70) Claims i.v.m. verleggen kabels/leidingen reconstructie van wegwerken 120.000 (A03) Herstructurering Steunfunctie-instellingen Kunst- en erfgoededucatie 1 miljoen (A06) Flexibiliseren subsidierelatie steunfunctie-instellingen 1 miljoen (A07) Monumentenwacht 100.000 (B72) Bodemsaneringswerken 2 miljoen Berekenen bruto risicobedrag Nadat risico-inventarisatie heeft plaatsgevonden, volgt het proces van risico s waarderen. Het waarderen van de risico s leidt in eerste instantie tot inzicht in het bruto risicobedrag. Onderstaande tabel geeft inzicht in het totale bruto risicobedrag, gespecificeerd naar het soort risico. In de tabel zijn, gerubriceerd naar soort risico, ook de bruto risicobedragen meegenomen voor de risico s onder de 2 miljoen. 233

Berekenen netto risicobedrag Voor het berekenen van het netto risicobedrag hebben wij aan elk risico een gewichtsfactor toegekend, afhankelijk van de kans dat het risico zich zal voordoen en het effect dat het risico heeft op het vermogen. Deze berekening wordt voor elk risico herhaald en samen vormen al deze bedragen het netto risicobedrag. Dit is het bedrag dat minimaal gedekt moet worden door de weerstandscapaciteit. Wij maken de risico s netto, omdat de kans dat alle risico s zich zouden voordoen in één collegeperiode, laat staan begrotingsjaar, nagenoeg nihil is. De risico s worden op verschillende momenten actueel en er worden beheersmaatregelen getroffen. Het is dus niet nodig het bruto bedrag te reserveren. Door het proces van risicowaardering komen wij tot de conclusie dat wij ermee kunnen volstaan minimaal 60 % van het totale bruto risicobedrag te reserveren in de weerstandscapaciteit. De uitkomst van deze berekening, 166 miljoen, relateren wij aan het begrotingstotaal, waardoor wij een risicoprofiel voor de huidige begroting kunnen bepalen. Wat mag het kosten? Wat is het weerstandsvermogen? Is de weerstandscapaciteit dekkend? De omvang van de weerstandscapaciteit van de provincie geeft inzicht in het vermogen om calamiteiten en financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van de bestaande taken. Dit 'vermogen' is het geheel van middelen en mogelijkheden binnen de financiële positie van de provincie die wij als 'vrij aanwendbaar' aanmerken. Het gaat 234

dus om vrij aanwendbare middelen waar geen enkele verplichting tegenover mag staan en om mogelijk alsnog te genereren inkomsten. In overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) maken we bij de opbouw en samenstelling van de weerstandscapaciteit onderscheid tussen incidentele en structurele componenten. Met het vaststellen van de kadernota Weerstandsvermogen en risicomanagement is bepaald hoe deze capaciteit is samengesteld. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve 1. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de onbenutte belastingcapaciteit, onvoorzien en de meerjarige begrotingsruimte. De provincie hanteert het dynamisch weerstandsvermogen om te bepalen in hoeverre de risico s zijn afgedekt. Dynamisch (meerjarig) omdat wij vooral geïnteresseerd zijn in hoeverre we structureel risico s kunnen afdekken anders dan incidenteel (statisch weerstandsvermogen). In het laatste geval zijn de mogelijkheden voor risicodekking direct uitgeput indien de incidentele capaciteit volledig wordt ingezet. Volgens de doorrekening van de financiële positie beschikt de provincie Noord-Holland bij het samenstellen van deze begroting over de volgende aanwendbare reservebestanddelen. Saldireserve De hoogte van de algemene reserve bedraagt minimaal 25% van de structurele algemene dekkingsmiddelen van de laatst bekende jaarrekening en is minimaal gelijk aan het netto risicobedrag. De hoogte van de algemene reserve ultimo bedraagt 228 miljoen. Hiervan is in totaal 41,8 miljoen bestuurlijk geoormerkt ( 29,7 miljoen ivm vervroegd afschrijven van investeringen met maatschappelijk nut en 12,1 miljoen ivm het sluitend maken van de begroting 2011). De hoogte van de algemene reserve ultimo exclusief de hierboven genoemde bestuurlijk geoormerkte middelen bedraagt 186,2 miljoen. De omvang van de structurele algemene dekkingsmiddelen bedraagt 389 miljoen en 25% hiervan komt overeen met 97 miljoen. Het netto risicobedrag is zoals eerder berekend 166 miljoen. Geconcludeerd mag worden dat de hoogte van de algemene reserve (exclusief bestuurlijk geoormerkte middelen) ad 186,2 miljoen voldoet zowel aan het vereiste minimum van 25% van de structurele algemene dekkingsmiddelen ad 97 miljoen alsook aan het criterium dat het minimaal gelijk moet zijn aan het netto risicobedrag ad 166 miljoen. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit wordt meerjarig berekend. Elk jaar wordt van de onbenutte belastingcapaciteit van de drie jaren volgend op het begrotingsjaar het gemiddelde berekend voor vier jaar (inclusief het begrotingsjaar). De onbenutte belastingcapaciteit over het huidige begrotingsjaar wordt niet meegenomen, omdat het wettelijk niet toegestaan is de belastingen gedurende het begrotingsjaar te verhogen. Het resultaat voegen wij toe aan het overzicht van het dynamisch weerstandsvermogen. 1 Met de vaststelling van de doorlichting Reserves en voorzieningen hebben Provinciale Staten op 8 februari de reserve Grondbeleid opgeheven. Deze maakt daardoor geen deel meer uit van de algemene reserve. 235

Meerjarenbegrotingruimte De meerjarige begrotingsruimte is onderdeel van de berekening van de structurele weerstandscapaciteit. Elk jaar wordt van de meerjarige begrotingsruimte van de drie jaren volgend op het begrotingsjaar het gemiddelde berekend voor vier jaar (inclusief het begrotingsjaar). De begrotingsruimte in het begrotingsjaar zelf wordt namelijk verrekend met de algemene reserve. Het resultaat voegen wij toe aan het overzicht van het dynamisch weerstandsvermogen. Dynamisch weerstandsvermogen Het dynamisch weerstandsvermogen bepaalt de mate waarin tegenvallers opgevangen kunnen worden zonder dat dit consequenties heeft voor meerdere begrotingsjaren. Dit wordt berekend door het gemiddelde over vier jaar van de minimale incidentele weerstandscapaciteit te vermeerderen met de gemiddelde structurele weerstandscapaciteit in de meerjarenbegroting. Dit komt op 167,8 miljoen. Conclusies over het weerstandsvermogen De 26 risico s met mogelijk financiële consequenties en gekwantificeerde financiële tegenvallers die daaruit kunnen voortvloeien, bedragen bruto 276 miljoen en netto 166 miljoen. Hierbij wordt opgemerkt dat niet alle risico s voor het volledige bedrag en binnen één jaar tot uiting zullen komen. Dat hangt af van de verwachte afwikkelingsdatum, de feitelijke risicoverloop en het effect van de ingezette beheersmaatregelen. Er zijn immers maatregelen getroffen om de desbetreffende risico s te verkleinen en hun gevolgen te beperken. Het netto risicobedrag ad 166 miljoen moet worden vergeleken met de dynamische weerstandscapaciteit ad 167,8 miljoen. De dynamische weerstandscapaciteit is voldoende ter afdekking van de financiële gevolgen van de geïnventariseerde risico s die zich kunnen voordoen. Het dynamisch weerstandsvermogen, berekend als de verhouding tussen de dynamische weerstandscapaciteit en het netto risicobedrag, is 1,01. Dit is een waarde die binnen de minimale bandbreedte van 1,0 tot 1,5 ligt. Voorziening financiële risico s Als onderdeel van ons provinciaal risicomanagementbeleid houden wij een voorziening aan voor risico s waarvan wij met vrij grote zekerheid kunnen verwachten dat die voor de provincie in de toekomst een uitgavenpost zullen gaan vormen en waarvan de hoogte redelijkerwijze valt te benaderen. Hiervan is bijvoorbeeld sprake bij een (voorlopige) rechterlijke uitspraak in ons nadeel. Op dit moment voorzien wij een risico van 10,9 miljoen dat met vrij grote zekerheid tot besteding zal komen. Deze middelen zijn gereserveerd in de voorziening financiële risico s. De voeding van de voorziening wordt gedekt via de reserve UNA. 236

Risico matrix 237

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.3.1 Algemeen De provincie beheert wegen, fietspaden, openbaar vervoersinfrastructuur, vaarwegen en gebouwen. Onderdeel van de beheertaak is de wettelijke zorgplicht om deze kapitaalgoederen volgens afgesproken kwaliteitseisen in stand te houden door middel van onderhoud en vervanging. Hiermee worden de functionaliteit en kwaliteit van deze kapitaalgoederen op peil gehouden en wordt kapitaalvernietiging voorkomen. De provincie Noord-Holland heeft ca. 625 km wegen, 390 km fietspaden, 35 km vrijliggende busbanen, 25 km vaarwegen en 496 kunstwerken in beheer. De instandhouding van de provinciale infrastructuur en gebouwen is een veelomvattende en verantwoordelijke taak. In onderstaande tabel zijn de beschikbare budgetten met de werkelijke uitgaven weergegeven. Beheer en onderhoud kapitaalgoederen in (excl apparaatskosten) Beschikbaar Besteed Verschil a. Onderhoud wegen (incl. groen) 42.455.100 42.648.372 193.272- b. Onderhoud vaarwegen 11.140.000 10.444.988 695.012 c. Groot onderhoud gebouwen 330.000 161.000 169.000 d. Regulier onderhoud gebouwen 360.000 261.500 98.500 Totaal onderhoud kapitaalgoederen 54.285.100 53.515.860 769.240 3.3.2 Infrastructuur Nota kapitaalgoederen Om op adequate wijze invulling te geven aan de instandhoudingstaak is in vorm gegeven aan een verdere invulling van een planmatige en gestructureerde aanpak. Om deze aanpak te borgen is de nota kapitaalgoederen opgesteld. Het doel van deze nota Onderhoud kapitaalgoederen is om inzicht te geven in de beleidsvisie, de relatie van deze visie met de diverse programma s en de consequenties van deze beleidsvisie (met name ook financieel). De nota Onderhoud kapitaalgoederen beperkt zich daarbij tot infrastructurele kapitaalgoederen met maatschappelijk nut die vallen binnen de openbare ruimte. Met de nota Onderhoud kapitaalgoederen wordt invulling gegeven aan de gestelde speerpunten uit de begroting, te weten: Kaderstelling. Deze kaders bestaan uit wet- en regelgeving, beleid en daarvan afgeleide normen en richtlijnen, die leidend zijn voor de instandhoudingstaak. De kwaliteitsafspraken ten aanzien van wegen en de daaruit af te leiden normkosten zijn herijkt; Maatregelenprogrammering. Om invulling te geven aan de gestelde functies en kwaliteitskaders voor het areaal is een vertaling gemaakt naar te nemen onderhoudsmaatregelen. De onderhoudsmaatregelen zijn daarbij opgenomen in het Provinciaal Meerjarenprogramma Onderhoud (PMO) 2011-2015. Het PMO geeft voor de netwerken wegen, fietspaden, vaarwegen en openbaar vervoer een overzicht van de instandhoudingmaatregelen voor de komende jaren. Van 238

deze maatregelen is een raming gemaakt van de kosten. Het PMO dient daarmee als uitgangspunt bij de te plannen onderhoudsprojecten voor de komende jaren en vormt daarmee een voortschrijdend vijfjaren programma dat jaarlijks wordt herzien; Uitvoering. De jaarschijf uit het PMO -2014 is in uitvoering genomen. kenmerkt zich hierbij dat er onvoldoende middelen beschikbaar waren om het gehele geplande programma uit te voeren. Door het niet uitvoeren van alle geplande maatregelen is er voor wegen sprake van een achterstand in de uitvoering. In is een maatregelenpakket van 11 miljoen doorgeschoven naar 2011. De nota Onderhoud kapitaalgoederen en de vertaling van de consequenties hieruit zijn ter vaststelling voorgelegd aan Provinciale Staten. De belangrijkste besluitpunten hierbij zijn: de Nota Onderhoud kapitaalgoederen als kader te hanteren voor de werkwijze rond het beheer van de provinciale infrastructuur; de kwaliteitsniveaus van de infrastructurele kapitaalgoederen te handhaven op het huidige vastgestelde niveau en die voor hoogwaardig openbaar vervoer vast te stellen op R voor de infrastructuur en R+ voor de haltevoorzieningen; ter dekking van de beheerlasten er voor te kiezen de vervangingsinvesteringen te activeren, de kapitaalslasten ten laste van de stelpost Infra Nieuw Beleid uit de Begroting 2011 te brengen en de mogelijkheid te onderzoeken om op termijn te gaan werken met contractvormen waarin nieuw werk en onderhoud op netwerken wordt aanbesteed en waarbij betaling geschiedt op basis van beschikbaarheid (bijv. DBFM). bij toekomstige besluitvorming over infrastructuuraanleg expliciet de beheerlasten te betrekken bij de afweging, als ook de consequenties van het niet volgen van de uit oogpunt van beheerkosten meest gunstige programmering; met ingang van het begrotingsjaar 2011 een voorziening Groot Onderhoud in te richten voor het groot onderhoud om zodoende fluctuaties in het meerjarenprogramma op te kunnen vangen; GS opdracht te geven ten opzichte van de gangbare normering 10% efficiencykorting op variabel onderhoud wegen toe te passen (te bereiken door invoering trajectbenadering, bundelen nieuw werk en onderhoud, samenhangende uitvoering PMI/PMO). De nota Onderhoud kapitaalgoederen is op 31 januari 2011 behandeld in Provinciale Staten. Zij hebben unaniem ingestemd met de nota. Het opstellen van beheer- en instandhoudingsplannen Op basis van de vastgestelde kwaliteitsniveaus worden de beheer- en instandhoudingsplannen verder ingevuld. In zijn de beheerplannen in concept gereed gekomen. Afronding van de beheerplannen is afhankelijk van de vastgestelde kwaliteitsniveaus. Middels de nota kapitaalgoederen worden niet alleen de kwaliteitsniveaus voor wegen, fietspaden en vaarwegen vastgesteld, maar worden tevens de kwaliteitsniveaus voor de openbaar vervoer infrastructuur vastgesteld. Het actualiseren en completeren van alle relevante areaalgegevens (aard, omvang en kwaliteit) In zijn de areaalgegevens verder geïnventariseerd. Daarbij is een deel van het beschikbare archief gedigitaliseerd en daarmee ontsloten voor gebruik. Het grootste deel van het in beheer zijnde areaal is in de vorige eeuw aangelegd. Van belang is dan ook in hoeverre wegen en vaarwegen technisch afgeschreven zijn. Voor wegen maakt de CROW-systematiek gebruik van een theoretische technische afschrijvingstermijn van 34 jaar. Met andere woorden; na 34 jaar kan rehabilitatie aan de orde zijn. Teruggerekend betekent dit dat alle wegen welke voor 1975 zijn aangelegd of voor het laatst grootschalig zijn gerehabiliteerd in de komende periode aan rehabilitatie toe zijn. Uit de gegevens leiden we af dat circa 71% van de wegen, in beheer bij de provincie, in de komende periode toe zijn aan rehabilitatie of vervanging. Ook voor kunstwerken is een soortgelijke inventarisatie gedaan. Wat opvalt, is dat een groot aantal kunstwerken is gebouwd tot en met 1939. Wanneer uit wordt gegaan van een levensduur van 60 en 80 jaar ligt het aantal kunstwerken dat de komende tien jaar het einde van de technische levensduur bereikt rond de 30%. Dit betekent dat er de komende jaren kunstwerken moeten worden vervangen. 239

Daarnaast is van 108 kunstwerken (duikerconstructies) onbekend wat het jaar van aanleg is. Het ontbreken van deze gegevens wordt vooral veroorzaakt door het niet goed beheren van het archief in het verleden. Door het digitaliseren van archiefgegevens en het daarmee ontsluiten van data wordt verwacht eind 2011 deze gegevens op orde te hebben. Tevens worden er sterkteberekeningen uitgevoerd van ca. 50 maatgevende kunstwerken. Op deze wijze kan voor de kunstwerken waarvan de gegevens van ontbreken een indicatie worden gegeven van de maximale belastingssterkte en de daarbij behorende beheermaatregelen. Dit onderzoek is eind 2011 gereed. Naast de leeftijdsopbouw is de staat van onderhoud van het areaal belangrijke input om te bepalen of, en in welke mate er onderhoudsmaatregelen nodig zijn. Dit kan door middel van inspecties en metingen worden vastgesteld. Het Provinciaal Inspectie Meerjaren Programma (PIMP) moet inzicht bieden in alle benodigde inspecties en onderzoeken die nodig zijn om de kapitaalgoederen goed te kunnen beheren. Binnen het PIMP onderscheiden we drie verschillende uitgangspunten waarop inspecties zijn gebaseerd: - Wettelijk verplichte inspecties (Arbo-wet, wegenwet, etc.); - Instandhoudinginspecties (gericht op de technische staat van onderhoud); - Kwaliteitstoetsen (gericht op het toetsen of aan de afgesproken kwaliteitsniveaus en beleidsdoelstellingen wordt voldaan). Het samenspel van de inspecties geeft een beeld van de werkelijke onderhoudstoestand en biedt de mogelijkheid om op basis van leeftijd en toestand een keuze te maken met betrekking tot de te nemen maatregelen. Het aanschaffen en implementeren van een integraal geautomatiseerd beheersysteem (Ideaal Areaal) Zoals eerder aangegeven spelen leeftijd, hoeveelheid en toestand een belangrijke rol in het bepalen van de beheerkosten. Herkenbaar is echter dat de hiervoor genoemde data lang niet altijd volledig of actueel is. Dit wordt met name veroorzaakt doordat de areaaldata in verschillende archieven en op verschillende wijze is opgeslagen. Naast dat nog veel areaaldata alleen op papier aanwezig is, en daardoor moeilijk ontsluitbaar, is ook veel digitale data versnipperd opgeslagen wat het raadplegen en gebruiken van deze data moeizaam maakt. Omdat deze data essentieel is bij het bepalen van de beheerkosten en het bepalen van te nemen onderhoudsmaatregelen heeft de provincie Noord-Holland er in 2008 voor gekozen om een geautomatiseerd systeem aan te schaffen. Onder de projectnaam Ideaal Areaal is eind 2009 het systeem XEIZ aangeschaft. Verbeteren van de maatregelenprogrammering Sinds 2008 wordt binnen de directie Beheer en Uitvoering gewerkt aan het zogenoemde gebruikersgericht netwerkbeheer. In de gebruikersgerichte benadering staat de gebruiker centraal, waarbij de overlast voor de gebruiker tot een minimum wordt beperkt. Centraal staat de bundeling van maatregelen aan het infrastructurele netwerk, waarbij de maatregelen aan alle objecten of onderdelen van objecten binnen een traject gemiddeld eens in de 12 jaar gelijktijdig worden uitgevoerd. Een traject is daarbij een functionele eenheid bestaande uit één of meerdere aaneengesloten wegdelen waarbij sprake is van vergelijkbaar gebruik, eisen of aard. Gebleken is dat na gemiddeld 12 jaar het optimale onderhoudsmoment op een traject is. Na 12 jaar is het maatgevende object (de verhardingsconstructie) in de regel aan grootschalig onderhoud toe. Gebruikte materialen en intensiteit van gebruik kunnen er toe leiden dat van het gemiddelde wordt afgeweken. Voor de onderhoudsmaatregelen binnen een traject zijn de functie, kwaliteitsniveaus van de infrastructuur en de doorstroming leidend. Het verbeteren van de productie van de voorbereiding en uitvoering van maatregelen In is de maatregelenprogrammering verder geoptimaliseerd. In het Provinciaal Meerjarenprogramma Onderhoud 2011-2015 is de trajectbenadering verregaand doorgevoerd. Daarnaast is in de nota kapitaalgoederen een aanzet gegeven voor integratie van onderhoud en vervangingsmaatregelen aan de infrastructuur. 240

Wegen en fietspaden Provinciale Staten hebben in 2003 een onderhoudsnorm voor de provinciale wegen en fietspaden vastgesteld. In is deze onderhoudsnorm (kwaliteitsniveau) geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie zijn kwaliteitcatalogi ontwikkeld voor de 3 netwerken (wegen inclusief fietspaden, openbaar vervoer en vaarwegen). De kwaliteitscatalogi zijn een hulpmiddel om over kwaliteit te kunnen discussiëren. Om een voorbeeld te noemen: bij een gegeven hoeveelheid zwerfvuil zal de één dit een acceptabel beeld vinden, terwijl de ander het beneden alle peil vindt. Als beiden hetzelfde begrippenkader hanteren, zal de discussie soepeler verlopen. De kwaliteitscatalogi bieden dit gewenste begrippenkader. Net als de winterperiode 2008-2009 heeft ook de winterperiode 2009- zich gekenmerkt door een aantal strenge vorstperiodes. Als gevolg van deze vorstperiodes zijn een aantal wegvakken sneller gedegradeerd dan verwacht. Het gevolg hiervan is geoormerkt als vorstschade. De totale omvang van deze schade bedroeg in een bedrag van 4.830.750. Hiervan kon een deel ( 1 miljoen) in het reguliere programma worden opgevangen en is bij Zomernota een extra budget aangevraagd en gehonoreerd om toch aan de afgesproken kwaliteitsniveaus te kunnen voldoen. Ook hebben de vorstperiodes geresulteerd in extra gladheidbestrijding en spoedreparaties aan het wegdek. Hiervoor is bij Zomernota extra budget verstrekt van 3.485.000. Openbaar vervoerinfrastructuur In de nota Onderhoud kapitaalgoederen wordt tevens een voorstel gedaan om de kwaliteitniveaus voor de openbaar vervoerinfrastructuur vast te stellen. De provincie Noord-Holland beheert de Abdijtunnel in het tracé van de Zuidtangent. Deze tunnel moet voldoen aan de tunnelwetgeving. De provincie is daarvoor als tunnelbeheerder verantwoordelijk. Wijzigingen in de tunnelwet- en regelgeving in 2006 leiden tot het nemen van maatregelen om het veiligheidsniveau te verhogen en te voldoen aan de nieuwe eisen, uiterlijk op 1 mei 2014. De afgelopen periode zijn een aantal onderzoeken uitgevoerd ten behoeve van het maken van een gedegen afweging ten aanzien van de maatregelen om deze tunnel te laten voldoen aan de wetgeving. De keuze voor de maatregelen zal in 2011 aan de politiek worden voorgelegd Daarnaast zijn een aantal relatief eenvoudige maatregelen genomen die de veiligheid in de Abdijtunnel hebben verbeterd, zoals het beter accentueren van de vluchtdeuren en aanbrengen van nieuwe pictogrammen boven de vluchtdeuren en hulpposten. Verder is er in samenwerking met de hulpdiensten een calamiteitenbestrijdingsplan opgesteld en heeft er in een grote multidisciplinaire oefening met alle hulpdiensten plaatsgevonden in de Abdijtunnel. Tijdens deze oefening zijn een aantal verbeterpunten geconstateerd. Deze worden onderzocht en in overleg met de betrokken partijen zal het calamiteitenbestrijdingsplan worden bijgewerkt. Tegelijkertijd zullen de onderliggende procedures bij de provinciale afdelingen worden gecontroleerd en, waar nodig, aangepast Ook is er een nieuw Rampenbestrijdingsplan van Schiphol uitgekomen, waarbij nu het scenario ongeval in de tunnel is opgenomen. De verschillende aspecten van de diverse plannen en procedures zullen worden geanalyseerd, zodat eventuele knelpunten kunnen worden weggenomen. Vaarwegen Voor de provinciale vaarweginfrastructuur zijn door de Provinciale Staten de kwaliteitsniveaus, in tegenstelling tot die bij wegen en fietspaden, niet voor alle onderdelen expliciet vastgesteld. Het onderhoud aan de vaarwegen vindt plaats op basis van de beheerstrategie van risicogestuurd beheer. Bij het variabel onderhoud aan de vaarwegen onderkennen we een aantal onderdelen, waarvan oevers, bodems en bruggen en sluizen de belangrijkste zijn. Oevers Bij het vervangen van de oevers is het achterstallig onderhoud langs het Noordhollandsch Kanaal in uitvoering. De uitvoering van deze projecten is in 2006 gestart en zal naar verwachting eind 2011 zijn afgerond. 241

Wat betreft onderhoud aan het Noordhollandsch Kanaal (financiering uit de reserve groot onderhoud wegen/vaarwegen) zijn in gerealiseerd: - het traject Alkmaar Akersloot (Saskerleidam thans in uitvoering); - diverse oevergedeelten ten noorden van Alkmaar. Daarmee is ongeveer 75% van het meerjarig programma Vervangen Oevers Noordhollandsch Kanaal gerealiseerd. De stand van zaken van de oeverprojecten (financiering uit het budget variabel onderhoud vaarwegen) is: - Kolhornerdiep en Westfriesevaart (gerealiseerd); - Oevers Amstel te Ouderkerk (voorbereid en in uitvoering); - Oevers van het traject Broekervaart zijn samen met baggerwerkzaamheden voorbereid en worden uitgevoerd in 2011. Bodems Voor het uitvoeringsprogramma baggeren is een bedrag van 30 miljoen beschikbaar, waarvoor ca. 15 miljoen verplichtingen zijn aangegaan. De kosten van het baggeren van de Westfriesche Vaart zijn in het programma niet geraamd, maar de voorbereiding is wel gestart vanwege de klachten over de bevaarbaarheid van deze vaart en het besluit van PS om met grotere schepen via de Westfriesche Sluis van deze route gebruik te gaan maken. De voorbereiding en uitvoering van de projecten uit het baggerprogramma liggen op schema. Het baggerwerk Alkmaar (traject Noordhollandsch Kanaal Alkmaar en Hoornse vaart) en het baggerwerk Noordhollandsch Kanaal Akersloot Amsterdam zijn gerealiseerd in. De totale kosten van deze projecten ten laste van het baggerprogramma zijn ca. 10 miljoen. De voorbereiding van de Broekervaart stagneert vanwege de onzekerheden met de oeverconstructie. Dit risico zal eerst in kaart gebracht dienen te worden alvorens verantwoord gebaggerd kan worden. De voorbereiding van de Amstel en de Ringvaart gebeurt in samenwerking met de betrokken waterschappen respectievelijk Waternet en Hoogheemraadschap van Rijnland. Dit betekent dat de kosten ook verdeeld zullen worden. Pas als er overeenkomsten voor de uitvoering zijn opgesteld, zal duidelijk zijn of het aanwezige budget voldoende is voor uitvoering van het programma. Kunstwerken In is onderhoud gepleegd aan onderdelen van een aantal beweegbare bruggen. Daarnaast is het grootschalige onderhoud aan de Vissersbrug (ter hoogte van Den Helder) voorbereid en aanbesteed. Vervangingsprogramma kunstwerken Veel provinciale bruggen en sluizen stammen uit de jaren 30 van de vorige eeuw, waardoor zij de komende jaren het einde van de levensduur bereiken. Dit houdt in dat instandhouding met de gebruikelijke maatregelen van onderhoud niet meer mogelijk is, maar vervanging van gehele constructie nodig is. Hiervoor zijn in de provinciale begroting geen structurele middelen opgenomen, zodat er ten behoeve van het waarborgen van de veiligheid en bereikbaarheid structureel extra middelen ter beschikking moeten komen. Vanaf 2007 wordt op basis van een eenmalig krediet van 20 miljoen gewerkt aan een vervangingsprogramma van kunstwerken voor de periode 2007-2011. In de Lentenota 2008 is nog eens een bedrag van 29 miljoen ter beschikking gesteld voor een 2e tranche vervanging kunstwerken. In totaal is dus 49 miljoen ter beschikking voor een vervangingsprogramma kunstwerken. De dekking van deze bedragen is gevonden door inzet van de afkoopsom van het Rijk ten behoeve van het beheer en onderhoud van het Noordhollandsch Kanaal. De voorbereiding van de vervanging van bruggen die het programma zijn opgenomen is in volle gang. De Burenbrug, Waardpolderbrug, Praamtochtbrug en de brug bij Slootdorp zijn in afgerond. De Kraspolderbrug, Rietvinkbrug, brug bij Schardam, Mielbrug, Hemmerbrug Lutjewinklerbrug en Groetpolderbrug zijn in uitvoering en worden in de loop van 2011 weer beschikbaar voor het gebruik. 242

De vervanging van de remmingwerken van de Cruqiuis- en de Irenebrug zijn momenteel in uitvoering en worden in 2011 opgeleverd. De voorbereiding van renovatie van de twee sluizen Tolhuissluis en de Willem I sluis is in uitvoering. De vervanging van de houten sluisdeuren zijn in aanbesteed. De Bosrandbrug is in voorbereiding, de vervanging hiervan zal in het derde kwartaal van 2011 aanvangen. De brug zal in de loop van 2012 weer beschikbaar zijn voor het verkeer. 3.3.3 Gebouwen De provincie Noord-Holland beheert en onderhoudt de volgende panden in Haarlem: Paviljoen Welgelegen Dreef 1, de dokterswoning Dreef 3 Houtplein 33 (incl. winkels en kantoorruimte) Zijlweg 245 (incl. Schoonzichtlaan 2 en 8) Florapark 5 en 6 Frederikspark 10 en 12 Paviljoenslaan 3, 5, 7/9 De panden zijn grotendeels bestemd voor de huisvesting van medewerkers. Een deel van de panden wordt verhuurd als winkel- of kantoorruimte. Voor al deze panden bestaat een meerjaren onderhoudsplan gebouwen. Dit meerjaren onderhoudsplan omvat al het planmatig bouwkundig onderhoud, vooral aan de buitenzijde van een gebouw, inclusief voorzieningen als hekwerk, buitenmuren, bestrating, enzovoort. Ook het vervangen van centrale verwarmingsinstallaties is opgenomen in het plan. Het onderhoudsplan heeft een looptijd van 30 jaar. Om de drie jaar vindt inspectie plaats, waarna aanpassing volgt van de (financiële) planning. Het onderhoud van de dienstwoningen Welgelegenstraat (Haarlem) en Mercurius (Wormer) is direct uit de programmabudgetten betaald. Het onderhoud op deze panden wordt (zo nodig) op de programma s toegelicht. Bovenstaand geldt tevens voor de panden waar medewerkers van Beheer en Uitvoering worden gehuisvest voor steunpunten wegen en vaarwegen en de onderkomens van de muskusrattenbestrijders. Het onderhoudsplan hebben wij deels conform planning en binnen het beschikbare budget uitgevoerd. Twee kantoorvilla s zijn geschilderd en bij twee andere kantoorvilla s is tijdens de inspectie houtrot aangetroffen, waardoor het schilderwerk is doorgeschoven naar 2011. De onderhoudswerkzaamheden aan de panden Houtplein 33 en Zijlweg 245 zijn vanwege de aanstaande renovatie respectievelijk de mogelijke afstoting tot een minimum beperkt. De verhuur van de winkels en de kantoorpanden aan het Houtplein hebben wij in dit kader overigens stopgezet. De huurders hebben de ruimtes verlaten. Tijdelijke huisvesting Vanwege de renovatie van het kantoorpand aan het Houtplein 33 en het voorgenomen afstoten van het kantoorpand aan de Zijlweg 245 hebben wij gedurende de renovatie een viertal panden tijdelijk gehuurd, te weten: Ceylonpoort 5-25 Surinameweg 11 Richard Holkade 8 Dreef 32 De ambtelijke organisatie heeft deze panden per oktober betrokken. 243

