Woonomgeving en openbare ruimte An-Sofie Smetcoren 26 September 2013 Tinie Kardol, Liesbeth De Donder, Nico De Witte, Sarah Dury, Emily Verté, Tine Buffel, Dominique Verté
Inhoud 1 Belang van de woonomgeving 2 Age Friendly Cities - WHO 3 Een leeftijdsvriendelijke omgeving, hoe zit dat nu juist? Resultaten uit behoefteonderzoek van het Land van Cuijk 4 Conclusie 5 In de praktijk
BELANG VAN DE WOONOMGEVING? Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
De buurt geografisch blok mijn blok mijn straat mijn parochie mijn 4
Wonen Gehechtheid De buurt psychologisch Plaatsidentiteit The home is where the heart is
De buurt fysiek Toegankelijkheid Voorzieningen Ruimtelijke praktijken
De buurt sociaal Informele sociale netwerken Buren Familie Vrienden, Vluchtige ontmoetingen 7
Belang van de woonomgeving? Ouderen spenderen meer tijd in de buurt Ouderen wonen doorgaans een lange tijd in hun buurt Ouderen zijn meer gehecht aan de buurt Meeste ouderen willen zo lang mogelijk in hun vetrouwde omgeving blijven Sociale buurtnetwerken
Belang van de woonomgeving? Kwaliteit van de buurt Sociaal kapitaal in de buurt Welzijn van ouderen Sociale cohesie Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Belang van de woonomgeving? Wanneer men ouder wordt, neemt het belang van de buurt toe Paradox van buurtparticipatie Ouderen spenderen veel tijd in de buurt Ouderen zijn één van de eerste groepen die genegeerd worden wanneer het gaat over beslissingen, inspraak en participatie in de constructie van de buurt Stem van de ouderen is nodig!
De buurt aan zet! Een leeftijdsvriendelijke buurt is één manier om actief ouder worden te bevorderen
Inhoud 1 Belang van de woonomgeving 2 Age Friendly Cities - WHO 3 Een leeftijdsvriendelijke omgeving, hoe zit dat nu juist? Resultaten uit behoefteonderzoek van het Land van Cuijk 4 Conclusie 5 In de praktijk
Belgian Ageing Studies 28 th August 2009 AGE FRIENDLY CITIES - WHO
Leeftijdsvriendelijke buurt = afgestemd op zijn bewoners Een leeftijdsvriendelijke omgeving Inspraak van bewoners realiseren Niet enkel ouderen: LEEFTIJDSvriendelijke buurt i.p.v. OUDERENvriendelijke buurt
Een leeftijdsvriendelijke omgeving Global Age-friendly Cities project Aandacht naar de rol van de leefomgeving bij het ouder worden Enkel cities? Nee! Leeftijdsvriendelijke omgeving! Vertrekt vanuit het idee van Active Ageing Een buurt heeft vaak drempels die participatie kunnen belemmeren Letterlijk (vb: slechte voetpaden) Figuurlijk (vb: geen ontmoetingsplaatsen, doodse buurt)
Een leeftijdsvriendelijke omgeving Dit project kwam tot stand na een grootschalig onderzoek Resultaat Grootschalig draaiboek ontwikkeld Zowel voor steden als voor gemeenten Mate van leeftijdsvriendelijkheid nagaan EN verbeteren Via checklist Acties aan koppelen
Leeftijdsvriendelijke omgeving Thuis Vervoers- Mogelijkheden Groene ruimte Voetpaden Verkeer Voorzieningen Sociale Contacten Sociale participatie Informatie Inspraak Winkels Proper Ontmoetingsplaatsen Toegankelijkheid
Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Leeftijdsvriendelijke steden anno 2013 in Europa België Brussel Finland Tampere Frankrijk 16 steden (Lyon, Metz, ) Ierland 3 steden Portugal 22 steden Spanje 17 steden (Barcelona, ) Engeland Brighton & Manchester Over de hele wereld: 145 steden in 22 landen Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Inhoud 1 Belang van de buurt 2 Age Friendly Cities - WHO 3 Een leeftijdsvriendelijke omgeving, hoe zit dat nu juist? Resultaten uit behoefteonderzoek van het Land van Cuijk 4 Conclusie 5 In de praktijk
Een leeftijdsvriendelijke omgeving, hoe zit dat nu juist? RESULTATEN UIT BEHOEFTEONDERZOEK VAN HET LAND VAN CUIJK Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Komt u s avonds op straat? Nooit Één enkele keren per maand Één keer per week Enkele keren per week 60-69 jaar 5,1 18,2 11,9 64,8 70-79 jaar 15,4 27,5 14,5 42,6 80 + 38,0 27,7 8,0 26,3 Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Top 5 van problemen in de buurt? Top 5 Te weinig voorzieningen 25,9 Obstakels in de woonomgeving 20,9 Te druk verkeer 20,0 Weinig kennissen/familie/vrienden 17,4 Lawaai 16,7
