Zakboekenpolitie.com

Transcriptie

1 Zakboekenpolitie.com Proces-verbaal en Bewijsrecht Gebaseerd op het zakboek Proces-verbaal en Bewijsrecht

2 Inhoud presentatie 1. Algemene eisen pv / doel pv / verbaliseringsplicht 2. Toezicht en opsporing 3. Vormgeving/inhoudseisen 4. Het bewijs 5. Voorvragen/hoofdvragen 6. Eigen waarneming rechter 7. Verklaring verdachte 8. Verklaring getuige (incl. bedreigde/afgeschermde) 9. Verklaring deskundige 10. Schriftelijke bescheiden (incl. pv) 11. Bewijsminima 12. Ad-info-voeging 13. Beslag in pv 14. Pv doorzoeking/onrechtmatig verkregen bewijs 15. BOB-aanvragen 16. Processtukken 17. Notificatie/bewaring/vernietiging/gebruik voor ander doel 18. Restant tips/checklisten 19. Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten

3 Stelling Het doel van een pv is het bijdragen aan het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde strafbare feit heeft begaan

4 Doel pv 1. Waarheidsvinding is ruimer dan bewijs dat verdachte feit heeft gepleegd 2. Toezicht op de opsporing

5 Algemene eisen pv Kort, overzichtelijk én compleet!! In ieder geval géén proces-verhaal

6 Stelling Het niet-opmaken van een pv kan leiden tot niet-ontvankelijkheid van het OM

7 Niet opmaken pv Het niet opmaken van een pv kan leiden tot niet ontvankelijkheid van het OM

8 Verbaliseringsplicht (art. 152 Sv) Opsporingsambtenaren (inclusief de buitengewone) moeten ten spoedigste pv opmaken van het door hen opgespoorde strafbare feit of van hetgeen door hen tot opsporing is verricht of bevonden

9 Niet opmaken pv Uitsluitend als hetgeen is verricht of bevonden niet van belang kan zijn voor enige door de rechter in het eindonderzoek te nemen beslissing Bij niet opmaken: wél een zodanige verslaglegging van de desbetreffende verrichtingen en bevindingen, dat doeltreffend kan worden gereageerd op een verzoek van de rechter tot nadere verantwoording

10 Niet opmaken pv Belangen van derden en/of van het opsporingsonderzoek vormen op zichzelf onvoldoende grond om het opmaken van een pv achterwege te laten Aan die belangen kan immers door de wijze waarop de desbetreffende verrichtingen en bevindingen in dat pv worden gerelateerd voldoende worden tegemoet gekomen

11 Niet ten spoedigste opmaken pv Art. 152 dwingt niet tot onmiddellijke verbalisering van iedere ambtshandeling en bevinding Art. 152 vergt slechts dat dit gebeurt zo spoedig als het onderzoek dit redelijkerwijze toelaat Er staat geen sanctie op het niet ten spoedigste opmaken van een pv Pv verliest ook niet de status van bewijsmiddel

12 Niet ten spoedigste opmaken pv PV kan minder geloofwaardig / betrouwbaar worden Het beroep dat de verbalisant op zijn geheugen moet doen, is immers sterker naarmate de gebeurtenissen, die hij beschrijft, verder achter hem liggen

13 Niet ten spoedigste opmaken pv Om dit te voorkomen zou de opsporingsambtenaar aantekeningen kunnen maken van wat hij heeft waargenomen en ondervonden zodat hij daar later bij het maken van een pv een beroep op kan doen In het (veel) later opgemaakte pv zou dan vermeld kunnen worden dat de verbalisant ten tijde van diens waarnemingen en/of ondervindingen daarvan aantekeningen heeft gemaakt en dat die aantekeningen zijn verwerkt in het pv (al dan niet onder bijvoeging v/d aantekeningen bij het pv)

