TICHTING VAKOPLEIDING PROCEINDUTRIE EINDTERMENDOCUMENT Middenkaderfunctionaris Procestechniek
tichting Vakopleiding Procesindustrie Postbus 93 2260 A Leidschendam telefoon 070-320 93 88 telefax 070-320 51 86 internetsite http://www.vapro-ovp.com e-mail info@vapro-ovp.com EINDTERMENDOCUMENT Middenkaderfunctionaris Procestechniek Vastgesteld door Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, juli 2001 Uitgave: juli 2002 Crebo-code kwalificatie: 10417 Datum inwerkingtreding: 1 augustus 2002 EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-3 -
- 4 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
INTRODUCTIE EN TYPERING VAN DE KWALIFICATIE RURIEK I: INTRODUCTIE EN TYPERING VAN DE KWALIFICATIE 1. Introductie In dit herziene eindtermendocument staan de eindtermen en andere relevante gegevens over de middenkaderopleiding Middenkaderfunctionaris Procestechniek. Het document geldt voor opleidingen die vanaf 1 augustus 2002 starten. Het eindtermendocument bevat de volgende rubrieken: I II III Introductie en typering van de kwalificatie Opleidingsindicaties Eindtermen 2. Naam van de kwalificatie Middenkaderfunctionaris Procestechniek EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-5 -
3. eroepstypering De kwalificatie Middenkaderfunctionaris Procestechniek maakt deel uit van het beroepenveld Procestechniek, dat weer onderdeel is van de sector PMLF (Procestechniek, Milieutechniek, Laboratoriumtechniek en Fotonica). eroepenveld Procestechniek Het beroepenveld Procestechniek omvat uitvoerende en middenkaderberoepen in de procesindustrie. In de procesindustrie worden procesmatig, dus stap voor stap en vaak met automatisch werkende apparatuur, producten gemaakt. Voorbeelden van procesindustrie zijn de (petro)chemische industrie, papier- en papierwarenindustrie, rubber- en kunststofverwerkende industrie, energiebedrijven, farmaceutische industrie, enzovoorts. In de procesindustrie worden de productieprocessen bewaakt en beheerst door operators. Zij werken vaak in ploegendienst omdat de meeste processen 24 uur per dag doordraaien. Er zijn verschillende soorten operators. Afhankelijk van de complexiteit van het proces en de mate waarin de operator behalve productie- ook andere taken heeft (bijvoorbeeld leidinggevende), is een kwalificatie op niveau I, II, III of IV vereist. ehalve de indeling in vier kwalificatieniveaus kent de procesindustrie een onderscheid tussen procesoperators en mechanisch operators. Een procesoperator bedient, bewaakt en regelt processen waarbij de aard van stoffen verandert. Dit worden chemisch/fysische processen genoemd. Voorbeelden zijn het bereiden van bier en het omzetten van hout in papier. Een mechanisch operator bedient, bewaakt en regelt installaties die producten vervormen, vullen, verpakken, enzovoorts. Dit worden mechanisch/fysische processen genoemd. Voorbeelden zijn het vervaardigen van gebruiksvoorwerpen uit metaal en het afvullen van blikjes verf. eroepstypering De Middenkaderfunctionaris Procestechniek is een medewerking die door zijn brede technologische kennis kan doorgroeien van operator tot leidinggevende binnen het productieproces, bijvoorbeeld als paneloperator of (plaatsvervangend) wachtchef. Daarnaast kan de Middenkaderfunctionaris Procestechniek in advies-functies werkzaam zijn, bijvoorbeeld als kwaliteitscontroleur of medewerker van een ingenieursbureau. Er zijn drie specialisaties (uitstroomrichtingen):! Productietechniek, met name gericht op mechanisch/fysische productieprocessen.! Procestechniek, met name gericht op chemisch/fysische productieprocessen.! Commerciële Techniek, met name gericht op het verkopen van procestechnische apparatuur en installatie-onderdelen, het adviseren over de toepassing van dergelijke producten en het verlenen van service. - 6 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
INTRODUCTIE EN TYPERING VAN DE KWALIFICATIE eroepstaken De belangrijkste taken van de Middenkaderfunctionaris Procestechniek zijn: pecialisaties Productietechniek en Procestechniek:! het - aanvankelijk onder toezicht - bewaken en regelen van complexe productieprocessen! het dragen van verantwoordelijkheid voor het economisch, veilig en milieuverantwoord verloop van een (deel)proces! het geven van adviezen op het gebied van onderhoudsmanagement, logistiek, kwaliteitszorg en milieuzorg pecialisatie Commerciële Techniek:! het verkopen van en adviseren over procestechnische apparatuur en installatie-onderdelen. 4. Niveau van de kwalificatie Niveau IV EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-7 -
5. Korte onderbouwing niveau-aanduiding De wijze waarop de kwalificatie Middenkaderfunctionaris Procestechniek is ingeschaald op de dimensies verantwoordelijkheid, complexiteit en transfer is te lezen in onderstaand schema. De waarde per dimensie is gearceerd weergegeven. verantwoordelijkheid wat betreft werk van anderen verantwoordelijk voor eigen takenpakket verantwoordelijk niethiërarchisch verantwoordelijk hiërarchisch verantwoordelijkheid wat betreft afbreukrisico geringe verantwoordelijkheid redelijk grote verantwoordelijkheid grote verantwoordelijkheid complexiteit geautomatiseerde routines toepassen standaardprocedures toepassen combinatie van standaardprocedures ontwikkelen van nieuwe procedures transfer naar ander beroep functiegebonden kennis en vaardigheden beroepsgebonden kennis en vaardigheden beroepsonafhankelijke kennis en vaardigheden transfer naar nieuwe ontwikkelingen beperkt om te schakelen redelijk om te schakelen goed om te schakelen Wat betreft de dimensies verantwoordelijkheid en transfer wordt nog het volgende opgemerkt.! In de sector PMLF omvat het begrip verantwoordelijkheid ook de verantwoordelijkheid voor middelen, het milieu en de gezondheid van anderen. Dat wil zeggen dat ook de mate waarin er sprake is van afbreukrisico, is meegewogen bij het vaststellen van het niveau van de kwalificatie.! In de sector PMLF wordt met transfer ook het vermogen bedoeld om als beroepsbeoefenaar mee te groeien met een steeds veranderende beroepsinhoud. Met name in de procesindustrie is er sprake van continue veranderingen van productiemethoden. De mate waarin de kwalificatie voorbereidt op technologische ontwikkelingen, is meegewogen bij het vaststellen van het niveau van de kwalificatie. 6. Korte beschrijving plaats van de kwalificatie in de kwalificatiestructuur van het CO/LO De kwalificatie maakt deel uit van de kwalificatiestructuur PMLF (Procestechniek, Milieutechniek, Laboratoriumtechniek, Fotonica). - 8 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
INTRODUCTIE EN TYPERING VAN DE KWALIFICATIE 7. Aanduiding van de gelegitimeerd(e) beroepsprofiel(en) of vergelijkbare informatiebronnen die als basis hebben gediend voor de eindtermen De kwalificatie is gebaseerd op formeel en informeel onderzoek in de bedrijfstak. Het formele deel wordt beschreven in de volgende documenten:! Procesgericht produceren; vernieuwing in organisaties, functies en kwalificaties. CO/ER/Commissie Ontwikkeling edrijven, 1992.! Nieuwe produktiesystemen in de procesindustrie; veranderingen in organisatie en kernfuncties. CO/ER/Commissie Ontwikkeling edrijven, 1992.! Naar functieprofielen in de procesindustrie, eindrapportage, AW-V (Algemene Werkgeversvereniging; ureau Organisatie en Personeel), oktober 1993.! Werkgelegenheid en scholing in de procesindustrie, trends en ontwikkelingen in kaart gebracht, tichting Industrieel Vakmanschap, januari 1996.! Arbeidsomstandigheden in de Procesindustrie, NIA, OVP en IV, februari 1996. Voor de specialisatie Commerciële Techniek:! Commercieel Technici in Nederland, tichting Commercieel Technisch opleidingen (CTO), januari 1992. Het informele onderzoek vindt continu plaats middels contacten met het bedrijvenveld. De bevindingen worden steeds meegenomen bij het onderhouden van het eindtermendocument. 8. Mate waarin de eindtermen zijn gebaseerd op wettelijke beroepsvereisten, inclusief die zijn neergelegd in richtlijnen van de Raad van Europese Gemeenschappen De eindtermen gericht op ARO en veiligheid sluiten aan bij de afspraken die tussen diverse branches en het Ministerie van ociale Zaken en Werkgelegenheid zijn gemaakt. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-9 -
9. enaming deelkwalificaties benodigd voor diplomering Een cursist heeft recht op een diploma Middenkaderfunctionaris Procestechniek als hij de volgende deelkwalificaties heeft behaald: - Maatschappelijk Culturele Vorming III (301) - asis Procestechnologie III (317) - Procestechnologie III (318) - Productietechnologie III (319) - Procesonderhoud (213) - Praktijk Procestechniek (324) - Maatschappelijk Culturele Vorming IV (401) - asis Procestechnologie IV (419) - Procesbedrijfsvoering (422) - Praktijk Middenkaderfunctionaris Proces/Milieutechniek (437) Afhankelijk van de specialisatie/uitstroomrichting één van de volgende deelkwalificaties: - Middenkader Procestechnologie (426) - Middenkader Productietechnologie (427) - Commerciële Techniek (439) De volgende vrije keuze deelkwalificaties kan de cursist binnen deze kwalificatie behalen: - Kunststoftechnologie (490) - Polymeertechnologie (492) - Composiettechnologie (491) - Internationale beroepsoriëntatie 3 (303) - Toegepaste Natuurwetenschappen (423) - 10 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
OPLEIDINGINDICATIE RURIEK II: OPLEIDINGINDICATIE 1. Aanduiding van welke opleiding/kwalificatie de kwalificatie een voortzetting vormt De opleiding/kwalificatie is een voortzetting van de Lange opleiding procestechniek. 2. Leerweg(en) De beroepsopleidende leerweg wordt geadviseerd. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-11 -
