Stappenplan bij een vermoeden van documentfraude

Stappenplan bij een vermoeden van documentfraude Het eam Identiteits/document Fraude is een samenwerking van:

Inhoud Inleiding 3 Stappenplan voor ambtenaar aan het loket... 4 Stappenplan voor ambtenaar in de buitendienst zonder opsporingsbevoegdheden... 6 Stappenplan voor ambtenaar in de buitendienst met opsporingsbevoegdheden... 8 Stappenplan voor politieambtenaar... 10 Stappenplan voor ambtenaar van het OM... 12 Checklist documentfraude... 14 Meer informatie... 15 2

Inleiding Waarom dit stappenplan? Stel, u vermoedt dat er iets niet in orde is met iemands documentgegevens. Hoe handelt u in zo n situatie? Dit stappenplan is een beschrijving van de procedures die u kunt volgen in een (vermoedelijke) situatie van documentfraude. De beschreven procedures in dit plan gaan uit van ontdekking op heterdaad. Voor wie is het stappenplan bedoeld? Het stappenplan is gericht op medewerkers van: de stadsdelen en diensten binnen de gemeente Amsterdam; het politiekorps Amsterdam-Amstelland; het Openbaar Ministerie. Van bovengenoemde partijen worden de verschillende werkprocessen beschreven: welke procedure moet worden doorlopen aan het loket, hoe vindt afhandeling bij de politie plaats en welke stappen moet justitie nemen? 3

Stappenplan voor ambtenaar aan het loket Hoe te handelen bij een ontdekking op heterdaad? Wanneer u, als gemeenteambtenaar aan het loket, twijfelt aan de identiteit van de persoon of aan de echtheid van een document, doorloopt u dan de volgende stappen: 1. Voer persoonscontrole uit. Stel de gebruikelijke vragen, bijvoorbeeld naar woonhistorie, familiegegevens. 2. Voer documentcontrole uit. Gebruik hierbij een loep, retrocheck, Edison, Discs. Heeft u na het doorlopen van stap 1 en 2 nog steeds twijfels? Doorloop dan ook de volgende stappen: 3. Laat de persoon even plaatsnemen in de wachtruimte. Houd het document nog even bij u. 4. Raadpleeg een collega en breng uw leidinggevende op de hoogte. Eventueel kan het eam Identiteits/document Fraude (IF) worden ingeschakeld voor advies. Hebben de geraadpleegden eenzelfde oordeel als u? 5. In dat geval belt de leidinggevende de politie (112, want het betreft hier een heterdaad situatie). 6. De leidinggevende vangt de politie op en bespreekt de zaak in een aparte ruimte. De politie zal de persoon vervolgens aanhouden en meenemen voor verhoor. 7. In overleg met de politie wordt er aangifte gedaan door de leidinggevende. Stel alle informatie en documenten direct ter beschikking van de politie. 8. Vraag de politie om telefonische terugkoppeling. 4 9. Stuur (een kopie van) het dossier door naar het IF, met het daarvoor bestemde meldingsformulier.

Stappenplan voor ambtenaren aan het loket? vermoeden aan het loket 1. persoonscontrole 2. documentcontrole 3. persoon in wachtruimte 4. raadplegen 5. politie bellen 6. zaak bespre ken met politie 7. aangifte 8. terugkoppeling 9. dossier naar IF 5