14 Niet ten spoedigste opmaken pv Als pv niet ten spoedigste is opgemaakt dan staat het al dan niet tot het bewijs bezigen van een dergelijk pv ter beoordeling van de rechter (geloofwaardigheid / betrouwbaarheid kan daardoor bijv. minder ingeschat worden) In uitzonderlijke gevallen: ernstige schending van beginselen van behoorlijke procesorde met als gevolg: - niet ontvankelijkheid van het OM of - wel wettig bewijs maar niet overtuigend Zie bijv. HR , LJN AY

16 Toezicht en opsporing Als een toezichthouder tijdens diens toezichthoudende taak stuit op een strafbaar feit en vervolgens de hem ook toebedeelde pet van (buitengewoon) opsporingsambtenaar opzet, dan geldt voor die toezichthouder vanaf dat moment ook de verbaliseringsplicht: toezichthouder treedt nu immers op als (buitengewoon) opsporingsambtenaar (art. 152)

17 Toezicht en opsporing: de boa In het aldus door de boa op te maken pv dient verwerkt te worden: 1. De aanstelling als toezichthouder (zie 4.4) 2. De aanstelling als boa (binnen bepaald domein, onder vermelding standplaats en nr akte van beëdiging, zie 3.4 en 6.4) 3. Op welke wetgeving de toezichthoudende taak van de toezichthouder is gebaseerd (zie 4.4) 4. De bevoegdheid van toezicht die heeft geleid tot een redelijk vermoeden van een gepleegd strafbaar feit (onder vermelding van dat strafbare feit en datum en tijdstip toepassing bevoegdheid)

18 Toezicht en opsporing: de boa 5. Dat de toezichthouder ter zake het vermoedelijk geconstateerde feit ook buitengewone opsporingsbevoegdheid bezit (aanstelling binnen een bepaald domein geeft opsporingsbevoegdheid ter zake de strafbare feiten die bij dat domein horen: zie uitgebreid 3.4) 6. Welke opsporingsbevoegdheid vervolgens is toegepast en waartoe dat heeft geleid (onder vermelding datum en tijdstip toepassing)

19 Toezicht en opsporing: de algemeen opsp. ambt. Ook aan de algemeen opsp. ambt. kunnen onder omstandigheden toezichthoudende bevoegdheden toekomen In het aldus door de opsp. ambt. op te maken pv dient verwerkt te worden: 1. Dat de verbalisant algemeen opsporingsambtenaar is (zie 3.4) 2. Op welke wet(ten) de toezichthoudende taak van de algemeen opsporingsambtenaar is gebaseerd (zie 4.4) 3. De bevoegdheid van toezicht die heeft geleid tot een redelijk vermoeden van een gepleegd strafbaar feit (onder vermelding van dat strafbare feit en datum en tijdstip toepassing bevoegdheid) 4. Welke opsporingsbevoegdheid vervolgens is toegepast en waartoe dat heeft geleid (onder vermelding datum en tijdstip toepassing bevoegdheid)

21 PV: eisen aan vormgeving Het pv bevat doorgaans een weergave van opsporing (en toezicht) en (aldus) ook bewijs Daarom zal het pv zeer kritisch bestudeerd worden door de rechter, OvJ, raadsman én de verdachte Zeker in het huidige tijdsgewricht

22 PV: eisen aan vormgeving Een OvJ zal na ontvangst van een meer omvangrijk pv altijd kijken of de vormgeving van dat pv voldoet aan de volgende eisen: 1. handzame en inzichtelijke inhoudsopgave 2. doorlopende nummering 3. samenvatting (ook wel 'loop-pv', 'stam-pv', 'journaal-pv' of nulpv genoemd) met daarin opgenomen: a. een overzicht van de toegepaste dwangmiddelen en b. een bewijsoverzicht

23 Stelling Bij een gewaarmerkt kopie van een pv moet het waarmerk afkomstig zijn van degene die het pv heeft opgemaakt

24 PV: afschriften Een gewaarmerkt kopie van een pv heeft in beginsel dezelfde bewijskracht als het origineel zelf Het waarmerk moet afkomstig zijn van degene die het kopie vervaardigde (en dat hoeft dus niet de verbalisant te zijn)