3. Advies over het aantal studiebelastingsuren en aanduiding van de deelkwalificaties die bij examinering externe legitimering behoeven De totale studiebelasting van de kwalificatie bedraagt 6400 U's. De beroepspraktijkvorming bedraagt 25% (1600 U's). De vrije ruimte bedraagt 10 % (640 U's). De extern te legitimeren deelkwalificaties zijn met een * gemarkeerd. school- beroepsprakcomponent tijkvorming totaal Maatschappelijk Culturele Vorming III (301) 250 -- 250 * asis Procestechnologie III (317) 800 -- 800 * Procestechnologie III (318) 375 -- 375 * Productietechnologie III (319) 375 -- 375 Procesonderhoud (213) 250 -- 250 * Praktijk Procestechniek (324) -- 800 800 Maatschappelijk Culturele Vorming IV (401) 400 -- 400 * asis Procestechnologie IV (419) 600 -- 600 Procesbedrijfsvoering (422) 250 -- 250 * Praktijk Middenkaderf. Proces/Milieutechniek (437) -- 800 800 Eén van onderstaande deelkwalificaties: 860 -- 860 Middenkader Procestechnologie (426) Middenkader Productietechnologie (427) Commerciële Techniek (439) vrije keuze deelkwalificaties: * Kunststoftechnologie (490) 200 400 600 * Polymeertechnologie (492) 200 400 600 * Composiettechnologie (491) 200 400 600 Internationale beroepsoriëntatie 3 (303) 150 150 300 Toegepaste Natuurwetenschappen (423) 300 -- 300 4. Overheidsbekostiging De opleiding tot Middenkaderfunctionaris Procestechniek komt voor overheidsbekostiging in aanmerking. - 12 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
OPLEIDINGINDICATIE 5. Vereiste vooropleiding Voor de opleiding Middenkaderfunctionaris Procestechniek is een VMO diploma theoretische, gemengde of kaderberoepsgerichte leerweg vereist. Voor diploma s uit de sectoren Zorg & Welzijn en Economie is bovendien het sectorvak wiskunde of natuur-scheikunde verplicht. Ook een VO- of MAVO-diploma met wis- en natuurkunde op minimaal C-niveau sluit naadloos aan bij de opleiding Middenkaderfunctionaris Procestechniek. 6. Doorstroommogelijkheden Het diploma Middenkaderfunctionaris Procestechniek geeft in principe recht op toelating tot de onderstaande opleidingen. Lineair verwante opleidingen (naadloze aansluiting): - HO Chemische Technologie Redelijk verwante opleidingen: - HO in een andere technische richting EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-13 -
RURIEK III: EINDTERMEN 1. De eindtermen Onderstaand zijn de eindtermen per deelkwalificatie weergegeven. In de kolom /P is een advies gegeven voor toedeling van de eindterm aan de schoolcomponent of aan de beroepspraktijkvorming. Toedeling aan de schoolcomponent betekent dat het realiseren (en toetsen) van de eindterm in een binnenschoolse situatie kan plaatsvinden. Toedeling aan de beroepspraktijkvorming betekent dat geadviseerd wordt de eindterm te realiseren (en te toetsen) in een reële bedrijfssituatie. In de kolom Taco staat een taxonomiecode conform Romiszowski. kolom /P P choolcomponent beroepspraktijkvorming kolom Taco F /pm/i/r Pc/pm/i/r Feitelijke kennis (feiten, procedures) egripsmatige kennis (begrippen, principes) Reproduktieve vaardigheden cognitief/psychomotorisch/interactief/reactief Produktieve vaardigheden cognitief/psychomotorisch/interactief/reactief - 14 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
MAATCHAPPELIJK CULTURELE VORMING III 301 Maatschappelijk Culturele Vorming III (301) Deelkwalificatie Maatschappelijk Culturele Vorming III (301) omvat kennis, inzicht, houdingen en vaardigheden gericht op communicatie, bedrijfskunde, omgaan met gegevens, functioneren als individu in de samenleving en als werknemer in een arbeidsorganisatie. nummer eindterm /P Taco NEDERLAND 301.01 De kandidaat kan overleg voeren met collega's en leidinggevenden. /P /i 301.02 De kandidaat kan Nederlandstalige handleidingen en schriftelijke opdrachten interpreteren. 301.03 De kandidaat kan richtlijnen en voorschriften op vaktechnisch gebied en op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn interpreteren. /P /P 301.04 De kandidaat kan brieven, rapporten en werkverslagen opstellen. /P 301.05 De kandidaat kan formulieren en vragenlijsten invullen. /P 301.06 De kandidaat kan de inhoud van artikelen van algemene en technische aard samenvatten. 301.07 De kandidaat kan schriftelijke of elektronisch opgeslagen gegevens interpreteren. /P /P Pc 301.08 De kandidaat kan beschrijven hoe hij zijn vakkennis kan onderhouden. /P EDRIJFKUNDE 301.09 De kandidaat kan structuren van arbeidsorganisaties beschrijven. 301.10 De kandidaat kan verschillende ondernemingsvormen beschrijven. 301.11 De kandidaat kan de economische kringloop beschrijven. 301.12 De kandidaat kan het belang van logistiek en planning beschrijven. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-15 -
nummer eindterm /P Taco INFORMATICA 301.13 De kandidaat kan de invloed van de computer op het dagelijks leven beschrijven. 301.14 De kandidaat kan de functie en werking van de verschillende componenten van computers beschrijven. 301.15 De kandidaat kan bij het verwerven van informatie gebruik maken van geautomatiseerde gegevensbestanden en audiovisuele media. 301.16 De kandidaat kan voor berekeningen en administratie gebruik maken van bestaande computerprogramma's. /P /P MAATCHAPPIJLEER 301.17 De kandidaat kan zijn mening geven over maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op werk en individu. 301.18 De kandidaat kan op basis van respect omgaan met mensen met een andere maatschappelijke en culturele achtergrond. /P /P /r Rr/i 301.19 De kandidaat kan de werking van de parlementaire democratie beschrijven. 301.20 De kandidaat kan het Nederlandse rechtssysteem beschrijven. 301.21 De kandidaat kan zijn waarden, normen en opvattingen weergeven over de betekenis van arbeid voor individu en samenleving. 301.22 De kandidaat kan de elementen van de kwaliteit van arbeid en de begrippen veiligheid, gezondheid en welzijn beschrijven. 301.23 De kandidaat kan de factoren noemen die een rol spelen bij het ontstaan van risico's voor mens en milieu. 301.24 De kandidaat kan stappen ondernemen die kunnen leiden tot het vinden en aanvaarden van betaald werk. 301.25 De kandidaat kan verwoorden welke rechten, plichten en verantwoordelijkheden voortvloeien uit een arbeidscontract. 301.26 De kandidaat kan informatie inwinnen omtrent rechten, plichten en verantwoordelijkheden in geval van werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid in een gegeven situatie. /P /P /P /P Pc/i F /i Rr/c ENGEL 301.27 De kandidaat kan Engelse benamingen en begrippen van het vakgebied en van het bedrijf/de branche beschrijven. 301.28 De kandidaat kan eenvoudige Engelstalige handleidingen en voorschriften interpreteren. - 16 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
MAATCHAPPELIJK CULTURELE VORMING III 301 nummer eindterm /P Taco LICHAMELIJKE OPVOEDING 301.29 De kandidaat kan de (beroepsgerichte) motorische vaardigheden ergonomisch verrichten. /pm - - - - - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-17 -
- 18 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
INTERNATIONALE EROEPORIËNTATIE 3 303 Internationale eroepsoriëntatie 3 (303) nummer eindterm Taco 303.01 De kandidaat kan de topografie van het betreffende land in grote lijnen weergeven. 303.02 De kandidaat kan de relatie tussen de geologische/klimatologische gesteldheid en de bestaansmiddelen van het betreffende land beschrijven. 303.05 De kandidaat kan het bevolkingsaantal en de bevolkingssamenstelling van het betreffende land weergeven. 303.04 De kandidaat kan de historische ontwikkeling van het betreffende land in grote lijnen beschrijven. 303.05 De kandidaat kan de kenmerken van het politiek bestel, de belangrijkste politieke stromingen en de belangrijkste actuele politieke kwesties van het betreffende land beschrijven. 303.06 De kandidaat kan de belangrijkste culturele kenmerken van het betreffende land beschrijven. 303.07 De kandidaat kan de plaats van de eigen opleiding in de onderwijsstructuur van het betreffende land beschrijven. 303.08 De kandidaat kan de huidige economische situatie van het betreffende land in grote lijnen beschrijven. 303.09 De kandidaat kan de positie van het betreffende land in de Europese Unie of de relatie van het betreffende land met de Europese Unie beschrijven. De kandidaat kan een klantenbriefing vertalen naar een creatieve briefing en op basis hiervan een script, scenario, treatment en storyboard ontwikkelen voor productie- en prestatiedoeleinden. ORGANIATIE VAN DE AREID 303.10 De kandidaat kan de belangrijkste werkgevers- en werknemersorganisaties noemen. 303.11 De kandidaat kan een vergelijking maken tussen de rechten, plichten en verantwoordelijkheden die voortvloeien uit een arbeidsovereenkomst in een vergelijkbare werksituatie/functie in het betreffende land en in Nederland. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-19 -
