www.streekwurk.frl/wadden

Streekwerk Waddeneilanden Streekwerk Waddeneilanden is een initiatief van de gemeenten Vlieland, Terschelling, Ameland, Schiermonnikoog, Wetterskip Fryslân en Provincie Fryslân. Wij werken via de Streekagenda samen aan projecten op het gebied van economie, toerisme en recreatie en leefbaarheid, maar ook aan mobiliteit en duurzaamheid. Ook dragen we bij aan de voorzieningen, de cultuurhistorie en het unieke landschap van de Waddeneilanden. Dit alles met als doel de eilanden bruisend en toekomstbestendig te houden, zodat mensen er goed kunnen leven en werken. Om dit te bereiken voeren we niet alleen projecten met de overheidspartners uit, maar kunnen ook maatschappelijke initiatieven bij ons terecht. In dit jaarverslag laten wij zien welke activiteiten wij in 2016, mede dankzij de samenwerking in de Streekagenda, hebben opgepakt en uitgevoerd.

Quick wins In 2014 heeft de provincie de Friese gemeenten opgeroepen met projecten te komen die op korte termijn effect konden hebben op de Friese economie en die binnen een jaar gereed konden zijn. Op aansturing van de stuurgroep Waddeneilanden hebben de gemeenten de aanvragen voor deze zogenaamde quick wins op tijd ingediend bij het College van Gedeputeerde Staten. Vrijwel alle projecten zijn in 2015 afgerond en in de eerste maanden van 2016 zijn de projecten opgeleverd en afgerekend. In het voorjaar van 2016 zijn meerdere projecten (feestelijk) geopend. Deze eenmalige investering heeft een financiële impuls met een gezamenlijke investering van bijna 9 miljoen euro teweeggebracht. Nog belangrijker zijn uiteraard de voorzieningen, verbeteringen in infra en gebouwen die dankzij deze gezamenlijke inspanning versneld zijn bereikt.

Omschrijving Totale investering Provinciale bijdrage Upgrading strandovergang Vlieland 150.000 75.000 Upgrading strandovergangen Terschelling 980.000 490.000 Upgrading strandovergangen Ameland 660.000 330.000 Drijvende steiger Jachthaven Ameland 100.000 50.000 Herinrichting haven de Kom (Terschelling) 275.000 137.500 Verduurzamen sportcomplex/zwembad Vlieland 250.000 125.000 Recreatieve voorzieningen Schier 1.100.000 550.000 Realisatie brede school Vlieland 1.800.000 900.000 Bouw doorstroomwoningen Schiermonnikoog 600.000 300.000 Herinrichting entree school en sporthal Terschelling 234.000 117.000 Reconstructie Verbindingsweg (Ameland) 1.000.000 500.000 Herinrichting Lies (Terschelling) 284.000 142.000 Reconstructie omgeving veerdam Vlieland 1.190.000 595.000 Elektrisch vervoer Terschelling 80.000 40.000 Totaal 8.823.000 4.411.500

Geld dat overblijft (vrijval) door het goedkoper uitvoeren van projecten blijft voor het gebied beschikbaar via het gebiedsbudget. Voor de eilanden gaat het om ruim een ton. In de vergadering van de stuurgroep op 1 juli 2016 is gesproken over de inzet van deze middelen met daarbij de oorspronkelijke doelen voor ogen. Dit heeft geleid tot een voorstel in de vergadering van 2 november 2016 om het in te zetten voor de volgende projecten. Project bedrag max. subsidie subsidie 1 Reconstructie Pad van Twintig (Vlieland) 50.000 50% 25.000 2 Anders verlichten Oosterburen (Terschelling) 70.000 50% 35.000 3 Kunstgrasvelden (Ameland) 385.000 43.944 103.944 De projecten zijn na de vergadering van 2 november opgenomen in het jaarplan 2017 en op basis daarvan kan in 2017 de aanvraag worden ingediend en de uitvoering worden gerealiseerd.