Stappenplan voor ambtenaar in de buitendienst zonder opsporingsbevoegdheden Hoe te handelen bij een ontdekking op heterdaad? Wanneer u als ambtenaar tijdens de buitendienst geconfronteerd wordt met een (vermoedelijk) geval van documentfraude, bent u in principe bevoegd de betrokkene aan te houden. Het gaat hier immers om een heterdaad situatie. Echter, gelet op uw eigen veiligheid raden wij u, als ambtenaar zonder opsporingsbevoegdheden, sterk aan de persoon in kwestie niet zelf aan te houden. U wordt geadviseerd de volgende stappen te doorlopen: 6 1. Neem eventueel verdachte documenten mee voor onderzoek. Geef een bewijs van ontvangst en leg uit dat nader onderzoek noodzakelijk is. Schat de veiligheid van de situatie goed in! Als u de situatie niet veilig acht, trekt u zich dan terug en schakel de politie in. Als de politie de verdachte meeneemt, overhandig dan ook de documenten aan de politie. 2. Voer op de werkplek documentcontrole uit. Gebruik hierbij een loep, retrocheck, Edison, Discs. Heeft u na het doorlopen van stap 1 en 2 nog steeds twijfels? Doorloop dan ook de volgende stappen: 3. Schakel indien nodig het eam Identiteits/document Fraude (IF) in voor ondersteuning en expertise. 4. Maak een rapportage van de bevindingen en overhandig de rapportage aan uw leidinggevende. 5. In overleg met de politie wordt er aangifte gedaan door de leidinggevende. Stel alle informatie en documenten direct ter beschikking van de politie. In overleg met de officier van justitie zal de politie de persoon vervolgens (eventueel buiten de heterdaad situatie) aanhouden en meenemen voor verhoor. 6. Vraag de politie om telefonische terugkoppeling. 7. Meld de zaak bij het IF en stuur (een kopie van) het dossier op.

Stappenplan voor ambtenaren in de buitendienst zonder opsporingsbevoegdheden situatie niet veilig? trek terug en schakel de politie in!? vermoeden in de buitendienst 1. neem evt. documen ten mee 2. documentcontrole (werkplek) 3. raadpleeg evt. IF 4. rapportage naar leidinggevende 5. evt. aangifte doen 6. terugkoppeling 7. dossier naar IF 7

Stappenplan voor ambtenaar in de buitendienst met opsporingsbevoegdheden Hoe te handelen bij een ontdekking op heterdaad? Wanneer u als ambtenaar met opsporingsbevoegdheden tijdens de buitendienst geconfronteerd wordt met een (vermoedelijk) geval van documentfraude raden wij u aan de volgende stappen te doorlopen: 1. Houd de persoon aan en neem eventueel documenten in beslag. Schat de veiligheid van de situatie goed in! Als u de situatie niet veilig acht, trekt u zich dan terug en schakel de politie in. U kunt eventueel nogmaals het pand betreden, met politieversterking. 2. Schakel (als die nog niet aanwezig is) de politie in en draag de persoon over aan de politie. 3. Maak op de werkplek een proces-verbaal op van de aanhouding en breng dit zo snel mogelijk naar het betreffende wijkteam. 4. Vraag de politie om telefonische terugkoppeling. 5. Meld de zaak bij het eam Identiteits/document Fraude (IF) en stuur (een kopie van) het dossier op. 8

Stappenplan voor ambtenaren in de buitendienst met opsporingsbevoegdheden situatie niet veilig? trek terug en schakel de politie in!? vermoeden in de buitendienst 1. houd persoon aan, neem evt. documenten in beslag 2. schakel politie in, draag persoon over 3. procesverbaal naar wijkteam 4. terugkoppeling 5. dossier naar IF 9

Stappenplan voor politieambtenaren In de nabije toekomst zal het protocol Identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen (onderdeel van PROGIS) van kracht worden. Procedures rond de invoer en het gebruik van persoonsgegevens in de strafrechtsketen zijn in dit protocol vastgelegd. Daarbij wordt in PROGIS een uitgebreide procedurebeschrijving opgenomen voor het vastleggen en vaststellen van identiteiten (bijvoorbeeld bij het afnemen van DNA). Vanaf de invoering van PROGIS is iedereen verplicht gebruik te maken van dit protocol. (In ieder geval) tot die tijd kan dit stappenplan geraadpleegd worden. (Een uitgebreide toelichting vindt u in de bijlage van dit boekje. Het symbool meer informatie in deze toelichting.) verwijst naar Hoe te handelen bij een ontdekking op heterdaad? Wanneer u als politieambtenaar geconfronteerd wordt met een (vermoedelijk) geval van documentfraude raden wij u aan de volgende stappen te doorlopen: 1. Houd de verdachte aan of neem de al aangehouden verdachte over van de melder/aangever. In de meeste gevallen betreft het een van de artikelen 231, 435, 225/326 Sr (samen met artikel 45). 2. Neem aangeboden of al in beslag genomen voorwerpen (zoals reis-/identiteitsdocumenten) in beslag en geef daarvoor een bewijs van ontvangst uit. 3. Laat een afstandsverklaring tekenen van de in beslag genomen documenten. Stuur het document naar het Beslaghuis in afwachting van het besluit van de officier van justitie (OvJ). Handel conform het dienstvoorschrift In beslag genomen goederen. 4. De verdachte wordt ter voorgeleiding voor een hulpofficier van justitie (HOvJ) overgebracht naar een plaats voor verhoor. Stappenplan voor politieambtenaren 1. houd verdachte aan 2. neem documenten in beslag 3. laat afstandsverklaring tekenen, stuur documenten naar Beslaghuis 4. verdachte naar plaats voor verhoor 5. schrijf arrestant in 6. check signalering ECID 7. check echtheid/ eigenheid 10