nummer eindterm Taco 303.12 De kandidaat kan een vergelijking maken tussen de rechten, plichten en verantwoordelijkheden die gelden voor een werknemer in geval van werkloosheid, ziekte, zwangerschap en arbeidsongeschiktheid in het betreffende land en in Nederland. 303.13 De kandidaat kan m.b.t. het betreffende land de invloed van de overheid op de arbeidsmarkt beschrijven. INTERNATIONALE AMENWERKING 303.14 De kandidaat kan beschrijven waarom internationale samenwerking belangrijk is en wat de doelen van internationale samenwerking zijn. 303.15 De kandidaat kan de hoofddoelstellingen van de Europese Unie beschrijven. 303.16 De kandidaat kan de huidige lidstaten van de Europese Unie en de belangrijkste eisen voor toetreding noemen. 303.17 De kandidaat kan de belangrijkste organen van de Europese Unie beschrijven. 303.18 De kandidaat kan aangeven of en zo ja welke economische samenwerkingsrelaties bestaan tussen het betreffende land en Nederland. 303.19 De kandidaat kan aangeven of en zo ja welke afspraken bestaan tussen het betreffende land en Nederland omtrent verkeer van werknemers, dienstenverkeer en vestiging. EDRIJFORIËNTATIE De kandidaat dient voor realisering van onderstaande eindtermen de in het stagebiedende land en/of de stagebiedende arbeidsorganisatie gesproken MVT in redelijke mate te beheersen. 303.20 De kandidaat kan de doelstellingen, producten en/of diensten van de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie omschrijven. 303.21 De kandidaat kan de organisatievorm van de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie beschrijven. 303.22 De kandidaat kan de organisatie- en verantwoordelijkheidsstructuur van de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie (of bij grote bedrijven van de afdeling) schematisch weergeven. 303.23 De kandidaat kan veiligheids-, gezondheids- en milieu-aspecten beschrijven waarmee de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie te maken heeft. 303.24 De kandidaat kan de taken beschrijven waaruit het beroep waarvoor hij/zij wordt opgeleid in de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie is opgebouwd. - 20 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
INTERNATIONALE EROEPORIËNTATIE 3 303 nummer eindterm Taco 303.25 De kandidaat kan de hulpmiddelen en procedures omschrijven waarmee de beroepstaken in de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie worden uitgevoerd. 303.26 De kandidaat kan de arbeidsomstandigheden beschrijven waaronder het beroep in de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie wordt uitgevoerd. 303.27 De kandidaat kan de in het betreffende land algemeen geldende kwalificatie-eisen ten aanzien van het betreffende beroep noemen. 303.28 De kandidaat kan een vergelijking maken tussen de wijze van uitvoering van het betreffende beroep en de arbeidsomstandigheden in het betreffende land en in Nederland. 303.29 De kandidaat kan kerntaken/-activiteiten die behoren tot het beroep waarvoor hij/zij wordt opgeleid in de betreffende buitenlandse arbeidsorganisatie uitvoeren. 303.30 De kandidaat kan een verslag maken m.b.t. de in de betreffende arbeidsorganisatie verrichte beroepstaken/-activiteiten. 303.31 De kandidaat kan een vergelijking maken tussen de mogelijkheden die werknemers hebben om invloed uit te oefenen binnen een arbeidsorganisatie in het betreffende land en in Nederland. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-21 -
- 22 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
AI PROCETECHNOLOGIE III 317 asis Procestechnologie III (317) Deelkwalificatie asis Procestechnologie III (317) omvat basiskennis en basisvaardigheden op het gebied van toegepaste exacte vakken, procestechniek, procesbeheersing, veiligheid en milieutechniek. De kandidaat dient de exacte vakken toe te passen in de beroepsgerichte vakken. nummer eindterm /P Taco WIKUNDE 317.01 De kandidaat kan rekenkundige berekeningen uitvoeren met gebruikmaking van de wetenschappelijke notaties van getallen. 317.02 De kandidaat kan algebraïsche bewerkingen uitvoeren. 317.03 De kandidaat kan eerste- en tweedegraads vergelijkingen oplossen. 317.04 De kandidaat kan grafieken van eerstegraads functies tekenen. 317.05 De kandidaat kan een stelsel van twee lineaire vergelijkingen met twee onbekenden oplossen. 317.06 De kandidaat kan grafieken van tweedegraads, gebroken, eenvoudige goniometrische en eenvoudige logaritmische functies interpreteren. 317.07 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met lijnstukken en hoeken. 317.08 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met regelmatige vlakke figuren. 317.09 De kandidaat kan omtrek en inhoud van regelmatige ruimtelijke objecten berekenen. 317.10 De kandidaat kan eenvoudige statistische begrippen beschrijven. 317.11 De kandidaat kan statistische diagrammen tekenen. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-23 -
nummer eindterm /P Taco NATUURKUNDE 317.12 De kandidaat kan relevante natuurkundige begrippen, verschijnselen en veranderingen met behulp van de molecuultheorie verklaren. 317.13 De kandidaat kan de juiste natuurkundige symbolen en eenheden hanteren. 317.14 De kandidaat kan grootheden van de ene eenheid naar de andere eenheid omrekenen. 317.15 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot kracht en druk. 317.16 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot het uitzetten, inkrimpen, opwarmen, afkoelen en faseveranderingen van stoffen. 317.17 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot (ideale) gassen, dampen en relatieve vochtigheid. 317.18 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot krachten, momenten, evenwichten en overbrengingen. 317.19 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot eenparig rechtlijnig, eenparig versnelde en eenparig cirkelvormige bewegingen. 317.20 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot arbeid, vermogen, rendement, potentiële- en kinetische energie en verbrandingswarmte. 317.21 De kandidaat kan de verschijnselen kookpuntsverhoging, vriespuntsverlaging, oplossen en kristalliseren verklaren. 317.22 De kandidaat kan natuurkundige experimenten op een systematische wijze voorbereiden en uitvoeren. /P /pm ELEKTROTECHNIEK 317.23 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot serie- en parallel-geschakelde weerstanden. 317.24 De kandidaat kan elektromagnetisme, wisselstroom en statische elektriciteit en bijbehorende preventieve veiligheidsmaatregelen beschrijven. 317.25 De kandidaat kan de functie en werking van transformatoren en elektromotoren beschrijven. 317.26 De kandidaat kan veilig werken met elektrische schakelingen. /P /pm CHEIKUNDE 317.27 De kandidaat kan de belangrijkste scheikundige verschijnselen noemen. F 317.28 De kandidaat kan de begrippen mengsel, zuivere stof, verbinding, element, molecuul en atoom beschrijven. - 24 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
AI PROCETECHNOLOGIE III 317 nummer eindterm /P Taco 317.29 De kandidaat kan de belangrijkste scheidingsmethoden van mengsels beschrijven. 317.30 De kandidaat kan het periodiek systeem en chemische notaties interpreteren. 317.31 De kandidaat kan de principes van verschillende chemische reacties beschrijven. PROCETECHNIEK 317.32 De kandidaat kan de belangrijkste begrippen in de procesindustrie beschrijven. 317.33 De kandidaat kan de belangrijkste typen schema's interpreteren. 317.34 De kandidaat kan de principes en de belangrijkste begrippen beschrijven van de volgende eenheidsbewerkingen: opslaan, transporteren, doseren, verwarmen en koelen, mengen en mechanisch scheiden. 317.35 De kandidaat kan apparatuur en methoden beschrijven die van belang zijn bij de volgende eenheidsbewerkingen: opslaan, transporteren, doseren, verwarmen en koelen, mengen en mechanisch scheiden. 317.36 De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren die betrekking hebben op de volgende eenheidsbewerkingen: opslaan, transporteren, doseren, verwarmen en koelen, mengen en mechanisch scheiden. PROCEEHEERING 317.37 De kandidaat kan de onderdelen van meet-, regel- en stuursystemen beschrijven. 317.38 De kandidaat kan leiding- en instrumentatiediagrammen (P&ID's) interpreteren. 317.39 De kandidaat kan de manieren beschrijven waarop analoge en digitale meetgegevens in elkaar omgezet en verwerkt worden. 317.40 De kandidaat kan de belangrijkste principes en toepassingen van druk-, niveau-, temperatuur-, volumestroom, en digitale opnemers verklaren. 317.41 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met druk-, niveau-, temperatuur-, en volumestroommeters. 317.42 De kandidaat kan de effecten van en preventieve maatregelen tegen straling beschrijven. 317.43 De kandidaat kan de principes en belangrijke begrippen beschrijven van logische basisfuncties. 317.44 De kandidaat kan de werking van signaaloverdrachtsapparatuur verklaren. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-25 -
nummer eindterm /P Taco 317.45 De kandidaat kan de werking van uitvoerorganen verklaren. VEILIGHEID EN MILIEUTECHNIEK 317.46 De kandidaat kan de belangrijkste voorschriften en achtergronden op het gebied van veiligheid en arbeidsomstandigheden conform de ARO-wet en andere richtlijnen beschrijven. 317.47 De kandidaat kan veiligheidssymbolen, chemiekaarten, p-bladen en MACwaarden interpreteren. 317.48 De kandidaat kan preventieve maatregelen met betrekking tot brandbare, giftige, bijtende en oxiderende stoffen beschrijven. 317.49 De kandidaat kan verschillende persoonlijke beschermingsmiddelen en hun toepassing beschrijven. 317.50 De kandidaat kan de noodzakelijke veiligheidsvoorschriften uitvoeren. /P /pm 317.51 De kandidaat kan oorzaken noemen van waterverontreiniging, bodemverontreiniging, luchtverontreiniging en geluid(soverlast). 317.52 De kandidaat kan maatschappelijke en (micro-)biologische aspecten van milieuverontreiniging beschrijven. F KWALITEIT 317.53 De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van de kwaliteitszorg beschrijven. 317.54 De kandidaat kan verschillende methoden om kwaliteitsverbetering te bereiken, beschrijven. - - - - - - 26 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