Investering Stedelijke Vernieuwing III Even was het onduidelijk of er in 2015 wederom geld beschikbaar zou zijn voor stedelijke vernieuwing (ISV). Door niet gebruikte gelden uit voorgaande budgetten en na afrekening van oude projecten is er geld overgebleven om ook in 2015 projecten van ISV-geld te kunnen voorzien. Voor de Wadden was 315.000 beschikbaar. In het jaar 2016 zijn deze projecten uitgevoerd en de meeste zijn ook in dit jaar afgerekend. Voor enkele projecten is uitstel gevraagd om in 2017 af te rekenen. Daarmee komt de uitvoering van ISV tot een eind. Met een relatief kleine investering is een enorme multiplier bereikt met als bijkomend voordeel dat het in een periode heeft plaatsgevonden waar de bouwsector in Fryslân het heel moeilijk had.

Transitie sociaal beleid 2015/2016 De provincie heeft eenmalig geld vrijgemaakt om initiatieven in het sociaal domein van overheden in de vijf regio s te ondersteunen; 100.000,- per gebied. De stuurgroep heeft in 2015 vijf projecten op de Friese Waddeneilanden groen licht gegeven voor de uitvoering. De uitkomsten van de onderzoeken en trajecten zijn inmiddels bekend. Gemeente Project Bijdrage Alle Onderzoek vervoer leerlingen 9.350 Alle Onderzoek kwaliteitsverbetering onderwijs 14.975 Vlieland Terschelling alle Quick scan toekomstige mogelijkheden Ouderentehuis Uiterton 13.900 Ontwikkelvisie 2025 (onderdeel opstellen voorzieningen spreiding plan) 10.000 Onderzoek/plan samenwerking Duitse eilanden aanpak bevolkingsontwikkeling 15.000 Totaal 63.225 Het resterende budget heeft de stuurgroep vrijgemaakt voor een onderzoek naar de organisatie van zorg op de eilanden. Het bureau HHM (Sanja Bouman) voert dit uit en in 2017 wordt dit project opgeleverd.

Zelfvoorzienende Waddeneilanden De vijf eilanden hebben de ambitie om zelfvoorzienend te zijn op het gebied van energie en water. Via projecten zetten zij stappen om dit doel te bereiken. Op energiebesparing kan nog een wereld worden gewonnen. De overheden hebben hierop ingespeeld met het stimuleren van projecten onder meer via het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) en andere financieringsprogramma s, zoals de Quick Wins. Op alle eilanden zijn energiecoöperaties opgericht en drie ervan hebben ook een project rond de postcoderoos opgezet, evenals andere projecten. De Gemeenschappelijke Regeling heeft in 2015 een programma rond duurzaamheid opgesteld. In 2016 is dit programma afgerond en afgerekend. Het betrof een bijdrage van 85.000,- voor communicatie, het uitvoeren van onderzoeken en het financieren van kleinschalige projecten. Zo is een nokturbine op een huurwoning van Vlieland geplaatst en zijn er adviezen gegeven rond de verduurzaming van de bebouwde omgeving. Naast deze wat kleinere projecten is er een aantal initiatieven gestart en uitgevoerd, buiten regie van de stuurgroep. BOG eilanden Op Vlieland, Terschelling en Ameland vindt gemiddeld twee keer per jaar de Beheeroverleggroep (BOG) plaats. Partijen die aan dit overleg deelnemen zijn gemeente, provincie, Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, It Fryske Gea, Wetterskip Fryslân en voor zover van toepassing natuurwerkgroepen/ vogelwachten. Het doel van dit overleg is om elkaar te informeren over groen/blauwe onderwerpen en elkaar te informeren over bijvoorbeeld nieuwe ontwikkelingen. De BOG is openbaar en zoals genoemd informerend en niet besluitvormend. De portefeuillehouder van de gemeente is voorzitter en het secretariaat wordt ingevuld door Streekwerk. Op Schiermonnikoog is geen BOG. Bovenstaande onderwerpen worden hier meegenomen in de overlegstructuur van het Nationaal Park.

