Visiedocument Actief Burgerschap Januari 2010
Gereformeerde scholen voor speciaal basisonderwijs Het Baken en De Drieluik Inleiding Actief Burgerschap U staat op het punt ons visiestuk actief burgerschap te lezen. Waarom hebben we hiervoor een apart document? Allereerst is het goed om aan geven dat het begrip toerusting hier een belangrijke plaats inneemt. Wij willen de kinderen op onze school zo toerusten, dat ze zich optimaal ontwikkelen om in de maatschappij te kunnen functioneren. Deze toerusting vindt plaats in het algemene onderwijsproces. Dat onderwijzen opvoeden is, laat zich verstaan. Een school doet meer dan lezen, rekenen en taal. De laatste jaren is de nadruk op de sociaal-emotionele ontwikkeling alleen maar toegenomen. Als gereformeerde school neemt de Bijbel als richtlijn voor ons leven een centrale plek in. Wat we uit de Bijbel leren, heeft effect op onze manier van leven. Hoe we met anderen omgaan, en hoe we onze rol zien in de schepping en natuur. Maar ook het nemen van verantwoordelijkheid heeft hier een directe koppeling mee. Gezien de maatschappelijke ontwikkelingen is het logisch dat de onderwijsinspectie eisen stelt aan de kwaliteit van het beleid op actief burgerschap. Daarom heeft de onderwijsinspectie een kader gesteld, waarbinnen we aantonen op welke manier we dit concreet vormgeven. Voor ons is dit een uitgelezen kans om onze visie hierop helder te maken. Ons bijbelonderwijs, onze aanpak van de sociaal-emotionele ontwikkeling en de verantwoordelijkheden die we kinderen bij willen brengen, passen heel goed in dit kader. Daarom hebben we een visiedocument Actief Burgerschap : - We zijn transparant in onze visie; - We zijn ons bewust van de samenhang in het onderwijsproces; - Betrokkenen van de school weten welke doelen we op dit gebied nastreven; - Actief Burgerschap maakt onderdeel uit van ons gedachtegoed, en het is een levend begrip dat ter sprake komt. De integratie van burgerschap in de dagelijkse praktijk, is een belangrijk doel. Door de instelling van een leerlingenraad in 2009, hopen we de begrippen als democratie, vrijheid van meningsuiting, verantwoordelijkheid en de school als oefenplaats nog beter in te bedden in ons onderwijs aanbod. De werkgroep Kwaliteitszorg waarborgt dat er een blijvende koppeling is tussen het onderwerp Burgerschap en het aanbod in de klassen. Het team van De Werf
1. Visie op actief burgerschap De kern van onze opdracht als mensen is het liefhebben van God en het liefhebben van de naaste zoals jezelf. Vanuit de christelijke visie om zorg te dragen voor de schepping (rentmeesterschap), je naaste lief te hebben en een lichtend licht te zijn in de wereld, krijgt actief burgerschap een plek in het schoolprogramma. Wij vinden het belangrijk dat kinderen evenwichtig en zelfbewust in het leven staan, daarbij de koppeling leggend dat kinderen gaven van God hebben ontvangen, om te gebruiken. Om ook als rentmeester in de maatschappij te kunnen functioneren vinden we het belangrijk dat kinderen goed met anderen en anders denkenden om leren gaan. Kinderen leren hun verantwoordelijkheid te nemen. Daarvoor is het noodzakelijk dat ze toegerust worden met betrekking tot de inrichting van ons land. De school zien we als de uitgelezen plaats om deze dingen te leren en te oefenen. 2. Hoofddoelen 1. we voeden onze leerlingen op tot fatsoenlijke, evenwichtige mensen die liefdevol en met respect omgaan met de medemens, vanuit onze bijbelse waarden en normen 2. We voeden onze leerlingen op tot individuen die weten wat democratie inhoudt, en daaraan invulling kunnen geven. Ze komen in aanraking met maatschappelijke onderwerpen, en kunnen hierover een opinie vormen, luisterend naar de meningen en argumenten van anderen. 3. We voeden onze leerlingen op tot personen die actief betrokken willen zijn op de samenleving. Ze willen meedoen. Hierbij zijn ze gericht op samenwerking, en weten ze hun eigen gaven en talenten in te zetten en te ontwikkelen. 4. We voeden onze leerlingen op tot personen die kennis hebben van en respect hebben voor andere opvattingen en overtuigingen. Leerlingen kunnen in de school oefenen in het leren samenleven met elkaar. We voeden onze leerlingen op tot algemeen ontwikkelde personen, die hun culturele bagage vergroten en in hun leven meenemen. 5. We voeden onze leerlingen op tot personen die verantwoordelijkheid willen en kunnen nemen voor anderen.