PROCETECHNOLOGIE III 318 Procestechnologie III (318) Deelkwalificatie Procestechnologie III (318) omvat verdieping en uitbreiding van de procestechniek (naar chemisch/fysische bewerkingen) en procesbeheersing (naar regeltechniek en moderne procesbeheersingssystemen), scheikunde en productkunde. Een deel van deze deelkwalificatie kan - afhankelijk van de regionale situatie - (sub)branche/bedrijfsspecifiek ingevuld worden voor wat betreft specifieke bewerkingen en productkunde. nummer eindterm /P Taco CHEIKUNDE 318.01 De kandidaat kan reactievergelijkingen opstellen en daarmee berekeningen uitvoeren. 318.02 De kandidaat kan de begrippen reactiesnelheid en chemisch evenwicht verklaren. 318.03 De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen en toepassingen noemen van oxiden, zuren, basen (hydroxiden) en zouten. 318.04 De kandidaat kan de ph berekenen van oplossingen van sterke zuren en basen. F 318.05 De kandidaat kan met oplosbaarheidstabellen en -diagrammen werken. 318.06 De kandidaat kan de belangrijkste begrippen in de koolstofchemie beschrijven. 318.07 De kandidaat kan met de nomenclatuurregels structuur- en molecuulformules en molecuulnamen van koolwaterstoffen bepalen. 318.08 De kandidaat kan de algemene chemische eigenschappen en toepassingen van alifatische, cyclische en aromatische koolwaterstoffen en van verbindingen van koolwaterstoffen met zuurstof verklaren. 318.09 De kandidaat kan op een systematische en veilige wijze scheikundige experimenten voorbereiden en uitvoeren. /P /pm EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-27 -
nummer eindterm /P Taco MATERIALENKENNI 318.10 De kandidaat kan de eigenschappen van de in de procesindustrie toegepaste brandstoffen verklaren. 318.11 De kandidaat kan de functie en eigenschappen van de in de procesindustrie toegepaste hulpstoffen verklaren. 318.12 De kandidaat kan de eigenschappen van verschillende soorten grondstoffen, toeslagstoffen en eindproducten in de procesindustrie verklaren. 318.13 De kandidaat kan een eenvoudig (product)kwaliteitsonderzoek doen. /P /pm 318.14 De kandidaat kan de werking en toepassing van blusstoffen en brandbestrijdingsmiddelen verklaren. PROCETECHNIEK 318.15 De kandidaat kan de principes en de belangrijkste begrippen beschrijven van de volgende eenheidsbewerkingen: stofvergroten, stofverkleinen, fysisch scheiden en/of (sub)branche specifieke chemisch/fysische bewerkingen. 318.16 De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren die betrekking hebben op de volgende eenheidsbewerkingen: stofvergroten, stofverkleinen, fysisch scheiden en/of (sub)branche specifieke chemisch/fysische bewerkingen. 318.17 De kandidaat kan apparatuur en methoden beschrijven die worden gebruikt bij de volgende eenheidsbewerkingen: stofvergroten, stofverkleinen, fysisch scheiden en/of (sub)branche specifieke chemisch/fysische bewerkingen. 318.18 De kandidaat kan het globale procesverloop van verschillende productieprocessen beschrijven. 1 1 De productieprocessen worden gekozen in overleg met de regionale bedrijven/opleidingsinstituten. Voorbeelden van productieprocessen zijn: synthese van ammoniak, methanol, polyethyleen en zwavelzuur. - 28 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
PROCETECHNOLOGIE III 318 nummer eindterm /P Taco PROCEEHEERING 318.19 De kandidaat kan de belangrijkste principes en toepassingen van kwaliteitsmeters verklaren. 318.20 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met kwaliteitsmeters. 318.21 De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van de PLC en de procescomputer beschrijven. 218.22 De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van regelkringen en regelsystemen beschrijven. 318.23 De kandidaat kan regelkringen bedienen. /P /pm 318.24 De kandidaat kan het doel van proportionele, integrerende en differentiërende regelacties in een proces verklaren. 318.25 De kandidaat kan de uitvoeringsvormen van verschillende typen moderne procesbeheersingssystemen beschrijven. - - - - - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-29 -
- 30 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
PRODUCTIETECHNOLOGIE III 319 Productietechnologie III (319) Deelkwalificatie Productietechnologie III (319) omvat verdieping en uitbreiding van de productietechniek (naar mechanisch/fysische bewerkingen) en procesbeheersing (naar besturingstechniek en automatisering), machinekennis en productkunde. Een deel van deze deelkwalificatie kan - afhankelijk van de regionale situatie - (sub)branche/bedrijfsspecifiek ingevuld worden voor wat betreft specifieke bewerkingen en productkunde. nummer eindterm /P Taco WERKTUIGOUWKUNDE 319.01 De kandidaat kan verschillende soorten vaste en losneembare verbindingstechnieken verklaren. 319.02 De kandidaat kan verschillende vormen van assen, as-koppelingen en aslageringen beschrijven. 319.03 De kandidaat kan de principes en toepassingen van de verschillende soorten aandrijf- en omzetmechanismen verklaren. 319.04 De kandidaat kan doel en functie van pneumatische toepassingen in de procesindustrie beschrijven. 319.05 De kandidaat kan doel en functie van hydraulische toepassingen in de procesindustrie beschrijven. 319.06 De kandidaat kan de werking van de verschillende soorten van hef-, hijs- en transportwerktuigen met bijbehorende preventieve veiligheidsmaatregelen beschrijven. 319.07 De kandidaat kan werktuigbouwkundige tekeningen interpreteren. 319.08 De kandidaat kan op deskundige en veilige wijze omgaan met de belangrijkste meet- en controlegereedschappen. /pm MATERIALENKENNI 319.09 De kandidaat kan de eigenschappen van in productieprocessen toegepaste brandstoffen verklaren. 319.10 De kandidaat kan de functie en de eigenschappen van in productieprocessen toegepaste hulpstoffen verklaren. 319.11 De kandidaat kan de functie en de eigenschappen van in productieprocessen toegepaste verpakkingsmaterialen en etikettering verklaren. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-31 -
nummer eindterm /P Taco 319.12 De kandidaat kan de eigenschappen van verschillende soorten grondstoffen, toeslagstoffen en eindproducten in productieprocessen verklaren. 319.13 De kandidaat kan een eenvoudig (product)kwaliteitsonderzoek doen. /P /pm 319.14 De kandidaat kan de werking van en toepassing van blusstoffen en brandbestrijdingsmiddelen verklaren. PRODUCTIETECHNIEK 319.15 De kandidaat kan de principes en de belangrijkste begrippen beschrijven van de volgende eenheidsbewerkingen: afvullen, verpakken, mechanisch/fysisch vormgeven en/of (sub)branche specifieke mechanisch/fysische bewerkingen. 319.16 De kandidaat kan apparatuur en methoden beschrijven die worden gebruikt bij de volgende eenheidsbewerkingen: afvullen, verpakken, mechanisch/fysisch vormgeven en/of (sub)branche specifieke mechanisch/fysische bewerkingen. 319.17 De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren die betrekking hebben op de volgende eenheidsbewerkingen: afvullen, verpakken, mechanisch/fysisch vormgeven en/of (sub)branche specifieke mechanisch/fysische bewerkingen. 319.18 De kandidaat kan het globale procesverloop van verschillende productieprocessen beschrijven 2. 2 De productieprocessen worden gekozen in overleg met de regionale bedrijven/opleidingsinstituten. Voorbeelden van productieprocessen zijn: fabricage van aluminium, cement, glas of papier, energieopwekking of het industrieel verpakken van producten. - 32 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
PRODUCTIETECHNOLOGIE III 319 nummer eindterm /P Taco PROCEEHEERING 319.19 De kandidaat kan de belangrijkste principes en toepassingen van kwaliteitsmeters verklaren. 319.20 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met kwaliteitsmeters. 319.21 De kandidaat kan de principes en belangrijke begrippen van regelkringen en regelsystemen beschrijven. 319.22 De kandidaat kan de functie van proportionele, integrerende en differentiërende regelacties in een proces noemen. 319.23 De kandidaat kan de functie en werking beschrijven van pneumatische, hydraulische en elektrische schakelingen, zoals deze toegepast worden in besturings- en regelsystemen. 319.24 De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van de PLC beschrijven. F 319.25 De kandidaat kan een PLC bedienen. /P /pm LOGITIEK 319.26 De kandidaat kan de principes en belangrijkste begrippen van de logistiek beschrijven. 319.27 De kandidaat kan de werkmethoden die in de logistiek gebruikt worden, beschrijven. - - - - - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-33 -
- 34 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
PROCEONDERHOUD 213 Procesonderhoud (213) Deelkwalificatie Procesonderhoud (213) heeft betrekking op preventief onderhoud (dagelijks onderhoud), ombouwwerkzaamheden en eenvoudig correctief onderhoud aan procesinstallaties. nummer eindterm /P Taco ONDERHOUD/MATERIALENKENNI 213.01 De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van de in de procesindustrie toegepaste constructiematerialen verklaren. 213.02 De kandidaat kan de belangrijkste materiaalbeproevingsmethoden beschrijven. 213.03 De kandidaat kan de meest kenmerkende eigenschappen van de verschillende typen kunststoffen beschrijven. 213.04 De kandidaat kan het doel beschrijven van de belangrijkste in de procesindustrie toegepaste onderhoudswerkzaamheden. 213.05 De kandidaat kan de werking van de meest toegepaste typen leidingen, appendages, afdichtingen en afdichtingsmaterialen verklaren. 213.06 De kandidaat kan de principes van de verschillende soorten smeermethoden en bijbehorende smeermiddelen verklaren. 213.07 De kandidaat kan de toepassing van verschillende isolatiematerialen beschrijven. 213.08 De kandidaat kan verschillende borgmethoden met betrekking tot losneembare verbindingen beschrijven. 213.09 De kandidaat kan de verschillende methoden beschrijven om corrosie te bestrijden. 213.10 De kandidaat kan de verschillende reinigingsmethoden, toegepaste reinigingsmiddelen en bijbehorende preventieve veiligheidsmaatregelen beschrijven. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-35 -