Watergebiedsplannen Wetterskip Fryslân is trekker van de watergebiedsplannen op de eilanden. De plannen zijn in 2011 vastgesteld en de stand van zaken verschilt per eiland. Het Watergebiedsplan Schiermonnikoog is op 1 juli 2016 formeel opgeleverd. Daarin zijn samen met de landbouwsector, Natuurmonumenten en de gemeente verschillende projecten uitgevoerd. Denk daarbij aan het creëren van ruimte voor waterberging, het uitvoeren van maatregelen om verdroging tegen te gaan en het maken van een zogenaamd helofytenfilter in de Berkenplas om algengroei tegen te gaan. Op Schiermonnikoog is 1,7 miljoen euro geïnvesteerd met ondersteuning door subsidies van de Provincie en het Rijk. Ook het watergebiedsplan van Vlieland is uitgevoerd. Het gaat hier om een investering van ruim negen ton. In de Kroon s polders zijn voorzieningen gemaakt om verdroging tegen te gaan terwijl in het dorp maatregelen zijn genomen om wateroverlast te beperken. Tot slot zijn studies verricht naar mogelijkheden voor energiebesparing en het opwekken van duurzame energie bij de zuiveringsinstallaties van de eilanden. Hierin wordt samengewerkt met de gemeenten om daarmee ook bij te dragen aan de verduurzaming van de eilanden.

Anticipeerregio Friese Waddeneilanden Niet alleen de Waddenkust heeft te maken met een veranderende bevolkingsopbouw. Ook de eilanden hebben minder jonge bewoners en te maken met vergrijzing van de bevolking. De stuurgroep heeft op 26 juni 2015 besloten de minister van BZK te vragen om de Friese Waddeneilanden als anticipeerregio aan te merken. De minister heeft daarmee ingestemd. De effecten van die verandering in de bevolkingsopbouw pakt op de eilanden heel anders uit dan in de andere plattelandsregio s. Van verkrotting of werkeloosheid is geen sprake. Integendeel, voor jongeren of nieuwe werknemers is het juist lastig om passende en betaalbare woonruimte te vinden. Naar aanleiding hiervan is opdracht gegeven voor het opstellen van een woonanalyse van de Friese Waddeneilanden. Dit onderzoek is uitgevoerd door KAW uit Groningen en de voorlopige resultaten zijn op de woonconferentie in het WTC in Leeuwarden op 12 mei 2016 gepresenteerd. De uitkomsten van de woonconferentie zijn gebruikt om de eindversie op te stellen die in de vergadering van 1 juli 2016 door de stuurgroep is behandeld.

Iepen Mienskipsfûns (IMF) Het Iepen Mienskipsfûns (IMF) is een budget van de provincie speciaal voor het ondersteunen van initiatieven vanuit het gebied. In 2016 zijn er drie subsidierondes opengesteld en heeft het platform in drie vergaderingen hierover haar advies afgegeven. 1e tender Voor deze tender was er 92.500 beschikbaar voor kleine projecten en 153.000 voor grote projecten. Voor alle tenders in 2016 gold dat de kleine projecten maximaal 10.000 subsidie konden krijgen, evenementen maximaal 3.000 en grote projecten 40% van de ingediende begroting met een maximum van 35.000. Voor de kleine projecten is een totale IMF-bijdrage verstrekt van 78.518 en voor de grote projecten een totaal bijdrage van 49.097. Dit is een totaalbedrag van 127.615. Project Totale subsidie Wilde zeewierweken 3.000 Vergeten land 4.600 Restauratie Garagebunker 8.800 Project Wad & Design Festival 2016 Schiermonnikoog 3.000 Luisterpaal 3.547 Hoe kan het ook anders 9.200 All along the lighthouse 3.000 Informatiecentrum De Korenmaat 9.960 Kaap 5.714 Eendenkooi in november 3.000 Virtual Reality App 8.340 Markante mannen Schiermonnikoog 7.000 Dichter bij zee 1.000 Eiland Pelgrimage 2016 3.000 Game Holme s Bonfire 2.600 Studiedag vuur en water 2.757 Aanleg ijsbaan Vleijen 10.112 De Nassau s en de Cammingha State op Ameland 10.563 Sportpark De Monnik 18.000 Op avontuur op Ameland 10.422 Totale projectomzet 127.615