3.4 Financiering 3.4.1 Wat hebben we bereikt? De financiering van de provincie Noord-Holland vindt plaats binnen de voorwaarden van de Wet financiering decentrale overheden. Het belangrijkste uitgangspunt van deze wet is het is het beheersen van de uit de Treasuryfunctie voortvloeiende risico s. De Treasuryfunctie omvat alle activiteiten gericht op het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële stromen en de hieraan verbonden risico s. Het treasurybeleid beslaat de doelstellingen, de richtlijnen en de limieten, die voor het uitvoeren van de Treasuryfunctie zijn vastgesteld. De wettelijke kaders zijn vastgelegd in: Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) Besluit leningvoorwaarden decentrale overheden Ministeriële regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden Verordening financieel beheer Noord-Holland Treasurystatuut Provincie Noord-Holland 2 In deze wettelijke kaders is onder meer vastgelegd dat het aangaan en verstrekken van leningen evenals het verlenen van garanties alleen is toegestaan uit hoofde van de publieke taak. Uitzettingen of derivaten moeten een prudent karakter hebben en niet zijn gericht op het genereren van inkomen door het lopen van overmatig risico. In de ministeriële regeling is geëxpliciteerd wat minimaal onder prudente uitzettingen en een prudent gebruik van derivaten moet worden verstaan. De voorschriften richten zich op de tegenpartij (debiteurenrisico) en op het type instrument (marktrisico). De nieuwe verordening en het treasurystatuut zijn begin geactualiseerd als gevolg van het professionaliseringstraject, dat is ingezet na de aanbevelingen van het onderzoeksrapport Triple R Regels, Rendement en Risico. De belangrijkste doelstellingen bij het uitvoeren van het treasurybeleid zijn in de nieuwe verordening en het treasurystatuut vastgelegd: Zorgen voor de tijdige beschikbaarheid van de nodige financiële middelen Beheersen van financiële risico s Minimaliseren van de kosten bij het beheren van geldstromen en financiële posities Met de keuze voor het integraal schatkistbankieren (besluit Provinciale Staten november 2009) hebben wij in de uit de Treasuryfunctie voortvloeiende risico s zoveel mogelijk kunnen beperken. Het debiteurenrisico is nihil, omdat de staat niet failliet zal gaan. De provincie loopt door de keuze voor schatkistbankieren geen koersrisico, aangezien de staat alleen de mogelijkheid geeft middelen uit te zetten in deposito s. De hoofdsom blijft bij deposito s te allen tijde in tact. Ook van valutarisico s is geen sprake, aangezien de staat alleen euro s accepteert. In het uitvoeren van het treasurybeleid hebben wij in daarom vooral gestuurd op het beheersen van het renterisico en het liquiditeitsrisico. Het renterisico is het risico van een lager financieel resultaat als gevolg van renterisico s. Het liquiditeitsrisico is het risico van wijzigingen in liquiditeitenplanning, waardoor financieringskosten hoger uitvallen. 2 Het doel is (overeenkomstig de verordening financieel beheer) het treasurystatuut één keer in de vier jaar te actualiseren. Provinciale Staten hebben het geldende treasurystatuut Noord-Holland vastgesteld op 8 februari (voordrachtnummer 01/). 244

3.4.2 Wat hebben wij daarvoor gedaan? Voor het bepalen van de hoogte, de looptijd en het rentepercentage van de bij de staat (schatkistbankieren) in deposito te zetten bedragen bij de staat hebben wij in bij elke uitzetting gebruik gemaakt van liquiditeitsprognoses en renteverwachtingen. Deze instrumenten zijn in het voorjaar van geactualiseerd, waardoor deze beter toepasbaar waren in de afwegingen. Liquiditeitsprognoses: In de eerste helft van hebben wij een prognosemodel opgesteld waarmee, op basis van alle in- en uitgaande kasstromen van de provincie, een prognose wordt gegenereerd van de liquiditeitsbehoefte op de korte, middellange en lange termijn. Deze prognose heeft een belangrijke basis voor het uitzetten van tijdelijk beschikbare financiële middelen in deposito s gevormd. In hebben wij mede als gevolg van de liquiditeitsprognoes geen liquiditeitsproblemen ondervonden. De liquiditeitsprognoses zijn in ontwikkeling en voorspellen steeds beter de werkelijkheid. Renteverwachtingen: Een tweede belangrijke basis is de renteverwachting, die wij ingaande ieder kwartaal hebben opgesteld met twee of drie rentevisies van verschillende banken. De rente op schatkistdeposito s kende een piek bij 12 maanden. Pas bij een uitzetting voor 4 tot 5 jaar werd dit renteniveau overschreden. Het advies over was daarom om middelen tot 12 maanden uit te zetten. Eind was een bedrag van 910 miljoen in deposito geplaatst. In dit bedrag is rekening gehouden met de afwaardering met 26 % van de uitstaande deposito s bij Landsbanki. Daarnaast zijn in de bedragen begrepen de bijdragen van derden in de financiering van het N 201-project. Ultimo is dit een bedrag van 208,4 miljoen inclusief de rentebaten. Kasgeldlimiet/Renterisiconorm De Wet fido stelt normen voor de hoogte van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Bij het uitvoeren van het treasurybeleid is de provincie Noord-Holland in binnen deze normen gebleven. De maat voor het renterisico op de vlottende schuld is de kasgeldlimiet. Voor de provinciale overheden geldt voor een kasgeldlimiet van 7%3. De grondslag voor het berekenen van de kasgeldlimiet is de omvang van de begroting van het betreffende boekjaar. De grondslag voor bedroeg 619,9 miljoen. Vervolgens wordt de toegestane omvang van de kasgeldlimiet bepaald. Uitgaande van 7% betekent dit voor een kasgeldlimiet van 43,4 miljoen voor. De provincie had in geen kasgeldleningen. De kasgeldlimiet is in daarom niet overschreden. De maat voor het renterisico op de vaste schuld (zowel opgenomen als uitgezette) is de renterisiconorm. De renterisiconorm is een bij ministeriële regeling aangegeven percentage van 20%4 over de stand van de vaste schuld per 1 januari van enig begrotingsjaar. De renterisiconorm is bedoeld om (her)financiering van de meerjarige leningen over de jaren te spreiden. Dit is echter voor de provincie Noord-Holland niet aan de orde. In zijn geen nieuwe leningen aangetrokken en daarmee is geen sprake van (her)financiering. De provincie had per 1 januari een opgenomen annuïtaire lening van 50 miljoen met een oorspronkelijke looptijd van 25 jaar en met een vast rentepercentage van 4,779. De restantschuld per 31 december bedraagt 46,6 miljoen. 3.4.3 Wat mag het kosten? Wat brengt het op? De feitelijke realisatie van het treasurybeleid is weerspiegeld in het renteresultaat van de provincie over het jaar. Wij hebben in een renteresultaat op werkelijke rentelasten/baten behaald van 8,3 miljoen. Dit is hoger dan de raming van 6,9 miljoen. De hogere rente is behaald op de uitstaande depositio s. Het renteresultaat over is als volgt opgebouwd: 3 Artikel 2, lid 1a van de Wet Fido. 4 Artikel 2 lid 2a van de Wet Fido. 245

Rentekosten op opgenomen kortlopende kasmiddelen en provisie geldleningen (-/- 0,2 miljoen) Rentekosten op opgenomen langlopende geldleningen (-/- 2,3 miljoen) Rentebaten op geplaatste deposito s en rekening-courant tegoeden (+ 9,4 miljoen) Gederfde rente lening aan gemeente Purmerend (+ 0,3 miljoen) Rentebaten op verstrekte langlopende geldleningen en uitzettingen5 (+ 1,0 miljoen) Naast de werkelijke rentelasten/baten rekent de Provincie Noord-Holland rente intern door aan kostenplaatsen, producten en activa. In bedroeg de doorberekende rente 14,9 miljoen. Deze doorberekening zorgt voor een totaal bruto renteresultaat van 23,2 miljoen, dat als baat is toegevoegd aan de algemene middelen (programma 13). De door derden opgenomen leningen die wij hebben gegarandeerd, voornamelijk ten behoeve van de gezondheidszorgsector, bedragen ultimo 18,1 miljoen (2009: 20,3 miljoen). Ook in werden de desbetreffende zorginstellingen bedrijfseconomisch gevolgd door het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WƒZ). Aan andere garantieverplichtingen heeft de provincie nog een bedrag van 8 miljoen uitstaan. Dat is 5,9 miljoen lager dan in 2009 omdat een stichting een deel van de garantieverplichtingen van de provincie heeft overgenomen. 5 Ultimo had de provincie een restantbedrag van 504,3 miljoen aan verstrekte langlopende leningen uitstaan. 1,2 miljoen aan ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, 21,4 miljoen aan Polanenpark bv (voormalig Rottepolderpark) 10,7 miljoen aan Investeringsmaatschappij Noordzeekanaalgebied 0,5 miljoen aan P.W.N 0,5 miljoen aan NZKG RON 6,8 miljoen aan de Stadsverwarming Gemeente Purmerend 2,5 miljoen aan BNG FIDO Optimaal Select Meewind 460,7 miljoen aan Vattenfall. Aan aflossingen is in 4,2 miljoen (2009: 14,4 miljoen) ontvangen. De rentebaten bedroegen 1 miljoen (2009: 1,7 miljoen). 246

Overzicht van het renteresultaat dienstjaar Categorie Omschrijving Lasten Baten RENTERESULTAAT 4500 Rente van opgenomen kasgeld, van in rekeningcourant opgenomen gelden en van andere kortlopende schulden 195.462 - Fonds package-deal, rente rekening- courant 37.196 - Fonds Nazorg gesloten stortplaatsen rente rekening- - Belastingdienst, courantrente naheffing comp.btw 42.544 2007/2008 113.797 - Boeterente en dergelijke aan diverse crediteuren 1.926 Rente van opgenomen langlopende geldleningen 4500 (zie bijlage 5.5) 2.269.646 8500 Rente van verstrekt kasgeld, van in rekeningcourant uit- staande gelden en van andere kortlopende vorderingen: 9.443.867 - Rentevergoeding uitstaande deposito's en kortlopende leningen 9.203.595 - Rentevergoedingen rekening-courant bank- en girorekeningen 240.153 - Overige rentevergoedingen i.v.m. te late betaling van vorderingen door diverse debiteuren 118 8600 8600 Gederfde rente achtergestelde lening gemeente Purmerend (zie productnummer 720.01) 272.268 Rentederving op verstrekte renteloze leningen en/of voorfinancieringen: 27.378 - Ontwikkelingsmij.NHN inzake Participatiefonds MKB (zie subproduct 720.01 26.250 - Gemeente Wieringen en Wieringermeer inzake deelname in GEM (Wieringerrandmeer) 565 - BV.Zeggenschap Wieringerrandmeer inzake storting kapitaalbijdrage 562 8500 8600 4600 Rente van verstrekte langlopende geldleningen en uitzettingen > 1 jaar (zie bijlage 5.4) 1.008.409 2.465.108 10.751.921 Doorberekende rente aan kostenplaatsen, producten en activa (zie de bijlagen 5.2 en 5.3) 14.916.816 Bijdrage aan productnummer 1011.01 wegens voordelig (bruto) renteresultaat over het totaal aan financieringsmiddelen 23.203.629 25.668.737 25.668.737 247

3.4.4. Berekening kasgeldlimiet Berekening (bedragen x 1.000) Stappen (1 4) (1) Vlottende schuld (2) Vlottende middelen (3) Netto vlottend (+) of Overschot middelen ( ) (1) (2) = (3) Ultimo jaar 2009 627.978.682 1.416.615.503-788.636.821 Ultimo jaar 645.732.352 1.347.166.110-701.433.758 (4) Gemiddelde van (3) 636.855.517 1.381.890.807-745.035.290 Stappen (5 9) Variabelen Bedragen (5) Kasgeldlimiet 93.391.461 (6a) = (5>4) Ruimte onder de kasgeldlimiet 838.426.751 (6b) = (4>5) overschrijding van de kasgeldlimiet Geen overschrijding van de kasgeldlimiet Berekening kasgeldlimiet (5) (7) Begrotingstotaal 1.334.163.724 (8) Percentage regeling 7% (5) = (7) x (8) / 100 Kasgeldlimiet 93.391.461 248

3.5 Bedrijfsvoering 3.5.1 Missie De missie van de provincie Noord-Holland is het leveren van een concrete bijdrage aan de kwaliteit van de Noord-Hollandse samenleving op alle terreinen van de publieke dienstverlening. 3.5.2 Doel van de ambtelijke organisatie De ambtelijke organisatie ondersteunt het College bij het uitvoeren van het collegeprogramma. De afnemers zijn burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en medeoverheden. De ambtelijke organisatie is hiervoor slagvaardig en professioneel ingericht. 3.5.3 Organisatie Hoofdstructuur van de organisatie 3.5.4 Planning & Control Voor het besturen en het beheersen van de besturende processen, de kernprocessen en de ondersteunende processen maken wij gebruik van verschillende planning- en control instrumenten. Deze instrumenten geven invulling aan de door Provinciale Staten vastgestelde planning- en controlcyclus. De programmabegroting neemt daarin een centrale plaats in. Het verder vergroten van de toegankelijkheid, inzichtelijkheid en bruikbaarheid van de begroting heeft al langer de aandacht van het bestuur. Provinciale Staten stellen prijs op een (digitale) rapportagecyclus planning en control waarmee ze haar kaderstellende en controlerende rol in het duale bestel beter kan vervullen. Provinciale Staten wensen rapportages die handiger zijn in het dagelijks gebruik en die belangstellende burgers meer inzicht in de beleidsprogramma s geven. Om dit te realiseren hebben Provinciale Staten op 20 april 2009 besloten tot het stapsgewijs initiëren van een aantal verbetervoorstellen op het vlak van eenduidigheid en transparantie van de bestuurlijke planning en controlinstrumenten. 249

De aanpak is in 2009 gestart met het herijken van de opzet van het programmaplan voor de begroting. In hebben wij de programmabegroting 2011 volledig in het nieuwe format (inclusief alle voorgestelde verbetervoorstellen) opgemaakt. Daarnaast zijn Lentenota en Najaarsnota vervangen door een Zomernota en zijn in in de financiële administratie alle noodzakelijke wijzigingen doorgevoerd, waardoor het in de toekomst beter mogelijk is om op operationele doelen te verantwoorden en te rapporteren. Met een in nieuw ingevoerde tool moet de totstandkoming van de begroting in de toekomst bovendien een stuk efficiënter worden. 3.5.5 Rechtmatigheid In ons collegeprogramma Krachtig, in balans is opgenomen dat rechtmatig handelen een regulier onderdeel wordt in alle relevante procedures en dat een rechtmatigheidverklaring in de toekomst geen bijzonder issue meer is. Het intern controleplan Rechtmatigheid heeft de afgelopen jaren geleid tot een goedkeurende rechtmatigheidsverklaring van de accountant bij de jaarrekeningen. Wij hebben ook in intensief aandacht besteed aan het rechtmatigheidsaspect in de meest materiële processen, waaronder subsidieverlening, inkoop en aanbestedingen, personeel en treasury. Zo hebben wij onder meer periodiek verbijzonderde interne controles uitgevoerd op deze processen, waaruit vrijwel geen onrechtmatigheden naar voren kwamen. Eind hebben wij het organisatiebrede interne controleplan geactualiseerd, waarbij naast het aspect rechtmatigheid ook het aspect getrouwheid is meegenomen. Daarnaast hebben wij eind een handboek processen vastgesteld, waarin een kader voor het beschrijven van de meest risicovolle processen is neergelegd. Ondersteunende bedrijfsvoeringprocessen 3.5.6 Wat hebben we bereikt? Wij hebben in gezorgd dat de ondersteunende processen in de organisatie hebben bijgedragen aan het rechtmatig, doeltreffend en doelmatig realiseren van de concerndoelstellingen. Het doel is een tevreden klant die de ondersteunende processen ook daadwerkelijk als ondersteunend ervaart. De investering van de afgelopen jaren om dienstverlening in samenhang aan te bieden draagt hier aan bij. Speerpunten In hebben wij de volgende speerpunten onderscheiden: Speerpunt 1: het ontwikkelen en implementeren van structurele dienstverleningsafspraken In zijn wij nog niet in staat geweest om structurele dienstverleningsafspraken te maken met de klanten. Het speerpunt is doorgeschoven naar het jaar 2011. Wel hebben wij in een aantal belangrijke dienstverlenende processen beschreven, waardoor de verwachtingen ten aanzien van onze dienstverlening voor de klanten inzichtelijker is gemaakt. Het uitgangspunt van de dienstverlening blijft: Gestandaardiseerd waar mogelijk, maatwerk waar nodig. Speerpunt 2: het realiseren van tijdelijke huisvesting voor het provinciaal apparaat en het treffen van de definitieve voorbereiding voor de renovatie van het Houtplein en de Dreef Het doel is de komende jaren de locatie Houtplein en de locaties naast Paviljoen Welgelegen volledig te renoveren. De locatie Houtplein wordt ingericht volgens een flexibel werkomgevingconcept. Hierin moet ook de volledige directie B&U (voorheen gehuisvest op de Zijlweg) kunnen worden ondergebracht. In oktober zijn alle ambtenaren, die werkzaam waren op het Houtplein en de Zijlweg verhuisd naar tijdelijke huisvesting. Daarmee hebben wij in een begin kunnen maken met het renoveren van het pand aan het Houtplein. 250

3.5.7 Wat hebben we daarvoor gedaan? Prestaties/resultaten Speerpunt 1: het ontwikkelen en implementeren van structurele dienstverleningsafspraken Wij hebben de belangrijkste ondersteunende processen beschreven. Speerpunt 2: het realiseren van tijdelijke huisvesting voor het provinciaal apparaat en het treffen van de definitieve voorbereiding voor de renovatie van het Houtplein en de Dreef. Wij hebben in tijdelijke huisvesting gerealiseerd voor het provinciaal apparaat. Het betreft het huren van vier panden aan de Ceylonpoort, de Surinameweg, de Richard Holkade en de Dreef 32. Hierbij hebben wij zoveel mogelijk gezorgd voor huisvesting dichtbij het bestuur voor de functies, waarvoor dat van toepassing is. Wij hebben de aanbesteding voor de renovatie van de locatie Houtplein afgerond. In december zijn de sloopwerkzaamheden van de locatie Houtplein zijn gestart. Het definitief ontwerp voor de locatie de Dreef zit in de afrondende fase. 3.5.8 Wat heeft het gekost? De onderstaande apparaatskosten vertegenwoordigen de totale kosten van de bedrijfsvoering van de provincie Noord-Holland. De apparaatskosten zijn in met een bedrag van 7,2 miljoen onderschreden. Apparaatskosten Begroot Werkelijk Restant Personeel 85.580.650 83.387.579-2.193.071 Materieel 34.287.900 29.275.783-5.012.117 Totaal-generaal 119.868.550 112.663.362-7.205.188 De oorzaak van deze onderschrijding ligt voor 2,2 miljoen in het salarisbudget voor het personeel. Sommige organisatieonderdelen hebben te maken met vacatures, die langere tijd open stonden in of lastig invulbaar zijn. Externen zijn ingehuurd om de meest dringende werkzaamheden als gevolg van de vacatures uit te voeren. De oorzaak van de onderschrijding ligt voor het overige deel in het materieel budget. Op hoofdlijnen lichten wij de onderschrijdingen van in totaal zo n 6,3 miljoen en de overschrijdingen van in totaal 1,3 miljoen toe (saldo -/- 5 miljoen). In was een budget van 1,2 miljoen gereserveerd voor een GIS-datavoorziening (Geografisch Informatiesysteem). Het is niet gelukt het aanbestedingstraject en de bijbehorende gunning in af te ronden. Het budget voor materialen en dienstkleding van de directie B&U is 620.000 lager uitgevallen dan geraamd. Van het budget voor digitalisering is geen gebruik gemaakt voor een bedrag van 400.000. Ook zijn verschillende ICT-budgetten (onder meer voor E-Provincie, Onderzoek & Innovatie en licentiekosten) onderschreden voor in totaal een bedrag van ongeveer 770.000. Verschillende van de geplande ICT projecten zijn doorgeschoven naar 2011. De budgetten voor drukwerk en logistiek zijn onderschreden voor een bedrag van 560.000 omdat in de praktijk van minder vraag sprake was dan waarmee in het budget rekening gehouden. Als gevolg van de tijdelijke huisvesting is tenslotte minder aanspraak gedaan op onderhoudsbudgetten en budgetten voor werkplekbeheer en bezuinigingen ( 250.000). Voor het overige betreft het een groot aantal kleine onderschrijdingen. Tegenover de onderschrijding van 6,3 miljoen op de materiële apparaatskosten staat nog een overschrijding van 1,3 miljoen. Wij hebben aan het einde van het jaar ruim 1,3 miljoen gestort 251

in de voorziening GO gelden (Georganiseerd Overleg). Voor de periode 2008-2013 is ten laste van deze voorziening aan iedere medewerker een Persoonlijk Ontwikkelbudget (POB) toegekend. De hoogte van dit POB is eind in overleg met de bonden naar boven bijgesteld. In bovenstaand overzicht is geen rekening gehouden met de apparaatskosten, die zijn verantwoord in het kader van het uitvoeren van het Programma Een Nieuw Huis. Het gaat in totaal om een bedrag van 3,6 miljoen. Deze kosten zijn gedekt door een onttrekking aan de bestemmingsreserve huisvesting. Met zowel de kosten als de onttrekking was in de begroting geen rekening gehouden. In de Zomernota is in totaal 210.000 over vier jaar beschikbaar gesteld voor het restaureren van wandkleden in de twee koffiekamers op Paviljoen Welgelegen. De start van de restauratie is vertraagd, waardoor wij het incidentele budget van van 35.000 via de RUI hebben overgeheveld naar 2011. De apparaatskosten zijn volledig doorberekend aan programma s ( 116.038.785) en activa ( 236.050). De doorbelasting is inclusief de genoemde kosten van het Programma Een Nieuw Huis. De verdeling heeft grotendeels plaatsgevonden op basis van de tijdschrijfgegevens van het ambtelijk apparaat. Daar waar het ambtelijk apparaat meer of minder uren heeft verantwoord is sprake van een hoger respectievelijk lager bedrag, dat is toegerekend aan programma s dan wel activa. In heeft de directie de nota apparaatskosten vastgesteld. Door de implementatie hiervan zal het inzicht in de apparaatskosten in de toekomst verder worden verbeterd. 252

3.6 Verbonden partijen 3.6.1 Inleiding Onder een verbonden partij wordt verstaan: een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Een financieel belang bestaat uit het door ons ter beschikking gesteld bedrag dat we niet kunnen verhalen indien de verbonden partij failliet gaat of het bedrag waarvoor we aansprakelijk zijn indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Een bestuurlijk belang is zeggenschap, hetzij door vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij door stemrecht. De verbonden partijen van de provincie Noord-Holland bestaan uit de provinciale deelnemingen, de gemeenschappelijke regelingen waaraan we deelnemen en een tweetal rechtspersonen waarmee een financieel belang en een bestuurlijk belang is gemoeid 3.6.2 Wijzigingen verbonden partijen in 2009/ De wijzigingen die de afgelopen tijd hebben plaatsgevonden op het gebied van de verbonden partijen: B.V. Financieringsmaatschappij voor Regionale Ontwikkeling van Noord-Holland Firon is in 2009 ontbonden; B.V. Zeggenschap Wieringerrandmeer en B.V. Kapitaaldeelname Wieringerrandmeer zijn in mede opgericht door de provincie. B.V. Kapitaaldeelname Wieringerrandmeer is commandiet in GEM Wierringerrandmeer C.V. Eind is besloten de samenwerking met de privaten omtrent het Wierringerrandmeer project te beëindigen; De provincie heeft in 2009 een belang genomen in Life Sciences Fund Amsterdam B.V. (LSFA). Ultimo bedroeg het belang 18,12%; Eind is er besloten tot een provinciale bijdrage (subsidie) van 10 miljoen aan Zeestad voor de stedelijke vernieuwing van Den Helder; De provincie heeft haar aandelenbelang is Schiphol Area Development Company N.V. (SADC) uitgebreid van 18,1% naar 25% van het totale geplaatste aandelenkapitaal. 3.6.3 Opbrengsten en lasten deelnemingen in relatie tot de begroting In ontvingen wij over het boekjaar 2009 17,7 miljoen aan dividend tegenover 17,1 miljoen wat begroot was. Zie hiervoor het overzicht voor de ontvangen bedragen per deelneming. Ten opzichte van hetgeen we in 2009 over het boekjaar 2008 hebben ontvangen, 35 miljoen, betekent dit een forse daling. Dit wordt vooral veroorzaakt door het grotendeels wegvallen van het dividend bij Nuon N.V. (Nuon) doordat het belang in Nuon deels is verkocht. Een aanzienlijk deel van de ontvangen dividenden wordt gebruikt als algemeen dekkingsmiddel. Over wordt een vergelijkbaar bedrag aan dividendopbrengsten verwacht als over 2009. Een verantwoording van de deelnemingen in SADC en Zeehaven IJmuiden vindt u in programma Economie en landbouw van de jaarrekening. De rentelasten van beide deelnemingen worden hieronder gebracht. Onze bijdragen aan de recreatieschappen zijn opgenomen in programma Recreatie, Toerisme, Natuur en Landschap. De bijdragen van de provincie aan het Interprovinciaal Overleg zijn opgenomen in programma Bestuur en andere overheden. 253

3.6.4 Leningen en garantstellingen verstrekt aan provinciale deelnemingen Aan een aantal provinciale deelnemingen zijn bij oprichting of bij een latere financieringsbehoefte, leningen dan wel garanties verstrekt, als volgt: Aan (de rechtsvoorganger van) NUON hebben we een geldlening verstrekt die in geheel is afgelost. Aan N.V. PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland (PWN) hebben we leningen verstrekt met eind een restschuld van 508.233. PWN zal de laatste leningen in 2012 geheel aflossen. Aan Recreatie Noord-Holland N.V. (RNH) is een leningfaciliteit verstrekt van 880.000. Van deze lening heeft RNH tot op heden geen gebruik gemaakt. Aan Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord N.V. (NHN) is een leningfaciliteit verstrekt van 750.000, bedoeld voor participatie in een Startersfonds. Tevens heeft NHN een participatiefonds opgericht ten behoeve van het midden-en kleinbedrijf. De bedoeling is dat private partijen eveneens in dit fonds gaan deelnemen. Aan de provincie is gevraagd de rol van waarborg op zich te nemen voor de kapitaalsinbreng door NHN. Door de provincie is tegenover BNG een garantstelling ad 5.000.000 afgegeven. Met NHN wordt gesproken over de voorwaarden van deze garantstelling. In 2007 is aan NHN een kredietfaciliteit van maximaal 275.000 verstrekt. Eind was de schuld 272.857. Met Polanenpark is een leningsovereenkomst aangegaan voor een maximum bedrag van 23 miljoen. Eind bedroeg de schuld van de vennootschap 21.443.978. Ten behoeve van het per november gestaakte project Wieringerrandmeer is besloten garantstellingen te verlenen; daadwerkelijke effectuering van de garanties heeft niet plaatsgevonden. Ten behoeve van de commanditaire vennootschap Investeringsmaatschappij Noordzeekanaalgebied (vallende onder de N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Noord-Holland) is de kredietruimte 13.613.000. De kredieten zijn bestemd voor opnames door de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij voor het Noordzeekanaalgebied N.V. (RON), ten behoeve van investeringen in bedrijventerreinen. Eind bedroeg de totale schuld 10.663.802 (vóór rentebijschrijving). Aan de RON is medio een noodkrediet verstrekt van 500.000. 3.6.5 Invulling aandeelhouders- en commissarisrol In december is door Provinciale Staten de Kadernota Verbonden Partijen vastgesteld. In deze kadernota zijn de afspraken vastgelegd tussen Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten over de rolverdeling bij de deelnemingen (en andere verbonden partijen). Wij zijn op grond van de Provinciewet bevoegd te besluiten tot privaatrechtelijke rechtshandelingen van de provincie, dus ook tot het beschikken over de aandelen en het uitoefenen van aandeelhoudersrechten. Daarbij geldt dat Provinciale Staten vooraf geïnformeerd worden als zij daarom verzoeken of wanneer de uitoefening van de aandeelhoudersrechten ingrijpende gevolgen voor de provincie kan hebben. Het stemrecht op grond van de aandeelhoudersrelatie wordt uitgeoefend door een lid van Gedeputeerde Staten op basis van een plenair collegebesluit. Bij de belangrijke deelnemingen worden de vergaderingen van aandeelhouders bezocht. De informatieverstrekking vanuit de deelneming vindt plaats door verzending van jaarstukken, begrotingen, notulen en andere relevante informatie. Er is voor gekozen om de belangen van de provincie bij de deelnemingen primair via de aandeelhoudersrol te behartigen. Dat betekent dat in de Raden van Commissarissen van de provinciale deelnemingen geen leden van Gedeputeerde Staten of Provinciale Staten worden benoemd. De aandeelhoudersrol is geplaatst in de portefeuille van de gedeputeerde die ook belast is met het beleidsveld. Om het benodigde contact met de belangrijkste deelnemingen (NUON, Afvalzorg, PWN) te hebben, worden door het jaar heen verschillende afstemmingsoverleggen gehouden tussen de portefeuillehouder en bestuurders van de onderneming. 254

De jaarstukken van verbonden partijen worden beoordeeld op een aantal financiële criteria: positief resultaat, solide financiële verhoudingen (EV versus VV), dividendverwachtingen etc. Ook wordt gekeken naar de ontwikkelingen ten opzichte van voorgaande jaren en de verwachtingen voor de komende jaren. Dit gebeurt in nauw overleg met de betrokken beleidssectoren. De bepalingen uit de Nederlandse corporate governance code ( Code ) (welke Code van toepassing is op beursgenoteerde vennootschappen met haar statutaire zetel in Nederland) worden, waar mogelijk, toegepast op de deelnemingen van de provincie Noord-Holland. De Code bevat zowel principes als concrete bepalingen die de bij een vennootschap betrokken personen (onder andere bestuurders en commissarissen) en partijen tegenover elkaar in acht zouden moeten nemen. De desbetreffende vennootschap vermeldt elk jaar in haar jaarverslag op welke wijze zij de principes van de Code in het afgelopen boekjaar heeft toegepast. Wij informeren Provinciale Staten over de ontwikkelingen bij de deelnemingen bij de jaarstukken en de begroting. Daarbuiten worden Provinciale Staten actief geïnformeerd als daar aanleiding toe is. 3.6.6 Visie op deelnemingen Een deelneming in een vennootschap is een instrument om een provinciaal doel te bereiken. In een duaal stelsel bepalen Provinciale Staten wat tot de publieke taak behoort en stellen de kaders voor deelname vast. Wij besluiten over de deelname en de aansturing van de vennootschap. Kern van het beleid is dat een deelneming voortvloeit uit maatwerk om een Noord-Hollands publiek belang optimaal te behartigen, zodanig dat sprake is van een balans tussen de publieke en zakelijke belangen, waarbij een goede behartiging van de financiële belangen een essentiële voorwaarde is. In een aantal gevallen wordt voor de realisatie van provinciaal belang voor een participatie in een rechtspersoon gekozen. Allereerst kunnen GS van oordeel zijn dat het publieke belang het best kan worden behartigd door een bestaande activiteit buiten de provinciale organisatie te plaatsen. Voorbeelden van dergelijke verzelfstandigingen uit het verleden zijn Nuon, PWN, Afvalzorg en Recreatie Noord-Holland. Ten tweede kan sprake zijn van activiteiten die gezamenlijk met andere publieke en/of private partijen worden uitgevoerd ter behartiging van provinciale publieke belangen. Voorbeelden hiervan zijn Schiphol Area Development Company (SADC), Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, Zeestad en Polanenpark. Naast de hiervoor genoemde situaties kan voor nieuwe deelnemingen gelden dat hiervoor wordt gekozen bij nieuw te ontwikkelen activiteiten die het publieke belang behartigen. Een voorbeeld hiervan is het Ontwikkelingsfonds Duurzame Energie Noord-Holland B.V. (ODENH). In alle gevallen wordt periodiek de beleidsmatige afweging gemaakt om betrokken te blijven of te zijn bij activiteiten die de deelneming verricht. Naast de specifieke beleidsdoelstellingen kunnen als algemene kaders voor de deelnemingen worden genoemd: bescherming consumentenbelangen, goed ondernemingsbestuur, goed werkgeverschap, solide financiële verhoudingen, een verantwoorde dividendopbrengst en een transparante bedrijfsvoering. Een brede evaluatie van de deelnemingen is in voorbereiding. De financiële risico s voor de provincie zijn ten aanzien van de deelnemingen in principe beperkt tot het bedrag van het aandelenkapitaal en tot eventueel verstrekte geldleningen en garanties. Binnen het provinciale weerstandsvermogen worden leningen of garantstellingen, verstrekt aan de verbonden partijen jaarlijks beoordeeld. Het bedrag van de in de deelneming in een vennootschap gestorte aandelenkapitaal wordt niet opgenomen in het weerstandsvermogen. 255