nummer eindterm /P Taco TEKENEN 213.11 De kandidaat kan schetsen maken van eenvoudige procestechnische objecten. /P 213.12 De kandidaat kan P&ID's en processchema's interpreteren. /P 213.13 De kandidaat kan eenvoudige technische tekeningen interpreteren. /P PRAKTIJK 213.14 De kandidaat kan op veilige wijze omgaan met de meest voorkomende handgereedschappen. 213.15 De kandidaat kan preventieve en eenvoudige correctieve onderhoudswerkzaamheden verrichten. 213.16 De kandidaat kan beoordelen of en welke technische discipline ingeschakeld moet worden. /P /P /P Rpm /pm 213.17 De kandidaat kan kleine technische mankementen verhelpen. /P /pm 213.18 De kandidaat kan aan (delen van) procesinstallaties de noodzakelijke reinigings- en schoonmaakwerkzaamheden verrichten. 213.19 De kandidaat kan meehelpen bij het uitvoeren van complexe en/of omvangrijke onderhouds- en ombouwwerkzaamheden. 213.20 De kandidaat kan apparaten, installaties en werktuigen op hun juiste technische werking beoordelen. 213.21 De kandidaat kan zijn werkzaamheden verrichten conform de geldende voorschriften. 213.22 De kandidaat kan schriftelijk en mondeling rapporteren over de onderhoudswerkzaamheden en storingen. /P /P /P /P /P /pm /pm /pm /i - - - - - - 36 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
PRAKTIJK PROCETECHNIEK 324 Praktijk Procestechniek (324) Deelkwalificatie Praktijk Procestechniek (324) omvat de kennis, vaardigheden en houdingen die de kandidaat in een reële praktijksituatie moet beheersen. nummer eindterm /P Taco 324.01 De kandidaat kan veilig en milieubewust functioneren. P /pm 324.02 De kandidaat kan verantwoordelijkheid dragen in de praktijksituatie in organisatorisch en maatschappelijk verband. 324.03 De kandidaat kan sociale en communicatieve vaardigheden toepassen om binnen de praktijksituatie een goede sfeer te handhaven en bevorderen. 324.04 De kandidaat kan schriftelijk en mondeling rapporteren over de verrichte werkzaamheden. 324.05 De kandidaat kan de opgedane kennis en vaardigheden uit deelkwalificaties 213, 317, 318 en/of 319 toepassen in praktijksituaties. - - - - - P P P P /i /i /pm EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-37 -
- 38 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
MAATCHAPPELIJK CULTURELE VORMING IV 401 Maatschappelijk Culturele Vorming IV (401) Deelkwalificatie Maatschappelijk Culturele Vorming IV (401) omvat kennis, inzicht, houdingen en vaardigheden gericht op communicatie, omgaan met gegevens, het functioneren als individu in de samenleving en als werknemer in een arbeidsorganisatie en bewegingsvaardigheden. nummer eindterm /P Taco NEDERLAND 401.01 De kandidaat kan hoofd- en bijzaken onderscheiden in een gelezen of beluisterde tekst. 401.02 De kandidaat kan vragen formuleren naar aanleiding van een gelezen of beluisterde tekst. 401.03 De kandidaat kan een gelezen en beluisterde tekst mondeling of schriftelijk samenvatten. 401.04 De kandidaat kan zich zowel schriftelijk als mondeling, begrijpelijk en correct uitdrukken. /i 401.05 De kandidaat kan een informatieve en betogende voordracht houden. Pc/i 401.06 De kandidaat kan een vergadering voorbereiden, actief bijwonen, voorzitten en notuleren. /i 401.07 De kandidaat kan een overtuigende sollicitatiebrief schrijven. 401.08 De kandidaat kan zich op een sollicitatiegesprek overtuigend presenteren. /i ENGEL 401.09 De kandidaat kan Engelse benamingen en begrippen van het vakgebied en van het bedrijf/de branche beschrijven. 401.10 De kandidaat kan hoofd- en bijzaken onderscheiden in een geschreven of beluisterde Engelse tekst. 401.11 De kandidaat kan een zakelijk (telefoon)gesprek in het Engels voeren. /i EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-39 -
nummer eindterm /P Taco 401.12 De kandidaat kan eenvoudige brieven, rapporten en werkverslagen in het Engels opstellen. 401.13 De kandidaat kan eenvoudige Engelstalige handleidingen en voorschriften interpreteren. INFORMATICA 401.14 De kandidaat kan eenvoudige handelingen verrichten met spreadsheet-, database- en tekstverwerkingsprogramma's. 401.15 De kandidaat kan handboeken gebruiken van applicatie-programma's. 401.16 De kandidaat kan de gevolgen van de technologisering voor de aard en organisatie van het werk beschrijven. MAATCHAPPIJLEER 401.17 De kandidaat kan zijn standpunten beargumenteren en er met anderen over in dialoog gaan. 401.18 De kandidaat kan de uitgangspunten, de groeperingen en de instituties van de belangrijkste levensbeschouwelijke en politiek-ideologische stromingen in Nederland beschrijven. 401.19 De kandidaat kan verschijningsvormen en oorzaken van emancipatie, individualisering en vergrijzing beschrijven. 401.20 De kandidaat kan factoren beschrijven die van invloed zijn op de maatschappelijke positie van allochtone groepen in de samenleving. 401.21 De kandidaat kan beschrijven op welke wijze de internationalisering van de samenleving zich manifesteert in hun eigen leefsituatie en (toekomstige) beroepspraktijk. 401.22 De kandidaat kan de betekenis beschrijven van veranderingen op het gebied van arbeidsmarkt, veiligheid, gezondheid, welzijn, werkgelegenheid en sociale zekerheid. Pc/r LICHAMELIJKE OPVOEDING 401.23 De kandidaat kan het belang van houding en beweging beschrijven. 401.24 De kandidaat kan de (beroepsgerichte) motorische vaardigheden ergonomisch verrichten. /pm - - - - - - 40 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
AI PROCETECHNOLOGIE IV 419 asis Procestechnologie IV (419) Deelkwalificatie asis Procestechnologie IV (419) omvat basiskennis en basisvaardigheden om als niveau IV medewerker in de procesindustrie (of aanverwante organisaties als milieudiensten en ingenieursbureaus) te kunnen functioneren. De kandidaat dient de exacte vakken toe te passen in de beroepsgerichte vakken. nummer eindterm /P Taco WIKUNDE 419.01 De kandidaat kan grafieken van eerstegraads, tweedegraads, gebroken, wortel, modulus, eenvoudige goniometrische, eenvoudige logaritmische en eenvoudige exponentiële functies tekenen. 419.02 De kandidaat kan eerstegraads, tweedegraads, gebroken, wortel, modulus, eenvoudige goniometrische, eenvoudige logaritmische en eenvoudige exponentiële vergelijkingen oplossen. 419.03 De kandidaat kan statistische berekeningen uitvoeren. 419.04 De kandidaat kan berekeningen met betrekking tot de foutenleer uitvoeren. NATUURKUNDE 419.05 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot de bewegingsleer. 419.06 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot de warmteleer. 419.07 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot opwarmen en afkoelen van stoffen waarbij fase-overgangen plaatsvinden. 419.08 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot isotherme, isochore, isobare, adiabatische en polytropische toestandsveranderingen en aan eenvoudige kringprocessen. 419.09 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot spiegels en lenzen. 419.10 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot trillingen, golven, geluid en licht. 419.11 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot radio-actieve stoffen. 419.12 De kandidaat kan het ontstaan van ioniserende straling verklaren. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-41 -
nummer eindterm /P Taco ELEKTROTECHNIEK 419.13 De kandidaat kan de werking van de verschillende soorten weerstanden verklaren. 419.14 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met gemengde schakelingen. 419.15 De kandidaat kan de werking van condensatoren verklaren. 419.16 De kandidaat kan magnetische verschijnselen verklaren in termen van magneetpolen, magneetvelden, magnetische kracht, inductie, flux, permanente magneten, stroomvoerende draden, spoelen en elektromagneten. 419.17 De kandidaat kan bij toepassingen van elektrische stroom, magnetisch veld en Lorentzkracht, een beschrijving geven in de vorm van vectoren. 419.18 De kandidaat kan toepassingen verklaren waarbij een bundel geladen deeltjes in een magnetisch veld wordt afgebogen. 419.19 De kandidaat kan de opwekking van inductiespanning verklaren in termen van fluxverandering en tijdsduur. 419.20 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met wisselstroom, wisselspanning en transformatoren. 419.21 De kandidaat kan de werking van draaistroom en driefasensystemen verklaren. 419.22 De kandidaat kan de werking van gelijkstroommotoren en draaistroommotoren verklaren. 419.23 De kandidaat kan de werking van de belangrijkste elektronische componenten en hun toepassingen verklaren. 419.24 De kandidaat kan veilig werken met elektrische schakelingen en apparatuur. /P /pm PROCETECHNIEK 419.25 De kandidaat kan massabalansen van fysische processen opstellen en uitwerken. 419.26 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot stroming van vloeistoffen en gassen. 419.27 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot warmteoverdracht. 419.28 De kandidaat kan energiebalansen van fysische processen opstellen en uitwerken. PROCEEHEERING 419.29 De kandidaat kan blokschema's, P&ID's en Hooke-up-schema's toepassen. - 42 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
AI PROCETECHNOLOGIE IV 419 nummer eindterm /P Taco 419.30 De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren met enkele specifieke meettechnieken. 419.31 De kandidaat kan eenvoudige berekeningen aan transmitters uitvoeren. /P /pm 419.32 De kandidaat kan eenvoudige berekeningen aan uitvoerorganen uitvoeren. 419.33 De kandidaat kan de PLC en de computer in de regeltechniek toepassen. /P - - - - - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-43 -
- 44 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