3. Aanbod Bij elk van de 6 genoemde hoofddoelen geven we in dit hoofdstuk aan op welke manier ons aanbod hierop is afgestemd. Hoofddoel1: we voeden onze leerlingen op tot fatsoenlijke, evenwichtige mensen die liefdevol en met respect omgaan met de medemens, vanuit onze bijbelse waarden en normen In alle groepen wordt aandacht besteed aan de volgende aspecten: - Klassenregels - Naastenliefde - Samenwerking - Omgang met andere leerlingen - Omgang met leerkrachten - Conflicthantering / oplossingsgericht denken - Bevorderen van sociale vaardigheden In de praktijk zien we dit terug tijdens de lessen Sociaal-Emotionele ontwikkeling, die we aanbieden m.b.v. de methode Leefstijl. Ook komen deze dingen regelmatig terug tijdens de godsdienstlessen die we dagelijks geven, m.b.v. de methode Levend Water. Jaarlijks worden in alle groepen de klassenregels vastgesteld. Daarbij is het zo dat conflicten horen bij het dagelijkse schoolgebeuren. Leerkrachten helpen de kinderen bij het oplossen van het conflict. Het is afhankelijk van de leeftijd en / of het sociaal-emotionele niveau van de kinderen in hoeverre de kinderen hierin zelfregulerend zijn. Ook in ons anti-pestbeleid komen deze zaken terug. De sociaal-emotionele ontwikkeling wordt gevolgd met een volgsysteem, dat 2x per jaar door de leerkracht wordt ingevuld en met de IB er wordt besproken. We hebben een gele kaart systeem ontwikkeld, dat wordt ingezet bij buitensporig brutaal of intimiderend gedrag. Hoofddoel 2: We voeden onze leerlingen op tot individuen die weten wat democratie inhoudt, en daaraan invulling kunnen geven. Ze komen in aanraking met maatschappelijke onderwerpen, en kunnen hierover een opinie vormen, luisterend naar de meningen en argumenten van anderen. Om dit doel te bereiken wordt het volgende in alle groepen gedaan: - Democratische principes worden in speelse situaties toegepast. (Stemmen over onderwerpen) - Er is aandacht voor gespreksvaardigheden, leren luisteren, leren praten. - Kinderen mogen hun eigen mening hebben en vertellen, daarbij de algemene fatsoensnormen niet overschrijdend. - Kinderen krijgen dagelijks in de kring de mogelijkheid iets te vertellen, en andere kinderen kunnen daarop reageren met vragen of aanvullingen. - Aandacht voor democratie In de praktijk zien we dit zo terug:
- In alle groepen worden er naar schooltelevisieprogramma s gekeken, waarin allerlei maatschappelijke thema s behandeld worden. Hierover wordt in de groepen doorgepraat. - Er is aandacht voor actuele maatschappelijke thema s, zoals: prinsjesdag, verkiezingen of een koninklijk huwelijksfeest. - Binnen de zaakvakken komen begrippen als democratie, staatsinrichting en andere culturen aan de orde. - De leerlingenraad vertegenwoordigt op democratische wijze de leerlingen van de school. Zij houden vergaderingen, verkiezingen en werken actiepunten vanuit de klassen uit. Tevens onderhouden ze contact met de MR en OR. Hoofddoel 3: We voeden onze leerlingen op tot personen die actief betrokken willen zijn op de samenleving. Ze willen meedoen. Hierbij zijn ze gericht op samenwerking, en weten ze hun eigen gaven en talenten in te zetten en te ontwikkelen. Om dit doel te bereiken besteden we in alle groepen aandacht aan samenwerking en het ontdekken van eigen en andermans talenten. Door middel van groepswerk wordt dit vormgegeven. In de praktijk zien we dit op deze manieren terug: - Leerlingen leren met anderen te overleggen in de