3.6.7 Ontwikkelingen bij de deelnemingen Naar hun aard kunnen de deelnemingen worden onderscheiden in een categorie (voormalige) nutsbedrijven, regionale ontwikkelingsmaatschappijen, beleggingen en overig. De deelnemingen in de (voormalige) nutsbedrijven (NUON, PWN inclusief N.V. Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland, Afvalzorg) zijn vanuit historisch oogpunt ontstaan. Regelmatig wordt beoordeeld of aanhouding van de belangen nog een provinciaal belang dient. Wij zien de drinkwatervoorziening, net als de rijksoverheid, als een publieke taak en wij hebben geen voornemen onze deelneming in PWN te verminderen. Ten aanzien van Afvalzorg hebben Provinciale Staten uitgesproken dat de activiteiten van deze vennootschap een publiek belang dienen. Uitbreiding van de activiteiten van Afvalzorg buiten het gebied van Noord-Holland en Flevoland (de huidige aandeelhouders) achten wij niet uitgesloten, mits in principe de decentrale overheden in het betreffende gebied daarvoor tot de vennootschap toetreden. Noord-Holland zal echter altijd een bepalende meerderheid in de vennootschap willen hebben. Vooralsnog zijn er geen concrete mogelijkheden tot uitbreiding en richt Afvalzorg zich met name op verdere verbetering van haar eigen bedrijfsprocessen. Ten aanzien van de ontwikkelingsvennootschappen (SADC, RON, NHN, Polanenpark en Zeestad) kunnen sociaal-economische motieven en motieven vanuit ruimtelijke ordening worden aangevoerd voor de diverse participaties. Zolang de doelstelling van de desbetreffende ontwikkelingsmaatschappij actueel is, blijft de provincie vanuit dat oogpunt in principe deelnemen, tenzij nieuwe ontwikkelingen tot andere keuzes leiden. De deelnemingen met een beleggingskarakter in de Bank Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse Waterschapsbank dienen geen direct provinciaal belang, maar worden aangehouden vanwege het geringe risico en het hoge rendement. De aandelen in de Oost-Indiëvaarder Amsterdam zijn ooit verkregen als relatiegeschenk en dienen geen provinciaal belang. Gezien het te verwaarlozen belang worden ze aangehouden. Recreatie Noord-Holland heeft als doel het beheren en onderhouden van gebieden van een zestal recreatieschappen waarin de provincie deelneemt, welke taak voorheen werd uitgevoerd door de provinciale onderafdeling Groenbeheer. Alle aandelen zijn bij de provincie geplaatst. Ten behoeve van het Wieringerrandmeerproject zijn in een tweetal vennootschappen opgericht waarin de provincie deelneemt. Een brede evaluatie van deelnemingen is in voorbereiding. 3.6.8 Overige verbonden partijen De gemeenschappelijke regeling Schadeschap Luchthaven Schiphol dient ter afstemming van belangen tussen de diverse overheden in de regio. Ook is de provincie actief in een aantal recreatieschappen in het kader van landschapsbeheer en het creëren van recreatievoorzieningen. De Randstedelijke Rekenkamer is een gemeenschappelijke regeling en oefent voor de provincies Flevoland, Utrecht, Zuid-Holland en Noord-Holland de rekenkamerfunctie uit. De provincie is lid van de vereniging Interprovinciaal Overleg, het IPO. Hiervan kunnen alleen de Nederlandse provincies lid worden. Met deze samenwerking wordt beoogd de condities waaronder provincies werken te optimaliseren en provinciale vernieuwingsprocessen te stimuleren. Het fonds nazorg gesloten stortplaatsen provincie Noord-Holland is op grond van de Wet milieubeheer tot stand gekomen als publiekrechtelijk rechtspersoon. Doel is het beheren van de gelden in het fonds opdat deze gelden worden gebruikt ter dekking van de kosten van de gesloten stortplaatsen. 256

Deelnemingen Nominaal belang Percentage Belang (bestuurlijk) Publiek doel Wijziging Ontvangen dividend in 2009 over 2008 Geraamd dividend in over 2009 Ontvangen dividend in over 2009 Stand leningen eind 1 NV Nuon Energy 31.952.565 9,16 % aandelen A Stemrecht AVA, benoeming commissarissen Energievoorziening 41.993.000 9.200.000 9.214.659 0 2 Alliander N.V. 62.654.400 9,16 Stemrecht AvA, benoeming commissarissen Energievoorziening 5.000.000 4.930.055 3 NV Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord- Holland - PWN 6.806.703 100 Stemrecht AVA, benoeming commissari ssen Drinkwatervoorziening en natuurbeheer 911.000 477.000 883.292 508.233 4 NV Watertransportmaatschappij Rijn Kennemerland WRK 22.689 50 Stemrecht AVA Drinkwatervoorziening 5 NV Afvalzorg Holding 14.294.077 90 Stemrecht AVA, benoeming commissari ssen Efficiënt gebruik stortplaatsen 6.300.000 1.111.800 1.125.000 6 NV Schiphol Area Development Company - SADC 3.424.680 25 Stemrecht AVA, voordracht 1 commissaris Ruimtelijke inrichting Schipholgebied 0 127.600 0 7 NV Regionale Ontwikkelingsmaatschappij voor het Noordzeekanaal -gebied - RON 317.646 13,3 Stemrecht AVA, voordracht 1 commissaris Ontwikkeling Noordzeekanaalgebied 500.000

Deelnemingen Nominaal belang Percentage Belang (bestuurlijk) Publiek doel Wijziging Ontvangen dividend in 2009 over 2008 Geraamd dividend in over 2009 Ontvangen dividend in over 2009 Stand leningen eind 8 NV Recreatie Noord Holland RNH 370.000 100 Stemrecht AVA, bindende voordracht voorzitter RvC Beheer en onderhoud recreatiegebieden 9 NV Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord NHN 27.000 50 Stemrecht AVA, voordracht voorzitter RvC Ontwikkeling economie bijplaatsen aandelen 750.000 272.857 10 NV Zeehaven IJmuiden 408.402 8,4 Benoeming lid administratiekantoor Visserijbelangen 11 Polanenpark B.V. 7.200 40 Stemrecht AVA Ontwikkeling bedrijventerrein 21.443.978 12 Polanenpark C.V. 7.200 40 Stemrecht AVA Ontwikkeling bedrijventerrein 13 BV Ontwikkelingsfonds Duurzame Energie Noord- Holland - ODENH 18.000 100 Stemrecht AVA Stimulering duurzame energie en ontwikkeling economie 14 BV Zeestad 9.000 50 Stemrecht AVA Stadsvernieuwing Den Helder 15 CV Zeestad 6.900.000 49 Via BV Stadsvernieuwing Den Helder 258

Deelnemingen Nominaal belang Percentage Belang (bestuurlijk) Publiek doel Wijziging Ontvangen dividend in 2009 over 2008 Geraamd dividend in over 2009 Ontvangen dividend in over 2009 Stand leningen eind 16 NV Oostindiëvaarder Amsterdam 45 Stemrecht AVA Geen Kan worden afgestoten 17 NV Ontwikkelingsmaatschappij Noord-Holland NVO 45.378 100 Stemrecht AVA, benoeming directie Verbetering economie Noord- Holland 10.663.802 18 NV Bank Nederlandse gemeenten BNG 1.525.875 1,1 Stemrecht AVA Belegging 6.567.000 1.172.000 1.519.771 19 NV Nederlandse Waterschapsbank 11.845 0,2 Stemrecht AVA Belegging 515.000 52.000 71.000 20 Life Sciences Fund Amsterdam B.V. 36.038 16,19 gewoon en 20,07 preferent (=18,12 van het totaal) Stemrecht AVA Ontwikkeling economie 21 B.V. Zeggenschap Wieringerrandmeer 18.100 50 Stemrecht AvA 18.100 50 Stemrecht AvA Realisatie Wieringerrandmeer Realisatie 22 B.V. Kapitaaldeelname Wieringerrandmeer Wieringerrandmeer 259

Gemeenschappelijke regelingen Doel 1 Schadeschap Luchthaven Schiphol Bevordering afwikkeling schadevergoedingen uitbreiding Schiphol 2 Recreatieschap Spaarnwoude Beheer recreatiegebied 3 Groengebied Amstelland Beheer recreatiegebied 4 Recreatieschap Het Twiske Beheer recreatiegebied 5 Recreatieschap Geestmerambacht Beheer recreatiegebied 6 Landschap Waterland Beheer recreatiegebied 7 Recreatiegebied Alkmaarder- en Uitgeestermeer Beheer recreatiegebied 8 Recreatie Plassenschap Loosdrecht e.o. Beheer recreatiegebied 9 Beheersregeling Amstel Beheer Amstel 10 Randstedelijke Rekenkamer Rekenkamerfunctie Privaatrechtelijke rechtspersonen Doel 1 Interprovinciaal Overleg (vereniging IPO) Belangenbehartiging provincies Publiekrechtelijk rechtspersoon Doel 1 Fonds nazorg gesloten stortplaatsen provincie Noord-Holland Beheer fonds ten behoeve van de nazorg stortplaatsen

3.7 Grondbeleid 3.7.1 Algemeen De Nota Gegronde Ontwikkeling, zoals vastgesteld door uw Staten op 10 juli 2006 heeft ook in de basis gevormd voor de uitvoering van het provinciaal grondbeleid. Transacties zijn binnen dit beleidkader uitgewerkt en afgewikkeld. Voor de uitvoering van het grondbeleid zijn door uw Staten diverse financiële middelen beschikbaar gesteld. In dit kader gaat het ondermeer om een krediet voor strategische aankopen van 15 miljoen en een krediet voor anticiperende aankopen van 105 miljoen. Voor taakgebonden aankopen voor infrastructurele werken zijn projectgebonden kredieten beschikbaar gesteld en voor de aankopen die ten behoeve van het voormalig plan voor het Wieringerrandmeer zijn verricht, was een krediet van 25 miljoen beschikbaar voor grondaankopen. De risico s van strategische en anticiperende verwervingen worden opgevangen vanuit de saldireserve. Aan de taakgebonden aankopen zijn als regel weinig of geen risico s verbonden, omdat de gronden direct worden aangewend voor het betreffende project. Over de uitvoering van het provinciaal grondbeleid in en de daaraan verbonden risico's kan het volgende worden vermeld. 3.7.2 Taakgebonden verwervingen Voor de taakgebonden verwervingen is in het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur het belangrijkste kader geweest. Dit betreft in hoofdzaak aankopen ten behoeve van wegenprojecten, zoals de N201, N207, N240, N241, N242, N248, N512, Westfrisiaweg en de Stolperophaalbrug. Ook zijn in weer een aantal aankopen voor het Wieringerrandmeer gerealiseerd. Voor de taakgebonden aankopen en onteigeningen worden de budgetten voor de betreffende projecten benut. Van deze budgetten kan in het bijzonder het krediet van 25 miljoen worden genoemd voor grondaankopen ten behoeve van het Wieringerrandmeer en een krediet van 5 miljoen voor taakgebonden anticiperende aankopen voor de Westfrisiaweg. Voor het Wieringerrandmeer zijn in enige aankooptransacties geëffectueerd. Dit betreft de verwerving van 91.47.24 hectare waarmee de totale verworven oppervlakte op 447.43.17 hectare komt. Het voor deze grondverwervingen beschikbaar gestelde krediet van 25 miljoen is in geheel uitgeput en tevens is het meerdere ten laste van het krediet anticiperende grondaankopen gebracht. Vanuit het krediet voor taakgebonden anticiperende aankopen voor de Westfrisiaweg zijn in in het voorgenomen tracé ook een aantal objecten aangekocht. Ook lopen nog onderhandelingen, waarvan begin 2011 resultaat wordt verwacht, terwijl de actieve verwerving naar verwachting in het begin van 2011 zal starten. Gelet op de gedane uitgaven van 2.546.365 en de aangegane verplichtingen van 159.827, is per 31 december nog een besteedbaar budget van 2.293.806 beschikbaar. Zoals vorenstaand al vermeld, zijn aan de taakgebonden aankopen feitelijk geen financiële risico s verbonden omdat de gronden in de betreffende projecten worden ingebracht tegen de aankoopsom en bijkomende kosten. Voor de taakgebonden verwervingen die in het kader van het plan voor het Wieringerrandmeer zijn verricht, werd tot beëindiging van de samenwerkingsovereenkomst medio november het risico voor 100 % afgedekt door de opgerichte GEM. Door de beëindiging van de samenwerkingsovereenkomst komen de betreffende risico s van de aangekochte gronden echter weer geheel voor rekening van de provincie. Hierna wordt aangegeven hoe de hieraan verbonden financiële consequenties zijn verwerkt. Over alle taakgebonden verwervingen, waaronder de verwervingen voor de uitvoering van het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur zal evenals in voorgaande jaren meer gedetailleerde informatie worden vermeld in het nog aan uw Staten te presenteren jaarverslag over de uitvoering van het grondbeleid in. 261

3.7.3 Anticiperende en strategische verwervingen Algemeen Begin bedroeg de omvang van het krediet voor anticiperende verwervingen 105 miljoen. Van de beschikbare kredietruimte was op 1 januari een bedrag besteed van 67.815.046 (inclusief rentebijschrijvingen), terwijl nog verplichtingen vanuit gerealiseerde aankopen bestonden van 50.000. Voor aankopen in was daarom met ingang van het boekjaar 37.134.954 beschikbaar. Van het krediet voor strategische aankopen was per 1 januari nog een bedrag van 14.981.592 beschikbaar. Transacties en mutaties in In het afgelopen jaar zijn uit de budgetten voor anticiperende en strategische aankopen een aantal transacties afgerond. Over deze gerealiseerde transacties kan het volgende worden gemeld. In zijn op verzoek van Schiphol Airport Development Company (SADC) aan de Aalsmeerderweg te Rozenburg enige kassencomplexen, die naar verwachting in de toekomst voor ondermeer de ontwikkeling als bedrijventerrein in aanmerking zullen komen, door aankoop veilig gesteld. Er wordt naar gestreefd om deze objecten zo spoedig mogelijk in te brengen bij SADC. Gelet op het feit, dat er ter zake nog geen concrete plannen zijn, kan deze aankoop als strategisch worden aangemerkt. In het kader van de ontwikkeling van het Wieringerrandmeer is in de loop van in de Wieringermeer een agrarisch bedrijf van circa 70.54.90 hectare aangekocht, dat zou kunnen worden ingezet als ruilobject. In relatie tot de beëindiging c.q. verplaatsing van gebruiksrechten m.b.t. grond en een gebouw op het terrein Crailo is in nog een verplichting aangegaan van 655.690. Eind is van de gemeente Castricum een perceel grond aangekocht ten behoeve van de mogelijke ontwikkeling van een archeologisch depot. Indien de ontwikkeling om planologische redenen geen doorgang kan vinden bestaat voor de gemeente een terugkoopplicht. In afwachting van de volledige financiering en dekking van de ontwikkeling zijn de gronden vanuit het krediet anticiperende aankopen verworven. Zoals vermeld is in door aankopen t.b.v. het Wieringerrandmeer het daarvoor beschikbare krediet van 25 miljoen geheel uitgeput en is het meerdere bedrag, ter grootte van 3.855.285, ten laste gebracht van het krediet voor anticiperende aankopen. Overzicht anticiperende en strategische aankopen per 31-12- (tabel 1) Perceel Boekwaarde (inclusief geactiveerde rente) per 31-12-2009 Anticiperende aankopen Verplichtingen uit aankopen per 31-12-2009 Stand zonder afwaardering en zonder rentebijschrijving over per 31-12- Verplichtingen uit aankopen *1 per 31-12- Saldo oppervlakte per 31-12- Laatste taxatiewaarden c.q. geschatte waarde niet in exploitatie genomen gronden 1.Bloemendalerpolder 2. Gebied Crailo 2.617.365 0 2.617.365 0 2.40.30 ha. 31.590.465 0 31.590.465 655.690 40.03.01 ha. 3. Percelen Jaagweg 4. R.h.b. Anna 24.536.794 0 24.536.794 0 112.57.28 ha. 3.261.035 0 3.261.035 0 17.59.88 ha. Paulowna 262

materiële vaste activa 5. Nieuw- Vennep 6. Zandvoortselaan/Blinkertweg 7. Perceel Wieringermeer 8. Wieringen/ Wieringermeer 9. Compensatiegronden Wieringermeer 10. Bergweg 30 Bloemendaal 11. Perceel te Castricum 46.727 0 46.727 0 4.60.60 ha. 46.060 1-12-2004 2.030.453 0 2.030.453 0 0.17.27 ha. 1.630.000 1-4-2009 706.774 0 706.774 0 14.58.65 ha. 650.000 1-3-2006 1.918.622 50.000 1.918.622 50.000 20.26.21 ha. Zie onder 12. 3.853 0 3.454.520 1.775.000 70.54.90 ha. 5.213.950 17-12-2009 1.102.958 0 1.102.958 0 0.30.82 ha. 1.278.000 1-3- 0 0 1.308.715 0 0.70.00 ha. 1.260.000 11-12. Percelen Wieringerrandmeer 0 0 3.855.285 40.000 447.43.17 ha. *2 26.137.015 31-12- *3 Totalen 67.815.046 50.000 76.429.713 2.520.690 731.22.09 ha. Strategische aankopen Materiële vaste activa 13. Percelen Kassengebied Rozenburg 0 0 8.971.458 4.236.000 13.47.89 ha. 14.236.400 9/27-11- en 17-12- Totalen 0 0 8.971.458 4.236.000 13.47.89 ha. *1 Als verplichtingen zijn de nog te betalen restant koopsommen opgenomen. *2 De totaal aangekochte oppervlakte van het Wieringerrandmeer is hier opgenomen (dus inclusief de ten laste van het krediet ( 25 miljoen) voor het Wieringerrandmeer aangekochte gronden. *3 Per 31-12- zijn alle ten behoeve van het Wieringerrandmeer aangekochte gronden, inclusief de gronden vermeld onder punt 8, getaxeerd op totaal 26.137.015,25. Door de aankopen in is de oppervlakte van anticiperende aankopen gemuteerd van circa 212.5 hectare naar circa 283.8 hectare. Indien daaraan de oppervlakte wordt toegevoegd, die in het kader van het Wieringerrandmeer (circa 447.4 hectare) is aangekocht, bedraagt de totaal oppervlakte 731.22.09 hectare. De oppervlakte van de strategisch aangekochte percelen van het kassengebied Rozenburg bedraagt 13.47.89 hectare. 3.7.4 Boekwaarden, rentebijschrijvingen en afwaardering In overeenstemming met het BBV mag aan de boekwaarde van de percelen, die zijn vermeld onder voorraden: niet in exploitatie genomen gronden rente worden bijgeschreven voor zover de boekwaarde de vrije waarde in het economisch verkeer niet overschrijdt. Aan de boekwaarde van de onroerende zaken, die zijn opgenomen onder de materiële vaste activa, mag geen rente worden toegevoegd. Dit is in tegenstelling tot de tot 1 januari gevoerde beleidslijn om aan de boekwaarde van de anticiperend aangekochte gronden de rente toe te voegen. Voorts dient er afgewaardeerd te worden indien er sprake is van een duurzame waardevermindering ten opzichte van de boekwaarde. 263

Naar aanleiding van bemerkingen van de accountant wordt voor een en ander in overeenstemming met het BBV gebracht. In dit kader is beoordeeld of bij de voorraden: niet in exploitatie genomen gronden nog ruimte is voor rentetoerekening. De rentetoerekening voor de percelen onder de materiële vaste activa vindt niet meer plaats en worden ten laste gebracht van de exploitatiebegroting. Voor de strategische aankopen was dit al de praktijk. Ook voor wat betreft een eventueel noodzakelijke afwaardering van de boekwaarde van gronden heeft voor de voorraden: niet in exploitatie genomen gronden een beoordeling plaatsgevonden aan de hand van beschikbare financiële gegevens c.q. ramingen en overeenkomsten. Van de gronden die ten behoeve van het Wieringerrandmeer waren aangekocht en de onroerende zaken, vermeld onder 8 van vorenstaande tabel Overzicht anticiperende en strategische aankopen per 31-12- (tabel 1), die gelijktijdig aansluitend aan het plangebied waren aangekocht, is per 31 december de waarde in het vrije economische verkeer bepaald. De gronden die in het kader van het Wieringerrandmeer zijn aangekocht, waren tot op heden niet op de balans vermeld. Ultimo zijn al deze percelen als materiële vaste activa tegen de getaxeerde waarde op de balans opgenomen. Bij de overige materiële vaste activa heeft een toets plaatsgevonden van de boekwaarde per ultimo aan de hand van eerder uitgebrachte taxaties van de betreffende onroerende zaken. Over de beoordeling van alle gronden kan het volgende worden vermeld: Voorraden: niet in exploitatie genomen gronden (NIEGG) De provincie heeft de mogelijkheid om gronden, die zij heeft aangekocht, te exploiteren (bouwrijp maken en uitgeven), danwel in aangekochte staat in te brengen in een grondexploitatie van derden (private partij of een gezamenlijke grondexploitatiemaatschappij). In eerst genoemde situatie zal de provincie risicodragend deelnemen in het exploiteren van de aangekochte gronden, terwijl in het tweede geval de gronden t.b.v. de exploitatie door de provincie worden overgedragen aan derden. Eind waren echter geen aangekochte onroerende zaken in exploitatie genomen. Wel heeft de provincie een aantal percelen in eigendom, die in afwachting van ontwikkeling aan derden overgedragen zullen worden. Bij aankopen die ten behoeve van provinciale of particuliere exploitatie worden aangekocht, wordt als regel een ruwe bouwgrondprijs betaald die de gebruikswaarde van de onroerende zaak met de oude bestemming en het gebruik te boven gaat; er is dan immers sprake van een verwachtingswaarde omdat de nieuwe planologische bestemming een baatopleverende (stedelijke) ontwikkeling mogelijk maakt. De risico s worden als regel van tevoren aan de hand van een haalbaarheidsanalyse of grondexploitatie ingeschat. Als gevolg van de economische crisis staan in den lande alle gebiedsontwikkelingen (zwaar) onder druk. Dit heeft ook gevolgen voor de inbreng- c.q. verkoopwaarden van de door de provincie ten behoeve van grondexploitaties aangekochte gronden. De afnemers (zoals ontwikkelaars) van de gronden ondervinden veelal problemen met de financiering en de vooruitzichten ten aanzien van de afzet van gronden ten behoeve van woningen en/of bedrijven zijn slecht. De prognoses van de toekomstige opbrengsten zijn daardoor erg onzeker en de risico s zijn groot. Dat leidde tot risicobeoordeling en heroriëntatie van plannen voor gebiedsontwikkeling op de hierna genoemde gronden. Momenteel worden de wijzigingen op zowel juridisch als planeconomisch onderdelen onderzocht. Dit onderzoek zal medio 2011 worden afgerond. Hieronder volgt per gebiedsontwikkeling een kwalitatieve beschrijving van de eventuele risico s: 1. Bloemendalerpolder Op basis van een second opinion op dit plan zijn de onderhandelingen o.a. als gevolg van de kredietcrisis niet naar tevredenheid van de publieke partijen verlopen. De geplande afdracht door marktpartijen voor natuur en recreatieve onderdelen zal niet gestand worden gedaan. Naar aanleiding hiervan worden de ontwikkelingsmogelijkheden nader bezien. De heroriëntatie op de gebiedsontwikkelingsmogelijkheden zal naar verwachting in het eerste kwartaal 2011 worden afgerond. De provincie heeft nagenoeg geen grondpositie in de Bloemendalerpolder en de relatief geringe gemaakte verwervingskosten en de renten zullen daarom uit de grondexploitatie gedekt moeten kunnen worden. 2. Gebied Crailo Het voormalig defensieterrein is in 2007 aangekocht met als doel het hele gebied in samenhang te ontwikkelen. Het gebied Crailo ligt centraal in het Gooi en omvat de terreinen van de voormalige Palmkazerne en het Asielzoekerscentrum. Crailo moet zich ontwikkelen tot een gebied met een goed evenwicht tussen wonen, bedrijven en natuur en recreatie. Over de ontwikkeling en de 264

voorwaarden waaronder dit moet plaatsvinden is op hoofdlijnen overeenstemming bereikt met de gemeenten Bussum, Hilversum en Laren. De aanbesteding van deze gebiedsontwikkeling (c.q. verkoop van het terrein) is in het najaar van gestart en zal naar verwachting in 2011 worden afgerond. In het geval dat geen passende aanbieding wordt verkregen, zal de aanbesteding worden afgebroken. In het kader van deze aanbesteding wordt er vooralsnog van uitgegaan dat de gemaakte kosten inclusief rente uit het aanbestedingsresultaat goedgemaakt kunnen worden. 3. Percelen Jaagweg (Distriport) te Koggenland De provincie heeft van de ontwikkelaars de gronden tijdelijk overgenomen, dit om fiscale redenen. Inmiddels zijn de gronden fiscaal bouwrijp gemaakt en kunnen op grond van de verkoopovereenkomst tussen de provincie en ontwikkelaars de gronden weer aan de ontwikkelaars worden teruggeleverd. Deze terugoverdracht zal plaatsvinden tegen vergoeding van alle kosten en rentelasten. In het kader van de planologische procedure is door derden bij de Raad van State beroep ingesteld tegen het bestemmingsplan Distriport. De uitspraak zal naar verwachting omstreeks juni 2011 plaatsvinden en de ontwikkelaars willen in dit verband de teruglevering opschorten totdat het bestemmingsplan onherroepelijk is. Van provinciewege wordt evenwel gestreefd naar een zo spoedig mogelijke terugoverdracht en zo nodig zal nakoming van de overeenkomst worden afgedwongen. Onderdeel van de overeenkomst is tevens een borgstelling door de provincie aan de ontwikkelaars; de risico s verbonden aan deze borgstelling zullen in 2011 nader worden onderzocht en slechts onder voorwaarden zal door de provincie ten behoeve van deze ontwikkeling een borgstelling aan een bank worden afgeven. 4. Regionaal havengebonden bedrijventerrein Anna Paulowna Het ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (NHN) treedt op als ontwikkelaar van het regionaal havengebonden bedrijventerrein. NHN heeft hiervoor met ontwikkelaar Heijmans en de gemeenten Den Helder en Anna Paulowna een samenwerkingsovereenkomst gesloten. Heijmans wenst echter uitsluitend nog aan de ontwikkeling deel te nemen op basis van een aangepast risicoprofiel. Deze aanpassing is voor de andere partijen onacceptabel en tevens bestaat er gevaar voor staatsteun. Naar aanleiding hiervan wordt een andere aanpak voorbereid, wat kan betekenen, dat de samenwerking met Heijmans in 2011 wordt beëindigd. Deze gewijzigde omstandigheden zullen gevolgen hebben voor de businesscase van RHB, waarbij zondermeer sprake zal zijn van een meer gefaseerde ontwikkeling. Uitgangspunt is, dat de door de provincie aangekochte gronden worden ingebracht tegen de boekwaarden. In verband met de huidige conjuncturele invloeden en de daarmee verband houdende ontwikkelingen zal met betrekking tot de niet in exploitatie genomen gronden in 2011 verder onderzoek plaatsvinden naar de financiële proposities en de realiseerbaarheid van de afzonderlijke gebiedsontwikkelingen. De mogelijkheid van bijschrijving van de rentekosten in 2011op de boekwaarden zal daarvan deel uit maken. Over zien wij echter geen probleem in een bijschrijving van de rentelasten van 1.147.104 op de boekwaarden van de niet in exploitatie genomen gronden. Materiële vaste activa Voor percelen die behoren tot de materiële vaste activa, is beoordeeld, hoe de boekwaarde per ultimo zich verhoudt tot de getaxeerde waarden. 5. Gronden Nieuw Vennep De taxatie dateert uit 2004, doch is thans nog actueel. Het gaat om een perceel dat als bosgrond is gewaardeerd op 1,00 per m2, welke waarde thans nog kan worden gehanteerd. De boekwaarde komt uit onder de taxatiewaarde 6. Zandvoortselaan/Blinkertweg Hier ligt de taxatiewaarde op basis van een rapport per 1 april 2009 onder de boekwaarde. In 2011 zal de grond ter realisatie van de natuurbrug ter plaatse echter tegen de volledige boekwaarde in het project worden ingebracht. In dit kader vindt ultimo geen afwaardering plaats. 7. Perceel Wieringermeer Bij aankoop in 2006 ten behoeve van de realisatie van een motorcrossterrein is dit perceel gewaardeerd op 650.000. Deze taxatie kan gelet op de agrarische grondmarkt ook thans nog 265

worden gehanteerd. Nu het motorcrossterrein aldaar geen doorgang vindt, zal de grond tegen de getaxeerde agrarische waarde verkocht kunnen worden. De boekwaarde overstijgt dit bedrag met 56.774 en er is daarom reden tot afwaardering. Deze afwaardering zal ten laste worden gebracht van het resultaat van de jaarrekening. 8. Percelen Wieringen/Wieringermeer Deze percelen zijn in relatie tot de realisatie van het Wieringerrandmeer aangekocht op basis van een volledige schadevergoeding. De gronden worden thans opgenomen in het complex van de gronden van het voormalige plan voor het Wieringerrandmeer en worden hierna onder punt 12. bij de taxatie en balanswaardering meegenomen. 9. Compensatiegronden Wieringerrandmeer Deze percelen zijn in aangekocht op basis van de taxatiewaarde. Hier is geen aanleiding tot afwaardering. 10. Bergweg 30 te Bloemendaal Dit perceel is op basis van een anti-speculatiebeding beneden de getaxeerde waarde aangekocht. De boekwaarde ligt tevens beneden de op 1-3- getaxeerde waarde, waardoor ook bij dit object geen afwaardering behoeft plaats te vinden. 11. Perceel te Castricum De anticiperende aankoop ten behoeve van de realisatie van een archeologisch depot is verricht conform de taxatiewaarde. Hierdoor is ook bij deze grond gaan aanleiding om tot afwaardering te komen. 12. Gronden Wieringerrandmeer De percelen die ten behoeve van het Wieringerrandmeer zijn aangekocht, zijn gedekt uit het krediet van 25 miljoen en het restant in, ten bedrage van 3.855.285uit het krediet anticiperende grondaankopen. De percelen waren in 2009 noch vermeld onder niet in exploitatie genomen gronden, noch onder de materiële vaste activa. Ultimo zijn alle percelen, inclusief de percelen die hiervoor onder punt 8. zijn vermeld, op basis van de eind december getaxeerde vrije (agrarische) verkoopwaarde opgenomen onder de materiële vaste activa voor een bedrag van 26.137.015. Verwacht mag worden, dat deze percelen tegen de getaxeerde waarden verkocht kunnen worden, danwel in (provinciale) plannen ingebracht kunnen worden. 13. Percelen kassengebied Rozenburg. De aankopen hebben in plaatsgevonden onder de getaxeerde waarden. Afwaardering is hier dus niet aan de orde. Eind zijn nog niet alle transacties geëffectueerd. Overzicht anticiperende en strategische aankopen per 31-12- (tabel 2) Perceel Boekwaarde per 31-12- Verplichtingen uit aankopen per 31-12- Totaal Oppervlakte Prijs per m2 Opmerkingen Anticiperende aankopen niet in exploitatie genomen gronden 1.Bloemendalerpolder 2.665.786 0 2.665.786 2.40.30 ha. 110,94 2. Gebied Crailo 32.174.889 655.690 32.830.579 40.03.01 ha. 82,02 3. Percelen Jaagweg 4. R.h.b. Anna Paulowna 24.990.725 0 24.990.725 112.57.28 ha. 22,20 3.321.365 0 3.321.365 17.59.88 ha. 18,87 materiële vaste activa 5. Nieuw- 46.727 0 46.727 4.60.60 ha. 1,02 266

Vennep 6. Zandvoortselaan/Blinkertweg 7. Perceel Wieringermee r 8. Wieringen/ Wieringermee r 9. Compensatiegronden Wieringermee r 10. Bergweg 30 Bloemendaal 11. Perceel te Castricum 12.a Percelen Wieringerrand -meer 2.030.453 0 2.030.453 0.17.27 ha. 1.175,71 650.000 0 650.000 14.58.65 ha. 4,46 1.918.622 50.000 1.968.622 Zie onder 12.b. gemiddeld 5,59 3.450.667 1.775.000 5.225.667 70.54.90 ha. 7,41 1.102.958 0 1.102.958 0.30.82 ha. 357,87 1.308.715 0 1.308.715 0.70.00 ha. 186,96 3.855.285 40.000 3.895.285 Zie onder 12.b. Totalen 77.516.192 2.520.690 80.036.882 263.52.71 ha. Aankopen Wieringerrandmeer materiële vaste activa 12.b Percelen Wieringerrand -meer 0 0 20.273.108 447.43.17 ha. 20.26.21 ha. 0 0 20.273.108 467.69.38 ha. gemiddeld 5,59 gemiddeld 5,59 Zie onder 12.b. Zie onder 12.b. Strategische aankopen Materiële vaste activa 13. Percelen 8.971.458 4.236.000 13.207.458 13.47.89 ha. 97,99 Kassengebied Rozenburg Totalen 8.971.458 4.236.000 13.207.458 13.47.89 ha. 267