PROCEEDRIJFVOERING 422 Procesbedrijfsvoering (422) Deelkwalificatie Procesbedrijfsvoering (422) omvat kennis en vaardigheden van onder meer bedrijfskunde, bedrijfsvoering, kwaliteits- en milieuzorg en onderhoudsmanagement. nummer eindterm /P Taco ONDERHOUDMANAGEMENT 422.01 De kandidaat kan de betekenis van onderhoudstechnologie voor de procesindustrie verklaren. 422.02 De kandidaat kan het belang van de organisatie van onderhoud in een bedrijf aangeven. 422.03 De kandidaat kan de onderhoudskosten met betrekking tot procesinstallaties beoordelen. 422.04 De kandidaat kan het verschil beschrijven tussen preventief en correctief onderhoud. 422.05 De kandidaat kan het verschil beschrijven tussen gepland en ongepland onderhoud. 422.06 De kandidaat kan het verschil beschrijven tussen tijdsafhankelijk, gebruiksafhankelijk en conditie-afhankelijk onderhoud. 422.07 De kandidaat kan een bijdrage leveren aan de werkvoorbereiding. /pm EDRIJFKUNDE 422.08 De kandidaat kan de werkwijze en organisatie van een bedrijf beschrijven. 422.09 De kandidaat kan de grondslagen van de organisatie van een bedrijf beschrijven. 422.10 De kandidaat kan het personeelsbeleid van een bedrijf beschrijven. 422.11 De kandidaat kan de belangrijkste regelingen inzake de arbeidswetgeving beschrijven. 422.12 De kandidaat kan de planning van een procesbedrijf verklaren. 422.13 De kandidaat kan het kwaliteitsbeleid van een procesbedrijf verklaren. 422.14 De kandidaat kan kostprijsberekeningen maken. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-45 -
nummer eindterm /P Taco LOGITIEK 422.15 De kandidaat kan de begrippen goederenstroom, kostenbeheersing, voorraadbeheer en planning beschrijven. 422.16 De kandidaat kan de factoren die het verloop van een goederenstroom binnen een bedrijf beïnvloeden, verklaren. 422.17 De kandidaat kan de belangrijkste productieplansystemen met elkaar vergelijken. KWALITEITZORG 422.18 De kandidaat kan een definitie geven van het begrip kwaliteit. F 422.19 De kandidaat kan normen en toleranties in de kwaliteitszorg hanteren. 422.20 De kandidaat kan de systematische verbeteringscyclus (Deming) verklaren. 422.21 De kandidaat kan controlekaarten invullen en controleren. /P 422.22 De kandidaat kan verschillende methoden voor kwaliteitsverbetering toepassen. /P /pm MILIEUTECHNIEK/ZORG 422.23 De kandidaat kan methoden ter voorkoming en bestrijding van milieuverontreiniging toepassen. 422.24 De kandidaat kan de procedures en begrippen beschrijven die gebruikt worden in de milieu-wetgeving. 422.25 De kandidaat kan de principes en apparatuur beschrijven die gebruikt worden bij voorkoming en bestrijding van milieuverontreiniging. 422.26 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met betrekking tot apparatuur die gebruikt wordt bij de voorkoming en bestrijding van milieuverontreiniging. 422.27 De kandidaat kan de geleerde methoden ter voorkoming en bestrijding van milieuverontreiniging combineren in praktijksituaties. /P P /pm 422.28 De kandidaat kan het verband leggen tussen milieuzorg en milieuwetgeving. P - - - - - - 46 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
TOEGEPATE NATUURWETENCHAPPEN 423 Toegepaste Natuurwetenschappen (423) Deelkwalificatie Toegepaste Natuurwetenschappen (423) omvat uitgebreidere toegepaste wiskunde en natuurkunde, teneinde de vereiste abstractie van een niveau IV functionaris te bereiken en om aan de instroomvereisten van het HO te voldoen. nummer eindterm /P Taco WIKUNDE 423.01 De kandidaat kan bij berekeningen en redeneringen gebruik maken van rekenmachines met grafische mogelijkheden en numerieke (standaard)methoden. 423.02 De kandidaat kan de begrippen amplitude, evenwichtsstand, faseverschil, frequentie hanteren in een wiskundige en fysische context. 423.03 De kandidaat kan sinusoïden tekenen en een formule opstellen van de vorm y = a @ sin (bx + c) + d of y = a @ cos (bx + c) + d bij een gegeven sinusoïde of periodiek verschijnsel. 423.04 De kandidaat kan de formules voor sin 2x en cos 2x en de formules sin 2 x + cos 2 x = 1 en sin x / cos x = tan x gebruiken. 423.05 De kandidaat kan de begrippen hellingscoëfficiënt en raaklijn hanteren. 423.06 De kandidaat kan bij een gegeven grafiek de gemiddelde steilheid bepalen op een interval en in een punt. 423.07 De kandidaat kan bij een gegeven grafiek de grafiek van de hellingfunctie tekenen en conclusies trekken uit het verloop van de hellingfunctie. 423.08 De kandidaat kan het begrip differentiequotiënt hanteren als maat voor de gemiddelde verandering van een functie op een interval. 423.09 De kandidaat kan het differentie-quotiënt berekenen in het geval de functie is gegeven door een tabel, grafiek of formule. 423.10 De kandidaat kan het begrip differentiaalquotiënt hanteren als maat voor de infinitesimale verandering van een functie. 423.11 De kandidaat kan het differentiaalquotiënt benaderen in het geval de functie gegeven is door een formule. 423.12 De kandidaat kan de afgeleide functie hanteren als karakteristiek voor het veranderingsgedrag van een functie. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-47 -
nummer eindterm /P Taco 423.13 De kandidaat kan de tweede afgeleide hanteren als karakteristiek voor de verandering van het veranderingsgedrag van een functie. 423.14 De kandidaat kan de notaties f ' (x), dy/dx, d/dx f(x) en f '' (x) hanteren. F 423.15 De kandidaat kan de eerste en tweede afgeleide interpreteren in diverse situaties. 423.16 De kandidaat kan: - de regels voor het differentiëren van standaardfuncties toepassen; - bij een standaardfunctie een constante optellen en de standaardfunctie met een constante vermenigvuldigen; - de som-, product-, quotiënt- en kettingregel toepassen bij het berekenen van afgeleiden van functies die samengesteld zijn uit standaardfuncties. 423.17 De kandidaat kan de afgeleide functie gebruiken bij het vinden van punten op een grafiek waarin de raaklijn horizontaal loopt. 423.18 De kandidaat kan de afgeleide functie gebruiken bij het verifiëren van extreme waarden van een functie. 423.19 De kandidaat kan de betekenis van de tweede afgeleide aangeven bij het verifiëren van buigpunten van de grafiek van een functie. 423.20 De kandidaat kan met behulp van differentiëren realistische optimaliseringsproblemen oplossen, waarbij uit een context de te optimaliseren functie moet worden opgesteld. 423.21 De kandidaat kan functies onderzoeken op asymptotisch gedrag (dit onderzoek mag berusten op numerieke beschouwingen, op het gebruik van een grafische rekenmachine, of op het vergelijken met een standaardfunctie). Pc NATUURKUNDE 423.22 De kandidaat kan met gebruikmaking van de relatie tussen massa, versnelling en resulterende kracht berekeningen uitvoeren aan systemen en deelsystemen in situaties van voertuigen. 423.23 De kandidaat kan de grootheden bepalen die een rol spelen bij het versnellen van voertuigen. 423.24 De kandidaat kan de natuurkundige relaties gebruiken bij het beantwoorden van vragen over de veiligheid in het verkeer. 423.25 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren betreffende botsingen. 423.26 De kandidaat kan het beeld van een harmonische trilling in termen van frequentie, trillingstijd, amplitude beschrijven. - 48 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
TOEGEPATE NATUURWETENCHAPPEN 423 nummer eindterm /P Taco 423.27 De kandidaat kan een beschrijving geven van onderstaande begrippen in verband met geluid: - geluidsbron (luidspreker, microfoon, stemvork) - toongenerator - geluidssterkte/intensiteit (decibelmeter/geluidshinder) - frequentiebereik (audiogram, gehoorgrens) - geluidsnelheid (echo, afhankelijkheid van het medium). 423.28 De kandidaat kan een beschrijving geven van de voortplanting van geluid en licht in de vorm van lopende golven. 423.29 De kandidaat kan het verschijnsel resonantie beschrijven in termen van meetrillen. 423.30 De kandidaat kan een overzicht geven van het elektromagnetisch spectrum met voorbeelden, toepassingen en verklaringen. 423.31 De kandidaat kan de werking uitleggen van de dubbelspleet met behulp van de begrippen golflengte, gereduceerde fase en amplitude. 423.32 De kandidaat kan experimenten uitvoeren die verklaard kunnen worden door de aanname dat licht en geluid golfverschijnselen zijn. Pc/pm - - - - - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-49 -
- 50 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
MIDDENKADER PROCETECHNOLOGIE 426 Middenkader Procestechnologie (426) Deelkwalificatie Middenkader Procestechnologie (426) omvat verdieping en uitbreiding van de procestechnologie (naar chemisch/fysische bewerkingen) en procesbeheersing (naar uitgebreide regeltechniek en moderne procesbeheersingssystemen) en scheikunde. Een deel van deze deelkwalificatie kan - afhankelijk van de regionale situatie - (sub)branche/bedrijfsspecifiek ingevuld worden voor wat betreft specifieke technologieën en productkunde. nummer eindterm /P Taco CHEIKUNDE 426.01 De kandidaat kan chemische berekeningen uitvoeren aan reactievergelijkingen en mengsels. 426.02 De kandidaat kan de regels van Le Chatelier en Van 't Hoff toepassen bij evenwichten. 426.03 De kandidaat kan de factoren beschrijven die de reactiesnelheid beïnvloeden. 426.04 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met behulp van de evenwichtsconstante K en het oplosbaarheidsproduct K s. 426.05 De kandidaat kan verklaren welke invloed de sterkte van een zuur of een base heeft op de ligging van het evenwicht bij een zuur-base reactie. 426.06 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren met ph, K z en K b. 426.07 De kandidaat kan de werking van een bufferoplossing verklaren. 426.08 De kandidaat kan redoxvergelijkingen opstellen. 426.09 De kandidaat kan met behulp van de verdringingsreeks van metalen en halogenen verklaren hoe redoxreacties verlopen. 426.10 De kandidaat kan enthalpieveranderingen van chemische reacties berekenen. 426.11 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren aan reacties van koolwaterstoffen en verbindingen van koolwaterstoffen met zuurstof. 426.12 De kandidaat kan de fysische en chemische eigenschappen en toepassingen van verbindingen van koolwaterstoffen met stikstof verklaren. 426.13 De kandidaat kan de fysische en chemische eigenschappen van synthetische macromoleculaire stoffen beschrijven. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-51 -