2e tender Voor de 2e tender voor kleine projecten, zijn zes aanvragen positief bevonden. Door het beschikbare budget, opnieuw 92.500, konden alle projecten een subsidie tegemoet zien. Voor de grote projecten was 153.000 beschikbaar en werden zeven projecten positief bevonden. Voor de kleine projecten is een totale IMF-bijdrage verstrekt van 21.150 en voor de grote projecten een bedrag van 147.280. Dit is een totaalbedrag van 168.430. Project Totale subsidie 150 jaar badplaats Schiermonnikoog 3.000 Op weg naar Cultureel Ameland 2.800 Houtdag Terschelling 2.900 Nautisch weekend 3.000 Wadgasten 6.450 Vuurtoren Ameland 3.000 Tigerstelling fase 4 23.000 Speelnatuur 20.000 Sfeerverlichting Midsland 14.030 Getijdenwijzer 35.000 Skatevoorziening 18.800 De Nieuwe Noordwester 24.450 Toekomst eilander fietspaden 12.000 Totale projectomzet 168.430

3e tender In totaal zijn er 10 kleine projecten door het platform positief bevonden met een totaalbedrag van 62.500. Voor de grote projecten zijn er zeven aanvragen positief bevonden. Deze tender was er voor de kleine projecten 62.500 beschikbaar en voor de grote projecten 183.500. De besteding grote projecten bedroeg aan IMF-gelden 183.500. Het totaalbedrag aan kleine en grote projecten bedroeg 246.000. Project Totale subsidie De gezellige tafel 3.453 Donkere December Dagen 3.000 De tuin naast de Branding 10.000 Zonne Car Port Ameland 10.000 De hort op 10.000 Zonnedak Schiermonnikoog 5.567 Verplaatsing buurtgebouw 5.471 Mountainbikeroute Vlieland 8.800 Veilig leefklimaat en leefomgeving Schiermonnikoog 2.649 Digitalisering CHV archief t Heer en Feer 3.560 Uitzicht zonder drempels 35.000 De social steps 20.000 Bijenpark Terschelling 33.900 Je blijft op Ameland, tenzij 12.368 Ondernemende duurzame dorpen 15.000 Eilander Oerol 35.000 Verbouw ontmoetingscentrum Ons Hol 32.232 Totale projectomzet 246.000

Samenstelling Gebiedsplatform en Stuurgroep Het gebiedsplatform Waddeneilanden adviseert het College van Gedeputeerde Staten over de projecten die voor het Iepen Mienskips Fûns zijn ingediend. Leden van het platform worden voor vier jaar benoemd met een eventuele verlenging van vier jaar. In 2016 is afscheid genomen van Bart Bisping van Vlieland conform het rooster van aftreden. Max Figee, ook van Vlieland, heeft tussentijds afscheid genomen. Barbara de Bruijn en Cees Potiek zijn de nieuwe leden namens Vlieland. Door een verschuiving in de portefeuilles is burgemeester Schokker namens B&W van Vlieland de vertegenwoordiger in zowel de stuurgroep als het gebiedsplatform. Colofon Streekwerk Friese Waddeneilanden Waddenpromenade 1, 8861 NT Harlingen Postbus 100, 8860 AC Harlingen T 058-2925812 Fotografie: Initiatiefnemers van de diverse projecten, projectbureau Streekwerk Friese Waddeneilanden. Samenstelling: Streekwerk Friese Waddeneilanden Opmaak: provincie Fryslân