Gezien het vorenstaande ontstaat m.b.t. het krediet anticiperende en strategische aankopen per 31 december het volgende beeld: Overzicht besteding kredieten per 31 december (tabel 3) Krediet Anticiperende aankopen 105.000.000 Boekwaarde 31-12- 77.516.192 Verplichtingen 31-12- 2.520.690 80.036.882 80.036.882 Nog beschikbaar voor anticiperende aankopen 24.963.118 per 31-12- Krediet Strategische aankopen 15.000.000 Boekwaarde 31-12- 8.971.458 Verplichtingen 31-12- 4.236.000 13.207.458 13.207.458 Nog beschikbaar voor strategische aankopen 1.792.542 per 31-12- 3.7.5 Ontwikkelingen Rekeninghoudende met de risico s en de economische crisis is in 2011 voldoende ruimte om adequaat op aankoopkansen in te spelen. Ook in 2011 zullen immers vanuit de ruimtelijke ambities en de plannen voor infrastructurele projecten weer transacties aan de orde kunnen komen, waarvoor de beschikbare budgetruimte kan worden aangewend. Grondexploitatie via deelnemingen en samenwerkingen Naast de aankopen die de provincie zelf realiseert voor planontwikkeling en infrastructurele projecten, krijgt het grondbeleid ook gestalte door middel van samenwerking met andere overheden en private partners. Genoemd kunnen worden: de Bloemendalerpolder en de herstructurering van Den Helder. Aan deelnemingen met betrekking tot de uitvoering van het grondbeleid zijn uiteraard ook financiële risico s verbonden, die in de totale provinciale risicoanalyse worden meegenomen. 268

3.8 Lokale heffingen 3.8.1 Inleiding Belastingheffing is bedoeld om collectieve voorzieningen te financieren. Een eigen belastinggebied maakt een scherpere afweging tussen de baten van overheidsvoorzieningen en de aan burgers en bedrijven opgelegde lasten mogelijk en heeft dan ook een eigen plaats in het besluitvormingproces. Deze paragraaf rapporteert de door Provinciale Staten vastgestelde beleidslijnen en gerealiseerde belastingopbrengsten. 3.8.2 Wat zijn lokale lasten? Lokale lasten zijn inkomsten voor onder andere de provincie, betaald door de burgers en - in mindere mate - het bedrijfsleven. We onderscheiden de volgende lokale lasten: Belastingen: betalingen voor uitvoering van collectieve vormen van dienstverlening in het algemeen belang. De provincie kent provinciale opcenten op de hoofdsom van de motorrijtuigenbelasting. De opbrengst van deze belasting is een algemeen dekkingsmiddel. Heffingen: betalingen voor uitvoering van publiekrechtelijke dienstverlening. De Provincie Noord- Holland kent de nazorgheffing gesloten stortplaatsen en grondwaterheffing. Retributies: betalingen voor individuele dienstverlening van typische overheidsdiensten van publiekrechtelijke aard. De Provincie Noord-Holland kent leges/rechten. 3.8.3 Beleidsmatige aspecten van lokale lasten 3.8.3.1 Besteedbaar inkomen/lastendruk Belastingheffing heeft direct invloed op het besteedbaar inkomen van de burger. Wettelijk mogen wij geen onderscheid tussen inwoners of bedrijven aanbrengen. Het inkomensbeleid is een primaire verantwoordelijkheid van het Rijk. De opcentenheffing heeft nauwelijks tot geen relatie met sociale aspecten en armoedebeleid. Niettemin bepalen de provinciale belastingen mede, zij het in geringe mate, de collectieve lastendruk en zijn dus mede bepalend voor de omvang van het besteedbaar inkomen. 3.8.3.2 Legitimering overheid(-soptreden) Wat krijgt de burger terug voor de betaling aan de provincie? Er moet sprake zijn van een zeker evenwicht tussen het ervaren overheidsoptreden en het te betalen bedrag. In de provinciewet staat dat heffingen en leges maximaal kostendekkend mogen zijn. Een provincie mag dus geen winst maken. Baten uit heffingen en leges mogen niet toevloeien naar de algemene middelen. Bij overtreding hiervan kan de rechter de desbetreffende heffingsverordening onverbindend verklaren. 3.8.3.3 Belastingdruk In het financieel kader van het collegeprogramma 2007-2011 is aangegeven dat een structureel sluitende begroting het uitgangspunt is. In de aanvullende accenten Kort en Krachtig op ons collegeprogramma 2007-2011 Krachtig in balans hebben wij het uitgangspunt opgenomen om een sluitende begroting bij voorkeur niet te realiseren door de burgers van Noord-Holland extra te belasten, maar door minder uit te geven. De inkomsten (Provinciefonds, opcenten motorrijtuigenbelasting, dividenden en rentebaten) vormen als algemeen dekkingsmiddel het kader voor de uitgaven. Het profijtbeginsel manifesteert zich sterker bij heffingen dan bij belastingen. Een aanzienlijk deel van de Noord- Hollandse burgers en het bedrijfsleven betaalt geen provinciale opcenten. Geconstateerd kan worden dat door de vergroening van het fiscale stelsel steeds minder autobezitters, vanwege de vrijstelling voor zeer zuinige auto s, opcenten afdragen. Deze vrijstelling op zich, maar ook een 269

verhoging van het opcententarief, maakt de verschillen in belastingdruk tussen wel en niet belasting betalende groter. 3.8.3.4 Legesheffing Uitgangspunt van Provinciale Staten is dat leges maximaal kostendekkend zijn of worden. In het collegeprogramma is aangegeven dat wij kostendekking in eerste instantie willen bereiken door optimalisering van de efficiency en in tweede instantie door het tot 100% kostendekkend verhogen van de tarieven. Dit beleid, dat is gericht op kostendekking, vereist inzicht in de kostenstructuur, kostenbeheersing en kostentoerekening. Binnen de tariefgroepen (hoofdstukken in de tarieventabel) is kruissubsidiëring toegestaan. Dat wil zeggen dat sommige tarieven minder en andere meer dan kostendekkend kunnen zijn, doch dat per saldo 100% kostendekkendheid wordt bereikt. 3.8.3.5 Kilometerheffing Door het nieuwe kabinet is besloten geen kilometerheffing in te voeren. De voorziene wijziging vanaf 2012, van het provinciale belastingstelsel is daarmee dan ook van de agenda verdwenen. 3.8.4 Opcenten interprovinciaal vergelijking en realisatie 3.8.4.1 Noord-Hollandse opcentenheffing interprovinciaal vergeleken Provincies mogen vanaf 1 april maximaal 116,7 opcenten heffen. Noord-Holland is sinds 2001 de provincie met het laagste opcententarief. 270

De lastendruk in Noord-Holland in voor een gemiddelde personenauto in de gewichtsklassen waarin de meeste voertuigen voorkomen gaf het volgende beeld (één opcent is 1% van de in de tabel genoemde hoofdsom motorrijtuigenbelasting (MRB) van die gewichtsklasse): 3.8.4.2 Opcenten, raming en resultaat De opbrengst opcenten voor werd bij Zomernota geraamd op 189,9 miljoen. Over werd 192.653.738 aan opbrengst opcenten ontvangen. In werd 2.753.739 meer ontvangen dan geraamd. Met de Belastingdienst vindt overleg plaats over de onderliggende berekening. De afgelopen jaren heeft het Rijk (in fasen) een beperking op de motorrijtuigenbelasting doorgevoerd voor zeer zuinige auto s die evenredig doorwerkt in de grondslagen van de provinciale opcenten. Dit houdt in dat zeer zuinige auto s vanaf buiten de heffing van motorrijtuigenbelasting en opcenten blijven en wij over die categorie geen opcenten meer ontvangen. Door deze (Rijks-)maatregelen en de economische situatie, die zijn weerslag heeft op de autoverkopen en mogelijk ook op autobezit, hebben Provinciale Staten besloten om vanaf geen autonome groei meer in de (meer)jarenramingen van de opbrengst opcenten te betrekken. Tussen het IPO en de belastingdienst staat nog op de agenda het te sluiten convenant inzake het verbeteren van de inzichtelijkheid en de controleerbaarheid van de berekening en de verdeling van opcenten over de provincies, de gevolgen voor de rechtmatigheid en de communicatie over tussentijdse resultaten van de inning en afdrachten. Het ramen van de opbrengst opcenten zal gelet op de intenties van het convenant, verder kunnen verbeteren. Partijen zijn het over de inhoud van het convenant eens. Begin 2011 wordt het convenant gesloten. 271

Provinciale Staten hebben op 10 november 2008 besloten het opcententarief van 63,9 per 1 april 2009 met vier opcenten te verhogen naar 67,9. Dit besluit is op 12 december 2008 gepubliceerd in provinciaal blad 2008/127. Dit tarief geldt ook voor het jaar. 3.8.5 Overige heffingen 3.8.5.1 Legesheffing De geraamde legesopbrengst voor werd bij begroting in eerste instantie vastgesteld op 582.100. In verband met en anticiperend op de invoering van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) is in IPO-verband een model legesverordening en tarieventabel opgesteld. Per 1 januari hebben uw Staten daarop een nieuwe Legesverordening en tarieventabel vastgesteld met daarin ook wijzigingen in de bestaande tariefbepalingen. In verband hiermee is de raming bij Zomernota verlaagd tot 435.800. Per 1 oktober is de Wabo in werking getreden. Dit heeft geleid tot vaststelling van vele nieuwe tariefbepalingen of het geheel verdwijnen van diverse bestaande bepalingen dan wel bepalingen die in de Wabo-tariefbepalingen werden geïntegreerd. Door deze wijzigingen is de raming ad 435.800 bij Zomernota verhoogd naar 470.800. In werd 555.307 aan leges ontvangen. Het verschil tussen raming en opbrengst komt hoofdzakelijk vanwege de vergunningverlening Wegenverkeerswet (geraamd 140.000, gerealiseerd 224.000). De Legesverordening en tarieventabel Noord-Holland zijn door Provinciale Staten vastgesteld bij besluit van 7 december 2009, nummer 82 (Provinciaal blad 2009/166) en de tarieventabel die in het kader van de invoering Wabo werd vastgesteld, bij besluit van 28 juni, nummer 32 (Provinciaal blad /97). 3.8.5.2 Nazorgheffing gesloten stortplaatsen Op 1 januari bedroeg het vermogen van het Nazorgfonds circa 34,2 miljoen. In werd 338.431 aan nazorgheffing geraamd, opgelegd en ontvangen (inclusief voorlopige eindheffing voor baggerstortplaats De Poel). De heffingsopbrengst wordt direct na ontvangst in het Nazorgfonds gestort. Op 31 december was (na aftrek van gemaakte kosten en toevoeging van heffingsopbrengst en rente en het resultaat uit beleggingen) de omvang van het Nazorgfonds ongeveer 36,2 miljoen. De verordening Nazorgheffing is door Provinciale Staten vastgesteld bij besluit van 29 maart 1999, nummer 19 (Provinciaal blad 1999/25) en de Tarieventabel bij besluit van 9 november 2009, nummer 74 (Provinciaal blad /3). Toelichting: Bij de zogenaamde Leemtewet is op 1 april 1998 een regeling in de Wet milieubeheer (Wm) opgenomen voor de nazorg van operationele stortplaatsen. Dit zijn stortplaatsen waar het storten van afvalstoffen niet vóór 1 september 1996 is beëindigd. In deze wet is bepaald dat provincies er bestuurlijk en financieel voor verantwoordelijk zijn dat deze stortplaatsen na sluiting geen nadelige gevolgen voor het milieu veroorzaken. Daartoe dient eeuwigdurende nazorg plaats te vinden. De nazorgheffing is dan ook een bestemmingsheffing. Op 21 december 1999 hebben wij besloten een Nazorgfonds op te richten. 3.8.5.3 Grondwaterheffing Eind 2009 zijn de Grondwaterwet en enkele andere waterstaatswetten ingetrokken en deel gaan uitmaken van de Waterwet. Per 1 januari is de heffing gebaseerd op de Waterwet. In verband met deze wetswijziging hebben uw Staten besloten een nieuwe heffingsverordening en tarief voor vast te stellen. De heffing is bestemd voor de kosten voor het grondwaterbeleid, waaronder het tegengaan van verdroging in bepaalde gebieden. In bedroeg de opbrengst Grondwaterheffing 696.442. Geraamd was 799.000. De kosten voor uitvoering Grondwaterplan bedroegen 602.628. Geraamd was 790.200. Aan de voorziening Grondwaterheffing is in het verschil tussen de werkelijke opbrengst ad. 696.442 en de werkelijke kosten ad. 602.628, te weten 93.814 toegevoegd. De stand van de voorziening Grondwaterheffing was op 1 januari 289.467 en 383.281 per 31 december. Deze voorziening heeft tot doel onnodige fluctuaties van het heffingstarief tegen te gaan.. De geldende verordening Grondwaterheffing is door Provinciale Staten vastgesteld bij besluit van 9 november 2009, nummer 61 (Provinciaal blad 2009/150). 272

3.8.5.4 Ontgrondingenheffing De ontgrondingenheffing, op basis van de daarbij vervangen Ontgrondingenwet, was bedoeld voor het dekken van kosten van planning en onderzoek. Dat is niet meer mogelijk, omdat de Ontgrondingenwet alleen nog een heffing toestaat voor het dekken van de kosten van schade. Uw Staten hebben besloten hiervoor een heffing in te stellen. Het voorstel tot intrekking van de verordening ontgrondingenheffing is meegenomen in een voorstel tot vaststelling van een nieuwe Ontgrondingenverordening. De vaststelling daarvan was weer afhankelijk van een voorstel tot intrekking van de Ontgrondingenwet en de incorporatie van de regels en provinciale bevoegdheden daaruit in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Vandaar dat uw Staten pas op 15 november, besluit nummer 8, onder c, hebben besloten tot intrekking van de Heffingverordening ontgrondingen provincie Noord-Holland 2001. Vanaf 2009 zijn al geen opbrengsten meer geraamd en ontvangen op dit onderdeel. 273

3.9 Extra Investeringsimpuls Noord-Holland Provinciale Staten hebben in het begrotingsdebat 2005 (15 november 2004) de uitgangspunten voor een Extra Investeringsimpuls Noord-Holland vastgesteld. Hieronder een weergave van de activiteiten die in zijn uitgevoerd. 3.9.1 Extra investeringsimpuls Openbaar vervoerinfrastructuur Regionetproject Voor het Regionetproject worden in de regio s Haarlem-IJmond en Gooi en Vechtstreek doorstromingsmaatregelen genomen, in nauw overleg met de betrokken gemeenten. De voortgang in de projecten loopt conform planning. Het budget is volledig bestemd voor maatregelen. Over de laatste tranche nemen GS in januari 2011 een besluit. Zuidasdok Als vervolg op de overeenkomst tussen Amsterdam, Rijk, Provincie NH en Stadsregio Amsterdam van 31 januari 2006 hebben PS in december 2007 besloten 75 miljoen beschikbaar te stellen in de vorm van subsidie aan de ontwikkeling van het Zuidasdok. Daarbij is benadrukt dat de voorwaarden waaronder de provincie haar bijdrage toezegt zeer specifiek zijn gekoppeld aan de kwaliteit van de openbaar vervoerknoop en pas te beoordelen zijn als er een definitief prospectus c.a. door Stad en Staat is vastgesteld. Begin 2009 hebben Rijk en gemeente besloten het veilingproces vanwege veranderde marktomstandigheden te beëindigen. Daarmee is echter het Zuidas Dokmodel nog niet van de baan. Rijk en gemeente hebben nog niet besloten over het vervolgproces maar onderzoek naar alternatieven en haalbaarheid daarvan is gaande. Medio 2011 moet er meer duidelijkheid zijn en kan getoetst worden of inhoudelijk aan de provinciale voorwaarden is voldaan en of er voldoende zekerheden zijn ingebouwd om de provinciale subsidie in 2011 beschikbaar te stellen. Tunnel voor de Zuidtangent Haarlem Uw Staten hebben ingestemd met een voorstel tot herbestemming van de eerder gereserveerde middelen ( 100 miljoen) voor de zogeheten tunnel voor de Zuidtangent in Haarlem. De projecten deel uitmakend van deze herbestemming worden thans nader uitgewerkt en van geval tot geval afzonderlijk voorgelegd aan uw Staten. 3.9.2 Extra investeringsimpuls Weginfrastructuur Projecten Over driekwart van het programma (de projecten N201, Mediapark Hilversum, Zuidelijke Randweg Zaanstad, Oostweg Haarlem en de Omlegging A9 te Badhoevedorp) heeft uw Staten al een besluit genomen. De uitvoering hiervan loopt volgens (tijd)schema. Verkeersmanagement A8/A9 Voor het verkeersmanagement A8/A9 is in 2007 de studie afgerond. Op dit moment vindt er uitvoering plaats van de diverse maatregelen door de provincie en de gemeente Zaanstad, waaronder de herinrichting van de Wandelweg, de aanleg van een fietstunnel onder de N246 door en het aanpassen van de verkeerslichten. Het merendeel van de maatregelen zal in 2011 gereed komen. Westfrisiaweg Voor wat betreft de Westfrisiaweg: wij hebben in mei 2008 de zogenaamde MIRT planstudie voorgelegd aan de Minister en gevraagd om de rijksbijdrage. In zal het Inpassingsplan procedureel worden afgerond. Uitgangspunt is nog steeds dat begin 2011 met de uitvoering wordt gestart. 274

3.9.3 Extra Investeringsimpuls Duurzame energie Starters units Begin is de bouw van de starters units gestart en eind zijn deze opgeleverd. Hiervoor is nog een bedrag van 500.000 gereserveerd. De subsidie zal begin 2011 worden vastgesteld, waarna de resterende middelen beschikbaar zullen worden gesteld. Deelverordening Duurzame Energiepakket Noord-Holland De Deelverordening Duurzame Energiepakket Noord-Holland is geheel verplicht. In 2011 zal het merendeel van de nog lopende projecten binnen deze deelverordening worden afgerond waarna vaststelling en afhandeling kan plaatsvinden. Nearshore windpark Wieringermeerdijk Uit het budget dat gereserveerd is voor ondersteuning van nearshore windpark Wieringermeerdijk wordt in de periode 2009-2011 een bedrag van 242.500 beschikbaar gesteld voor de totstandkoming van windplan Wieringermeer. De ruimtelijke ontwikkeling van beide planprocessen staat in nauw verband tot elkaar. Qua tijdspad is vanwege de herstructureringsopgave en samenwerking met rijk en gemeente prioriteit gegeven aan de ontwikkelingen op land. In april 2011 wordt het plan vrijgegeven voor inspraak en in het najaar van 2011 volgt de besluitvorming. In 2011 wordt aan GS een advies over een uitvoeringsstrategie voor windpark Wieringermeerdijk voorgelegd. 3.9.4 Extra Investeringsimpuls Zorg, Welzijn en Sociaal-culturele infrastructuur Zorg en welzijn Wonen, welzijn en zorg De zes Wonen, welzijn en zorg (WWZ) projecten in het landelijk gebied zijn afgerond. De kennis rondom WWZ projecten wordt verspreid via de website www.wmowonen-nh.nl en de projectensite van de sector Jeugd Zorg en Welzijn www.noord-holland.nl/meedoen. In 2009 is de Uitvoeringsregeling Wonen, welzijn en zorg vastgesteld. Met deze regeling willen wij de gemeenten ervaring op laten doen met actuele thema s en vraagstukken, waarop kennis en ervaring nog maar in beperkte mate aanwezig zijn, zoals kindvriendelijk wonen of de planning van eerstelijns zorg bij wijkgerichte aanpak. De Uitvoeringsregeling Wonen, Welzijn en zorg (WWZ-breed) loopt van t/m 2012. Voor deze periode is in totaal 2 miljoen beschikbaar. In zijn twee nieuwe Wonen, welzijn en zorg projecten gehonoreerd. Mantelzorg In zijn ruim 20 subsidies verleend die geleid hebben tot verbetering van de mantelzorg en de ondersteuning van mantelzorgers. Het subsidieplafond is eenmalig verhoogd met 75.500 (een restantbedrag uit voorgaande jaren) en kwam daarmee op 575.500. Dit bedrag is volledig besteed. Ter evaluatie van het mantelzorgbeleid is in een brochure uitgebracht waarin alle mantelzorgprojecten beschreven staan die t/m 2009 mede dankzij een provinciale subsidie tot stand zijn gekomen. De regeling is op 1 januari 2011 vervallen en wordt niet verlengd. Jeugdzorg Implementatie verwijsindex risicojongeren De implementatie van de verwijsindex risicojongeren is in afgerond. Alle Noord-Hollandse gemeenten (m.u.v. de stadsregio die eerder een eigen systeemkeuze heeft gemaakt) zijn aangesloten en hebben regionaal samenwerkingsafspraken gemaakt. GS hebben een positief besluit genomen over het gezamenlijke voorstel van het IB om de wachtlijsten te voorkomen c.q. weg te werken. De instellingen hebben het voorstel ten uitvoering gebracht. Er is vooral ingezet op uitbreiding van ambulante zorg, intensivering van pleegzorg en ontwikkeling van vormen van zorg tussen pleegzorg en residentiële zorg, zoals gezinshuizen. Hierdoor zijn de wachtlijsten afgenomen. Het project Eigen Kracht is eveneens uitgevoerd. 275

Transferium jeugdzorg De nieuwbouw van Transferium jeugdzorg (zorg voor jongeren met ernstige gedragsproblematiek) is op 11 november in Heerhugowaard geopend. Transferium biedt plaats aan 80 jongeren. Scholen Het project in Den Helder is afgerond. De rec-4 Pionier school heeft daar officieel haar deuren geopend in een volledig gerenoveerd pand. De Provincie Noord-Holland heeft hier een bedrag van 669.373 subsidie aan verleend. De nieuwe ZMOK-school in de regio Hilversum is momenteel nog niet gerealiseerd maar intussen is wel het besluit genomen dat de gemeente Huizen onderdak gaat bieden aan de Mulock Houwerschool. De gemeente Huizen zal hiervoor begin 2011 een subsidieaanvraag indienen. Bureau Jeugdzorg Provinciale Staten hebben in 2009 besloten om 3.623.000 van de eenmalige investeringsbijdrage aan Bureau jeugdzorg N-H toe te kennen, om o.a. ziekteverzuim en personeelverloop terug te dringende en de bedrijfsvoering sterk te verbeteren. Over de stand van zaken van dit Verbeterplan hebben wij u vier keer een uitgebreide rapportage gezonden. Deze rapportage was voorzien van de managementrapportage van Bureau jeugdzorg N-H. 3.9.5 Sociaal-culturele infrastructuur Projecten Verbetering van museumaanbod en Verbetering en uitbreiding van theaters en podia De beschikbaar gestelde budgetten voor de projecten Verbetering van museumaanbod en Verbetering en uitbreiding van theaters en podia zijn helemaal besteed. Wel moeten nog enkele projecten worden gerealiseerd. Het Stedelijk Museum Amsterdam zal na een vertraging van zes maanden waarschijnlijk begin 2012 worden opgeleverd. De Nollen Den Helder heeft eveneens een vertraging opgelopen van tot nog toe onbepaalde tijd (vermoedelijk wordt met de bouw eind 2011 begonnen ). De stichting is verwikkeld in een aantal kortgedingen, waarvoor in 2011 definitieve uitspraken van de rechter worden verwacht. De oplevering van het Museaal Centrum in Bergen wordt eind 2011 verwacht. Wat betreft de podia is het de bedoeling dat het Cultuurcentrum in Hoofddorp in het voorjaar van 2011 haar deuren opent. Realisatie van YXIE (het nieuwe cultuurpodium voor woord, beeld en geluid) in Alkmaar wordt in 2014 verwacht. Uitvoeringsprogramma Stelling van Amsterdam 2009-2013 Op basis van de door uw Staten op 29 juni 2009 vastgestelde nota Uitvoeringsprogramma Stelling van Amsterdam 2009-2013 zijn in EXINH-middelen ingezet voor de realisatie van: de bezoekerscentra Fort aan de Nekkerweg, Fort aan het Pampus en Fort benoorden Spaarndam, de verdere ontwikkeling van wandel- fiets- kano- en ruiterroutes, de renovatie van de Damsluis bij De Kwakel en de restauratie van de Damsluis bij Hoofddorp, de renovatie van de bunkers en het dak van het Fort bij Penningsveer, de digitalisering van de oorspronkelijke beplantingsplannen en beplantingen binnen de Stelling van Amsterdam, de groeninrichting van het terrein van Fort Werk IV, de renovatie van fiets- voetveer Nigtevecht, de restauratie van de voormalige munitieloods van Bastion Bakkerschans en de reconstructie van de Bakkerschans te Weesp. Tevens is met EXINH-middelen gefinancierd: de uitbreiding van het publieksarrangement voor het militair historisch erfgoed Weesp, een zogenaamde fortenboot bij het Fort bezuiden Spaarndam, 276

een haalbaarheidsonderzoek voor de ontwikkeling van het Fort bij Spijkerboor, een prijsvraag voor de ontwikkeling van de genieloods van het Fort bij Vijfhuizen en de planontwikkeling van Fort bij Krommeniedijk. Op het gebied van de marketing en communicatie is er geld ingezet voor een educatieve DVD, een leskist over de Stelling van Amsterdam en een aantal seizoensevenementen. Restauratieprojecten religieus erfgoed De 14 restauratieprojecten op het gebied van religieus erfgoed zijn inmiddels grotendeels gerealiseerd. Van de 1.145.682 voor het industrieel erfgoed hebben wij in alleen de reservering van 300.000 voor de restauratie van het stoomgemaal Cruquius verleend. In zijn voor Sugar City en Hembrugterrein aanvragen binnen gekomen ter hoogte van de door ons gereserveerde bedragen van respectievelijk 145.682 en 700.000. Project Behoud en beheer archeologie Het beschikbare budget voor het project Behoud en beheer archeologie is in zijn geheel besteed. Uitvoeringsregeling Infrastructuur bibliotheekwerk Sinds april 2006 is de Deelverordening en nu de Uitvoeringsregeling Infrastructuur bibliotheekwerk NH van kracht met een looptijd tot. In dit kader zijn er in door vier basisbibliotheken in Noord-Holland vijf aanvragen ingediend en gehonoreerd voor een totaalbedrag van 353.888. 277

3.10 TWIN-H Op 15 december 2008 hebben Provinciale Staten ingestemd met een projectenlijst voor de Tweede Investeringsimpuls Noord-Holland (TWIN-H) ter grootte van 496 miljoen6. Alvorens middelen daadwerkelijk worden ingezet, wordt aan Provinciale Staten door middel van een voordracht van GS goedkeuring gevraagd. In deze voordracht wordt het project concreet financieel onderbouwd, projectdoelstellingen uitgewerkt en resultaten benoemd. Het bijgevoegde schema bevat de stand van zaken tot en met februari 2011. Het schema laat zien welk bedrag waarvoor gereserveerd is en welk bedrag inmiddels door PS is geaccordeerd ( 214,6 miljoen.) De verwachting is dat in 2011 de resterende voorstellen ter goedkeuring aan Provinciale Staten zijn voorgelegd. 3.10.1 Weginfrastructuur Binnen het thema Weginfrastructuur is 160 miljoen beschikbaar. Op dit moment is er nog geen project aan PS ter besluitvorming voorgelegd. De reden hiervoor is de lange voorbereidingstijd van deze projecten. Ten behoeve van deze voorbereiding is ten laste van het TWIN-H voorbereidingskrediet door GS in totaal 5 miljoen beschikbaar gesteld. De huidige prioritaire projecten zijn: Verbinding A8-A9, Westelijke ring Alkmaar, N243, N240, N241, N205 3.10.2 OV infrastructuur Voor OV-infrastructuur is 140 miljoen beschikbaar. Daarvan is in voor het project HOV Haarlem/ IJmuiden op 5 juli door PS 60 miljoen beschikbaar gesteld (Voordracht - 43). Het project wordt samen met de gemeente Velsen gerealiseerd. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft op 9 juni ingestemd met de onttrekking van de oude spoorlijn aan het hoofdspoorwegennet. Met Prorail wordt gesproken over de verwerving van de gronden voor aanleg van de busbaan. De samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Velsen is op 5 oktober door beide partijen ondertekend. In december is het eerste deelproject aanbesteed en in april wordt de realisatie van dit deelproject opgestart. Voor het OV-project HOV Het Gooi is in het voorkeurstracé goedgekeurd en heeft de Provincie in principe ingestemd met een substantiële bijdrage. In 2011 wordt aan PS een definitief besluit voorgelegd. De gemeenten Eemnes, Laren en Hilversum hebben achtereenvolgens positief besloten over dit voorkeurstracé. Huizen en Blaricum hebben nog niet besloten. De verwachting is dat definitieve besluitvorming van deze gemeenten in het 2e kwartaal van 2011 zal plaatsvinden. Ten behoeve van de voorbereiding heeft GS in voor het project een voorbereidingsbudget van 700.000 beschikbaar gesteld. 3.10.3 Sociaal-Culturele infrastructuur Voor dit thema is in totaal 48 miljoen beschikbaar: Programma Jeugdzorg Op 9 november 2009 hebben PS (Voordracht 2009-63) een besluit genomen over het projectvoorstel TWIN-H Jeugd. Het betreft hier drie projectplannen: TWIN-H Beleidsinformatie ( 2,3 miljoen), Accommodaties ( 4 miljoen) en Investeren in de Jeugdzorgwerker plus Innovatie in de Jeugdzorg ( 2,7 miljoen). 6 Oorspronkelijk zou de investeringsimpuls gedekt worden door gedurende een periode van 25 jaar een deel van de opcentenopbrengsten in de reserve TWIN-H te storten. In december 2009 hebben PS een besluit genomen over het GS-voorstel om in een substantieel deel van de NUON opbrengst te gebruiken om de reserve TWIN-H in één keer met de benodigde middelen vol te storten. Hierdoor is de jaarlijkse storting van opcentenopbrengst niet meer nodig. 278

Op 17 mei zijn in de commissie SI de bestedingsvoorstellen van het Instellingenberaad besproken. De stand van zaken is als volgt: Beleidsinformatie: Het IB komt in het eerste kwartaal 2011 met een uitgewerkt projectvoorstel voor maximaal 1,6 miljoen. Besteding van de middelen is voorzien in 2011 De overige 0,7 miljoen zijn bestemd voor de Staat van de Jeugd en de Jeugdzorgmonitor. Zie hiervoor het besluit (-15016). De bij dat besluit horende notitie Nadere uitwerking TWIN-H projectplannen Jeugdzorg is aan PS verzonden. Accommodaties: De organisaties voor J&O hebben plannen ingediend die volgens planning in het eerste kwartaal van 2011worden verleend. Hierover is PS actief geïnformeerd (-72379). Investeren in de Jeugdzorgwerker plus Innovatie in de Jeugdzorg (nazorg): Het Instellingenberaad (IB) heeft diverse projecten ingediend op de hier genoemde thema s voor een bedrag van 2,7 miljoen. Verwachting is dat de middelen in 2011 worden verleend en dat de projecten vervolgens gaan starten. Stelling van Amsterdam De besteding van de TWIN-H middelen (Voordracht 2009-35) voor de Stelling van Amsterdam vinden plaats vanaf 2011. Archeologisch infocentrum/depot Dit provinciaal project vereist de nodige voorbereiding en het concrete projectvoorstel inclusief ontwerp zal medio 2011 aan u ter besluitvorming worden voorgelegd. Ten behoeve van de voorbereiding hebben wij in een voorbereidingsbudget van 300.000 beschikbaar gesteld en een perceel grond te Castricum aangekocht. De Europese aanbesteding voor een architect loopt momenteel. Vernieuwingsimpuls Zorg en Welzijn In het kader van de vernieuwingsimpuls Zorg en Welzijn (Voordracht 2009-27) zijn in de volgende activiteiten uitgevoerd: - Multifunctionele accommodaties: In hebben 6 kleine kernen een start gemaakt met de realisatiefase van een MFA (Wervershoof 2x, Medemblik, Langedijk, Hoorn, Edam-Volendam). Daarnaast is door GS een extra subsidie toegekend aan het Flevohuis in Amsterdam. Het oorspronkelijke budget bedroeg 6 miljoen. Per ultimo is 3,5 miljoen besteed. - Verbreding WWZ: In het kader van de versterking van gemeenteregie bij WWZ-projecten, met extra aandacht voor gemeentelijke regie en domotica hebben 2 projecten (Castricum en Laren) subsidie ontvangen. Het oorspronkelijke budget bedroeg 2 miljoen. Per ultimo is 560.000 besteed. - Jeugdmonitor: In januari is de eerste jeugdmonitor gepresenteerd. Tevens heeft de lancering van de website/kennisplatform plaatsgevonden. Het oorspronkelijke budget bedroeg 700.000. Per ultimo is 250.000 besteed. - Kleinschalig wonen: In zijn 7 projecten goedgekeurd. Daarnaast is een goed bezochte kennisbijeenkomst georganiseerd. Het oorspronkelijke budget bedroeg 2 miljoen. Per ultimo is 350.000 miljoen besteed. Vernieuwingsimpuls Noord-Hollandse Monumenten De beschikbaar gestelde middelen voor de tenders Monumenten 2009 en zijn geheel besteed. Deze middelen ad 5 miljoen zijn in verhoogd met de 4,4 miljoen beschikbaar gestelde monumentengelden van het Rijk, de zogenaamde Plasterkgelden. Er zijn subsidies verleend voor in totaal 36 restauratieprojecten waaronder het Oostereiland te Hoorn, de kathedrale basiliek St Bavo te Haarlem, de Portugese Synagoge te Amsterdam, de Grote Kerk te Schagen en molen de Huisman op de Zaanse Schans. De provinciale subsidies van in totaal 9,4 miljoen dekken gemiddeld 20% van de projectkosten. Het gaat dus om een totale investering van ruim 45 miljoen. Alle projecten zijn ook werkelijk in uitvoering waarmee dus direct een bijdrage wordt geleverd aan de werkgelegenheid in de bouw. 279

