Behandeling Prostaatkanker - Informatieavond 7 december 2011 VUmc Cancer Center Amsterdam André N. Vis, M.D., Ph.D., uroloog Minimaal Invasieve Urologie en Robot Urologie VUmc Amsterdam
Behandeling Prostaatkanker Introductie André N. Vis, uroloog Minimaal Invasieve Urologie en Robotchirurgie, VUmc Amsterdam
Behandeling Prostaatkanker Indeling 1. Prostaat-specifiek antigen (PSA) en prostaatkanker 2. 3.
de PSA test Prostaat-specifiek antigen (PSA) is een testosteron afhankelijk eiwit dat (enkel) in de prostaat wordt gemaakt
Chronologie 1979: Ontdekking en purificatie van PSA Wang et al. Investigative Urology 1979; 17: 159-163 1980: Aanwezigheid van PSA in bloed van mannen met uitgezaaide prostaatkanker Papsidero et al. Cancer Res; 1980; 40: 2428-2432 1991-1993: PSA kan worden gebruikt als methode voor vroegopsporing van prostaatkanker Catalona et al. New Eng J Med. 1991; 324: 1156-1161 Catalona et al. JAMA 1993; 270: 948-54
Chronologie Catalona et al. New Eng J Med. 1991; 324: 1156-1161
Chronologie 1991-1993 De bepaling van het PSA gehalte leidt tot vroegdetectie van prostaatkanker en in een behandelbaar stadium % prostaatkanker curatief behandelbaar PSA 0 4 ng/ml <10% ± 100% 4-10 ng/ml 25% 75-100% 10 20 ng/ml 50% 50% 20 50 ng/ml 75-100% 25% > 50 ng/ml ± 100% <10%
Chronologie Normaalwaarde van PSA = 4.0 ng/ml, vastgesteld op basis van data van Hybritech Inc., San Diego, CA en klinische data in mannen 50 74 jaar Catalona et al. New Eng J Med. 1991; 324: 1156-1161
Chronologie 1992 American Cancer Society (ACS) adviseert jaarlijks PSA testen bij alle mannen van 50 jaar en ouder 1993 American Urological Association (AUA) adviseert screening voor prostaatkanker middels de PSA test Jaren 90 - De meeste Europese gezondsheids-instellingen heden ontmoedigen PSA gebaseerde screening op bevolkingsniveau (NVU, EAU)
Incidentie van en sterfte aan prostaatkanker in USA, 1975-2007
Incidentie van en sterfte aan prostaatkanker in NL, 1988-2007
Incidentie van en sterfte aan kanker, 2009 1 4. 0 0 0 12.000 1 2. 0 0 0 10.000 Incidentie Mortaliteit 1 0. 0 0 0 8.000 8. 0 0 0 6.000 6. 0 0 0 4.000 4. 0 0 0 2.000 2. 0 0 0 0 Blaas (Endel)-Darm Long Prostaat Nier Slokdarm Bloed Incidentie 2.076 6.664 6.867 10.166 1.281 1.434 4.029 Mortaliteit 846 2.566 6.427 2.492 562 1.149 1.737 0 Borst Nieuwe gevallen Sterfte (ratio) Prostaatkanker 10.166 2.492 (25%) Borstkanker 13.005 3.180 (25%)
De meeste mannen hebben een tot de prostaat beperkt prostaatkanker Meer dan 8.000 mannen per jaar (2011) Meerdere gelijkwaardige behandelingsopties
De meeste mannen hebben een tot de prostaat beperkt prostaatkanker Meer dan 8.000 mannen per jaar (2011) Meerdere gelijkwaardige behandelingsopties De keuze voor een behandeling moet binnen 1 tot 3 weken worden gemaakt
. Hoe komen patiënten tot een besluit voor behandeling? Informatieverstrekking: Gesprekken met behandelend arts Folders, prostaatkanker logboek, lotgenotencontact Multimedia (internet):
. Hoe komen patiënten tot een besluit voor behandeling? Informatieverstrekking: Gesprekken met Folders, Multimedia (internet):
De beslishulp Er is dringend behoefte aan een beslishulp die mannen met een recent gestelde diagnose prostaatkanker kunnen gebruiken om tot een weloverwogen, en voor hun passend, besluit voor behandeling te kunnen komen
De meeste mannen hebben een tot de prostaat beperkt prostaatkanker Meer dan 8.000 mannen per jaar (2011) Meerdere gelijkwaardige behandelingsopties Maar is dat wel zo? Zijn alle behandelingen voor locaal beperkt prostaatkanker gelijkwaardig?