25 Stelling Als waarmerk volstaat de tekst 'kopie conform het origineel'

26 PV: afschriften Uiteraard dient het waarmerk niet alleen te bestaan uit de tekst 'kopie conform het origineel' maar dient ook de naam en functie te vermelden van degene die het waarmerk heeft geplaatst Een ongewaarmerkt afschrift heeft géén unieke bewijskracht (art. 344 lid 2) maar kan wel als 'ander' geschrift gebruikt worden art. 344 lid 2: het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft gepleegd, kan door de rechter worden aangenomen op het pv van een opsporingsambtenaar

27 PV: inhoudseisen Daarbij moet dus gekeken worden naar de doelstelling van de verbaliseringsplicht: 1. Waarheidsvinding 2. Toezicht op de opsporing

28 PV: inhoudseisen 1. omschrijving/identiteit verbalisant 2. persoonlijk opgemaakt (art. 153) 3. gedagtekend (art. 153) 4. ondertekend (art. 153) 5. opgemaakt op ambtseed of belofte (art. 153) 6. redenen van wetenschap (art. 153) 7. bij een verdachte: feiten en/of omstandigheden die tot verdenking hebben geleid 8. de bestanddelen van vermoedelijk gepleegde strafbare feit 9. relevante onderzoeksbevindingen 10. relevante ambtshandelingen

29 PV: inhoudseisen Besluit processtukken in strafzaken LET OP: inwerkingtreding Besluit is uitgesteld om de politie meer tijd te geven om ICT-maatregelen te treffen die nodig zijn voor de uitvoering van bepaalde onderdelen van het Besluit Zodra datum inwerkingtreding bekend is zal deze vermeld worden op Wel summiere bespreking volgende dia s

30 PV: inhoudseisen Besluit processtukken in strafzaken Geeft regels over de samenstelling van en de omgang met het procesdossier tijdens het opsporingsonderzoek en bevat voorschriften inzake de kennisneming van (proces)stukken en de verstrekking van afschriften van de processtukken

31 PV: inhoudseisen Art. 3 Besluit processtukken 1. Indien het procesdossier een strafzaak betreft van een misdrijf dat met zes jaar gevangenisstraf of meer is bedreigd, draagt het OM ervoor zorg dat uiterlijk op het tijdstip waarop de dagvaarding ter terechtzitting in eerste aanleg is betekend, een pv houdende een chronologisch verslag betreffende verrichte opsporingshandelingen in die strafzaak aan de processtukken wordt toegevoegd. 2. Het pv, bedoeld in het eerste lid, vermeldt voorts met betrekking tot welke opsporingshandelingen een pv dan wel verslaglegging in andere vorm aan het procesdossier is toegevoegd. 3. Het pv, bedoeld in het eerste lid, wordt aangevuld zodra na voeging nog opsporingshandelingen worden verricht. Dit aanvullende pv wordt eveneens zo spoedig mogelijk gevoegd

32 PV: inhoudseisen Besluit processtukken in strafzaken, nota van toelichting art. 3 Het gaat niet om een gedetailleerd verslag, maar om een kort overzicht waarin aan de hand van relevante data wordt aangegeven welke opsporingshandelingen in de strafzaak zijn verricht Daarbij gaat het niet om allerlei details, zoals het rondrijden, het inventariseren van cameraposities om te zien of enig voor het opsporingsonderzoek relevant materiaal beschikbaar kan zijn of het aanspreken van mogelijke getuigen bij een buurtonderzoek. Van belang is dat kort melding wordt gemaakt van de opsporingsactiviteiten die redelijkerwijs van betekenis kunnen zijn voor (de beoordeling van het verloop van) het onderzoek in de zaak. Op die manier kan worden nagelopen welke stappen en beslissingen gedurende het opsporingsonderzoek zijn genomen