Vernieuwingsimpuls Noord-Hollandse musea In 2009 hebben vier instellingen subsidie gekregen, namelijk het Stedelijk Museum Amsterdam, NEMO, ECO Mare en Museum Kennemerland. Museum Kennemerland heeft zich echter medio teruggetrokken, dit budget is toegevoegd aan tenders voor en 2011. In hebben vijf instellingen subsidie gekregen: EYE Filminstituut voor de bouw van een nieuw museum/ cultureel centrum aan de Noordelijke IJ-oevers in Amsterdam, Nationaal Stoommachine Museum voor de renovatie en uitbreiding van expositieruimten, Westfries Museum voor de renovatie van expositieruimte, de herinrichting van het entree en een nieuw museumcafé, Regionaal Archief Alkmaar voor de renovatie van hen nieuwe huisvesting in de Ambachtsschool in Alkmaar en het Speeltoren Museum voor de restauratie van de toren en de realisatie van nieuwbouw voor een museum. Noord-Holland Digitaal museum Het digitaal museum Noord-Holland is gelanceerd op 13 januari 2011 onder de naam Oneindig Noord-Holland. Het is in met veel enthousiasme ontwikkeld. De technische infrastructuur staat en de collecties van diverse toonaangevende musea en archieven en instellingen als Beeld & Geluid in Noord-Holland worden ontsloten. Er is samenwerking met landelijke partijen als de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en het Nationaal Historisch Museum. Daarnaast worden wij een voorbeeldproject van het Europese initiatief Europeana. Oneindig Noord-Holland is een verhalenplatform. Er is een redactie actief die samen met partners veel verhalen toevoegt. Op 17 januari 2011 is op RTV NH en AT5 de TV-serie Oneindig Noord-Holland gestart. De eerste routes en bijbehorende mobiele applicaties zijn ook gelanceerd. Gesprekken met VVV's lopen over de inzet van cultureel erfgoed in toeristische producten. De uitputting van het budget verloopt volgens raming. 3.10.4 Groen Voor het thema Groen is 48 miljoen beschikbaar voor: -Ontsnippering en Kwaliteitsimpuls Natuur -Verbetering recreatieve verbindingen -Integrale ILG projecten -Sociaal-economische vitaliteit (SEV) -Opschaling Beheergrondbank Laag-Holland en Grondverwerving Over bijna alle projecten is er door PS een besluit genomen. Binnen het project Ontsnippering en Kwaliteitsimpuls Natuur is 3 miljoen voor subsidieverlening via de ILG-verordening beschikbaar gesteld en de resterende 4 miljoen voor twee ecoducten gereserveerd. Over de bijdragen aan deze ecoducten; Zeeweg ( 3 miljoen) en Groene Schakel ( 1 miljoen) zal in 2011 een besluit worden genomen. Over de beschikbare 15 miljoen voor het project Opschaling Beheergrondbank Laag-Holland en Grondverwerving is in begin 2011 door PS voor twee deelprojecten middelen beschikbaar gesteld: 5 miljoen voor het deelproject Beheergrondbank en 3 miljoen voor het deelproject Revolving Fund grondruiling. Over het restantbudget van 8 miljoen zal in 2011-2012 een besluit worden genomen. 3.10.5 Verduurzaming Voor het thema Verduurzaming is 50 miljoen beschikbaar voor: Stedelijke Vernieuwing Greenport Aalsmeer Kustvisie en -programma Bodemsanering: oplossen knelpunten buiten reguliere saneringsbudgetten 280

Duurzame energie: Projecten en initiatieven In 2009 is 5 miljoen voor Bodemsanering beschikbaar gesteld en begin 2011 10 miljoen voor Greenport Aalsmeer. Ten aanzien van de projecten Stedelijke vernieuwing en Uitvoeringsprogramma Kust is in een stand van zaken gemaakt en ter informatie naar PS toegestuurd (november ). Voor beide projecten is door GS een voorbereidingsbudget beschikbaar gesteld (respectievelijk 200.000 en 300.000). In 2011-2012 worden aan PS definitieve besluiten voorgelegd. Voor Duurzame Energie zijn forse stappen gezet, de 5 miljoen voor Projecten en initiatieven is voor de volgende deelprojecten beschikbaar gesteld: Biomassa Het Uitvoeringsprogramma Biomassa -2011 is vastgesteld door PS op 5 juli. Daarna is het direct in uitvoering genomen. De uitvoering loopt iets achter, maar dit kan in 2011 worden ingelopen. Wind op Land (deelprojecten: 1 Windplan West-Friesland, 2 Regionale Strategie Kop NH, 3 Windplan Wieringermeer en 4 Overige projecten Wind op Land) Het beleidskader Wind op land is vastgesteld door PS op 14 februari 2011. Voor de Kop NH, West-Friesland en de Wieringermeer zijn regionale plannen in ontwikkeling. Zonnepanelen op scholen Voor de uitvoeringsregeling Zon op het dak was veel belangstelling en het beschikbare budget van 1 miljoen is volledig benut. Duurzame openbare verlichting gemeenten NH PS hebben op 14 februari 2011 besloten voor het project Stimulering duurzame openbare verlichting Noord-Holland 400.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van subsidieverlening aan gemeenten van maximaal 10.000 euro per gemeente. De subsidie is bedoeld voor het uitvoeren van een nulmeting/ scan, het opstellen van een duurzaam beleidsplan OVL en een uitvoeringsprogramma OVL. De uitvoeringsregeling zal op 22 april in werking treden. Met het ondersteunen van deze gemeenten gaat Noord-Holland stap voor stap over tot energiezuinige openbare verlichting. Restantbudget DE Projecten en initiatieven Verder heeft PS begin 2011 5 miljoen TWIN-H middelen beschikbaar gesteld (Voordracht 2011-12) voor het project Regionale zelfvoorziening energie. De middelen zijn bestemd om de gemeente Texel financieel te ondersteunen bij haar ambitie om een energie zelfvoorzienend eiland te worden in 2020. De deelprojecten zijn: energiebesparing en duurzame energieopwekking in de gebouwde omgeving: 2,5 miljoen. grootschalige investeringen in zonne-energie voor particulieren: 1 miljoen. overige DE projecten (nog nader uit te werken): 1,5 miljoen. GS hebben het mandaat gekregen om nieuwe projectvoorstellen te beoordelen en vast te stellen. Het project TWIN-H duurzaam bouwen met een totaalbudget van 5 miljoen bestaat uit twee deelprojecten ontzorging wooneigenaren duurzame renovatie ( 600.000) garantiefonds duurzaam bouwen ( 4,4 miljoen) Over het eerste deelproject hebben PS in (Voordracht -83) een positief besluit genomen. Overwegende dat het wenselijk is dat woningen energie zuiniger worden door middel van duurzame renovaties, zal op 15 maart 2011GS een besluit nemen over de uitvoeringsregeling duurzaam renoveren. Besluitvorming over het garantiefonds zal naar verwachting in 2011 volgen. 281

3.10.6 Huisvesting Voor de provinciale Huisvesting was binnen TWIN-H 50 miljoen beschikbaar. Op 9 november 2009 hebben PS besloten over het huisvestingplan als geheel. Onderdeel hiervan is het besluit om de beschikbare 50 miljoen vanuit het TWIN-H vanaf in 5 tranches van 10 miljoen per jaar te storten in de bestemmingsreserve Huisvesting. 3.10.7 Overige projecten Stoomtram- en Juttersmuseum Er zijn twee subsidies toegekend; één in 2009 aan het Stoomtram museum en één in aan het Maritiem en Juttersmuseum op Texel. In 2009 is een eenmalige financiële bijdrage uitgekeerd voor de realisatie van het nieuwe bedrijfsplan voor Museum de Stoomtram. Dit was een gezamenlijk actie met de gemeenten Hoorn en Medemblik om het museum te redden voor sluiting. Het Maritiem en Juttersmuseum heeft in een subsidie gekregen voor de bouw van een nieuw museum (vergroting publiekstoegankelijkheid). Het project maakt deel uit van een groter samenwerkingsverband op Texel, genaamd: de Gouden Driehoek. 282

283

284

4. Programmarekening en toelichting 285

4.1 Totaaloverzicht per programma van baten en lasten voor en na bestemming Art 27 BBV LASTEN BATEN SALDO Nr Programma Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseer d Ontwerp begroting Actuele begroting Gerealiseerd Saldo rekening 01 Bestuur en Burger 23.198.000 30.986.100 23.859.347 53.600 113.200 116.548 23.742.799 02 Bestuur en andere overheden 03 Wegen, Verkeer en Mobiliteitsmanage ment 45.006.500 10.895.200 16.128.928 150.000 5.819.700 6.094.877 10.034.051 189.188.600 287.547.100 274.864.162 34.226.500 49.848.900 52.030.557 222.833.605 04 Openbaar Vervoer 67.944.700 91.252.900 84.663.378 51.260.800 72.321.500 66.494.916 18.168.462 05 Water 14.256.200 13.367.700 10.399.435 1.829.700 3.194.400 2.689.399 7.710.036 06 Milieu 40.389.500 65.750.700 64.904.537 11.685.300 31.528.600 32.440.468 32.464.069 07 Recreatie en Toerisme, Natuur en Landschap 08 Economie en landbouw 42.024.400 107.873.000 80.171.308 643.500 69.256.300 61.930.110 18.241.198 41.287.000 42.334.139 70.317.194 0 55.203.739 55.486.300 14.830.894 09 Welzijn en (Jeugd)Zorg 113.020.500 147.846.100 146.731.980 80.084.400 104.107.80 0 101.810.045 44.921.935 10 Kunst, Cultuur en Educatie 11 Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting 12 Staf en Ondersteuning 44.438.700 52.693.800 60.185.695 114.300 13.869.100 13.827.091 46.358.604 34.712.300 36.039.200 47.517.668 3.502.100 16.736.200 20.375.993 27.141.675 1.059.900 671.800-811.471 728.700 713.000 736.653-1.548.124 13 Financiering & Algemene Dekkingsmiddelen 1.200.000 36.447.050 48.022.599 402.082.000 396.919.85 0 392.940.922-344.918.323 Resultaat voor bestemming 657.726.300 923.704.789 926.954.760 586.360.900 819.632.289 806.973.879 119.980.881 286

Stortingen in en onttrekkingen uit reserves per programma LASTEN BATEN SALDO Nr Programma Ontwerpbegroting Actuele begroting Realisatie Progr. begroting Actuele begroting Realisatie Saldo rekening 01 Bestuur en Burger 2.895.100 2.965.400 2.965.431 2.945.100 3.561.800 2.785.337 180.094 02 Bestuur en andere overheden 03 Wegen, Verkeer en Mobiliteitsmanage ment 2.363.000 7.720.100 7.720.110 2.319.100 2.179.100 8.322.894-602.784 8.883.500 14.487.900 15.448.816 50.378.400 128.393.000 115.225.031-99.776.215 04 Openbaar Vervoer 1.944.800 6.732.000 6.732.001 5.263.500 14.042.900 13.136.688-6.404.687 05 Water 0 0 0 2.250.000 1.900.000 580.162-580.162 06 Milieu 0 0 0 4.396.000 5.241.900 4.988.362-4.988.362 07 Recreatie en Toerisme, Natuur en Landschap 08 Economie en landbouw 09 Welzijn en (Jeugd)Zorg 10 Kunst, Cultuur en Educatie 11 Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting 12 Staf en Ondersteuning 13 Financiering & Algemene Dekkingsmiddelen Totaal mutaties reserves Resultaat na bestemming 0 488.700 488.706 14.381.100 28.466.300 13.528.690-13.039.984 0 5.315.100 5.315.060 27.500.000 22.945.400 52.711.552-47.396.492 500.000 500.000 500.000 13.324.300 36.317.800 40.615.455-40.115.455 989.900 1.865.500 1.865.517 9.838.500 11.752.700 20.702.697-18.837.180 947.400 1.073.900 1.073.778 17.538.900 8.551.300 20.024.725-18.950.947 0 179.000.000 179.000.000 0 0 3.611.473 175.388.527 60.245.800 155.461.300 160.430.807 0 216.330.200 232.137.675-71.706.868 78.769.500 375.609.900 381.540.226 150.134.900 479.682.400 528.370.741-146.830.515 736.495.8000 1.299.314.689 1.308.494.986 736.495.800 1.299.314.689 1.335.344.620-26.849.634 287

4.2 Programmarekening in één oogopslag Baten per programma Het totaal aan baten bedroeg in 1.335 miljoen. De verdeling over de programma s is als volgt: X 1 miljoen In % 01 Bestuur en Burger 3 0 02 Bestuur en andere overheden 14 1 03 Wegen, Verkeer en Mobiliteitsmanagement 167 13 04 Openbaar Vervoer 80 6 05 Water 3 0 06 Milieu 37 3 07 Recreatie en Toerisme, Natuur en Landschap 75 6 08 Economie en landbouw 108 8 09 Welzijn en (Jeugd)Zorg 142 11 10 Kunst, Cultuur en Educatie 35 3 11 Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting 40 3 12 Staf en Ondersteuning 4 0 13 Financiering & Algemene Dekkingsmiddelen 625 47 Totaal 1.335 100 Lasten per programma Het totaal aan lasten bedroeg in 1.308 miljoen. De verdeling over de programma s is als volgt: X 1 miljoen In % 01 Bestuur en Burger 27 2 02 Bestuur en andere overheden 24 2 03 Wegen, Verkeer en Mobiliteitsmanagement 290 22 04 Openbaar Vervoer 91 7 05 Water 10 1 06 Milieu 65 5 07 Recreatie en Toerisme, Natuur en Landschap 81 6 08 Economie en landbouw 76 6 09 Welzijn en (Jeugd)Zorg 147 11 10 Kunst, Cultuur en Educatie 62 5 11 Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting 49 4 12 Staf en Ondersteuning 178 14 13 Financiering & Algemene Dekkingsmiddelen 208 16 Totaal 1.308 100 288

baten per soort lasten per soort h 49% a 21% b 1% g 5,6% h 0,0% i 0,3% a 31,7% g f 2% 0% e 15% c 12% d 0% f 41,2% e 0,2% d 12,0% b c 9,0% 0,0% Baten per soort Lasten per soort x 1 miljoen x 1 miljoen a. specifieke uitkeringen 281,3 b. Dividenden 17,7 c. uitkering Provinciefonds 155,6 d. verkoop van duurz.roerende zaken 0,0 e. Belastingen, heffingen en leges 194,2 f. goederen, diensten, huren/pachten 4,2 g. netto rente-inkomsten 23,6 h. bijdr. reserves & voorzieningen (incl. vrijval) 658,7 Totaal 1335,3 a. overdrachten (subsidies/bijdragen) 414,6 b. apparaatskosten (incl.dir.salariskst) 117,9 c. belastingen 0,3 d. goederen en diensten 157,3 e. aankoop onroerende zaken 2,3 f. reserves en voorzieningen 538,5 g. kapitaallasten 73,3 h. administratieve boekingen 0,5 i. handelskredieten en transitoposten 3,9 Totaal 1308,5 289

Balans per 31 december balans per 31 december (bedragen x 1 miljoen) activa 2009 passiva 2009 immateriële activa - - algemene reserve 227,7 294,2 materiële vaste activa 353,5 310,2 overige bestemmingsreserves 1.159,3 1.186,8 deelnemingen/ overige financ.activa 91,9 143,8 voordelig rekeningssaldo 26,8 52,8 verstrekte langlopende leningen 504,3 505,5 voorraad gronden 63,2 62,0 voorzieningen 190,7 166,5 vorderingen (incl.uitzettingen < 1jr.) 1.150,9 1.209,5 opgenomen langlopende leningen 46,6 47,8 liquide middelen 126,3 144,0 kortlopende schulden overlopende activa 6,8 1,1 overlopende passiva 645,7 628,0 Totaal 2.296,9 2.376,1 Totaal 2.296,9 2.376,1

4.3 Overzicht van de aanwending van het bedrag van onvoorzien Conform art. 28 BBV Mutatie Raming (na wijziging) Programmabegroting 1.200.000 Er hebben in geen onttrekkingen aan de post voor onvoorziene uitgaven plaatsgevonden. 291

4.4 Specificatie van eenmalige baten en lasten (excl. reserves) Conform art. 28 BBV 292

293

4.5 Overzicht van de 10 grootste onderbestedingen. Operationeel doelnummer: Onderwerp Begroot Werkelijk Verschil 5.2.2.1: Resv. TWIN-H projecten Integrale ILG 1.820.000 1.820.000 7.1.1.1: Ontwik., behoud en bescherming landschap 1.965.000 50.999 1.914.001 3.1.1.1: Subs.kleine infraproj. (BDU) 20.388.100 18.440.890 1.947.210 7.1.1.1: Groenfonds ILG verord.ilg (Rijk) 11.000.000 8.919.455 2.080.545 6.1.1.1: Resv. TWIN-H projecten Bodemsanering 2.750.000 250.000 2.500.000 4.1.1.1: HOV Velsen 2.800.000 2.800.000 3.1.1.2: Resv. groot onderhoud vaarwegen 11.193.000 8.144.733 3.048.267 9.1.5.3: Beleidskader Jeugdzorg (N) 90.357.300 86.810.080 3.547.220 3.1.1.1: Subsidies fietsimpuls (BDU) 5.000.000 1.369.563 3.630.437 3.1.1.4: Zijtakken Zuid Tangent 12.700.000 480.692 12.219.308 Verklaring (zie ook onder het desbetreffende operationele doel) De subsidiecriteria voor TWIN-H (water)projecten zijn laat beschikbaar gekomen. Er zijn wel subsidies verleend in maar nog geen betalingen gedaan. Het restant voor Ontwikkeling behoud en bescherming landschap is voorgesteld voor de Reserve Uitgestelde Intenties. Het faciliteren van Kleine Infrastructuur BDU verloopt inhoudelijk conform planning. Omdat inliggende gemeenten minder verzoeken tot vaststelling hebben ingediend, is 2 miljoen niet tot besteding gekomen. Het bedrag vloeit terug in de balanspost Rijksmiddelen BDU en komt in 2011 alsnog tot besteding. Uitvoering programma ILG is vertraagd door de brief van staatssecretaris Bleker 20/10/ waarin de Bestuursovereenkomst 2007-2013 ILG eenzijdig door het Rijk wordt opgezegd. De provincie heeft de risico's beperkt door een subsidiestop en het gedeeltelijk intrekken van de opdrachten aan de uitvoeringsorganisatie Dienst Landelijk Gebied. Uitgaven van TWIN-H bodemsaneringsbudget vertraagd tot begin 2011 omdat het meer tijd kost met betrokken partijen een definitieve overeenkomst te sluiten (project IJtochtkade). De juridische grondslag voor het verlenen van subsidie ontbrak. Daardoor zal de subsidie pas begin 2012 worden verleend. Het kasritme groot onderhoud vaarwegen dat uit de reserve wordt gedekt is 3 miljoen lager dan geraamd. De uitvoering stagneert door een geschil met de aannemer. Eind december zijn nog rijksmiddelen van 2,1 miljoen ter beschikking gesteld aan de provincie. Deze konden niet meer in worden beschikt aan jeugdzorginstellingen. Daarnaast is een bedrag van 1,4 miljoen teruggevorderd van Parlan i.v.m. verkoop van grond. Programma fietsimpuls Bij de definitieve aanvragen voor is vrijval van 3 miljoen ontstaan. Een drietal gemeenten heeft substantieel lagere subsidiebedragen aangevraagd en één gemeente heeft haar aanvragen geheel teruggetrokken. In 2011 wordt de vrijval betrokken in het bestedingsplan. Een aanzienlijk deel van de subsidieverleningen heeft plaatsgevonden aan het eind van het jaar. Van de subsidieverplichtingen uit voorgaande jaren zijn minder verzoeken tot vaststelling binnengekomen door inliggende gemeenten. Het geplande kasritme komt daardoor pas tot besteding in 2011. Bedrag vloeit terug in de voorziening Rijksgelden en Reserve Fietsimpuls. Op vier trajecten Zijtakken Zuid Tangent (ZT) is vertraging ontstaan, o.a. door de keuze voor de boerenlandvariant N201. Het project ZT-14 liep vertraging op door vorst. Door een 294

scopewijziging op de bushaltes ZT is vertraging in de uitvoering ontstaan. Daarnaast is van het budget projecten (Zijtakken) Zuid Tangent is 5,3 miljoen onbenut, hetgeen terugvloeit in de reserve OV Zuid Tangent. In deze tabel zijn de 10 grootste onderbestedingen,opgenomen op het niveau van subproduct. Ieder operationeeel doel bestaat uit een of meerdere subproducten. Niet meegenomen zijn subproducten waarop alleen apparaatkosten worden verantwoord of subproducten waarop onttrekkingen en stortingen in reserves worden geboekt. 4.6 Specificatie van de bestede ILG Rijksbijdragen Specificatie bestede rijksbijdragen ILG Exclusief POP2 bijdragen Omschrijving Bestedingen DLG Bestedingen DR Overige bestedingen rijksbijdragen ILG Totaal bestede rijksbijdragen ILG mln. 15,3 8,8 9,3 33,4 Specificatie bestede rijksbijdragen ILG Inclusief POP2 bijdragen Omschrijving Bestedingen DLG Bestedingen DR Overige bestedingen rijksbijdragen ILG Totaal bestede rijksbijdragen ILG mln. 15,3 10,9 9,3 35,5 295

296

5. Balans en toelichting 297

5.1 Balans en toelichting BALANS ACTIVA 31-12- 31-12-2009 Vaste Activa 1.1 Immateriële vaste activa 0 0 1.2 Materiële vaste activa 353.534.773 310.180.374 1.3 Financiële vaste activa 596.181.158 649.293.781 Totaal vaste activa 949.715.931 959.474.155 Vlottende Activa 2.1 Grond en hulpstoffen 63.152.764 62.005.660 2.2 Vorderingen 1.150.915.038 1.209.501.055 2.3 Liquide middelen 126.281.966 143.987.034 2.4 Overlopende activa 6.816.342 1.121.755 Totaal vlottende activa 1.347.166.110 1.416.615.504 Totaal 2.296.882.041 2.376.089.659 1. 2. 3. Toelichting bij de balans Gehanteerde Verdeelsleutels en Waarderingsgrondslagen v. resultaatbepaling De kosten van de hulpkostenplaatsen (facilitaire dienstverlening, personele dienstverlening, administratieve en financiële dienstverlening, informatie en communicatie technologie, juridische dienstverlening, inkoop en directie) zijn '- voor zover deze kosten niet direct waren toe te rekenen aan de beleidsdoelen - als overhead omgeslagen over de beleidsdoelen naar rato van de direct toegerekende apparaatskosten. De toerekening van de directe apparaatskosten naar de beliedsdoelen/activiteiten heeft plaatsgevonden op basis van de werkelijk geschreven uren van de medewerkers. De lasten en baten worden toegerekend aan het dienstjaar waarop ze betrekking hebben. Alle lasten en baten die betrekking hebben op het boekjaar en ten tijde van het opstellen van de jaarrekening bekend waren, zijn in deze jaar rekening verwerkt. Verliezen zijn genomen op het moment dat deze bekend geworden zijn. Baten zijn genomen en verantwoord als deze als gerealiseerd konden worden beschouwd. De immateriële en materiële vaste activa zijn gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Toegepast is de zogenaamde netto-methode. Dit houdt in dat ontvangen bijdragen van derden, aanwending van bestemmingsreserves dan wel andere bijdragen in mindering op de aanschaffingsprijs van het activum worden gebracht. De netto-aanschaffingsprijs vormt de basis voor de berekening van de afschrijving. Voor een overzicht van de methoden van afschrijvingen en de gehanteerde afschrijvingspercentages wordt verwezen naar de bijlagen 5.2 en 5.3 Conform de BBV zijn de niet in exploitatie genomen bouwgronden met ingang van 2009 verantwoord onder de vlottende activa. 4. De onder de financiële vaste activa opgenomen deelnemingen zijn tegen nominale en/of aanschafwaarde opgenomen. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar bijlage 5.3 (staat van activa in eigendom van derden). 5. 6. De overige op de balans opgenomen activa en passiva zijn tegen nominale waarde opgenomen. Stelselwijziging: Volgens het Bbv worden voorzieningen gevormd wegens verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs is in te schatten. Zogeheten harde verplichtingen, blijkend uit een subsidiebeschikking, convenant dan wel contract, mogen dus als vreemd vermogen worden aangemerkt en ten laste komen van een voorziening. Uit inventarisatie is gebleken dat voor bijna 136,3 mln. aan harde verlichtingen als eigen vermogen was aangeduid in de bestemmingsreserves. De stelselwijziging houdt in dat deze harde verplichtingen zijn "overgeboekt"van de bestemmingsreserves naar voorzieningen. 7. 8. 9. 10. Provinciale Staten hebben op 8 februari de voordracht Doorlichting reserves en voorzieningen 2009 vastgesteld. De financiële gevolgen uit deze nota zijn, voor zover deze betrekking hadden op, verwerkt in de jaarrekening. PSN/PSAN (DR): de lasten van deze regelingen bestaan uit de door de DR (Dienst Regelingen) in het boekjaar betaalde bedragen. Opdrachtverlening Dienst Landelijk Gebied (DLG): De verantwoorde last komt overeen met de betaalde fakturen. De stille reserves, begrepen in de zogenaamde niet bedrijfsgebonden activa, zijn ultimo gewaardeerd op circa 8,9 miljoen. Hieronder is opgenomen de waarde volgens de laatst bekende OZB-waardering van reeds afgeschreven activa van 5 (dienst)woningen ( 2,-- miljoen) alsmede de verzekerde waarde van het provinciaal kunstbezit ( 6,9 miljoen). 298

BALANS PASSIVA 31-12- 31-12-2009 Eigen Vermogen 3.1 Algemene Reserves 227.659.435 294.181.182 3.2 Bestemmingsreserves 1.159.315.259 1.186.803.188 3.3 Saldo van de rekening van baten en lasten 26.849.681 52.820.886 Totaal eigen vermogen 1.413.824.376 1.533.805.256 4 Voorzieningen 190.722.470 166.517.237 5 Vaste schulden rentyp.looptijd > 1jaar 46.602.843 47.788.484 Totaal vaste financieringsmiddelen 1.651.149.688 1.748.110.976 Vlottende Passiva 6.1 Kortlopende schulden 64.318.344 67.552.176 6.2 Overlopende passiva 581.414.008 560.426.506 Totaal vlottende passiva 645.732.353 627.978.682 Totaal 2.296.882.041 2.376.089.659 7.0 Gewaarborgde geldleningen en andere 22.041.981 34.226.131 garantieverplichtingen Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 1.1 Immateriële vaste activa 0,00 0,00 1.2 Materiële vaste activa 353.534.773,20 310.180.374,04 De boekwaarde van de materiële vaste activa is toegenomen met ruim 43 mln. als gevolg van de aankoop en herwaardering van gronden voor circa 37 mln., investeringen in huisvestingsprojecten voor ca.3 mln. alsmede een netto investering in wegen van ca.31 mln. Daartegenover staan de afschrijving ineens van geactiveerde EXINH-projecten voor 6,5 mln en een correctie van ruim 20 mln. op de in vorige jaren afgeschreven bedragen op de aangekochte gronden in het Wieringerrandmeer t.l.v. de Reserve UNA. Specificatie: a. Investeringen met een economisch nut 92.953.490,86 55.300.169,76 b. Investeringen in openbare ruimte met een maatschappelijk nut 260.581.282,34 254.880.204,28 Saldo boekwaarde per 1 januari 310.180.374,04 309.896.870,01 Vermeerderingen in 142.549.391,59 106.997.889,08 Verminderingen in -88.541.999,95-67.506.558,81 364.187.765,68 349.388.200,28 Afschrijving in -10.652.992,48-39.207.826,24 Boekwaarde per 31-12- 353.534.773,20 310.180.374,04 Voor een nadere onderverdeling van de investeringen met een economisch nut wordt verwezen naar overzicht 5.2 299

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 1.3 Financiële vaste activa 596.181.157,52 649.293.781,15 De afname van de boekwaarde van de financiële vaste activa met ruim 53 mln. is te verklaren door de afschrijving ineens van de boekwaarde van de t/m 2009 investeringen in EXINH-projecten van derden. a. Verstrekte overige langlopende geldleningen en uitzettingen met een rentetypische looptijd > 1 jaar: Saldo per 1 januari 505.524.022,59 52.316.136,52 Verstrekt/gekocht in 2.944.440,20 467.651.828,97 Afgelost in -4.207.038,51-14.443.942,90 Saldo per 31 december 504.261.424,28 505.524.022,59 Zie voor een nadere specificatie overzicht 5.4 b. Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen: N.V. Bank Nederlandse Gemeenten 1.525.875,00 1.525.875,00 Nederlandse Waterschapsbank N.V. 11.845,00 11.845,00 N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Noord-Holland 45.378,02 45.378,02 N.V. PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland 6.806.703,24 6.806.703,24 Alliander N.V. (vóór 1-7-2009 NUON N.V.) 62.643.935,00 62.643.935,00 N.V. Afvalzorg Holding 14.294.077,56 14.294.077,56 FIRON B.V. 0,00 18.604,99 N.V. Schiphol Ontwikkelingsmaatschappij (SADC) 4.878.151,64 3.083.772,64 Zeehaven IJmuiden N.V. 408.402,19 408.402,19 Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Noordzeekanaalgebied N.V. (RON) 317.646,16 317.646,16 N.V. Oostindiëvaarder Amsterdam 45,38 45,38 Recreatie Noord-Holland N.V. 370.000,00 370.000,00 Polanenpark B.V. 7.200,00 7.200,00 Polanenpark C.V. 7.200,00 0,00 Ontw.bedr.Noord-Holland Noord NV 27.000,00 27.000,00 ODEN B.V. 18.000,00 18.000,00 Zeestad Beheer B.V. 9.000,00 9.000,00 Kapitaaldeelname Life Science Fonds Amsterdam 531.174,05 321.589,15 B.V. Kapitaaldeeln.Wieringerrandmeer 9.050,00 0,00 B.V. Zeggenschap Wieringerrandmeer 9.050,00 0,00 91.919.733,24 89.909.074,33 e. Bijdragen aan activa in eigendom van derden Saldo boekwaarde per 1 januari 53.860.684,23 54.935.148,76 Vermeerderingen in 0,00 291.606,09 Verminderingen in 0,00 37.038,49 53.860.684,23 55.189.716,36 Afschrijving in 53.860.684,23 1.329.032,13 Boekwaarde per 31-12- 0,00 53.860.684,23 Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar overzicht 5.3 (staat van geactiveerde kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen en van bijdragen aan activa in eigendom van derden). TOTAAL VASTE ACTIVA 949.715.930,72 959.474.155,19 300

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 Vlottende Activa 2.1 Niet in exploitatie genomen bouwgronden 63.152.764,34 62.005.659,64 Saldo boekwaarde per 1 januari 62.005.659,64 57.216.007,84 Vermeerderingen in 1.147.104,70 4.789.651,80 Verminderingen in 0,00 0,00 63.152.764,34 62.005.659,64 Afschrijving in 0,00 0,00 Boekwaarde per 31-12- 63.152.764,34 62.005.659,64 De toename van de boekwaarde van de gronden betreft rentebijschrijving. De gemiddelde boekwaarde per m2 van de hier opgenomen gronden bedragen voor Bloemendalerpolder 111,-, voor Crailo 80,-, voor Jaagpad Koggerland 22,- en voor Nat.bedrijventerrein Anna Paulowna 19,-. 2.2 Vorderingen 1.150.915.038,15 1.209.501.055,12 De afname van het bedrag aan Vorderingen met ruim 58 mln. wordt verklaard door enerzijds de afname van de balanswaarde van uitstaande deposito's met bijna 111 mln. en anderzijds een toename van het bedrag aan overige vorderingen met ruim 52 mln. (zie specificatie hieronder). a.kortlopende vorderingen Deposito's div. banken: oorspronkelijke nominale vorderingen 930.182.004,06 1.022.737.568,97 Af: treffen voorziening wegens mogelijk gedeeltelijk oninbare vordering -20.300.000,00-20.300.000,00 van de uitstaande deposito's van Landsbanki Escrow rekening 18.396.041,08 36.672.522,54 Balanswaarde uitstaande deposito's 928.278.045,14 1.039.110.091,51 b. Verstrekte kasgeldleningen 0,00 0,00 c.debiteuren: 712.527,67 0,00 2009-2.243,47 761.005,72 2008 7.346,55 6.741,34 2007 21.081,00 51.369,16 2006 0,00-1.959,84 738.711,75 817.156,38 301

