Burgerschapsvorming LVGS

Transcriptie

1 Burgerschapsvorming LVGS Jacomijn van der Kooij

2 Hoop 2

3 Een brede blik op burgerschap Mini-college

4 Burgerschapsvorming en goed onderwijs Sinds 2006 verplicht: Wet actief burgerschap en sociale integratie. Belangrijk, maar nog niet altijd ingeburgerd op de scholen De wet- en regelgeving geeft scholen veel ruimte voor een eigen invulling van het burgerschapsonderwijs. Belangrijke waarden, leren omgaan met diversiteit, kerndoelen Recente onderzoeken en brief minister Slob 4

5 Kwalificatie : verwerven van kennis over bijv. de democratie Socialisatie : hoe worden leerlingen onderdeel van maatschappelijke praktijken? Persoonsvorming : krijgen leerlingen de ruimte zich aangesproken te weten door hun omgeving? Burgerschap integraal verbonden met onderwijs en vorming, behoort tot het waartoe van onderwijs 5

6 Inspectierapport burgerschapsvorming dec Beschrijving van het aanbod van scholen binnen maatschappelijke en sociale vorming Conclusie: Er wordt aandacht besteed aan burgerschapsvorming, maar: de activiteiten vertonen weinig verband; er is geen planmatige aanpak; scholen formuleren niet wat ze leerlingen willen leren; scholen hebben ook maar weinig zicht op wat leerlingen leren. Met andere woorden: overkoepelende visie en planmatige aanpak ontbreken. 6

7 Aanbevelingen Leraren voer het gesprek over burgerschap! Bepaal leerdoelen en activiteiten passend bij de leerlingen en de schoolpopulatie Schoolleiders en bestuurders, geef urgentie aan en stel doelen! Geef leerkrachten tijd en middelen Overheid, wees duidelijk over verplichting en vrije ruimte, over doelen in wetgeving, en geef vertrouwen! Schoolondersteuning, denk na over kennisdeling, evaluatie en aanpakken 7

8 Maar. De bedachte school.? (doelen, methode, toetsen) Wat niet altijd te zien is, en in woorden te vangen is, is minstens zo belangrijk Regelreflex of doorlopende gesprek met alle betrokkenen? 8

9 ICCS internationaal onderzoek (International Civiv and Citizenship Education Study) Het kabinet wil meer burgerschap op scholen NOS 14 jarigen tweede klas 24 landen In Nederland: 123 scholen Domeinen: democratie, maatschappelijke basiswaarden, maatschappelijke participatie en identiteit 9

10 Vragenlijsten waarin kennis werd getest Zelfrapportage over vaardigheden, attituden en (toekomstig) gedrag Vragenlijsten op school- en leraarniveau 10

11 Algemene resultaten Gemiddelde score in vergelijking met andere landen Minder goed in vergelijking met scholieren in vergelijkbare landen (Scandinavische landen en Vlaanderen) Verbetering van resultaten t.o.v

12 Opvallende uitkomsten Leerlingen geven aan dat scholen weinig aan burgerschap doen (weinig aandacht voor stemmen, wetswijzigingen) Docenten voelen zich op kennisniveau onzeker Leerlingen ervaren het sociale klimaat in de klas minder positief dan leeftijdsgenoten in andere landen. Zij ervaren minder ruimte voor discussie en voor een afwijkende mening Docenten wél aan zich zeker te voelen in capaciteiten van stimuleren kritisch denken hoge urgentie om met burgerschap aan de slag te gaan. Verus merkt dat veel scholen het ook daadwerkelijk oppakken 12

13 Kantekeningen Leeftijd van de leerlingen: tweedeklassers Onderzoek door zelfrapportage en vragenlijsten: Maar wat meten we dan? Zicht op reflectie, meningsvormende gesprekken, etc. ontbreekt. Aandacht voor burgerschap is geen training, maar vorming. Met vallen en opstaan samen leren: school als oefenplaats 13