33 PV: inhoudseisen Art. 3 Besluit processtukken: nota van toelichting De verplichting is beperkt tot de procesdossiers die de meer ernstige en vaak ook complexere strafzaken betreffen Het verdient aanbeveling om ook in andere complexe gevallen, bij feiten waarop minder dan zes jaar gevangenisstraf is gesteld (zoals oplichting of witwassen), een chronologisch verslag aan het dossier toe te voegen. De beslissing daartoe wordt aan het OM overgelaten

35 Het bewijs Art. 338 Het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, kan door de rechter slechts worden aangenomen, indien hij daarvan 1. uit het onderzoek op de terechtzitting (= onmiddellijkheidsbeginsel) 2. door de inhoud van wettige bewijsmiddelen 3. de overtuiging heeft bekomen.

36 Onmiddellijkheidsbeginsel (1/2) Het onmiddellijkheidsbeginsel strekt ertoe te bevorderen dat alleen informatie die ter terechtzitting (in aanwezigheid van de verdediging, het OM en de beslissende rechter(s) en eventueel het publiek) in de meest authentieke vorm en bij voorkeur als onderdeel van mondelinge ondervraging en mondeling debat, ten laste van de verdachte als bewijsmateriaal wordt gebezigd Ingevolge dit beginsel moeten getuigenverklaringen dus op de zitting afgelegd worden en voldoet een verklaring van een getuige opgenomen in een pv van de politie daar niet aan

37 Onmiddellijkheidsbeginsel (2/2) Echter, door de toelating door de rechter van het testimonium de auditu (de verklaring van horen zeggen) is er op dat onmiddellijkheidsbeginsel een forse inbreuk gemaakt (zie hierna onder getuigen en zakboek )

38 Alternatieve scenario s (1/2) Als de verdediging een alternatief scenario aanvoert dat niet met een bewezenverklaring zou stroken, moet de rechter het scenario weerleggen om tot een bewezenverklaring te kunnen komen Over het algemeen moet het scenario op basis van de bewijsmiddelen worden verworpen, maar daarvoor zullen er dus wel bewijsmiddelen moeten zijn waaruit blijkt dat het scenario van de verdachte niet klopt

39 Alternatieve scenario s (2/2) Onder omstandigheden zal de rechter ter weerlegging kunnen oordelen dat de door de verdachte gestelde alternatieve toedracht niet aannemelijk is geworden dan wel dat de lezing van de verdachte als ongeloofwaardig terzijde moet worden gesteld Als de verdediging een alternatief scenario oppert is het dus van belang om hier onderzoek naar te doen!! Daarmee kan het scenario worden bevestigd of ontkracht. (zie zakboek 9.2)

41 Onderzoek ter terechtzitting: de voorvragen (art. 340) Art. 348 verplicht de rechter op de grondslag van de tenlastelegging (gemaakt door of namens de OvJ) én naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting te beslissen over 1. de geldigheid van de dagvaarding (goed betekend?) 2. zijn bevoegdheid tot kennisneming van het ten laste gelegde feit (absolute en relatieve competentie) 3. de ontvankelijkheid van de OvJ (klacht, verjaring, onrechtmatig bewijs) en 4. of er redenen zijn voor schorsing van de vervolging

42 Onderzoek ter terechtzitting: de hoofdvragen (art. 350) De rechtbank dient te beraadslagen A. op de grondslag van de tenlastelegging en B. naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting over de vragen: 1. of bewezen is dat het feit (zoals weergegeven op de tenlastelegging) door de verdachte is begaan 2. en, zo ja, welk strafbaar feit het bewezen verklaarde volgens de wet oplevert

43 Onderzoek ter terechtzitting: de hoofdvragen (art. 350) Indien wordt aangenomen dat het ten laste gelegde feit bewezen en strafbaar is (en dat zal bij het overgrote deel van de zaken het geval zijn), dan beraadslaagt de rechtbank vervolgens over: 3. de strafbaarheid van de verdachte en 4. over de oplegging van straf of maatregel, bij de wet bepaald