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 d.overige vorderingen: Ministerie van Binnenlandse Zaken,opcenten motorrijtuigenbelasting december 16.016.788,60 16.024.763,00 Belastingdienst, te vorderen dividendbelasting over resp 2009 0,00 304.695,00 Belastingdienst, te vorderen omzetbelasting -157.352,47-121.138,66 Bijdrage RWS voor gratis OV-pas N242 41.505,00 41.505,00 Bijdrage RWS kosten SLA 81.000,00 0,00 Bijdrage RWS NH bereikbaar 21.855,50 4.800,00 Bijdrage RWS Regioregie NH 0,00 122.636,38 Bijdrage Min. Van Landbouw in de kosten Verkenning As Vechtstreek 33.660,00 33.660,00 Nog te ontvangen subsidie Bonroute in aanleg zijtakken Zuidtangent 12.322.259,39 3.472.565,25 Gemeente Haarlemmermeer, bijdrage in de aanleg fietspad Nieuwe Kerkertocht 0,00 14.918,58 VROM subs.kansr.samenw. In Waterketen 0,00 43.780,10 ISW bijdrage Nat.Landsch.Laag Holland 0,00 60.000,00 Bijdr. brugbediening 2009 Gem. OuderAmstel/Wieringermeer en Waterland 51.119,91 50.097,51 Bijdrage Gemeente Wijdemeren voor kosten bestemmingsplan 0,00 58.009,21 Bijdrage in VRI's gem.alkmaar en RWS 0,00 95.220,00 Bijdr van 3 waterschappen in de kosten Muskusrattenbestrijding resp 2009 0,00 704.900,00 Belastingdienst Breda, declaratie compensabele BTW over resp.2009 52.019.952,37 41.792.005,48 Ministerie van LNV, subsidie weidevogels 0,00 2.621.157,10 Te vorderen rente per 31 december van de verstrekte langlopende geldleningen en beleggingen (zie bijlage 5.4) 174.942,69 187.718,48 Investeringsmaatschappij NZKG, aflossing en rente verstrekte lening 422.293,28 439.149,64 Diverse banken, nog te ontvangen rente van uitstaande depositorekeningen en rekening-courant rekeningen over resp.2009 3.985.928,58 2.271.378,23 Emballage 0,00-213,20 Bijdrage Prorail N203 Reconstructie Stationsplein 4.236.378,88 4.236.378,88 Bijdrage Gemeente Haarlem compensatie omrijkosten Connexxion 0,00 527.054,00 Bijdrage gem.haarlem in onderhoud Zuidtangent 62.630,05 238.000,00 Gem.Hilversum intrekking tekortsubs.project woon-zorg-zone Lieven de Key 0,00 1.120.000,00 Gem.Hilversum compensatie expiriment gratis Openbaar vervoer 0,00 222.342,00 Vergoedingen tankstations 2006-838.147,92 493.739,19 Bijdrage gem Wieringermeer voor N248 Robbenplaat 867.459,14 860.681,19 Bijdragen voor de herverdeling vaarwegen NH 0,00 178.500,00 Vergoeding van de Chipsol-Groep voor de planontw.kosten Groenberg terrein 500.000,00 500.000,00 Bijdrage gem.naarden voor de Pendelbus 302 71.060,73 69.716,30 Doorbelasting onderhoud haltes zuidtangent 2006- aan stadsregio Amsterdam 438.768,35 1.076.000,42 Bijdrage Min. V&W voor overlegorgaan RegioRegie NH 2008-221.155,72 181.373,73 Bijdrage voor kosten N197 Beverwijk 0,00 1.361.340,60 Terugvordering subs. 4 jarig beleidsplan Kop van NH 0,00 35.144,16 Bijdragen convenant Vaarrecreatie Waddenzee 0,00 112.184,40 Bijdrage in de kosten gebiedsontw. Schipholdriehoek 2009 0,00 45.510,65 Intrekking subsidie project dorpshuis De Onderdijk gem. Wervershoof 0,00 60.000,00 Bijdrage gem.schagen voor project Realiseren 2 voetgangersoversteken N245 0,00 107.143,00 Terugvordering subs. Project electrisch varen in Waterland 0,00 99.461,75 Doorbelasting pers.kosten projectdirecteur Wieringerrandmeer 28.513,59 38.018,12 Bijdrage kosten bestuurssecretariaat Groene Ymond 0,00 46.410,00 Terugvordering subs. Seaside Techn. En Innovation Fund(STIF b.v.) 150.000,00 150.000,00 Doorbelasting loonkosten personeel aan gem.amsterdam 0,00 24.218,21 Terug te vorderen bijdrage aan het Optimum II project 0,00 89.436,14 Nog te ontvangen huur Legmeerdijk Aalsmeer 0,00 202.062,02 Bijdrage voor OV taxi NH 109.467,00 42.414,00 Terugvordering subs.project Meerstraat Naarden 0,00 96.000,00 302

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 Gerealiseerde baten inz. ILG (gemaakte kosten tlv.ontvangen rijksmiddelen) 122.131.594,52 89.139.116,75 Stadsregio Amsterdam subs. In NDW 502.100,00 0,00 Bijdr. RWS in kosten N207 5.292,60 0,00 Bijdr.derden in project gedragsbeinvloeding 36.000,00 0,00 Opgelegde dwangsom Deto beheer 240.000,00 0,00 Bijdr.Bibliotheek velsen in proj spec.plek voor de jeugd in de centrale vestiging 40.000,00 0,00 Terug te betalen vordering Gasverbruik AZC Crailo div.jaren -1.177.672,90 0,00 Bijdrage Stichting de Kustbus voor proj.bereikbaarheid kust 12.110,50 0,00 Terugvordering subs Jeugdzorg De Bascule 2009 173.986,00 0,00 Bijdrage Liander in kosten schadeafwikkeling N501 20.883,37 0,00 Doorbelasting kosten aan div.gemeenten inzake juridische kosten Landsbanki 299.249,21 0,00 Bijdrage Gem.Medemblik voor proj.proefperiode Scholierenlijn 632 6.777,95 0,00 Terugv.subs.Project Zonnewinst Gem.Uitgeest 4.848,37 0,00 Grondverkoop perceel Vork Heerhugowaard 1.417.275,00 0,00 Terugv.subs.Jeugdzorg 2009 Maatschappij Zandbergen 21.857,00 0,00 Terugv.subs.project DE 2008 gem. Zandvoort 6.672,58 0,00 Terugv.subs.Jeugdzorg 2008 Stichting Bureau Jeugdzorg 658.905,00 0,00 Grondwaterheffing 2009 Corus staal 106.619,62 0,00 Gem Almere bijdr. Onderzoek vervoerwaarden van het streefbeeld 2020 11.900,00 0,00 Terugv. Subs Jeugdzorg 2006-2009 OCK Spalier 1.618.534,00 0,00 Bijdrage Gem.Heiloo en Zaanstad ondersteuning BRZO kosten bedrijfsinspectie 11.000,00 0,00 Bijdrage Gem.Haarlemmermeer voor recr.kruispunt Boeingavenu/Fokkerweg 119.000,00 0,00 Terugv. Subs.Stivas NH 185.813,44 0,00 Doorbel. Kosten Baggerwerkz.Aquaduct N201 aan Grontmij 654.844,77 0,00 Bijdrage Gem.Amsterdam voor project Diemer Vijfhoek 86.319,57 0,00 Leges haven Amsterdam voor vergunning inkassing Afrikahaven 24.465,42 0,00 Terugv. Gem.Haarlemmermeer Subs.UNA-ISV2 proj. De Pionier 164.880,31 0,00 Bijdr.Hoogheemraadschap Rijnland project baggeren ringvaart Haarlemmermeer 439.888,00 0,00 Bijdr.HHS Hollands Noorderkwartier project NH kanaal 673.181,59 0,00 Terugv.gem Hilversum BLS subsidie 2005-2009 257.250,00 0,00 Bijdr.Gem.Bergen recr. N512 124.722,86 0,00 Aankoopkosten de Bokkedoorns door NV PWN waterleidingbedrijf NH 249.999,75 0,00 Leges Gem.Beverwijk vergunning grondwaterwet 8.354,00 0,00 Bijdrage gem.heemskerk kosten N197 8.876,42 0,00 Doorb.kosten MRA net aan Prov.Flevoland 137.071,00 0,00 Bijdrage Min. LNV project Diemer Vijfhoek 75.286,73 0,00 Overige posten 2.860,35-45,38 Totaal overige vorderingen 221.898.281,26 169.573.807,23 303

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 2.3 Liquide middelen 126.281.965,95 143.987.033,98 Het saldo aan liquide middelen is per balansdatum afgenomen met ruim 17 mln. door per saldo hogere bestedingen aan ILG-projecten en anderzijds door een toename van de banksaldi als gevolg van hoge ontvangen bijdragen van derden (o.a. inzake de N201) aan het einde van het jaar. Specificatie: Kassen 14.660,81 3.700,37 Fortis bank, saldo van 4 rekeningen 0,00 85.195.307,66 ING-bank, totale saldo van 4 rekeningen 52.191,77 606.389,37 Ministerie van Financien(incl.ILG geld 33.932.506,85) 97.812.839,54 0,00 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten -5,28 2.827.920,82 Groenfondsrekening (tbv.ilg): saldo 1-1- 55.353.715,76 28.337.267,96 55.353.715,76 ontvangen voorschotten ILG 49.256.216,11 onttrekkingen ILG - 76.272.663,91 saldo per 31-12- 28.337.267,96 kruisposten 65.011,15 0,00 126.281.965,95 143.987.033,98 2.4 Overlopende activa 6.816.341,99 1.121.754,91 Het saldo van de overlopende activa is toegenomen met bijna 5,7 mln. als gevolg van een hoger uitstaand voorschot ultimo aan de Dienst Landelijk gebied in het kader van ILG-uitgaven. a. Verstrekte voorschotten: Salaris- en dienstreisvoorschotten ambtenaren 428.418,36-39.121,02 Voorschotten aan Dienst Landelijk Gebied inz.ilg(via Nat.Groenfonds) 6.019.375,35 951.103,79 Er zijn voorschotten verstrekt tot een bedrag van 84.988.000,- terwijl de declaraties van de DLG tot en met 78.968.624,65 bedroegen) Overige voorschotten 90.000,00 0,00 6.537.793,71 911.982,77 b. Vooruitbetaalde bedragen 1. Diverse vooruitbetaalde kosten 252.541,49 196.666,50 c. Overige overlopende activa 252.541,49 196.666,50 Nog te verantwoorden lasten 19.269,70 7.634,93 Nog te verantwoorden kosten evenementen 0,00 0,00 Nog te verrekenen kosten 6.737,09 5.470,71 26.006,79 13.105,64 TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA 1.347.166.110,43 1.416.615.503,65 TOTAAL ACTIVA 2.296.882.041,15 2.376.089.658,84 304

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 PASSIVA 3.1 Algemene Reserves 227.659.435,30 294.181.181,57 a. Saldireserve: Saldo per 1 januari 294.181.181,57 129.003.183,88 Saldo van de rekening van baten en lasten 2009 respectievelijk 2008 52.820.886,13 5.161.045,57 Vermeerderingen in 36.834.463,22 194.391.664,27 Verminderingen in -156.177.095,62-34.374.712,15 Saldo per 31 december 227.659.435,30 294.181.181,57 Voor een overzicht van de mutaties in de Saldireserve verwijzen wij u naar overzicht 5.7 en het verslag daarachter. In het saldo per 31-12- is begrepen een bedrag van 41,8 miljoen wegens bestuurlijk geoormerkte reserveringen. De hoogte van de Saldireserve voldoet daarmee aan de norm van 25% van de structurele algemene dekkingsmiddelen (97,2 mln.) met een minimum van de hoogte van het nettorisicobedrag van 166 mln. zoals vermeld in de paragraaf weerstandsvermogen. b. Reserve Eigen Kapitaal: Saldo per 1 januari 0,00 88.950.122,50 Vermeerderingen in 0,00 0,00 Verminderingen in 0,00-88.950.122,50 Saldo per 31 december 0,00 0,00 Met de vaststelling van de Nota doorlichting reserves en voorzieningen 2009 hebben Provinciale Staten besloten deze reserve op te heffen. 3.2 Bestemmingsreserves 1.159.315.259,39 1.186.803.188,09 Saldo per 1 januari 1.186.803.188,09 583.053.893,90 Vermeerderingen in 344.705.763,34 954.878.451,42 Verminderingen in -372.193.692,04-351.129.157,23 Saldo per 31 december 1.159.315.259,39 1.186.803.188,09 Voor een specificatie en het verloop van deze reserves wordt verwezen naar overzicht 5.7. De verslaglegging van deze reserves treft u achter dit overzicht aan. In het saldo per 31 december is 5.240.462,98 begrepen aan reeds schriftelijk aangegane verplichtingen jegens derden en 1.154.074.796,41 aan bestuurlijk geoormerkte reserveringen. De werkelijke uitgaven zullen in de komende jaren worden verantwoord op de diverse beleidsdoelen en zullen gedekt worden ten laste van deze reserves. 3.3 Saldo van de rekening van baten en lasten 26.849.681,14 52.820.886,13 Het voordelig rekeningsresultaat over 2009 ad 52.820.886,13 is, conform het besluit van provinciale staten van 28 juni, aan de Saldireserve toegevoegd. 4. Voorzieningen 190.722.469,52 166.517.236,69 Het saldo van de voorzieningen is met ruim 13 mln. toegenomen als gevolg van het besluit om extra stortingen te plegen in de Voorziening reorganisatie van 0,8 mln, in de Voorziening GO-gelden tbv. het POB-budget van 1,3 mln., in de Voorziening groot onderhoud wegen en vaarwegen van 1,7 mln. voor doorlopende projecten en in de Voorziening bodemsanering van de ontvangen gelden via de uitkering provinciefonds (6,5 mln.). Saldo per 1 januari 166.517.236,69 27.639.016,04 Vermeerderingen in 158.864.930,50 150.264.830,79 Verminderingen in -134.659.697,67-11.386.610,14 Saldo per 31 december 190.722.469,52 166.517.236,69 Voor een overzicht van het bruto verloop van de voorzieningen wordt verwezen naar overzicht 5.8. De verslaglegging van alle voorzieningen treft u achter dit overzicht aan. Met ingang van 2009 heeft een stelselwijziging plaatsgevonden. Deze stelselwijziging is toegelicht onder de gehanteerde verdeelsteultels en waarderingsgrondslagen (nr.6). 305

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 5. Vaste schulden rentetyp.looptijd > 1 jaar 46.602.843,00 47.788.484,00 Betreft onderhands opgenomen lening bij de NWB restschuld 31-12- 46.602.843,00 47.788.484,00 Het kortlopende (aflossings-)deel van deze lening in bedraagt 1.185.641,-- TOTAAL VASTE PASSIVA 1.651.149.688,35 1.748.110.976,48 6.1 Kortlopende schulden 64.318.344,39 67.552.176,16 a. Rekening-courant verhouding met niet-financiele instellingen: - Fonds Package-deal 6.673.882,24 7.779.146,10 b.crediteuren: subsidiecrediteuren 14.564.384,98 0,00 subsidiecrediteuren 2009 6.739.386,25 13.316.424,26 subsidiecrediteuren 2008 5.712.677,55 8.208.122,82 subsidiecrediteuren 2007 3.398.399,11 4.724.643,33 subsidiecrediteuren 2006 0,00 2.961.636,88 overige crediteuren 20.865.058,56 0,00 overige crediteuren 2009 0,00 23.881.169,57 51.279.906,45 53.091.996,86 c. Overige schulden Belastingdienst (nog af te dragen loonheffing december) 3.640.977,68 3.678.040,00 Belastingdienst afrekening opcenten periode 13 0,00 323.589,50 Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (nog af te dragen pensioenpremies) 1.086.386,47 1.049.789,61 Waarborgsommen 31.417,49 42.319,26 Terugontvangen foutieve overschrijvingen -2.036,25 10.376,55 Ten onrechte ontvangen bedragen 29.454,45 2.128,30 Af te dragen Personeelsfonds en PV Kontakt 1.810,06 3.498,59 Nederlandse Waterschapsbank, rente resp. 2009 opgenomen geldlening 556.787,46 570.952,91 Diverse gemeenten, teveel betaalde voorschotten Bereikbaarheid Kust 554.832,00 554.832,00 Tussenrekening salarissen en levensloop 51.187,88 12.817,19 Declaratie Dienst Regelingen over december resp 2009 413.738,46 432.689,29 6.364.555,70 6.681.033,20 6.2 Overlopende passiva 581.414.008,41 560.426.506,20 Het saldo van de overlopende passiva is met bijna 21 mln. toegenomen. De belangrijkste mutaties zijn enerzijds de toename van de ontvangen voorschotten ILG ( 47 mln.), de toename van de rijksbijdrage voor jeugdzorg (6 mln.) en de vooruitontvangen middelen van het Hoogheemraadschap Noordhollands Noorderkwartier voor het project Vaart in de Zaan (11,5 mln.) en anderzijds de afname van de nog niet bestede rijksmiddelen voor Bodemsanering (15 mln.), ingevolge de BDU (4 mln.) en de nog niet bestede middelen van het rijk en derden tbv. de reconstructie van de N201 (25 mln.). 306

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 Rijksbijdrage BDU 68.804.082,58 72.028.156,05 Rijksbijdrage jaarplan vervoersmanagement 0,00 36.120,16 Rijksbijdrage Openbaar vervoer 22.639.470,54 25.084.805,22 Bijdragen derden aanleg N201 208.395.023,08 233.972.015,93 Rijksbijdrage planstudie kustvisie 540.810,94 668.165,19 Rijksbijdrage Bodemsanering 24.531.446,62 39.024.610,24 Rijksbijdrage Leren voor Duurzame Ontwikkeling 905.616,50 851.283,60 Rijksbijdrage Project externe veiligheid -981.404,47-1.963.825,87 Rijksbijdrage technische isolatie woningen 852.432,40 852.432,40 Rijksbijdrage beleid lucht, veiligheid en geluid 339.580,56 397.999,34 Rijksbijdrage verbetermaatregelen luchtkwaliteit RSL-NV 62.544,54 245.611,58 Bijdragen EU-projecten 128.395,00 421.706,76 Rijksbijdrage actieplan cultuurbereik 577.829,80 577.829,80 Rijksbijdrage Beeldende Kunst 1.278.033,35 1.278.033,35 Rijksbijdrage bibliotheekwerken 393.416,79 585.430,93 Rijksbijdrage primair onderwijs 31.310,41 31.310,41 Rijksbijdrage jeugdzorg 14.751.628,54 8.402.307,02 Rijksbijdrage stedelijke vernieuwing 13.603.842,94 11.506.419,89 Rijksbijdrage Besluit locatiegebonden Subsidies(BLS) 6.070.628,91 7.114.193,12 Min. LNV,en div.gemeenten vs.bijdrage tbv.laag Holland 353.210,00 512.250,00 Min. LNV, ontvangen voorschotten ILG 188.390.529,91 139.134.313,80 Te verdelen ontvangsten Kon.Wilh.Studiefonds 0,00 265,64 Min.LNV en Gemeente Amsterdam, subsidies tbv.diemer 5 hoek 230.026,23 69.402,86 Senternovem TIPP-gelden door te betalen 0,00 2.611.792,27 Te verrekenen met Nazorgfonds 4.937.164,61 3.756.190,12 Te verantwoorden USZO-uitkering 0,00-19.734,06 Bijdrage Min V&W voor project Wilhelminasluis in de Zaan 10.434.783,00 10.434.783,00 Bijdragen project herverdeling vaarwegen NH 150.000,00 150.000,00 Min. VROM bijdrage Westflank H'meer/Bollenstreek 0,00 866.953,00 Min VROM voorschot Regionaal samenw.progr.luchtkwaliteit (RSL) 0,00 1.631.250,00 Bijdragen prov.friesland en Groningen voor het convenant Waddenzee 103.000,00 103.000,00 Bijdrage HHRS. Noordh.Noorderkwartier voor project Vaart in de Zaan 11.500.000,00 0,00 Bijdragen in fonds Bonroute N246 2.171.392,00 0,00 Bijdrage VROM voor publ.planvorm Bloemendalerpolder 58.000,00 0,00 Bijdrage Milieudienst Ijmond voor exploitatie meetnet 2011 75.000,00 0,00 Diversen 86.213,63 61.434,45 581.414.008,41 560.426.506,20 TOTAAL VLOTTENDE PASSIVA 645.732.352,80 627.978.682,36 TOTAAL PASSIVA 2.296.882.041,15 2.376.089.658,84 307

Toelichting bij de balans 31-12- 31-12-2009 7. Gewaarborgde geldleningen 22.041.981,00 34.226.131,00 Het op de balans vermelde bedrag ad 22.041.981,- betreft de nominale waarde van de per 31 december nog bestaande schuldrest van de door de provincie gegarandeerde leningen vermeerderd met het bedrag van de overige garantieverplichtingen van de provincie (zie bijlage 5.9). Naast de aflossingsbestanddelen zijn ook de renteverplichtingen over de betreffende leningen door de provincie gegarandeerd. 8. Niet uit de balans blijkende verplichtingen 39.698.907,00 52.445.544,00 Betreft de waarde van de volgende lopende contracten: Eurest (outsourcing bedrijfsrestaurants) t/m 30-6-2012 ad 2.968.860,- Siemens (outsourcing ict-beheer e.d.) t/m 06-3-2012 ad 4.579.039,-- Xerox (multifunctiomals) t/m 24-11-2011 ad 425.000,-- Maas International (koffiemachines) t/m 31-12-2011 ad 220.420,- Leaseplan(lease van het wagenpark) t/m mei 2012 ad 1.916.382,-- ABP, kosten FPU medewerkers ivm.outsourcing t/m 2014 ad 389.206,- Verder is door de provincie in 2008 garantie afgegeven voor een bedrag van 30.000.000 tbv.een kredietfaciliteit voor GEM B.V. t.b.v. de uitvoering SOK (Samenwerkingsovereenkomst Wierringerrandmeer). 308

309

5.1.a Staat van het verloop van de overlopende passiva Nr. Naam van de overlopende passiva Saldo bij de aanvang van het dienstjaar Toevoegingen Toevoeging ontvangen bijdragen 1 Rijksbijdragen Brede Doel Uitkering (BDU) 72.028.156,05 23.859.100,00 2 Rijksbijdrage jaarplan vervoersmanagement 36.120,16 404.500,00 3 Rijksbijdrage Openbaar vervoer 25.084.805,22 48.175.400,00 4 Rijksbijdrage Aanleg N201 233.972.015,93 42.519.148,72 5 Rijksbijdrage planstudie kustvisie 668.165,19-6 RijksbijdrageBodemsanering 39.024.610,24 3.553.138,46 7 Rijksbijdrage Leren voor Duurzame Ontwikkeling 851.283,60 338.800,00 8 Rijksbijdrage project externe veiligheid 1.963.825,87-2.707.640,00 9 Rijksbijdrage implementatie energie in milieuvergunningen - - 10 Rijksbijdrage technische isolatie woningen 852.432,40-11 Rijksbijdrage beleid lucht, veiligheid en geluid 397.999,34-12 Rijksbijdrage verbetermaatregelen luchtkwaliteit RSL-NV 245.611,58 6.525.000,00 13 Bijdrage Europese Projecten 421.706,76 167.501,76 15 Rijksbijdrage actieplan cultuurbereik 577.829,80-16 Rijksbijdrage beeldende kunst 1.278.033,35-17 Rijksbijdrage bibliotheekwerken 585.430,93-18 Rijksbijdrage primair onderwijs 31.310,41-19 Rijksbijdrage jeugdhulpverlening 8.402.307,02 94.193.879,79 20 Rijksbijdrage stedelijke vernieuwing 11.506.419,89 10.847.515,59 21 Rijksbijdrage Besluit Locatiegebonden Subsidies (BLS) 7.114.193,12 3.163.960,00 22 Min. LNV, vs.bijdrage tbv.laag Holland 512.250,00 353.210,00 23 Min. LNV, ontvangen voorschotten ILG 139.134.313,80 49.256.216,11 24 Te verdelen ontvangsten Kon.Wilh.Studiefonds 265,64-25 Min.LNV en Gem.Amsterdam, subsidies tbv.diemer 5 hoek 69.402,86 230.026,23 26 Senternovem TIPP-gelden door te betalen 2.611.792,27-27 Te verrekenen met Nazorgfonds 3.756.190,12 1.138.430,50 28 Te verantwoorden USZO-uitkering -19.734,06 19.734,06 31 Bijdrage Min V&W voor Wilhelminasluis in de Zaan 10.434.783,00-32 Bijdragen project herverdeling vaarwegen NH 150.000,00-33 Min. VROM bijdrage Westflank H'meer/Bollenstreek 866.953,00-34 Min VROM voorschot Regionaal samenw.progr.luchtkwaliteit (RSL) 1.631.250,00-35 Bijdragen prov.friesland en Groningen voor het convenant Waddenzee103.000,00-36 Bijdrage HHRS HNK voor Vaart in de Zaan 0,00 11.500.000,00 37 Bijdragen in fonds Bonroute N246 0,00 2.171.392,00 38 Bijdrage Milieudienst Ijmond voor exploitatie meetnet 2011 0,00 75.000,00 39 Bijdrage VROM voor publ.planvorm Bloemendalerpolder 0,00 58.000,00 40 Diversen 61.434,45 54.222,48 Totaal overlopende passiva 560.426.506,20 301.311.815,70 310

Nr. Toevoegingen rentetoevoeging Onttrekkingen Bestedingen Saldo aan het einde van het dienstjaar Productnummer toevoeging of onttrekking 1 1.685.167,22 28.768.340,69 68.804.082,58 30201/202/305/501/34307 2 440.620,16-30303 3 213.238,38 50.833.973,06 22.639.470,54 34301/34308 4 1.942.613,64 70.038.755,21 208.395.023,08 30830 5 127.354,25 540.810,94 40101 6 182.706,78 18.229.008,86 24.531.446,62 52120/52121/52122 7 284.467,10 905.616,50 50152 8 1.725.218,60 981.404,47-53252 9 - - 55355 10-852.432,40 nvt 11 58.418,78 339.580,56 53205 12 6.708.067,04 62.544,54 13 460.813,52 128.395,00 16803 15-577.829,80 83105/83153/83160 16-1.278.033,35 83102/83151/83153 17 192.014,14 393.416,79 84102/84153 18-31.310,41 83150 19 57.740,49 87.902.298,76 14.751.628,54 88104/88154 20 8.750.092,54 13.603.842,94 93453 21 4.207.524,21 6.070.628,91 93454 22 512.250,00 353.210,00 23-188.390.529,91 24 265,64-25 69.402,86 230.026,23 26 2.611.792,27-27 42.543,99-4.937.164,61 28 - - 31-10.434.783,00 32-150.000,00 33 866.953,00-34 1.631.250,00-35 103.000,00 36 11.500.000,00 37 2.171.392,00 38 75.000,00 39 58.000,00 40 29.443,30 86.213,63 4.124.010,50 284.448.323,99 581.414.008,41 311

5.2 Staat van geactiveerde immateriële en materiële investeringen (artikel 34 en 35 BBV) Omschrijving van de investeringen Oorspronkelijk Vermeerderingen Verminderingen bedrag van de investeringen t/m 2009 in in Oorspronkelijk bedrag van de investeringen t/m (kolom 2+3-4) Percentage van afschrijving Afschrijvingen t/m 2009 Afschrijving Afschrijvingen t/m (kol 7+8) 1. IMMATERIELE ACTIVA a. kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1. kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio - - - - - - - Subtotaal a. - - - - - - - b. kosten van onderzoek en ontwikkeling Subtotaal b. - - - - - - - Totaal immateriële activa - - - - - - - 2. MATERIELE VASTE ACTIVA a. investeringen met een economisch nut 1. Krediet grondbeleid (inclusief rentebijschrijving) 5.809.386,70 8.614.667,58-14.424.054,28-20.212.481,48-20.212.481,48-2. Projectkrediet Wieringerrandmeer 22.630.611,90 2.534.497,66 165.109,56 25.000.000,00 22.630.611,90 2.369.388,10 25.000.000,00 3. Krediet strategisch grondbeleid 18.407,80 8.953.050,00 8.971.457,80 Subtotaal gronden en terreinen 28.458.406,40 20.102.215,24 165.109,56 48.395.512,08 22.630.611,90 17.843.093,38-4.787.518,52 - - Subtotaal woonruimten - - - - - - - 7. Houtpleincomplex te Haarlem: *Aankoop kantorencomplex en winkelruimten 28.815.043,72 28.815.043,72 40jr/ann 3.308.268,33 418.095,41 3.726.363,74 *Optimalisering Houtpleincomplex 7.115.425,78 7.115.425,78 13jr/ann 3.214.032,78 584.496,20 3.798.528,98 8. Een Nieuw Huis: a. Renovatie Houtplein 1.175.799,43 2.549.420,18 112.500,00 3.612.719,61 25jr/lin - - - b. Nieuwbouw Dreef 371.784,38 433.389,79 805.174,17 25jr/lin - - - 9. Krediet renovatie Paviljoen Welgelegen 18.474.681,67 18.474.681,67 10jr/lin 1.847.468,17 1.847.468,17 3.694.936,34 11. Onderkomens muskusrattenvangers 874.005,55 874.005,55 3 1/3 499.595,99 29.128,15 528.724,14 12. Aankoop/Restauratie en inrichting gebouw Mercurius te Wormer als archeologisch depot 2.949.571,40 2.949.571,40 4 1.434.571,40 118.000,00 1.552.571,40 Subtotaal bedrijfsgebouwen 59.776.311,93 2.982.809,97 112.500,00 62.646.621,90 10.303.936,67 2.997.187,93 13.301.124,60 Subtotaal machines, apparaten, installaties en overige - - - - - - - - Subtotaal a. investeringen met een economisch nut 88.234.718,33 23.085.025,21 277.609,56 111.042.133,98 32.934.548,57 14.845.905,45-18.088.643,12 b. Investeringen in openbare ruimte met een maatschappelijk nut (Grond-, weg- en waterbouwkundige werken) 1. Provinciale wegen 579.191.056,50 119.464.366,38 88.264.390,39 610.391.032,49 4 337.131.690,82 18.616.268,73 355.747.959,55 2. Achterstallig onderhoud vaarwegen 8.572.908,79-8.572.908,79 4 2.291.783,04 342.916,35 2.634.699,39 5. Projecten waarvan de kapitaallasten ten laste worden gebracht van de reserve EXINH: 6.751.632,33 6.751.632,33 4 211.919,48 6.539.712,85 6.751.632,33 Subtotaal b. investeringen in openbare ruimte met een maatschappelijk nut 594.515.597,62 119.464.366,38 88.264.390,39 625.715.573,61 339.635.393,34 25.498.897,93 365.134.291,27 Totaal materiële vaste activa 682.750.315,95 142.549.391,59 88.541.999,95 736.757.707,59 372.569.941,91 10.652.992,48 383.222.934,39 TOTAAL GEACTIVEERDE INVESTERINGEN 682.750.315,95 142.549.391,59 88.541.999,95 736.757.707,59 372.569.941,91 10.652.992,48 383.222.934,39 312