14 Burgerschap leer je ook door het te doen en het te ervaren. Onderzoek laat zien dat democratie en wat het betekent te leven in een democratische rechtstaat, over te brengen is via ervaringsleren, en niet alleen via cognitieve overdracht. De school is idealiter een omgeving waarin leerlingen uitgenodigd worden om waarden te delen en waarin ze ervaring kunnen opdoen met het ontwikkelen van wederzijds begrip en respect voor elkaars overtuiging. - Minister Slob, november

15 Wetswijziging burgerschapsvorming Resultaten van de onderzoeken Zorgen in de samenleving De vrijheid die soms compliceert (wat moeten we nu dóen?) Balans kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming Opdracht in de wet verduidelijken 15

16 Verus en burgerschapsvorming Kernthema voor Verus: verbinding identiteit, pedagogiek en burgerschapsvorming Gesprek over de why van burgerschapsvorming brengt mensbeeld en wereldbeeld naar voren Vandaaruit werken aan visie en planmatige aanpak 16

17 Werelden openen Persoonsvormend doel Afstand nemen van de eigen mening, nadenken vanuit verschillende perspectieven. De wereld ontdekken, kennen, begrijpen zodat deze vergroot wordt. Daarna: wat betekent dat nu voor mijzelf? Welke keuzes maak ik? Wat vind ik belangrijk? Voorbeeld: - kunstproject Verhalen uit de buurt - Talentenbank / Samen in de klas 17

18 Creëren van betrokken gemeenschappen Je betrokken weten op de ander Creëren van gemeenschappen die naar elkaar omzien (binnen en buiten de school) Niet alleen aanleren sociale vaardigheden, maar deze ook constructief in leren zetten ten behoeve van gemeenschapsvorming Hier ben ik, wat kan ik voor je doen? Voorbeeld: - Pannenkoeken restaurant - Toneel voor de buurt - Verbinding met ouders 18

19 De school als oefenplek Kennis opdoen van de democratie en politiek Vaardigheden: debatteren, stemmen Stimuleren van een bepaalde attitude: dagelijkse houding van burgers onderling. Gaan we in dialoog? Staan we open voor elkaar? Werken we samen een de oplossing van (maatschappelijke) problemen? Voorbeeld: - Een schoolplein inrichten 19

20 Moreel kompas Ethische reflectie en ethisch verantwoord handelen Behoefte aan moreel kompas, hoe gaan we om met klimaatcrisis, humanitaire crisis? Hoe brengen we het grote verhaal van het Christelijk geloof hier in? Hoe is dat behulpzaam? Onderwijs is meest machtige wapen dat de wereld kan veranderen. Voorbeeld: - (Methode) godsdienst, Leefstijl, goede doelen-acties, voorbeeldrol docent, pedagogische momenten 20

21 Eigenheid en diversiteit Ontwikkeling van eigen levensbeschouwelijke identiteit is noodzaak Respectvol omgaan met mensen die andere levensbeschouwelijke achtergrond hebben Kennis eigen cultuurgeschiedenis én diverse levensbeschouwingen Impliciet of expliciet als basis Soms schuurt het ook Voorbeeld: - Kerstviering voor de buurt - Dienstbaarheid Stichting Present: hier ben ik, wat kan ik voor je doen? 21

22 En verder. Visievorming met wetenschappelijk adviseur Gert Biesta Advies- en dienstverlening Contact met leden en andere organisaties Belangenbehartiging 22

23 Houd in het oog dat er op scholen al enorm veel gebeurt (vb. kringgesprekken, nieuwsflits, goede doelen, levensbeschouwelijke kennis/ontwikkeling). niet alles te vangen is in doelen en afgekaderde plannen. het gaat om een lange termijn investering het gaat om de inkadering, basis van je onderwijs visievorming de eerste stap is. 23

24 24