De meeste mannen hebben een tot de prostaat beperkt prostaatkanker Meer dan 8.000 mannen per jaar (2011) Meerdere gelijkwaardige behandelingsopties Sommige behandelingen zijn meer gelijkwaardig dan anderen
Vergelijken van behandeling 1. Oncologische uitkomst (is de kanker te genezen?) 2. Functionele uitkomsten (continentie en erectiele functie) 3. Registratie en transparantie 4. Financien
Vergelijken van behandeling Oncologische en functionele uitkomst Er zijn nauwelijks directe vergelijkende studies tussen de erkende verschillende behandelingsopties voor locaal beperkt prostaatkanker
Oncologische en functionele uitkomst Géén directe vergelijkende studies tussen opereren en bestralen Géén directe vergelijkende studies tussen de verschillende vormen van opereren (open, laparoscopie, robot laparoscopie)
Er zijn geen directe studies die de veiligheid van het gebruik van de parachute bevestigen Smith GC and Pell JP. BMJ 2003; 327: 1459-60
Er zijn geen directe studies die de veiligheid van het gebruik van de parachute bevestigen Smith GC and Pell JP. BMJ 2003; 327: 1459-60
Oncologische en functionele uitkomst Géén lange termijn resultaten van cryotherapie Géén lange termijn resultaten van HIFU Géén lange termijn resultaten van focale therapie (Géén lange termijn resultaten van active surveillance)
Registratie en transparantie De Nederlandse Vereniging voor urologie (NVU) geeft de mogelijkheid resultaten van patiënten die een radicale prostatectomie ondergaan landelijk te registreren
Registratie en transparantie, december 2011 n = 1.514 robot geassisteerde lap. rad. prostatectomie n = 0 laparoscopische rad. prostatectomie n = 0 open rad. prostatectomie n = 0 perineale rad. prostatectomie IMRT, Brachytherapie, cryotherapie, HIFU???
robot versus conventionele laparoscopische chirurgie Er zijn geen directe studies die conventionele laparoscopie en robotchirurgie met elkaar vergelijken
robot versus conventionele laparoscopische chirurgie Institute for clinical and economic review (ICER): robot chirurgie: Unproven, but potential for net clinical benefit
robot versus conventionele chirurgie, incontinentie ICER, final report 2009
robot versus conventionele chirurgie, erectiele dysfunctie ICER, final report 2009
robot versus conventionele laparoscopische chirurgie Robot chirurgie: 3D visie 10 x vergroot Intuitief en nauwkeurig bedieningsysteem Educatief systeem
robot chirurgie Progressie van kennis en anatomische inzichten rondom prostaatchirurgie, bijvoorbeeld zenuwsparing Patel et al, Eur Urol 2012, surgery in motion
robot chirurgie Patel et al, Eur Urol 2012, surgery in motion
Prijzen zorgverzekeraars Robot AVL en VUmc: 12.382,11 Robot Aalst, België: 11.935,69 Robot Gronhau, Duitsland: 9.500,00 (+ eigen bijdrage 0-2500 ) Laparoscopie 8.000 9. 000 Brachytherapie 25.000 IMRT 30.000 Cryotherapie, HIFU, etc.??
robot versus conventionele laparoscopische chirurgie Conventionele laparoscopische chirurgie 28% frequent nek pijn 17% frequent schouder pijn 50% gebruikt wel eens pijnstillers Wolf S et al. Urology 2000; 55: 831-6
robot chirurgie
Da Vinci systemen 2008 2012 (n = 18)
Behandeling Prostaatkanker Zorgideaal Zorg en begeleiding van patiënten (en hun partners) in een Prostate Cancer Unit
Behandeling Prostaatkanker Zorgideaal Beperkt (!) aantal centra in Nederland Volledige zorg en begeleiding Multiprofessioneel team Counseling over prostaatkanker screening Hoogvolume Registratie en transparantie Experimentele behandelingen enkel in klinische studies Fundamentele research
Prostate Cancer Units PKS Patiënt met prostaatkanker (en zijn naasten) Huisarts Uroloog Radiotherapeut Prostate Cancer Unit Multidisciplinair team Uro-patholoog Uro-radioloog Internist-oncoloog Physician assistant Sexuoloog BB Fysiotherapeut
DANK VOOR UW AANDACHT! André N. Vis, uroloog VUmc a.vis@vumc.nl Stichting INURA Steun! Wetenschappelijk onderzoek afdeling urologie VUmc en wordt Donateur!