Omschrijving van de investeringen Boekwaarde per Boekwaarde per 1-1- (kol 2-7) 31-12- (kol 10+3-4-8) Gemiddelde boekwaarde (kol 10+11):2 Toegerekende rentelasten Totaal van de kapitaallasten (kolom 8+13) Toelichting productgroep/kostenplaats + rentepercentage 1. IMMATERIELE ACTIVA a. kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het 1 10 11 12 13 14 15 1. kosten verbonden aan het sluiten van geldleningen en het saldo van agio en disagio - - - - Subtotaal a. - - - - - b. kosten van onderzoek en ontwikkeling Subtotaal b. - - - - - Totaal immateriële activa - - - - - 2. MATERIELE VASTE ACTIVA a. investeringen met een economisch nut 1. Krediet grondbeleid (inclusief rentebijschrijving) 5.809.386,70 34.636.535,76 20.222.961,23 170.843,13 20.041.638,35- Per 31-12- zijn de gronden welke de afgelopen jaren waren aangekocht tlv. het projectkrediet randmeer en ook waren gedekt tlv. de Reserve UNA geherwaardeerd en ondergebracht op dit krediet. 2. Projectkrediet Wieringerrandmeer - - - - 2.369.388,10 nummer 603 22 afschrijving t.l.v. Reserve UNA 3. Krediet strategisch grondbeleid 18.407,80 8.971.457,80 4.494.932,80 115.749,12 115.749,12 nummer 916 03 (rente 3,57%) Subtotaal gronden en terreinen 5.827.794,50 43.607.993,56 24.717.894,03 286.592,25 17.556.501,13- - - - - - Subtotaal woonruimten - - - - - 7. Houtpleincomplex te Haarlem: *Aankoop kantorencomplex en winkelruimten 25.506.775,39 25.088.679,98 25.297.727,69 1.147.804,89 1.565.900,30 apparaatskosten (rente 4,5%) *Optimalisering Houtpleincomplex 3.901.393,00 3.316.896,80 3.609.144,90 165.809,20 750.305,40 apparaatskosten (rente 4,25%) 8. Een Nieuw Huis: a. Renovatie Houtplein 1.175.799,43 3.612.719,61 2.394.259,52 16.701,36 16.701,36 activering rentekosten (rente 0,7%) b. Nieuwbouw Dreef 371.784,38 805.174,17 588.479,28 4.104,99 4.104,99 activering rentekosten (rente 0,7%) 9. Krediet renovatie Paviljoen Welgelegen 16.627.213,50 14.779.745,33 15.703.479,42 582.599,09 2.430.067,26 apparaatskosten (rente3,71%) 11. Onderkomens muskusrattenvangers 374.409,56 345.281,41 359.845,49 26.988,41 56.116,56 nummer 423 20 (rente 7,5%) 12. Aankoop/Restauratie en inrichting gebouw Mercurius te Wormer als archeologisch depot 1.515.000,00 1.397.000,00 1.456.000,00 109.200,00 227.200,00 nummer 832 81 (rente 7,5%) Subtotaal bedrijfsgebouwen 49.472.375,26 49.345.497,30 49.408.936,28 2.053.207,94 5.050.395,87 Subtotaal machines, apparaten, installaties en overige - - - - - Subtotaal a. investeringen met een economisch nut 55.300.169,76 92.953.490,86 74.126.830,31 2.339.800,19 12.506.105,26- b. Investeringen in openbare ruimte met een maatschappelijk nut (Grond-, weg- en waterbouwkundige werken) 1. Provinciale wegen 242.059.365,68 254.643.072,94 248.351.219,31 10.860.980,43 29.477.249,16 nummer 308 01 en 308 21(N242) activering bouwrente 222.677,88 2. Achterstallig onderhoud vaarwegen 6.281.125,75 5.938.209,40 6.109.667,58 304.811,50 647.727,85 nummer 338 20 5. Projecten waarvan de kapitaallasten ten laste worden gebracht van de reserve EXINH: 6.539.712,85-3.269.856,43-6.539.712,85 nummer 308 05 dekking t.l.v. Reserve EXINH Subtotaal b. investeringen in openbare ruimte met een maatschappelijk nut 254.880.204,28 260.581.282,34 257.730.743,31 11.165.791,93 36.664.689,86 Totaal materiële vaste activa 310.180.374,04 353.534.773,20 331.857.573,62 13.505.592,12 24.158.584,60 TOTAAL GEACTIVEERDE INVESTERINGEN 310.180.374,04 353.534.773,20 331.857.573,62 13.505.592,12 24.158.584,60 313

5.3 Staat van geactiveerde kap. verstrekkingen aan deelnemingen en van bijdragen aan activa in eigendom (artikel 36 BBV) 314

Omschrijving van de investeringen Boekwaarde Boekwaarde Gemiddelde Toegerekende Totaal van de Toelichting per per boekwaarde rentelasten kapitaallasten 1-1- 31-12- productgroep/kostenplaats + rentepercentage FINANCIELE VASTE ACTIVA (kol 2-7) (kol 10+3-4-8) (kol 10+11):2 (kolom 7+12) Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf verbonden partijen a. kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen: 1. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten 1.525.875,00 1.525.875,00 1.525.875,00 - betreft 610.350 aandelen à 2,50 2. Nederlandse Waterschapsbank N.V. 11.845,00 11.845,00 11.845,00 - betreft 43 aand.à 115 en 60 aand.à 460 waarop 25% is gestort 3. N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Noord-Holland 45.378,02 45.378,02 45.378,02-4. N.V. PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland 6.806.703,24 6.806.703,24 6.806.703,24-5. Alliander N.V. 62.643.935,00 62.643.935,00 62.643.935,00 - betreft de aandelen in het netwerkbedrijf dat is afgesplitst per 1-7-2009 bij de overname van NUON N.V. 6. N.V. Afvalzorg Holding 14.294.077,56 14.294.077,56 14.294.077,56-7. FIRON B.V.: 18.604,99-9.302,50-8. Schiphol Area Development Company N.V. 2.287.052,29 2.287.052,29 2.287.052,29 141.797,24 141.797,24 nummer 714 02 (rente 6,2%) idem, uitbreiding aandelenkapitaal 796.720,35 796.720,35 796.720,35 49.396,66 49.396,66 nummer 714 02 (rente 6,2%) idem, uitbreiding aandelenkapitaal - 1.794.379,00 897.189,50 8.007,42 8.007,42 nummer 714 02 (rente 3,57%) 9. Zeehaven IJmuiden N.V. 408.402,19 408.402,19 408.402,19 30.630,16 30.630,16 nummer 714 01 (rente 7,5%) 10. Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Noordzeekanaalgebied (RON N.V.) 317.646,16 317.646,16 317.646,16-11. N.V. Oostindiëvaarder "Amsterdam" 45,38 45,38 45,38 - t.l.v. Fonds Investeringen Noord-Holland 12. N.V. Groenbeheer 370.000,00 370.000,00 370.000,00 18.500,00 18.500,00 nummer 614 20 (5%) 13. PolanenPark B.V. 7.200,00 7.200,00 7.200,00-14. PolanenPark C.V. - 7.200,00 3.600,00-15. Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord N.V. 27.000,00 27.000,00 27.000,00-16. Ontwikkelingsfonds Duurzame Energie B.V. (ODEN) 18.000,00 18.000,00 18.000,00-17. Zeestad Beheer B.V. 9.000,00 9.000,00 9.000,00-18. Kapitaaldeelname Life Science Fonds Amsterdam 321.589,15 531.174,05 426.381,60 15.221,82 15.221,82 nummer 710 09 (3,71%) 19.B.V. Kapitaaldeelname Wieringerrandmeer - 9.050,00 4.525,00 282,70 282,70 nummer 7916 08 (3,57%) 20.B.V. Zeggenschap Wieringerrandmeer - 9.050,00 4.525,00 282,70 282,70 nummer 7916 08 (3,57%) Subtotaal a. kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen 89.909.074,33 91.919.733,24 90.914.403,79 264.118,70 264.118,70 e. bijdragen aan activa in eigendom van derden: 1. Bijdrage in het project Diemer Vijfhoek - - - - - resterende investeringen gedekt door bijdragen derden 2. Projecten waarvan de kapitaallasten ten laste worden gebracht van de reserve EXINH: 53.860.684,23-26.930.342,12-53.860.684,23 nummer 308 05 dekking t.l.v. Reserve EXINH Subtotaal e. bijdragen aan activa in eigendom van derden 53.860.684,23-26.930.342,12-53.860.684,23 TOTAAL GEACTIVEERDE INVEST. FINANCIELE ACTIVA143.769.758,56 91.919.733,24 117.844.745,90 264.118,70 54.124.802,93 315

5.4 Staat van verstrekte overige langlopende geldleningen en uitzettingen (artikel 36 BBV) Omschrijving Leningen aan deelnemingen NUON N.V. 45.378.021,61 18-12-95;83 5,42 3.492.292,56 N.V. P.W.N. (*) 28.588.153,61 div. div. 1.197.979,84 PolanenPark B.V. (4) 23.000.000,00 17-01-2006;502 3,516 19.385.731,50 2.058.246,86 Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord N.V. (7) 275.000,00 09-10-2007;50437 3,663 272.857,77 - Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord N.V. (8) 750.000,00 begroting 2007 3,5 750.000,00 - Regionale Ontw.Mij NZKG RON(10) 500.000,00 GS 30 juni ;37333 7,8 500.000,00 Overige langlopende leningen Oorspronkelijk bedrag van de geldlening en/of uitzetting (evt.maximum) Datum en nummer Besluit van Provinciale Saten c.q. Gedeputeerde Staten Rente percentage Restant bedrag van de lening of uitzetting per 1 januari subtotaal: 98.491.175,22 25.098.861,67 Coöperatieve Visafslag Den Oever (2) 226.890,11 21-12-1993;21 4,25 81.512,09 Stadsverwarming Gemeente Purmerend (3) 6.806.703,24 13-01-1997; 6 4,00 6.806.703,24 Investeringsmaatschappij Noordzeekanaalgebied C.V.(5)13.606.700,0017-02-03;22/27-11-06;111 3,25 10.313.708,84 350.093,34 Vattenfall (6) 460.723.236,75 22-06-2009; 32 460.723.236,75 Gemeente Wieringen(11) 9.050,00-9.050,00 Gemeente Wieringermeer(11) 9.050,00-9.050,00 BV.Zeggenschap Wieringerrandmeer(11) 18.000,00-18.000,00 subtotaal: 481.399.630,10 477.925.160,92 Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van 1 jaar en langer BNG FIDO Optimaal Select Meewind (9) 2.500.000,00 09-12-2008;59991 2.500.000,00 - subtotaal: 2.500.000,00 2.500.000,00 Bedrag van de in de loop van verstrekte leningen en uitzettingen Totaal 582.390.805,32 505.524.022,59 2.944.440,20 (*) Een specificatie hiervan is bij de sector AFD (Directie Middelen) aanwezig. (2) Deze lening had een looptijd van vijf jaar tot december 1998. Op verzoek hebben Gedeputeerde Staten de verplichting tot aflossing eerst opgeschort tot 1-1-1998. Bij besluit van 15 maart 1999, nr. 913688 hebben Gedeputeerde Staten besloten tot een rente- en aflossingsvrije periode voor vier jaar, eindigend op 31-12-2001. Gezien de positieve resultaten van het bedrijf over 2001 en 2002 is de rente- en aflossingsverplichting weer in werking getreden (zie besluit GS van 17 september 2002,nr. 33634).Bij besluit van 22 februari 2005 is uitstel van de aflossing ultimo 2004 verleend voor de periode van 1 jaar. Bij besluit van 29 mei 2009 is als gevolg van de kredietcrisis uitstel van aflossing verleend voor de jaren 2008 en 2009. (3) Betreft een in 1977 verstrekte lening aan de gemeente Purmerend ten behoeve van de Stadsverwarming Purmerend met een looptijd tot 31-12-2019. Jaarlijks werd de rente bijgeschreven op de leningschuld. Op grond van het BBV dienen leningen tegen nominale waarde te worden opgenomen. Aangezien het niet aannemelijk is dat de bijgeschreven rente kan worden geïnd, is de bijgeschreven rente in 2005 afgeboekt ten laste van de destijds hiervoor in het leven geroepen Voorziening Stadsverwarming Purmerend. De jaarlijkse gederfde rente is ten laste van productgroep 720 gebracht. (4) Betreft een door GS verstrekt kredietfaciliteit tot maximaal 23 miljoen met een looptijd van 10 jaar voor het aankopen, ontwikkelen, uitgeven en beheren van bedrijventerreinen conform de doelstelling opgenomen in de statuten van PolanenPark B.V. (voorheen Rottepolderpark B.V.).Provinciale Staten hebben bij besluit van 27 februari 2006 (voordracht 9) het max. bedrag beschikbaar gesteld en zijn akkoord gegaan met uitvoering door GS. (5) Betreft een door PS verstrekt kredietfaciliteit tot maximaal 13,6 miljoen voor een investeringsfonds voor de financiering van projecten die de RON (Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Noordzeekanaalgebied) initieert c.q. in participeert. Bij besluit van PS van 13-2-2003; nr.22 is een leenfaciliteit van 6,8 miljoen beschikbaar gesteld. Bij besluit van 27-11-2006; nr.111 is de faciliteit verhoogd met 6,8 miljoen. De gemeente Amsterdam heeft dezelfde faciliteit beschikbaar gesteld.

Omschrijving Leningen aan deelnemingen de rente of het rentebestanddeel de aflossing of het aflossingsbestanddeel dienstjaar NUON N.V. 184.024,42 3.492.292,56 - - N.V. P.W.N. (*) 80.722,85 689.745,95 508.233,89 div. 12.424,76 PolanenPark B.V. (4) 295.631,61-21.443.978,36 2016 143.591,62 Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord N.V. (7) 3.555,11-272.857,77 2014 209,04 Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord N.V. (8) 750.000,00 2019 - Regionale Ontw.Mij NZKG RON(10) 18.650,55 500.000,00 18.650,55 Overige langlopende leningen Bedrag van Restantbedrag van de lening of uitzetting per 31 december subtotaal: 23.475.070,02 Coöperatieve Visafslag Den Oever (2) 3.530,98 25.000,00 56.512,09 2006 66,72 Stadsverwarming Gemeente Purmerend (3) - 6.806.703,24 2019 - Investeringsmaatschappij Noordzeekanaalgebied C.V.(5) 422.293,28 10.663.802,18 div. - Vattenfall (6) 460.723.236,75 2015 - Gemeente Wieringen(11) 9.050,00 Gemeente Wieringermeer(11) 9.050,00 BV.Zeggenschap Wieringerrandmeer(11) 18.000,00 - subtotaal: 478.286.354,26 Overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van 1 jaar en langer BNG FIDO Optimaal Select Meewind (9) 2.500.000,00 2034 - subtotaal: 2.500.000,00 Laatste jaar afloss. Bedrag van de lopende rente Totaal 1.008.408,80 4.207.038,51 504.261.424,28 174.942,69 (6) Betreft een langlopende vordering op het Zweedse energiebedrijf Vattenfall in verband met de overname van de aandelen NUON Energy per 1-7-2009. De betaling en levering van de aandelen vindt in 4 tranches plaats. De 1e tranche van 49% heeft op 1-7-2009 plaatsgevonden. Voor de resterende tranches per 1-7-2011 (15%); 1-7-2013 (15%) en 1-7-2015 (21%) voor in totaal 460.723.236,75 is in samenspraak met commissie Bbv een langlopende vordering opgenomen. (7) Betreft een door GS verstrekt kredietfaciliteit tot maximaal 275.000 met als einddatum 1-1-2014 ten behoeve van de voorfinanciering van kosten van de realisatie van het Regionaal Havengebonden Bedrijventerrein te Anna Paulowna. Provinciale Staten hebben op 19 november 2007 (Najaarsbericht 2007) ingestemd met het voorstel. (8) Betreft een door GS verstrekte lening tot maximaal 750.000 met een looptijd van 10 jaar voor het oprichten van het Participatiefonds van het Ontwikkelingsbedrijf NHN dat zich richt op jonge innovatieve bedrijven en er op gericht is de economie en de werkgelegenheid in de Kop van Noord-Holland te versterken. Provinciale Staten hebben bij de vaststelling van de begroting 2007 het max.bedrag beschikbaar gesteld. (9) Betreft een investering in het hoofdsomgarantie product BNG Fido Optimaalselect Meewind, zijnde een participatiefonds voor duurzame energieprojecten. GS hebben besloten tot deze duurzame belegging bij besluit van 9 december 2008; nr.59991. De looptijd bedraagt 25 jaar en de uitkering incl. rendement zal uiterlijk op 31-3-2034 plaatsvinden. (10) GS hebben op 1 juli besloten om de RON een overbruggingskrediet te verstrekken van 500.000,-- voor het oplossen van acute liquiditeitsproblemen. Naast de PNH zullen de gemeenten Amsterdam en Zaanstad ook een overbruggingskrediet van 500.000 aan de RON beschikbaar stellen. (11) Voor de oprichting van de Grondexploitatiemaatschappij Wieringerrandmeer is 9.050 gestort in BV Zeggenschap Wieringerrandmeer en de BV Kapitaaldeelname Wieringerrandmeer en 18.000 in Wieringerrandmeer Beheer BV. 317

5.5 Staat van opgenomen langlopende leningen (artikel 46 BBV) Lening nummer Oorspronkelijk bedrag Datum en nummer besluit ged.staten Rente % Vervaldagen Restantschuld per 1 januari Bedrag van de in de loop van opgenomen leningen Rente aflossing 2007.01 50.000.000,00 15-08-2007;46830 4,7790 1 / 10 1 / 10 47.788.484,00 0,00 Totaal 50.000.000,00 47.788.484,00 318

Rentebedrag 1-1 tot datum aflossing Rentebedrag afloss. datum t.m. 31-12- Totaal rente Restantschuld per 31 december Aflossingsbedrag Laatste jaar afloss. dienstjaar Lopende rente 1.712.858,73 556.787,46 2.269.646,19 1.185.641,00 46.602.843,00 2032 556.787,46 1.712.858,74 556.787,47 2.269.646,21 1.185.641,00 46.602.843,00 556.787,47 319

5.6 Overzicht van het verloop van de investeringskredieten Categorie nummer Omschrijving van de investeringsuitgaven Besluit van provinciale staten resp. begrotingswijziging Totaal krediet 2. MATERIELE VASTE ACTIVA a. Investeringen met een economisch nut: Gronden en terreinen Krediet v. anticip. gronden en NIEGG-gronden 10-12-2001; 66 27.200.000,00 idem 25-06-2007;50 32.800.000,00 4201 idem NJN 2008 35.000.000,00 4202 idem NJN 2008 10.000.000,00 8600 Afwaardering gronden 8600 Herwaardering gronden Wieringerrandmeer 4600 Rentebijschrijving op NIEGG gronden subtotaal 105.000.000,00 4201 Gronden etc.wierringerrandmeer 30-05-2005;35 25.000.000,00 4202 idem 4231 idem 4300 idem 8221 opbrengst huren 8222 opbrengst pachten subtotaal 25.000.000,00 4201 Strategisch grondbeleid begroting 2007 15.000.000,00 4202 idem 4231 idem 15.000.000,00 4210 Renovatie provinciekantoor Houtplein 9-11-2009;67 62.200.000,00 4231 idem 4412 idem 4600 rentebijschrijving 8411 bijdragen (subsidie) van derden subtotaal 62.200.000,00 4210 Verbouwing bestuurscentrum Dreef 1 en 3 9-11-2009;67 22.000.000,00 4231 idem 4600 rentebijschrijving subtotaal 22.000.000,00 b. Investeringen in openbare ruimte met een maatschappelijk nut: Grond-/weg-/waterbouwkundige werken: div. Provinciale wegen en vaarwegen diverse 1.099.313.716,03 subtotaal 1.099.313.716,03 4210 Aquaduct N201 (*1) begroting 2007 8.150.000,00 div. Projecten waarvan de kap.lasten tlv. de Reserve EXIN-H komen (*2) diverse 22.419.297,00 3. FINANCIELE VASTE ACTIVA a. kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen: e. bijdragen aan activa in eigendom van derden: 4411 Uitvoering deelproject Diemervijfhoek VJB 2000/NJB 2005 1.955.000,00 8600 Afschrijving ten laste van Fonds investeringen N-H VJB 2000/NJB 2005 821.342,00-8411 Bijdrage andere participanten VJB 2000/NJB 2005 1.133.658,00- subtotaal - e. bijdragen aan activa in eigendom van derden: div Projecten waarv. de kap.lasten tlv. de Reserve EXIN-H komen (*2) diverse 142.484.281,00 Totaal 1.501.567.294,03 320 VJB = Voorjaarsbericht, NJN = Najaarsbericht. (*1) Dit krediet is bij besluit van PS 8-2-; nr.4 overgeheveld naar de PMI- kredieten t.b.v. de provinciale wegen en vaarwegen (specifiek N201) (*2) Met ingang van zijn deze investeringskredieten komen te vervallen (dus geen activering meer) maar worden de investeringsbijdragen t.l.v. het EXINH rechtstreeks t.l.v. deze reserve gebracht.

Categorie nummer Te besteden in Besteed in Af te voeren krediet Overschreden krediet dienstjaar Nog te besteden per 31-12- - - 7.210.699,90 4201 27.184.953,66 8.565.082,99 4202 10.000.000,00 49.584,59 8600 60.626,33-8600 20.273.107,81 4600 1.147.104,70 37.184.953,66 29.974.253,76 - - 7.210.699,90 4201 2.369.388,10 1.410.833,38-4202 917.225,87 4231 173.258,47 4300 33.179,94 8221 60.866,40-8222 104.243,16-2.369.388,10 2.369.388,10 - - - 4201 14.981.592,20 8.866.270,00 6.028.542,20 4202 22.155,00 4231 64.625,00 14.981.592,20 8.953.050,00 - - 6.028.542,20 4210 61.024.200,57 1.118.060,44 58.587.280,39 4231 1.339.658,38 4412 75.000,00 4600 16.701,36 8411 112.500,00-61.024.200,57 2.436.920,18 58.587.280,39 4210 21.628.215,62 77.600,50 21.194.825,83 4231 351.684,30 4600 4.104,99 21.628.215,62 433.389,79 - - 21.194.825,83 div. 692.177.010,72 119.464.366,38 24.284.329,45 2.752.087,46 548.428.314,89 692.177.010,72 119.464.366,38 24.284.329,45 2.752.087,46 548.428.314,89 4210 - - - div. - - - 4411 327.002,45-327.002,45 8600 - - - 8411 327.002,45- - 327.002,45- - - - - - div - - - 829.365.360,87 163.631.368,21 24.284.329,45 2.752.087,46 641.449.663,21 321

5.7 Staat van het verloop van de reserves (artikel 54 BBV) Nummer Naam van de reserve Saldo aan het begin van het dienstjaar Toevoegingen wegens bestemming Toevoegingen Toevoegingen ten laste van andere reserves 1 2 3 4 5 Algemene reserves 1. Saldireserve 294.181.181,57 89.655.349,35 - Totaal algemene reserves (a) 294.181.181,57 89.655.349,35 - Bestemmingsreserves 1 Reserve Kleine infrastructuurprojecten 828.738,93 5.750.336,50-2 Reserve Groot onderhoud wegen en vaarwegen 103.834.537,41 3.185.890,76-3 Reserve Openbaar vervoerprojecten 19.819.099,08 6.732.000,92-4 Reserve Kapitaal bijdragen baggerwerken - - - 5 Reserve Investeringsprogramma Landelijk Gebied (ILG) 86.060.718,11 11.549.546,24-6 Reserve Herstructurering bedrijfsterreinen - 6.968.459,41-7 Reserve Cofinanciering Europese projecten 4.192.679,08 7.720.110,00-8 Reserve Monumenten (Mr. F.J. Kranenburg monumentenfonds) 522.776,59 1.865.517,24-9 Reserve Stedelijke vernieuwing 6.565.866,00 1.073.778,40-10 Reserve Uitgestelde Intenties 6.460.749,00 4.969.655,00-11a Reserve afwikkeling opheffing fondsen (Reserve Ontwikkelingssamenwerking) - 229.109,91-11b Reserve afwikkeling opheffing fondsen (Reserve Grondverw.en inrichting natuurgebieden) - 2.012.222,96-11c Reserve afwikkeling opheffing fondsen (Reserve Ontwikkeling Openluchtrecreatie) - 2.312.711,40-11d Reserve afwikkeling opheffing fondsen (Reserve Revolving fund) 1.219.536,37 1.154.621,02-14 Reserve Mobiliteitsfonds 1.901.576,30 488.706,32-15 Reserve Fiets infrastructuur 4.212.236,90 6.512.588,62-16 Reserve Sponsering en mediaprogramma 18.300,32 1.810.809,80-17 Reserve Huisvesting 6.540.396,69-50.000.000,00 18 Reserve Fonds Investeringen Noord-Holland 49.874,95 8.261.169,00 19 Reserve UNA 79.021.029,56 51.290.107,41-20 Reserve Extra Investeringsimpuls Noord-Holland (EXIN-H) 366.176.705,54 27.417.730,13 10.000.000,00 21 Reserve Tweede Investeringsimpuls Noord-Holland (TWIN-H) 499.378.367,26 3.900.692,30-22 Reserve Actieprogramma - 101.000.000,00 23 Reserve Faciliteringproces- en uitvoeringskosten 2011-28.000.000,00 24 Reserve Jeugdsportfonds 500.000,00 Totaal bestemmingsreserves 1.186.803.188,09 155.705.763,34 189.000.000,00 Totaal reserves(a + b) 1.480.984.369,66 245.361.112,69 189.000.000,00 Verloop van spec. bestemmingsreserves of delen daarvan, die zijn gevormd ter dekking Einde dienstjaar Toevoegingen van kap.lasten. Reserve UNA 2.369.388,54 - - Totaal 2.369.388,54 - - 322

Nummer Onttrekkingen wegens bestemming Onttrekkingen Onttrekking harde Onttrekkingen verplichtingen naar wegens voorzieningen vrijval/overheveli ng van middelen Saldo aan het einde van het dienstjaar dienstjaar Schriftelijk aangegane Bestuurlijk verplichtingen jegens geoormerkte derden aan het einde reserveringen aan het van einde van 1 6 7 8 9 10 11 1. 156.177.095,62-227.659.435,30-41.800.000,00 156.177.095,62 - - 227.659.435,30-41.800.000,00-1 1.865.339,80 4.060.988,10 652.747,53 - - 2 23.957.332,70-83.063.095,47 5.240.462,98 77.822.632,49 3 5.133.463,91 3.979.770,46 17.437.865,63 17.437.865,63 4 - - - - - - 5 8.640.609,03 1.216.075,59-87.753.579,73 87.753.579,73 6 1.145.877,00 300.000,00 207.522,41 5.315.060,00 5.315.060,00 7 1.176.690,49 7.003.448,06-3.732.650,53 3.732.650,53 8 717.616,78 952.058,32 718.618,73 - - 9 1.587.642,00 3.401.569,60-2.650.432,80 2.650.432,80 10 6.460.749,00 - - 4.969.655,00-4.969.655,00 11a 18.146,52 124.608,46 86.354,93 - - 11b 775.059,73 831.908,68 405.254,55 - - 11c 417.716,77 1.715.829,39 179.165,24 - - 11d 564.227,18 71.923,03 1.738.007,18 - - 14 534.994,15 594.489,51-1.260.798,96 1.260.798,96 15 851.218,68 8.251.649,47-1.621.957,37 1.621.957,37 16 1.776.113,18 5.487,50 47.509,44 0,00 0,00 17 3.611.472,50 - - 52.928.924,19-52.928.924,19 18 1.498.206,71 5.788.962,80 802.388,89 221.485,55 221.485,55 19 6.699.789,69 62.962.195,21 35.010,14 60.614.141,93 60.614.141,93 20 94.330.923,64 27.395.516,46-281.867.995,57 281.867.995,57 21 8.823.856,02 7.542.289,10 60.000.000,00 426.912.914,44 426.912.914,44 22 34.412,00-100.965.588,00-100.965.588,00 23 885,78-27.999.114,22 27.999.114,22 24 435.910,00 64.090,00-171.058.253,26 136.262.859,74 64.872.579,04 1.159.315.259,39 5.240.462,98 1.154.074.796,41 327.235.348,88 136.262.859,74 64.872.579,04 1.386.974.694,69 5.240.462,98 1.195.874.796,41 Ontrekkingen Einde dienstjaar Verplichtingen 2.369.388,54 - - - 2.369.388,54 - - - - 323

Verslag van de Saldireserve Saldo per 1 januari 294.181.182 Toevoeging bestemming resultaat 2009 52.820.886 Stortingen : 1e wijziging programmabegroting - Storting voordelig saldo 1e wijziging programmabegroting 12.056.100 - Storting vrijval Escrow voorziening (50%) 18.317.614 Zomernota (3e wijziging programmabegroting ) - Terugstorting voorschot RUI 2e wijziging programmabegroting 6.460.749 Totaal stortingen 89.655.349 Onttrekkingen : 1e wijziging programmabegroting - Onttrekking ter dekking exploitatielasten 1e wijziging programmabegroting-13.500.000 2e wijziging programmabegroting : - Onttrekking vooruitlopend op onttr. aan de RUI i.v.m. latere rekeningvaststelling -6.460.700 - Onttrekking ter dekking negatief saldo 2e wijziging programmabegroting -504.400 Zomernota (3e wijziging programmabegroting ) - Onttrekking voeding Reserve actieprogramma -101.000.000 - Onttrekking voeding Reserve faciliterings- en uitvoeringskosten -28.000.000 - Onttrekking ter dekking van het nadelig saldo van de Zomernota -5.723.600 Laatste (4e) wijziging programmabegroting - Onttrekking wegens dekking lasten voormalige reserve PAF -894.534 - Onttrekking wegens dekking lasten voormalige reserve Economische ontwikkeling -93.862 Totaal onttrekkingen -156.177.096 Saldo per 31 december (excl.rekeningsresultaat ) 227.659.435 Algemeen In artikel 3, lid 1, van de Verordening financieel beheer Noord-Holland is bepaald dat de omvang van de Saldireserve (vanaf wordt deze aangeduid Algemene reserve), tenminste 25% van de structurele algemene dekkingsmiddelen bedraagt, met een minimum gelijk aan het saldo van het netto risicobedrag dat voor het boekjaar waarop deze jaarrekening betrekking heeft. De Saldireserve vormt een buffer voor financiële tegenvallers van een omvang die niet uit de algemene dekkingsmiddelen is op te vangen. In de Nota reserves en voorzieningen 2004 wordt aangegeven dat de structurele algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de uitkering uit het provinciefonds, de opcenten motorrijtuigenbelasting, het (netto) renteresultaat en de dividenduitkeringen. De minimum omvang van de Saldireserve ultimo zou primair berekend kunnen worden op ca 97.291.436. Op grond van de risicoparagraaf dient echter te worden uitgegaan van een minimumbedrag van 166 miljoen. Van het saldo per 31 december is een bedrag van ca 29,7 miljoen gereserveerd voor vervroegde afschrijving van investeringen met een maatschappelijk nut ((vaar)wegen; besloten bij Najaarsnota 2008) en ca 12,1 miljoen voor het sluitend maken van de programmabegroting 2011. 324

325

326

327

Omschrijving Instellingsbesluit Toelichting openstaande bestuurlijke verplichtingen Toelichting onttrekkingen Reserve Stedelijke vernieuwing De regeling Stedelijke Vernieuwing heeft als doel het stimuleren van de stedelijke vernieuwing in steden en dorpen in de provincie door o.a. het beschikbaar stellen van financiële middelen. Het gaat hierbij om het inzetten van provinciale middelen. ISV-1 tijdvak 2000 t/m 2004 Verordening Stedelijke Vernieuwing Noord-Holland 2000, vastgesteld door PS op 19 juni 2000, nr. 24 (ook als bijlage bij PS-voordracht 2001-38 op 11 juni 2001) en ISV-2 tijdvak 2005 t/m 2009 Verordening Stedelijke Vernieuwing. Bij het collegeakkoord is, in ieder geval voor de duur van het collegeprogramma, een bedrag van 8,66 miljoen in de reserve gestort ter stimulering van de stedelijke vernieuwing. a. Voor de reguliere uitvoering van het beleid is een bedrag van 1.587.642 onttrokken aan de reserve. b. Tevens is er in het kader van de voortzetting van de stelselwijziging in 3.401.570 onttrokken aan de reserve. Dit betreft de schriftelijk aangegane verplichtingen jegens derden die zijn omgezet in een voorziening. De omvang van deze verplichtingen zijn redelijkerwijs in te schatten op balansdatum 31 december. Toelichting stortingen a. De in het jaar geraamde storting van 947.400. b. Een correctie, vermindering, van de geraamde storting met 785.500 als gevolg van de doorlichting reserves en voorzieningen bij 1e begrotingswijziging. Toevoeging aan de reserve bedraagt na deze correctie per saldo 161.900. c. Door vrijval van de voorziening uit 2009 is 911.878 gestort. Dit is het gevolg van de stelselwijziging in het jaar 2009. Reserve Uitgestelde Intenties Omschrijving Het reserveren van geraamde middelen t.b.v. eenmalige beleidsintenties voor max. één jaar, wanneer deze door externe factoren niet tot besteding zijn gekomen. Instellingsbesluit Ooorspronkelijk de Voorziening Uitgestelde Intenties (ingesteld door PS op 11 oktober 2003). Toelichting onttrekkingen Toelichting stortingen Bij deze jaarrekening wordt PS gevraagd te besluiten akkoord te gaan met de storting van 4.969.655 in de RUI. Vooruitlopend op dit besluit heeft PS bij de eerste begrotingswijziging al besloten deze posten ter beschikking te stellen in de begroting 2011. Daar is ook de specificatie van deze posten opgenomen. Reserve afwikkeling opheffing fondsen (Reserve Ontwikkelingssamenwerking) Omschrijving Door het beschikbaar stellen van provinciale gelden, al dan niet gecombineerd met het beschikbaar stellen van deskundigheid, een bijdrage te leveren aan de verbetering van de primaire levensbehoeften van burgers in arme landen of regio s in de wereld. Instellingsbesluit Deelverordening Ontwikkelingssamenwerking Noord-Holland 2007, volgens besluit van Provinciale Staten 18 december 2006. Toelichting De reserve is per 31 december 2009 opgeheven. De overgebleven middelen zijn onttrekkingen overgeheveld naar de reserve opgeheven fondsen. Lopende verplichtingen worden afgehandeld via deze reserve. Toelichting stortingen Er zijn geen stortingen gedaan in. Reserve afw.opheffing fondsen (Reserve Grondverwerving en inrichting natuurgebieden) Omschrijving Het verstrekken van investeringsbijdragen aan met name particuliere natuurorganisaties voor de verwerving en inrichting van traditionele natuurgebieden, reservaatgebieden, natuurontwikkelingsgebieden en landschapselementen. Instellingsbesluit Het verstrekken van investeringsbijdragen aan met name particuliere natuurorganisaties voor de verwerving en inrichting van traditionele natuurgebieden, reservaatgebieden, natuurontwikkelingsgebieden en landschapselementen. Toelichting De reserve is per 31 december 2009 opgeheven. De overgebleven middelen zijn onttrekkingen overgeheveld naar de reserve opgeheven fondsen. Lopende verplichtingen worden afgehandeld via deze reserve. Toelichting stortingen Er zijn geen stortingen gedaan in. 328