Procedure vanaf voorgeleiding hulpofficier van justitie (HOvJ) 5. Schrijf de arrestant in. 6. Als er een document aanwezig is, check dan of het document gesignaleerd is bij het Expertisecentrum Identiteitsfraude en Documenten (ECID). 7. Laat het document beoordelen op echtheid/eigenheid door het eam Identiteits/document Fraude (IF) of het ECID op Schiphol. elefoonnummers van deze helpdesks zijn terug te vinden op pagina 19 van dit boekje. 8. Maak een dactyloscopisch signalement voor verificatie KLPD Havank biometrieregister (Dacty Namensysteem). 9. Stel de identiteit, nationaliteit en verblijfsstatus vast na verificatie in de registers van DPG/IF (GBA) en/of BVV Vreemdelingenpolitie. 10. Verhoor de verdachte. 11. Stel een relaas proces-verbaal op. 12. Verdachte gaat ter beschikking naar OM, volgens een van onderstaande procedures: Faxdagvaarding Snelrechtprocedure Draag de verdachte over aan de Vreemdelingenpolitie, als voorlopige hechtenis niet mogelijk is. 13. Op de beslissing van het OM (OvJ of HOvJ) kan na snelrechtstraf een overdracht plaats vinden aan de Vreemdelingenpolitie middels de VRIS-procedure (bij redelijk vermoeden illegaal verblijf). 8. dactyloscopisch signalement maken 9. stel identiteit, nationaliteit, verblijfsstatus vast 10. verhoor verdachte 11. stel relaas procesverbaal op 12. verdachte ter beschikking naar OM 13. evt. overdracht Vreemdelingenpolitie 11

Stappenplan voor ambtenaren van het OM In de nabije toekomst zal het protocol Identiteitsvaststelling in de strafrechtsketen (onderdeel van PROGIS) van kracht worden. Procedures rond de invoer en het gebruik van persoonsgegevens in de strafrechtsketen zijn in dit protocol vastgelegd. Daarbij wordt in PROGIS een uitgebreide procedurebeschrijving opgenomen voor het vastleggen en vaststellen van identiteiten (bijvoorbeeld bij het afnemen van DNA). Vanaf de invoering van PROGIS is iedereen verplicht gebruik te maken van dit protocol. (In ieder geval) tot die tijd kan dit stappenplan geraadpleegd worden. Hoe te handelen? Wanneer u als ambtenaar van het Openbaar Ministerie (OM) geconfronteerd wordt met een (vermoedelijk) geval van documentfraude raden wij u aan de volgende stappen te doorlopen: 12 1. De officier van justitie (OvJ) of de hopper beoordeelt de kwaliteit van het proces-verbaal. Controleer hierbij de rechtmatigheid van de aanhouding, rechtmatigheid van de fouillering en de inbeslagneming, proces-verbaal inzake echtheid of valsheid van het document en de volledigheid van het proces-verbaal c.q. het bewijs. 2. enzij de zaak wordt geseponeerd door de OvJ of de hopper, kan overgegaan worden tot een van onderstaande acties: De OvJ vordert de bewaring en zet de zaak op de rol voor een snelrechtzitting. Kijk voor meer informatie over de snelrechtprocedure bij punt 12 van de Aanvulling op stappenplan voor politieambtenaren in de bijlage van dit boekje. De hopper reikt een dagvaarding uit. Dit gebeurt als de identiteit vast staat en de verdachte de Nederlandse nationaliteit of een geldige verblijfsstatus heeft en ingeschreven staat in de GBA. Overdragen aan de Vreemdelingenpolitie als voorlopige hechtenis niet mogelijk is. 3. Als de verdachte is veroordeeld en niet in het bezit is van een geldige verblijfsvergunning, zorgt de penitentiaire inrichting ervoor dat de persoon na het uitzitten van de straf wordt overgedragen aan de Vreemdelingenpolitie. 4. Het ministerie van Justitie zorgt ervoor dat de Vreemdelingenpolitie in kennis wordt gesteld van de expiratiedatum (einddatum van de straf). Zie hiervoor het protocol Vreemdelingen in de strafrechtsketen.