nummer eindterm /P Taco 426.14 De kandidaat kan de fysische en chemische eigenschappen van de meest voorkomende sachariden en eiwitten beschrijven. PROCETECHNIEK 426.15 De kandidaat kan massabalansen opstellen en uitwerken bij chemisch/fysische processen. 426.16 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren aan fysische scheidingsbewerkingen en/of chemische bewerkingen. 426.17 De kandidaat kan de principes en de belangrijkste begrippen van chemische bewerkingen beschrijven. 426.18 De kandidaat kan apparatuur beschrijven die wordt gebruikt bij het uitvoeren van chemische bewerkingen. 426.19 De kandidaat kan de belangrijkste technologische aspecten van stoomproductie beschrijven. 426.20 De kandidaat kan de belangrijkste technologische aspecten van warmtekrachtkoppeling beschrijven. PROCEEHEERING 426.21 De kandidaat kan de werking en structuur van moderne en traditionele regelen besturingssystemen verklaren. 426.22 De kandidaat kan verklaren hoe regel- en besturingssystemen reageren op verstoringen. 426.23 De kandidaat kan moderne en traditionele regelsystemen instellen. /pm TEKENEN 426.24 De kandidaat kan met behulp van CAD-systemen technische tekeningen en schema's maken. INTEGRATIE 426.25 De kandidaat kan chemisch/fysische processen beschrijven, er procestechnische berekeningen aan uitvoeren, de samenhang tussen procescontrole en procesbesturing analyseren, de gevolgen van wijzigingen van procescondities verklaren en de procesvoering optimaliseren rekening houdend met veiligheids- en milieu-eisen. Pc/pm - - - - - - 52 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
MIDDENKADER PRODUCTIETECHNOLOGIE 427 Middenkader Productietechnologie (427) Deelkwalificatie Middenkader Productietechnologie (427) omvat verdieping en uitbreiding van de productietechnologie (naar mechanisch/fysische bewerkingen) en procesbeheersing (naar uitgebreidere besturingstechniek en automatisering) en uitgebreidere machinekennis. Een deel van deze deelkwalificatie kan - afhankelijk van de regionale situatie - (sub)branche/bedrijfsspecifiek ingevuld worden voor wat betreft specifieke technologieën en productkunde. nummer eindterm /P Taco WERKTUIGOUWKUNDE 427.01 De kandidaat kan eenvoudige belastingsgevallen van veel voorkomende werktuigonderdelen berekenen. 427.02 De kandidaat kan belastingsberekeningen uitvoeren aan verschillende soorten as-koppelingen. 427.03 De kandidaat kan belastingsberekeningen uitvoeren aan de meest voorkomende glij- en wentellagers. 427.04 De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren aan aandrijvingen van assen door middel van riemen en kettingen. 427.05 De kandidaat kan belastbaarheidsberekeningen uitvoeren aan tandwieloverbrengingen. 427.06 De kandidaat kan eenvoudige berekeningen uitvoeren met betrekking tot de belasting van hef-, hijs- en transportwerktuigen. PRODUCTIETECHNIEK 427.07 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren aan mechanisch/fysische scheidingsbewerkingen. 427.08 De kandidaat kan de belangrijkste technologische aspecten van stoomproductie beschrijven. 427.09 De kandidaat kan de belangrijkste technologische aspecten van warmtekrachtkoppeling beschrijven. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-53 -
nummer eindterm /P Taco PROCEEHEERING 427.10 De kandidaat kan de werking en de structuur van logische schakelingen en programmeerbare besturingen verklaren. 427.11 De kandidaat kan verklaren hoe logische schakelingen en programmeerbare besturingen op verstoringen reageren. 427.12 De kandidaat kan de PLC in een computernetwerk gebruiken. 427.13 De kandidaat kan eenvoudige programmeerbare besturingen instellen. /P /pm TEKENEN 427.14 De kandidaat kan met behulp van CAD-systemen technische tekeningen en schema's maken. INTEGRATIE 427.15 De kandidaat kan mechanisch/fysische processen beschrijven, er procestechnische en werktuigbouwkundige berekeningen aan uitvoeren, de samenhang tussen procescontrole en procesbesturing analyseren, de procestechnische en werktuigbouwkundige gevolgen van wijzigingen van procescondities verklaren en de procesvoering optimaliseren rekening houdend met veiligheids- en milieu-eisen. Pc/pm - - - - - - 54 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
COMMERCIËLE TECHNIEK 439 Commerciële Techniek (439) Deelkwalificatie Commerciële Techniek III (439) omvat kennis, inzicht, houdingen en vaardigheden gericht op communicatie, bedrijfskunde, omgaan met gegevens, functioneren als individu in de samenleving en als werknemer in een arbeidsorganisatie. nummer eindterm /P Taco EDRIJFECONOMIE 439.1 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, bedrijfseconomische begrippen en principes hanteren en toepassen. 439.2 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, kostencalculaties uitvoeren. 439.3 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, logistieke planningen opstellen en berekeningen uitvoeren. COMMERCIËLE ECONOMIE 439.4 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, commercieel-economische begrippen en principes hanteren en toepassen. 439.5 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, met betrekking tot de (internationale) goederenhandel, zowel inkoop als verkoop, calculaties maken en interpreteren, en facturen samenstellen. 439.6 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, met betrekking tot beleidsbepalende factoren (product-, prijs-, promotie-, plaatsen distributiebeleid) calculaties uitvoeren en interpreteren. 439.7 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, met betrekking tot marktonderzoek, berekeningen uitvoeren en interpreteren. 439.8 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, juridische begrippen en principes hanteren en toepassen. 439.9 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, bedrijfsadministratieve begrippen en principes hanteren en toepassen. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-55 -
nummer eindterm /P Taco COMMUNICATIEVE VAARDIGHEDEN 439.10 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, zowel mondeling als schriftelijk in het Nederlands en Engels communiceren. 439.11 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, zowel mondeling als schriftelijk op eenvoudige wijze in het Duits communiceren.* 439.12 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, in het Nederlands en Engels gestelde teksten lezen en interpreteren. 439.13 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, eenvoudige in het Duits gestelde teksten lezen en interpreteren.* PRACTICUM 439.14 De leerling kan in relatie tot technisch-commerciële werkzaamheden, gebruikmaken van verschillende communicatiemiddelen en softwarepakketten. 439.15 De leerling kan een technisch-commercieel project in samenwerking met anderen opzetten, uitvoeren, afronden en presenteren. - - - - - * Deze eindtermen zijn facultatief. - 56 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
PRAKTIJK MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCE/MILIEUTECHNIEK 437 Praktijk Middenkaderfunctionaris Proces / Milieutechniek (437) Deelkwalificatie Praktijk Middenkaderfunctionaris Proces/Milieutechniek (437) omvat kennis, vaardigheden en houdingen die betrekking hebben op een reële bedrijfssituatie. De eindtermen dienen te worden behaald in een voor de gekozen afstudeerrichting relevante organisatie. Alle kandidaten dienen set 1 te behalen en één van de sets 2 t/m 4. nummer eindterm /P Taco ET 1 ALGEMEEN 437.1 De kandidaat kan veilig en milieubewust functioneren. P /pm 437.2 De kandidaat kan verantwoordelijkheid dragen in de praktijksituatie in organisatorisch en maatschappelijk verband. 437.3 De kandidaat kan sociale en communicatieve vaardigheden toepassen om binnen de praktijksituatie een goede sfeer te handhaven en bevorderen. P P /i ET 2 PROCETECHNIEK 437.4 De kandidaat kan de opgedane kennis en vaardigheden uit deelkwalificatie 426 of 427 toepassen in praktijksituaties. P Pc/pm ET 3 MILIEUTECHNIEK 437.5 De kandidaat kan de opgedane kennis en vaardigheden uit deelkwalificatie 428 toepassen in praktijksituaties. ET 4 COMMERCIËLE TECHNIEK 437.6 De kandidaat kan de opgedane kennis en vaardigheden uit deelkwalificatie 429 toepassen in praktijksituaties. P P Pc/pm Pc/pm - - - - - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-57 -
- 58 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
KUNTTOFTECHNOLOGIE 490 Kunststoftechnologie (490) Nummer Eindterm Taco KUNTTOFKENNI 490.01 De kandidaat kan de belangrijkste begrippen uit de polymeerkunde beschrijven. 490.02 De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van polymeren, gekoppeld aan structuurkenmerken beschrijven. 490.03 De kandidaat kan de belangrijkste mechanische, fysische, chemische, elektrische en optische eigenschappen van kunststoffen beschrijven, inclusief de meest voorkomende testmethoden. 490.04 De kandidaat kan de factoren noemen die degeneratie van kunststoffen veroorzaken. 490.05 De kandidaat kan de belangrijkste vul- en toeslagstoffen en de invloed die deze op de eigenschappen en de verwerkingswijze van kunststoffen hebben, noemen. F F VERWERKINGTECHNIEKEN EN RECYCLING 490.06 De kandidaat kan de belangrijkste kunststofverwerkingstechnieken voor de diverse typen kunststoffen noemen. 490.07 De kandidaat kan de belangrijkste aspecten die te maken hebben met kunststofrecycling beschrijven. F EXTRUDEREN, MENGEN, PUITGIETEN 490.08 De kandidaat kan de opbouw en werking van een extruder beschrijven. 490.09 De kandidaat kan de belangrijkste proceskenmerken van extrusie beschrijven. 490.10 De kandidaat kan de belangrijkste extrusie-methoden beschrijven. 490.11 De kandidaat kan de belangrijkste begrippen behorende bij mengen van kunststoffen verklaren. 490.12 De kandidaat kan de opbouw en werking van een spuitgietmachine beschrijven. 490.13 De kandidaat kan de belangrijkste proceskenmerken van spuitgieten beschrijven. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-59 -