329

330

331

332

333

5.8 Staat van het verloop van de voorzieningen (artikel 55 BBV) Nummer Naam van de voorziening Saldo bij de aanvang van het dienstjaar Voorzieningen Voorziening Financiële Risico's - 10 Voorziening GO-gelden 2.409.494,94 1 Voorziening garantie overname NUON 36.635.228,43 4 Voorziening Kosten reorganisatie 5.521.408,88 5 Voorziening Pensioenen leden GS 8.449.411,30 6 Voorziening Groot onderhoud wegen en vaarwegen 269.619,32 7 Voorziening Bijdrage diffuse bronnen 19.104,50 8 Voorziening Grondwaterheffing 289.466,74 Voorziening Bodemsanering 9 Voorziening Convenant Mainport en Groen 1.043.695,00 11 Voorziening verplichtingen FINH 8.261.169,00 12 Voorziening verplichtingen UNA 51.225.107,41 13 Voorziening verplichtingen EXIN-H 21.917.730,13 14 Voorziening verplichtingen TWIN-H 3.900.692,30 15 Voorziening verplichtingen Ontwikkelingssamenwerking 229.109,91 16 Voorziening verplichtingen Revolving fund 59.521,02 17 Voorziening verplichtingen Sponsoring & Mediaprogramma's 10.809,80 18 Voorziening verplichtingen Cofinanciering Europese projecten 5.357.110,00 19 Voorziening verplichtingen Kleine infrastructuur 4.566.836,50 20 Voorziening verplichtingen Mobiliteitsfonds 488.706,32 21 Voorziening verplichtingen Openbaar vervoer 5.180.900,92 22 Voorziening verplichtingen Fietsinfrastructuur 1.312.588,62 23 Voorziening verplichtingen Grondverwerving etc. 2.012.222,96 24 Voorziening verplichtingen Ontwikkeling openluchtrecreatie 2.312.711,40 25 Voorziening verplichtingen ILG 1.303.696,24 26 Voorziening verplichtingen Herstructurering bedrijventerreinen 1.653.399,41 27 Voorziening verplichtingen Mr. F.J. Kranenburg Monumentenfonds 1.175.617,24 28 Voorziening verplichtingen Stedelijke vernieuwing 911.878,40 29 Voorziening verplichtingen Jeugdsportfonds 30 Voorziening verplichtingen Afwikkeling Fondsen Totaal voorzieningen 166.517.236,69 334

Nummer Toevoeging Onttrekkingen Bestedingen Vrijval ten gunste van rekening van lasten en baten Saldo aan het einde van het dienstjaar Productnummer toevoeging of vrijval voorziening 10.890.000,00 10.890.000,00 045 05 10 1.861.500,00 255.372,84-4.015.622,10 app.kosten 1 - - 18.317.614,22 18.317.614,21 041 01 4 861.563,00 2.523.451,71-3.859.520,17 045 03 5 551.807,26 366.578,82-8.634.639,74 111 82 6 1.797.274,42 141.001,33 79.271,67 1.846.620,74 311 22 /311 28 /338 22 7 - - 19.104,50-431 02 8 93.814,08 - - 383.280,82 442 01 6.546.112,00 33.800,00 6.512.312,00 521 22 9-1.043.695,00 - - 11 5.788.962,80 8.261.169,00-5.788.962,80 diversen 12 62.962.195,21 51.225.107,41-62.962.195,21 diversen 13 27.395.516,46 21.917.730,13-27.395.516,46 diversen 14 7.542.289,10 3.900.692,30-7.542.289,10 diversen 15-229.109,91 - - diversen 16-59.521,02 - - diversen 17 5.487,50 10.809,80-5.487,50 diversen 18 7.003.448,06 5.357.110,00-7.003.448,06 diversen 19 4.060.988,10 4.566.836,50-4.060.988,10 diversen 20 594.489,51 488.706,32-594.489,51 diversen 21 3.979.770,46 5.180.900,92-3.979.770,46 diversen 22 8.251.649,47 1.312.588,62-8.251.649,47 diversen 23-2.012.222,96 - - diversen 24-2.312.711,40 - - diversen 25 1.216.075,59 1.303.696,24-1.216.075,59 diversen 26 300.000,00 1.653.399,41-300.000,00 diversen 27 952.058,32 1.175.617,24-952.058,32 diversen 28 3.401.569,60 911.878,40-3.401.569,60 diversen 29 64.090,00 64.090,00 diversen 30 2.744.269,56 2.744.269,56 diversen 158.864.930,50 116.243.707,28 18.415.990,39 190.722.469,52 stelselwijziging 136.262.859,74 335

336

337

338

339

5.9 Staat van gewaarborgde leningen en andere garantieverplichtingen (artikel 57 BBV) Staat van gewaarborgde leningen dienstjaar Nummer Oorspronkelijk bedrag Doel van de geldlening Door wie de geldlening is aangegaan Namen van andere waarborgende lichamen % of deel gewaarborgd provincie Datum van het besluit Prov. Staten c.q. Ged. Staten 2009 * 1.530.000 1ste fase nieuwbouw en renovatie psych. centrum St.Geestelijke Gezondheidszorg NH-Noord 100 29-10-1979;080 * 1.531.508 Nieuwbouw en renovatie psych.centrum idem 100 29-10-1979;080 2011 * 2.467.430 2e fase nieuwbouw en renovatie psych. centrum idem 100 18-01-1982;005 2012 * 3.403.352 Idem idem 100 18-01-1982;005 2013 * 2.382.346 Idem idem 100 18-01-1982;005 10003 * 10.096.610 2e fase zwakzinnigeninrichting Kadijkerkoog Dr. M.J. Prinsenstichting 100 04-12-1978;099 10004 * 3.333.016 3e fase zwakzinnigeninrichting Kadijkerkoog idem 100 19-05-1980;019 10005 * 1.713.156 laatste fase Kadijkerkoog idem 100 14-11-1983;074 11004 * 14.600.378 Investeringen verdere bouw van verpleeghuis Esdégé-Reigersdaal 100 26-05-1975;036 Reigersdaal 20003 * 110.386 Bouw verpleegtehuis Magnushof Woonzorggroep Samen 100 02-07-1969;092 20004 * 257.569 Idem Woonzorggroep Samen 100 10-01-1972;222 20005 * 171.709 Idem Woonzorggroep Samen 100 10-01-1972;222 24001 * 3.781.532 Uitbreiding Lindendael Westfriese Zorggroep De Omring 100 19-11-1984;077 24002 * 3.403.352 Uitbreidings- en herstructueringswerken idem 100 19-11-1984;077 27001 * 3.374.310 Bouw verpleeghuis Heemswijk Viva! Zorggroep 100 15-06-1981;036 27002 * 3.403.352 Idem idem 100 15-06-1981;036 30002 431.091 Diverse investeringen Recreatieschap Alkm. Uitgeester Meer 100 13-12-1993;078 37001 1.724.365 Aanleg ontsluitingsweg T106 Schiphol Area Development Company N.V. te Schiphol 100 11-12-1995;066 Hypothecaire geldleningen i.v.m. aankoop of - 26.719 bouw woonhuis Div. Ambtenaren 100 22-10-1963;XXIX Totaal 57.742.181 Gevallen van gemeenschappelijke waarborging van de lening 340

Datum van het besluit Koninklijke Goedkeuring Rentepercentage Restantbedrag van de lening aan het begin van het dienstjaar Totaal Gewaarborgd door provincie Te waarborgen in Totaalbedrag gewone en buitengewone dienstjaar Restantbedrag van de lening aan het einde van het dienstjaar Totaal Gewaarborgd door provincie aflossing 2009 27-02-1980;048 4,40 935.000 935.000 85.000 850.000 850.000 27-02-1980;048 5,65 935.921 935.921 85.084 850.837 850.837 2011 17-05-1982;006 4,95 1.106.089 1.106.089 85.084 1.021.005 1.021.005 2012 17-05-1982;006 5,72 1.588.231 1.588.231 113.445 1.474.786 1.474.786 2013 17-05-1982;006 6,25 1.191.173 1.191.173 79.412 1.111.761 1.111.761 10003 31-01-1979;009 4,27 2.524.153 2.524.153 252.415 2.271.738 2.271.738 10004 21-08-1980;170 4,45 1.410.122 1.410.122 128.193 1.281.929 1.281.929 10005 05-12-1997;97-3 6,06 535.362 535.362 107.072 428.290 428.290 11004 25-09-1975;003 5,29 4.092.530 4.092.530 4.092.530 0 0 20003 29-09-1969;010 4,00 55.197 55.197 36.794 18.403 18.403 20004 30-03-1972;016 4,00 110.397 110.397 36.792 73.605 73.605 20005 30-03-1972;016 4,00 73.588 73.588 24.529 49.059 49.059 24001 10-01-1985;012 6,20 1.323.535 1.323.535 189.076 1.134.459 1.134.459 24002 10-01-1985;012 5,90 1.361.340 1.361.340 170.167 1.191.173 1.191.173 27001 30-09-1981;002 5,02 1.396.257 1.396.257 116.356 1.279.901 1.279.901 27002 30-09-1981;002 5,60 1.474.786 1.474.786 113.445 1.361.341 1.361.341 30002 25-02-1994; 6,25 96.995 96.995 21.555 75.440 75.440 37001-7,91 55.989 55.989 55.989 # 0 0 - - div. 19.220 19.220 19.220 0 0 Totaal 20.285.885 20.285.885-5.812.158 14.473.727 14.473.727 341

342

5.10 Afrekeningsverschillen vorige dienstjaren 343

5.11 Berekening EMU-saldo provincie Noord-Holland 344

345

Departement Nummer Specifieke uitkering Juridische grondslag Ontvanger 5.12 Overzicht specifieke uitkeringen INDICATOREN BZK C7 Investering Wet stedelijke stedelijke vernieuwing vernieuwing (ISV) Provincies (rechtstreekse ontvanger) Eindsaldo ISV (na afloop periode II) = totaal ontvangen ISV-bedrag minus totaal vastgestelde ISV-bijdrage na afloop 2e periode. Aard controle R Toelichting afwijking Aard controle n.v.t. OCW D8 Uitkering Wet op het Provincies en gemeenten Marsroute plannen (Bibliotheken). Vernieuwings impulsen Specifiek Cultuurbeleid Bekostigings besluit cultuuruitingen 5.028.462 Besteding tot en met Aard controle R Terug te betalen aan het rijk Aard controle R In 5.12 van de jaarstukken is de toelichting op de SISA verantwoordings bijlage opgenomen. Bestedingen van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt Zie Nota baten-lastenstelsel Aard controle R Uitgaven van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt Zie Nota baten-lastenstelsel Aard controle R 7.055.861 390.153 0 0 I&M E5 Verzameluitkering Regeling VROM verzameluitkerin g Provincies, gemeenten Besteding t/m Aard controle R 158.547 I&M E6 Bodemsanering (excl. Bedrijvenregeling) Subsidieperiode 2005 t/m 2009 Wet bodembescherming (Wbb), Besluit financiële bepalingen bodemsanering en Regeling financiële bepalingen bodemsanering Provincies en gemeenten Besteding uit Wbb Aard controle R Besteding uit FES Aard controle R Bestedingen (Wbb) van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt Zie Nota baten-lastenstelsel Aard controle R 12.187.754 1.315.106 0 0 Uitgaven (Wbb) van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt Zie Nota baten-lastenstelsel Aard controle R Aantal saneringen Aantal bodemonderzoeken Aantal m2 gesaneerd Aantal m3 gesaneerde (in (in te vullen zodra oppervlakte (inclusief SEB) grond (inclusief SEB) (in te de prestaties te vullen zodra de (in te vullen zodra de vullen zodra de prestaties behaald zijn) prestaties behaald zijn) prestaties behaald zijn) Aard controle D1 behaald zijn) Aard controle D1 Aard nvt controle D1 Aard nvt controle D1 nvt nvt I&M E9 Programma Externe Subsidieregeling programmafinanc Provincies Besteding Veiligheid (EV) iering Externe Veiligheid (EV)- beleid voor andere overheden 2006- Aard controle R Percentage van de verstrekte bijdrage dat is gebruikt voor het in dienst nemen van vast personeel EV Aard controle D2 Eindverantwoording ja/nee Aard controle n.v.t. 1.725.219 75,91% Nee 0 Bestedingen van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt Zie Nota baten-lastenstelsel Aard controle R I&M E11 Nationaal Subsidieregeling Provincies Besteding uit Besteding Besteding uit Samenwerkings programmafinanciering rijksmiddelen uit eigen middelen bijdragen door derden = programma Luchtkwaliteit (NSL) lokale luchtkwaliteits (excl. besteding uit ontvangen rente opbrengsten) contractpartners (niet rijk of medeoverheid) maatregelen en Aard controle R Aard controle R Aard controle R Besluit milieusubsidies Besteding uit rentebaten medeoverheid op door rijk verstrekte bijdrage NSL Aard controle R 6.708.067 0 0 0 I&M E25 Beleidsregeling subsidies Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) Beleidsregeling subsidies budget investeringen ruimtelijke kwaliteit (BIRK) Provincies en gemeenten Besteding excl. Bestedingen uit baten exploitatie Aard controle R Berekende bate Aantal gerealiseerde boven drempelwaarde ten Alleen in te vullen na projecten behoeve van afloop project benefit sharing Alleen in te vullen Aard controle D1 na afloop project Aard controle R Aantal gerealiseerde kwaliteitsdragers Alleen in te vullen na afloop project Aard controle D1 67.512 nvt nvt nvt 346

Nummer INDICATOREN C7 D8 E5 E6 Bestedingen (FES) van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R Uitgaven (FES) van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R 0 0 Nee Aantal m3 gesaneerd verontreinigd grondwater (inclusief SEB) (invullen zodra prestaties behaald zijn) Aard controle D1 nvt E9 Uitgaven van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt Aard controle R 0 Eindverantwoordi ng Ja/Nee Aard controle n.v.t. E11 Teruggestort/verrekend in in verband met niet uitgevoerde maatregelen Aard controle R Zie Nota batenlastenstelsel Eindverantwoording ja/nee Aard controle n.v.t. Bestedingen van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R Uitgaven van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R 0 Nee 0 0 E25 Eindverantwoording ja/nee Aard controle n.v.t. Bestedingen van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R Uitgaven van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R Nee 0 0 347

Departement Nummer Specifieke uitkering Juridische grondslag Ontvanger INDICATOREN I&M E27 Brede doeluitkering verkeer en vervoer Wet BDU Verkeer en Vervoer (art. 10) Provincies en stadsregio's (Wgr+) Eindsaldo/- reservering 2009 Aard controle R Rentebaten Aard controle R Ontvangen BDU-bijdrage V&W Aard controle R Terugbetaling door derden vanuit BDU-bijdrage verstrekte middelen Aard controle R 124.739.856 1.136.530 76.699.000 186.191 Individuele Individuele bestedingen bestedingen die meer dan 20% die meer dan 20% van totaal van totaal ontvangen BDU ontvangen BDU bedragen bedragen Omschrijving Bedrag Aard controle n.v.t. Aard controle R 1 OV Concessie NHN 27% 2 Kleine Infra projecten 24% 20.401.205 18.566.029 EL&I F15 Leren voor duurzame ontwikkeling (LvDO) Beschikking o.b.v. Programma Leren voor duurzame ontwikkeling 2008-2011 Provincies Totale besteding Aard controle R Cofinanciering eigen middelen Aard controle R Cofinanciering door derden Aard controle R Bestedingen van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt Zie Nota baten-lastenstelsel Aard controle R 360.979 177.354 0 0 VWS H8 Doeluitkering jeugdzorg (Bureau Jeugdzorg + Zorgkosten Jeugdzorg) Wet op de jeugdzorg (art. 37) en Regeling bekostiging jeugdzorg 2009 Provincies en stadsregio s (Wgr+) Aantal Onder toezichtstelling (OTS), tot 1 jaar op peildatum 2009 Betreft het aantal cliënten op peildatum die minder dan of gelijk aan 1 jaar (voorlopig) onder toezicht staan. Aard controle D1 Aantal OTS langer dan een jaar op peildatum 2009 Betreft het aantal cliënten dat op peildatum langer dan 1 jaar onder toezicht staan. Aard controle D1 Aantal voorlopige voogdij 2009 Aard controle D1 Aantal voogdij 2009 Aard controle D1 543 952 6 248 Besteding aan stichting die een bureau jeugdzorg in stand houdt -deel justitietaken Aard controle R Besteding Besteding aan aan stichting, die zorgaanbod een bureau jeugdzorg in stand houdt - deel taken bureau jeugdzorg en Aard controle R subsidie bureau jeugdzorg Aard controle R Aantal aanmeldingen aan het LBIO door bureau jeugdzorg Aard controle D2 15.855.865 14.983.616 55.970.600 760 348

Nummer INDICATOREN E27 Besteding Aard controle R Correctie over besteding 2009 Aard controle R Eindsaldo/- reservering Aard controle R Bestedingen van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R Uitgaven van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R 81.277.647 30.589.866 90.894.064 0 0 F15 Uitgaven van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt Zie Nota baten-lasten stelsel Aard controle R 0 H8 Aantal jeugdreclassering 2009 Aard controle D1 Aantal samenloop 2009 Aard controle D1 Aantal Individuele Traject Begeleiding 2009 (ITB), harde kern Aantal ITB 2009, Criem Aard controle D1 Aard controle D1 Aantal scholing- en trainingsprogramm a's (STP) 2009 Aard controle D1 518 98 12 25 3 Aantal afmeldingen aan het LBIO door bureau jeugdzorg Aard controle D2 Omvang egalisatiereserve jeugdzorg per 31 december Aard controle R Eindverantwoordi ng Ja/Nee Aard controle n.v.t. Bestedingen van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt aan stichting die een bureau jeugdzorg in stand houdt -deel justitietaken Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R Uitgaven van vóór, waarvan besteding in of na plaatsvindt aan stichting die een bureau jeugdzorg in stand houdt -deel justitietaken Zie Nota batenlastenstelsel Aard controle R Bestedingen van vóór, waarvan de uitgave in of na plaatsvindt aan stichting, die een bureau jeugdzorg in stand houdt - deel taken bureau jeugdzorg en subsidie bureau jeugdzorg Zie Nota baten-lastenstelsel Aard controle R Uitgaven van vóór, waarvan besteding in plaatsvindt aan stichting, die een bureau jeugdzorg in stand houdt - deel taken bureau jeugdzorg en subsidie bureau jeugdzorg Zie Nota baten-lastenstelsel Aard controle R 514 14.484.315 Nee 0 0 0 0 349

Toelichting bij de Sisa-verantwoordingsbijlage jaarrekening Provincie Noord-Holland Investering Stedelijke Vernieuwing (ISV-2), BZK/C7 De indicator eindsaldo ISV-2 is opgebouwd als volgt: Totaal ontvangen voorschot 71.644.085 minus de totale bestedingen 65.375.837. Het resterende saldo van 6.268.248 betreft subsidieverleningen waarvan de verzoeken tot vaststelling de dato 31-12- nog niet zijn afgerond door de provincie. De prestatie is door inliggende gemeenten geleverd. Uitkering Marsrouteplannen (Bibliotheken). Vernieuwingsimpulsmiddelen, OCW/D8 Oorspronkelijk liep de regeling met betrekking tot de Uitkering Marsrouteplannen tot en met 2008. Een aantal provincies, waaronder Noord-Holland, verzochten activiteiten in het kader van de regeling te kunnen realiseren in het jaar 2009. Het Ministerie van OCW heeft in maart 2009 schriftelijk toestemming verleend om de looptijd van activiteiten ter verlengen tot uiterlijk 31-12- 2009. De activiteiten binnen de provincie Noord-Holland zijn ook allen per eind 2009 afgerond. Vorig jaar heeft het Ministerie van BZK te kennen gegeven dat de regeling niet meer wordt betrokken bij de kruisjeslijst over het verantwoordingsjaar. Daarom zag de provincie Noord Holland zich genoodzaakt om eenmalig af te wijken van de bestaande administratieve en interne processen rondom de registratie en de opgave als eindverantwoording in te brengen. In de SISA-bijlage 2009 is 826.256 verantwoord onder de indicator Besteed t.l.v. rijksmiddelen, terwijl hiervan 279.687 nog niet definitief werd vastgesteld. In hebben de definitieve vaststellingen over genoemd bedrag geleid tot een teruggave van 87.673 door inliggende gemeenten. Omdat de regeling over het verantwoordingsjaar alsnog betrokken bij de kruisjeslijst, is vernieuwde eindopgave van de bestedingen verantwoord. Van het totale beschikkingsbedrag is 390.153 niet besteed en kan worden teruggevorderd door het Ministerie van OCW. Het saldo van de overlopende passiva Rijksbijdrage Bibliotheekwerken per balansdatum 31-12-, dekt volledig het terug te betalen bedrag. Verzamel uitkering VROM, I&M/E5 Hieronder valt de Rijkscofinancieringsregeling Interreg IV, project Suscod. Bodemsanering, I&M/E6 De verantwoorde bestedingsbedragen in Wbb en Fes betreffen directe uitgaven op basis van facturatie door derden, totaal 13.502.860. Het betreft bestedingen van de regeling Bodemsanering 2005 t/m 2009 inclusief de overgebleven & doorgeschoven middelen uit de voorgaande periode 2000 t/m 2004. Externe Veiligheid, I&M/E9 Geen bijzonderheden. Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit, I&M/E11 Geen bijzonderheden. Beleidsregeling subsidies Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK), I&M/E25 350

Eind december 2008 is verlenging verleend voor de duur van de subsidieregeling tot en met 30 juni 2012. Brede doeluitkering verkeer en vervoer, I&M/E27 Het rentepercentage bedroeg over 1,0%. Het percentage is toegepast conform de toelichting door het Ministerie op de Wijziging Uitvoeringsregeling en beleidsregel BDU Verkeer en vervoer 2007. De rente is berekend over de eindsaldo/- reservering 2009 minus de SISA verantwoordingsbedragen door inliggende gemeenten en andere overheden in het jaar 2009. Onder de indicator correctie bestedingen 2009 is opgenomen 30. 589.866. Met het in werking treden van het Baten-en-lasten stelsel is het bestedingsbegrip conform de Wet op BDU komen te vervallen. Genoemd bedrag corrigeert het overgangsverschil van de oude systematiek naar de nieuwe systematiek. In de oude systematiek werden bedragen pas opgenomen als besteed wanneer de rechtmatigheid van de besteding kon worden vastgesteld. Omdat de verantwoordingen hierover bij de gemeenten vandaan kwamen via de SISA-opgaven van de gemeenten, werden deze bestedingen pas in het jaar t+1 opgenomen in de SISA-opgave van de provincie. In de nieuwe systematiek worden bedragen als besteed verantwoord wanneer de bedragen als lasten zijn verantwoord in de jaarrekening van de provincie. Het eindsaldo per 31 december 90.894.064 sluit aan op het saldi van betrokken posten overlopende passiva Vooruitontvangen Rijksgelden (openbaar vervoer) BDU. Leren voor Duurzame ontwikkeling, EL&I/F15 Onder totaal bestedingen is verantwoord 360.979. Dit is opgebouwd als volgt: Bestedingen uit Rijksmiddelen 248.487 vermeerderd met de bestedingen uit Provinciale middelen 177.534. Doeluitkering Jeugdzorg, VWS/H8 De indicatoren aan- en afmelding LBIO maken geen onderdeel uit van de subsidierelatie tussen de provincie Noord-Holland en Bureau Jeugdzorg. Provincie Noord-Holland is van mening dat deze indicatoren verantwoord zouden moeten worden door het LIBO aan het Rijk. LBIO staat voor landelijk Bureau Inning Ouderbijdrage. Alle Bureau s Jeugdzorg in Nederland verstrekken op verzoek van LIBO het aantal aan- en afmeldingen van de uithuisplaatsingen. Op basis van deze gegevens int het LIBO de eigen bijdrage aan de uithuisplaatsing door de natuurlijke ouders. De indicatoren aantal aan- en afmeldingen LBIO betreft opgave door Bureau Jeugdzorg aan de provincie Noord-Holland. De geregistreerde aantallen worden gecontroleerd en voorzien van een waarmerk door de externe accountant van Bureau Jeugdzorg. 351

6. Bestuur en Directie Provinciale staten Provinciale staten tellen 55 leden, verdeeld over 10 fracties. De zetelverdeling voor de periode2007-2011 is als volgt: VVD 13 PvdA 11 CDA 10 SP 9 Groenlinks 4 D66 2 Partij voor de Dieren 2 Christen Unie-SGP 2 Ouderenpartij N-H/VSP 1 Fractie Braam 1 Provinciale Staten leden De met * aangegeven leden zijn fractievoorzitter De met # aangegeven leden zijn fractiesecretaris PvdA Ajouaau, N. (Naima) PvdA Akkaya, S. (Songul) VVD Bijl-Baerselman de, I.S. (Ingrid) GroenLinks Binnema, H.A. (Harmen) * PvdA Blokker, G. (Greet) SP Boelhouwer, C. (Carlien) SP Bos, H.K. (Harald) Braam Braam, C.J. (Cheryl) * GroenLinks Breunissen, K.W.C. (Klaas) CDA Broekhoven, C (Cees) CDA Bruins Slot, J.P.H. (Johan) * ONH/VSP Bruystens P.J. (Piet) * VVD Butter, D.J. (Dick) CDA Diest van, C.P.J. (Cornelis) CDA Eelman - van 't Veer, N.D.K. (Nel) D66 Geldhof, ing. J. (Joke) * SP Gersteling, F.J. (Fred) VVD Gör, K. (Koksal) SP Graaf de, R.J. (Richard) VVD Grave-Verkerk de, D.G.M. (Dorienke) # 352

SP Gunster, K.F. (Klaas) VVD Harteveld, N. (Nico) GroenLinks Heijst van, A.P. (Anna) # CDA Herbeck, C.M. (Claudia) VVD Hoog, P.A.M. (Ariane) CU-SGP Kardol, J.A. (Johan) * VVD Kirch-Voors, P.E. (Petra) PvdA Klomp, L.S.(Liesje) PvdA Knook, M.T.J.(Maud) VVD Kraak, A.F., (Dré) * VVD Loggen, C.J. (Cees) PvdA Massom, G. (Gohdar) PvdA Meché van der, A.P. (Ton) CDA Nagel, A.M. (Maaike) PvdD Oeveren van, R.E. (Rob) * PvdA Oortgiesen, A. (Alwin) PvdD Poelgeest van, P. (Peter) SP Putters, H. (Bert) CU/SGP Roetman, A. (Ab) VVD Run van, J.J.W (Jan) CDA Schraal, drs. M. (Meino) # SP Smits, L.A. (Louise) # CDA Stevens, mr. C.C.L.M. (Casper) PvdA Stil, Y. (Yolanda) VVD Straaten, van J.P.M. (Hans) PvdA Talsma, T.P.J. (Tjeerd) * Groenlinks Ulzen, van O. (Onno) VVD Vis, R.E. (Ruben) SP Vries de, A. A. (Ake) PvdA Wagemaker, E.P. (Ed) SP Wellink, D.C.J.M. (Dago) * VVD Wieringa, L. (Lars) CDA Wilms, F.F.J. (Fen) D66 Yurkadul, Z. (Zafer) CDA Zeeman, A.(Aagje) 353

Gedeputeerde Staten Commissaris van de Koningin J.W. Remkes Gedeputeerden E. Post J.H.M. Bond L. Driessen R. Kruisinga B. Heller R. Meerhof S. Baggerman De directie Haro Oppenhuis de Jong Nico Bot Annemieke van Dam Chris de Vries Tjeerd Kampstra Algemeen directeur Directeur Subsidies, Handhaving, Vergunningen Directeur Middelen Directeur Beheer en Uitvoering Directeur Beleid 354

7. Feiten en Cijfers Inwoners en oppervlakte Aantal inwoners: 2.669.722 () Aantal woningen: 1.219.233 () Oppervlakte land in vierkante kilometers: 2.671 () Aantal inwoners per vierkante kilometers: 1000 () Lengte van de kustlijn (in kilometers): 260 () Gemeenten en waterschappen Aantal gemeenten: 58 (2011) Aantal waterschappen: 3 (2011) Bedrijfsleven Bedrijventerreinen (Bruto opp. in hectares): 13.573 (2009) Bruto binnenlands product (in mln euro s): 107.404 (2008) Aantal (bedrijfs-)vestigingen: 216.393 (2009) - waaronder in landbouw en visserij: 6.617 (2009) - waaronder in industrie en bouwnijverheid: 32.175 (2009) - waaronder in commerciële dienstverlening: 136.561 (2009) - waaronder in niet-commerciële dienstverlening: 41.040 (2009) Wegen en Verkeer Wegennetwerk (kilometers): 13.179 () Aantal geregistreerde personenauto s: 1.103.174 () Aantal geregistreerde bedrijfsvoertuigen: 271.010 () Aantal geregistreerde motorfietsen: 95.400 () Aantal opcenten op de motorrijtuigenbelasting: 67,9 (2011) Arbeidsmarkt Aantal werkenden: 1.383.865 (2009) - waaronder in landbouw en visserij: 23.573 (2009) - waaronder in industrie en bouwnijverheid: 170.378 (2009) - waaronder in commerciële dienstverlening: 788.479 (2009) - waaronder in niet-commerciele dienstverlening: 401.435 (2009) Aantal werkzoekenden: 80.978 (2009) Toerisme Aantal musea: 210 () Aantal buitenlandse bezoekers aan Amsterdam (per jaar): 3.689.200 (2009) 355

8. Waar zijn we te bereiken Bezoekadres, Provinciaal Bestuur van Noord-Holland Dreef 3, Haarlem Bezoekadres, Ambtelijke organisatie Ceylonpoort 5-25, Haarlem Postadres Postbus 123, 2000 MD Haarlem Algemeen telefoonnummer 023-5143143 www.noord-holland.nl post@noord-holland.nl 356

9. Lijst van gemeenten 357

A Aalsmeer Alkmaar Amstelveen Amsterdam Anna Paulowna B Beemster Bergen Beverwijk Blaricum Bloemendaal Bussum C Castricum D Den Helder Diemen Drechterland E Edam-Volendam Enkhuizen G Graft-De Rijp H Haarlem Haarlemmerliede en Spaarnwoude Haarlemmermeer Harenkarspel Heemskerk Heemstede Heerhugowaard Heiloo Hilversum Hoorn Huizen K Koggenland L Landsmeer Langedijk Laren M Medemblik Muiden N Naarden Niedorp O Oostzaan Opmeer Ouder-Amstel P Purmerend S Schagen Schermer Stede Broec T Texel U Uitgeest Uithoorn V Velsen W Waterland Weesp Wieringen Wieringermeer Wijdemeren Wormerland Z Zaanstad Zandvoort Zeevang Zijpe

359