Stappenplan voor ambtenaren van het OM 2a. bewaring vorderen, snelrechtzitting 1. beoordeling kwaliteit procesverbaal 2b. dagvaarding uitreiken 3. evt. persoon na uit zitten straf over dragen aan Vreemdelingen politie (door p.i.) 4. Vreemdelingenpolitie in kennis stellen van expiratiedatum (door ministerie van justitie) 2c. overdragen Vreemdelingenpolitie 13

Checklist documentfraude Deze checklist is een hulpmiddel om te achterhalen of u met documentfraude te maken heeft. Is een vraag niet met ja te beantwoorden, wees dan extra alert en werk de checklist verder af. De kans is groot dat u te maken heeft met documentfraude. Heeft het document een foto van de persoon die het document gebruikt? Komen de gegevens in het document, zoals lengte, leeftijd, geslacht, kleur ogen en nationaliteit, overeen met de persoon die het document gebruikt? Kent de persoon de gegevens die vermeld staan in het document? Bijvoorbeeld de plaats en datum van afgifte en reisstempels. Is het document nog geldig? (Controleer de geldigheidsdatum.) Ziet de foto op het document er goed uit? Is deze vrij van beschadigingen (insnijdingen of lijmresten rond de foto)? Is de handtekening echt? Als de handtekening van de persoon op verschillende documenten voorkomt, vergelijk deze dan. Betreft het hetzelfde handschrift? Vraag bij twijfel de persoon om in uw bijzijn een handtekening te zetten. Is het document duidelijk leesbaar? Zijn de kleuren en patronen die zichtbaar zijn op het document, helder en scherp? (Kijk op www.identiteitsdocumenten.nl voor een overzicht van echtheidskenmerken.) Zijn plaatsnamen, landen en overige woorden in het document correct gespeld? Is het document vrij van eigenhandige bijschrijvingen en/of veranderingen? Klopt de bladzijdenummering? 14

Als de bladzijden zijn voorzien van een documentnummer, komt dit dan overeen met het documentnummer dat in de houderpagina staat vermeld? Zien de bladzijden er verder goed uit (dus geen loszittende of geplakte bladzijden)? Zien de echtheidskenmerken er goed en betrouwbaar uit? Raadpleeg de echtheidskenmerken op www.identiteitsdocumenten.nl. Meer informatie Dit boekje is een uitgave van het eam Identiteits/document Fraude (IF). Het IF is een samenwerking tussen de Dienst Persoons en Geo-informatie, Dienst Werk en Inkomen en Politie Amsterdam-Amstelland. Heeft u vragen of wilt u meer informatie over documentfraude, dan kunt u contact opnemen met de helpdesk van het IF: 020 551 9904. 15

Zaken van documentfraude kunnen gemeld worden bij: IF (eam Identiteits/document Fraude) Dit is een samenwerkingsverband tussen Dienst Persoons- en Geo-informatie, Dienst Werk en Inkomen en Politie Amsterdam-Amstelland. Helpdesk: 020 551 9904 ECID (Expertise Centrum Identiteitsfraude & Documenten) Het ECID is een onderdeel van de Koninklijke Marechaussee. Helpdesk: 020 603 8630 Andere belangrijke telefoonnummers: Vreemdelingenpolitie 020 559 6161 Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (Ministerie van Binnenlandse Zaken) 088 900 1009 19