Nummer Eindterm Taco 490.14 De kandidaat kan de opbouw van een matrijs en de verschillende soorten matrijzen noemen. F CONTRUEREN MET KUNTTOFFEN 490.15 De kandidaat kan het ontwerpproces van een kunststof product beschrijven. 490.16 De kandidaat kan basisprincipes uit de mechanica, gekoppeld aan constructiemonogrammen, op te ontwerpen kunststof producten toepassen. 490.17 De kandidaat kan de belangrijkste vormgevingsdetails van te ontwerpen kunststof producten noemen. F EHEERYTEMEN 490.18 De kandidaat kan eenvoudige problemen in de kunststofverwerking met behulp van statistische technieken oplossen. Ppm/c 490.19 De kandidaat kan een eenvoudig kwaliteitszorgsysteem beschrijven. 490.20 De kandidaat kan de belangrijkste aspecten van veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu in de kunststofverwerking toepassen. Ppm/c PRAKTIJK 490.21 De kandidaat kan de in 490.1 t/m.20 opgedane kennis en vaardigheden toepassen in een reële praktijksituatie. 490.22 De kandidaat kan verantwoordelijkheid dragen in de praktijksituatie in organisatorisch en maatschappelijk verband. Ppm/c 490.23 De kandidaat kan schriftelijk en mondeling rapporteren over zijn werkzaamheden. Pc 490.24 De kandidaat kan veilig en milieubewust functioneren. /pm - 60 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
COMPOIETTECHNOLOGIE 491 Composiettechnologie (491) Nummer Eindterm Taco KUNTTOFKENNI 491.01 De kandidaat kan de belangrijkste begrippen uit de polymeerkunde beschrijven. 491.02 De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van polymeren, gekoppeld aan structuurkenmerken beschrijven. 491.03 De kandidaat kan de belangrijkste mechanische, fysische, chemische, elektrische en optische eigenschappen van kunststoffen beschrijven, inclusief de meest voorkomende testmethoden. 491.04 De kandidaat kan de factoren noemen die degeneratie van kunststoffen veroorzaken. 491.05 De kandidaat kan de belangrijkste thermoharders/harsen en hun praktische toepassingen noemen. 491.06 De kandidaat kan de belangrijkste mechanische, fysische en chemische eigenschappen van thermoharders/harsen beschrijven. 491.07 De kandidaat kan de principes van de verwerking van thermohardende halffabrikaten beschrijven. 491.08 De kandidaat kan de belangrijkste thermoplastische matrixmaterialen voor composieten en hun praktische toepassingen noemen. 491.09 De kandidaat kan de belangrijkste mechanische, fysische en chemische eigenschappen van thermoplastische matrixmaterialen beschrijven. 491.10 De kandidaat kan de principes van de verwerking van thermoplastische matrixmaterialen beschrijven. F F F 491.11 De kandidaat kan de verschillende typen vezels noemen. F 491.12 De kandidaat kan de belangrijkste mechanische, fysische en chemische eigenschappen van de verschillende typen vezels beschrijven. 491.13 De kandidaat kan de fabricage-methoden van vezels beschrijven. 491.14 De kandidaat kan de verschillende typen textiele verwerkingstechnieken (inclusief voorbehandeling) van vezels beschrijven. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-61 -
491.15 De kandidaat kan de verschillende kernmaterialen beschrijven. 491.16 De kandidaat kan de fabricagetechnieken van de verschillende kernmaterialen beschrijven. 491.17 De kandidaat kan de belangrijkste vul- en toeslagstoffen en de invloed die deze hebben op de verwerking, de uitharding en de mechanische eigenschappen, noemen. F VERWERKINGTECHNIEKEN 491.18 De kandidaat kan de verschillende verwerkingsmethoden van thermoplastische en thermohardende composiet-halffabrikaten beschrijven. 491.19 De kandidaat kan de toepassing van een bepaalde verwerkingsmethode beschrijven in relatie tot product en productie. 491.20 De kandidaat kan de principes van mallenbouw en mallenonderhoud beschrijven. 491.21 De kandidaat kan de belangrijkste bewerkingstechnieken van composietmaterialen beschrijven. COMPOIETEIGENCHAPPEN EN -TETMETHODEN 491.22 De kandidaat kan de belangrijkste mechanische, fysische en chemische eigenschappen, inclusief de meest voorkomende testmethoden van composieten beschrijven. ONTWERP, VORMGEVING EN CONTRUCTIE 491.23 De kandidaat kan beschrijven welke constructieve overwegingen van belang zijn bij het vormgeven van een composietmateriaal, in relatie tot de keuze van de productietechniek. 491.24 De kandidaat kan noemen op welke manieren composietmaterialen verstijfd kunnen worden. 491.25 De kandidaat kan noemen hoe verschillende composietmaterialen met elkaar verbonden kunnen worden. F F EHEERYTEMEN 491.26 De kandidaat kan eenvoudige problemen in de composietmateriaal productie, met behulp van statistische technieken oplossen. Ppm/c 491.27 De kandidaat kan een eenvoudig kwaliteitszorgsysteem beschrijven. 491.28 De kandidaat kan de belangrijkste aspecten van veiligheid, gezondheid, welzijn en milieu in de composietmateriaal productie toepassen. Ppm/c - 62 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
POLYMEERTECHNOLOGIE 492 PRAKTIJK 491.29 De kandidaat kan de in 491.1 t/m 28 opgedane kennis en vaardigheden toepassen in een reële praktijksituatie. 491.30 De kandidaat kan verantwoordelijkheid dragen in de praktijksituatie in organisatorisch en maatschappelijk verband. Ppm/c 491.31 De kandidaat kan schriftelijk en mondeling rapporteren over zijn werkzaamheden. Pc 491.32 De kandidaat kan veilig en milieubewust functioneren. /pm EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-63 -
- 64 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002
POLYMEERTECHNOLOGIE 492 Polymeertechnologie (492) Nummer Eindterm Taco YNTHEE VAN POLYMEREN 492.01 De kandidaat kan de verschillende polymerisatiereacties en reactiemechanismen beschrijven. PROCETECHNIEK VAN DE POLYMEEREREIDING 492.02 De kandidaat kan de verschillende procesvoeringen van polymerisatieprocessen, inclusief de relevante procesparameters beschrijven. 492.03 De kandidaat kan de kenmerken van de meest gebruikte reactoren voor polymerisatieprocessen noemen. F 492.04 De kandidaat kan de bereiding van monomeren via kraakprocessen beschrijven. 492.05 De kandidaat kan de verschillende typen mengsystemen bij polymerisatieprocessen beschrijven. 492.06 De kandidaat kan de opwerkingstechnieken van de verschillende typen polymeren uit de reactor tot granulaat beschrijven. 492.07 De kandidaat kan enkele polymerisatieprocessen beschrijven. CHEMICHE EN FYICHE ANALYETECHNIEKEN 492.08 De kandidaat kan de opbouw en werking van de gaschromatograaf, inclusief de diverse injectie- en detectie-technieken beschrijven. 492.09 De kandidaat kan een scheiding beoordelen onder andere met behulp van begrippen als stationaire/mobiele fase en schotelgetal. 492.10 De kandidaat kan berekeningen uitvoeren aan gelfiltratie en aan HPLC. 492.11 De kandidaat kan de principes van de spectrofotometrische technieken UV/VI, XFR en (FT)IR beschrijven. 492.12 De kandidaat kan de principes van de spectrofotometrische technieken AA/AE, ICP en NIR noemen. F 492.13 De kandidaat kan de belangrijkste begrippen uit de spectrofotometrie beschrijven. EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002-65 -
Nummer Eindterm Taco 492.14 De kandidaat kan met ijklijnen berekeningen uitvoeren aan spectrofotometrisch bepaalde componenten. 492.15 De kandidaat kan de belangrijkste technieken van monstername en monsterconditionering, -handling en -voorbewerking beschrijven. 492.16 De kandidaat kan de principes van in-, on-, en offline bemonstering en analyse beschrijven. TRUCTUREN, EIGENCHAPPEN EN KARAKTERIERING 492.17 De kandidaat kan de belangrijkste eigenschappen van polymeren, gekoppeld aan structuurkenmerken beschrijven. 492.18 De kandidaat kan de belangrijkste mechanische, fysische, chemische, elektrische en optische eigenschappen van thermoplastische polymeren beschrijven, inclusief de meest voorkomende testmethoden. 492.19 De kandidaat kan methoden om het brandgedrag van polymeren te bepalen en om molecuulmassa s van polymeren te meten beschrijven. F VERWERKING EN TOEPAING 492.20 De kandidaat kan de verschillende compounderingstechnieken van thermoplasten noemen. F 492.21 De kandidaat kan de verschillende vormgevingstechnieken van thermoplasten, inclusief principes van toegepaste apparatuur en de belangrijkste aspecten van de procesvoering (o.a. procesparameters) beschrijven. 492.22 De kandidaat kan de belangrijkste parameters in vormgevingsprocessen interpreteren. 492.23 De kandidaat kan de principes van meetmethoden aan gereed product beschrijven en relateren aan de polymeereigenschappen, de vormgevingstechniek en de gehanteerde procesomstandigheden. PRAKTIJK 492.24 De kandidaat kan de in 492.1 t/m 492.23 opgedane kennis en vaardigheden toepassen in een reële praktijksituatie. 492.25 De kandidaat kan verantwoordelijkheid dragen in de praktijksituatie in organisatorisch en maatschappelijk verband. Ppm/c 492.26 De kandidaat kan schriftelijk en mondeling rapporteren over zijn werkzaamheden. Pc 492.27 De kandidaat kan veilig en milieubewust functioneren. /pm - 66 - EINDTERMENDOCUMENT MIDDENKADERFUNCTIONARI PROCETECHNIEK / UITGAVE JULI 2002