Top 5 van problemen in de buurt? Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Toegankelijkheid van de buurt? Onvoldoende aanwezig Openbaar vervoer 34,4 Openbare toiletten 33,3 Bushaltes 30,8 Rustbanken 28,9 Verlichting 27,8
Toegankelijkheid van de buurt? Lokaal verhaal = leren van elkaar & met elkaar! Tekort openbare toiletten Cuijk = 50% Grave = 26% Tekort rustbanken Cuijk = 24% St-Anthonis = 41% Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Toegankelijkheid van de buurt? Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Aanwezigheid praktische voorzieningen? Onvoldoende aanwezig Bank 33,4 Postkantoor 33,1 Slager 30,6 Kruidenierszaak 29,6 Apotheek 29,0
Aanwezigheid vrijetijdsvoorzieningen? Onvoldoende aanwezig Bibliotheek 24,2 Groen/park 24,2 Zwembad 23,4 Buurt- of wijkcentrum 22,5 Cinema 21,2
Voldoende activiteiten voor ouderen? (Ruim) onvoldoende 0% 9% (Ruim) voldoende 63% Gaat wel 28% Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Sociale contacten in de wijk? Hoe vaak contact met mensen uit uw wijk? Nooit 5,1 Minder dan één keer per maand 13,0 Maandelijks 15,9 1 à 2 keer per week 38,5 Bijna dagelijks 20,8
Op wie een beroep doen? 100 80 60 40 20 75,2 47 44,8 51 24,5 37,4 35,9 64,6 63,3 0
Inhoud 1 Belang van de buurt 2 Age Friendly Cities - WHO 3 Een leeftijdsvriendelijke omgeving, hoe zit dat nu juist? Resultaten uit behoefteonderzoek van het Land van Cuijk 4 Conclusie 5 In de praktijk
Belgian Ageing Studies 28 th August 2009 CONCLUSIE
Conclusie Buurt is belangrijk voor ouderen Maar woonomgeving is vaak niet aangepast Ouderen hebben vaak weinig inspraak Er wordt weinig rekening gehouden met ouderen De samenleving heeft ervoor gekozen grootschalig te werken (= decentralisering) en vooral ouderen zijn hier het slachtoffer van
Conclusie Fysieke onaangepastheid Bereikbaarheid en toegankelijkheid Aanwezigheid van voorzieningen (praktische en vrijetijdsvoorzieningen) Voldoende aandacht voor het voetgangersgeoriënteerde buurtontwerp of de wandelbare buurt Sterker gemeenschapsgevoel en sociaal engagement (Leyden, 2003) Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Conclusie Buurt is niet enkel fysieke inrichting aanpassen Uiterlijk: prettige buurt Aandacht voor sociale netwerken Leeftijdsvriendelijke buurt = afgestemd op zijn bewoners Inspraak van bewoners realiseren Niet enkel ouderen: LEEFTIJDSvriendelijke buurt i.p.v. OUDERENvriendelijke buurt
Inhoud 1 Belang van de buurt 2 Age Friendly Cities - WHO 3 Een leeftijdsvriendelijke omgeving, hoe zit dat nu juist? Resultaten uit behoefteonderzoek van het Land van Cuijk 4 Conclusie 5 In de praktijk
Belgian Ageing Studies 28 th August 2009 IN DE PRAKTIJK
Belgian Ageing Studies 28 th August 2009 BOEBS
BOEBS = aandacht voor valpreventie in beleid 5 stappen: Engagement van de gemeente Het BOEBS-netwerk Lokaal BOEBS-plan opstellen Voorbereiden en uitvoeren van lokaal BOEBS-plan Valpreventie in het beleid opnemen - Vb. Knelpuntenwandeling Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Old Moat - Manchester In welke mate is de buurt leeftijdsvriendelijk Participatief onderzoek Oudere vrijwilligers betrekken als Onderzoekers Data werd verzameld via verschillende methoden Opstellen van een actieplan Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Ook kleine acties zijn belangrijk! Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Bedankt voor uw aandacht An-Sofie Smetcoren asmetcor@vub.ac.be Belgian Ageing Studies 28 th August 2009
Meer info BOEBS Vlaanderen http://www.boebs.be/ Age Friendly New York http://www.nyam.org/agefriendlynyc/ Rapport Old Moat http://www.southwayhousing.co.uk/getattachment/so uthway-in-your-community/age-friendly- Neighbourhoods/Old-Moat-Age-friendly- Neighbourhood-Report.pdf.aspx Belgian Ageing Studies 28 th August 2009