klas, over dingen die ze niet snappen - Leerlingen leren in groepjes samen te werken, waarbij er een verdeling van taken is - Leerlingen krijgen taken en klusjes in de klas en in de school. Prullenbakken legen, en de container aan de weg zetten - Leerlingen worden medeverantwoordelijk gemaakt voor de hygiëne en veiligheid in de school. Op deze verantwoordelijkheid worden ze aangesproken. - Leerlingen worden ingeschakeld bij vieringen, om samen of individueel een bijdrage te leveren aan de invulling hiervan. - Op De Werf functioneert een leerlingenraad, waarin van alle bovenbouwgroepen een afvaardiging plaatsneemt. Hoofddoel 4: We voeden onze leerlingen op tot personen die kennis hebben van en respect hebben voor andere opvattingen en overtuigingen. Leerlingen kunnen in de school oefenen in het leren samenleven met elkaar. Om dit doel te bereiken besteden we in alle groepen aandacht aan de volgende zaken: - Er is aandacht voor andere geloofsrichtingen - In de school worden regels gehanteerd over de manier van communiceren met en over elkaar. In de praktijk zien we hiervan het volgende terug: - Tijdens godsdienstlessen komen andere geloofsrichtingen aan de orde - Met de lessen sociaal-emotionele ontwikkeling worden regels gemaakt, besproken, uitgelegd, geoefend en toegepast al dan niet door rollenspellen
- Verschillen tussen leerlingen worden benoemd en herkend. Hierbij ligt het accent op de uniciteit van elk kind - In de lessen geschiedenis en aardrijkskunde komen andere culturen en religies aan de orde - De leerlingenraad vertegenwoordigt op democratische wijze de leerlingen van de hele school. Zij hebben vergaderingen, en maken zich op die manier de democratische principes eigen. Hoofddoel 5: We voeden onze leerlingen op tot personen die verantwoordelijkheid willen en kunnen nemen voor anderen. Om dit doel te bereiken besteden we aandacht aan de volgende zaken: - Zorgen voor elkaar - Respecteren van elkaar - Opkomen voor elkaar - Zelfbeeld Dit zien we concreet terug tijdens: - Sociaal-emotionele ontwikkeling - Lessen godsdienst - Anti-pestbeleid - Sova trainingen voor kinderen die dat nodig hebben
De basiswaarden De basiswaarden waar vanuit we op school willen werken zijn de volgende: 1. Gelijkwaardigheid (Naastenliefde) 2. Vrijheid van meningsuiting 3. Verdraagzaamheid 4. Begrip voor anderen 5. Autonomie (Gaven en talenten) 6. Afwijzen van onverdraagzaamheid 7. Afwijzen van discriminatie Het onderwijs en de manier van omgaan met elkaar is op SBO De Werf niet in strijd met deze basiswaarden. We zijn erop gericht dat leerkrachten, ondersteuners en leerlingen zich gedragen conform de basiswaarden. Als we gedragingen zien die hiermee in strijd zijn, wordt men hierop aangesproken. In het onderstaande schema staat hoe en wanneer wij aandacht besteden aan de basiswaarden Basiswaarde Hoe? Wanneer? Welke groepen? Gelijkwaardigheid Vrijheid van meningsuiting Verdraagzaamheid Begrip voor anderen Autonomie Afwijzen van onverdraagzaamheid Afwijzen van discriminatie Godsdienstlessen Kringgesprekken Godsdienstlessen Spelbegeleiding Godsdienstlessen Taken / klussen in de klas / school Zelfstandig werken Samenwerkend leren Groepsregels Gesprekken met leerlingen Gesprekken ouders Groepsgesprekken Anti-pesfbeleid Groepsregels / schoolregels Gesprekken leerlingen Lessen over samenleving 6 keer per jaar 6 keer per jaar 6 keer per jaar / wekelijks JRK groep / B
Amersfoort, 15 januari 2010