44 Stelling De bewijsmiddelen die de rechter mag gebruiken zijn door de wetgever limitatief (allesomvattend) opgesomd

45 Stelling Feiten of omstandigheden van algemene bekendheid behoeven geen bewijs

46 Bewijs Art Als wettige bewijsmiddelen worden alleen erkend: a. eigen waarneming van de rechter b. verklaringen van de verdachte c. verklaringen van een getuige d. verklaringen van een deskundige e. schriftelijke bescheiden 2. Feiten of omstandigheden van algemene bekendheid behoeven geen bewijs

47 Bewijs De opsomming van de bewijsmiddelen in art. 339 is allesomvattend Andere dan deze vijf genoemde bewijsmiddelen zijn dan ook niet toegelaten

49 Eigen waarneming rechter Art. 340 Onder eigen waarneming van de rechter wordt verstaan die welke bij het onderzoek op de terechtzitting door hem persoonlijk is geschied

50 Eigen waarneming rechter Zo kan de rechter op de terechtzitting waarnemen: Foto s en film, bijv. van een reconstructie, mishandeling/diefstal (cameratoezicht), verhoor van slachtoffer of verdachte, enz. In beslag genomen voorwerpen, ook wel stukken van overtuiging genoemd (bijv. wapens, vervalste geschriften)

51 Eigen waarneming rechter En ook het gedrag van de verdachte en getuigen (hun houding en de wijze waarop zij verklaringen afleggen) of de confrontatie van een verdachte met een getuige of de confrontatie tussen twee getuigen Het zou toch zonde zijn als de rechter aan deze waarnemingen onvoldoende toekomt omdat het pv (en/of de OvJ) teveel van zijn aandacht opvraagt

53 Verklaring verdachte Art Onder verklaring van de verdachte wordt verstaan zijn bij het onderzoek op de terechtzitting gedane opgave van feiten of omstandigheden, hem uit eigen wetenschap bekend 2. Zodanige opgave, elders dan ter terechtzitting gedaan, kan tot het bewijs, dat de verdachte het ten laste gelegde feit begaan heeft, medewerken, indien daarvan uit enig wettig bewijsmiddel blijkt (MH: bijv. uit een pv van de RC of een opsporingsambtenaar) 3. Zijn opgaven kunnen alleen te zijnen aanzien gelden (MH: indien verklaring nodig als bewijs tegen medeverdachte: zaken gesplitst aanbrengen (en eventueel wel gelijktijdig behandelen) en/of horen als getuige) 4. Het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, kan door de rechter niet uitsluitend worden aangenomen op de opgaven van de verdachte

54 Voorschriften m.b.t. verhoor (art. 29 Sv) Art. 29 omvat: zwijgrecht verdachte cautieplicht verhorend ambtenaar/rechter het in vrijheid mogen verklaren door verdachte

55 Verhoor: vrijheid van verklaren Voorbeelden van verklaringen die niet in vrijheid zijn afgelegd, zijn die welke zijn verkregen door: een gift, belofte, misbruik van gezag (intimidatie), geweld, liegen, bedreigen, kleineren, ondermijnen van vertrouwen in raadsman, enz

56 Verhoor: vrijheid van verklaren Ook niet in vrijheid afgelegd lijkt te zijn: het verhoor van een verdachte die zich permanent op zwijgrecht beroept maar die toch nagenoeg elke dag van het huis van bewaring naar een politiebureau wordt overgebracht teneinde te pogen zijn stilzwijgen te doorbreken

57 Stelling Een tegenover de politie afgelegde maar ter terechtzitting weer ingetrokken verklaring van de verdachte mag door de rechter als bewijs worden gebruikt

58 Verhoor: intrekken verklaring Een tegenover de politie afgelegde maar ter terechtzitting weer ingetrokken verklaring mag door de rechter voor het bewijs worden gebruikt Met name als de bij de politie afgelegde verklaring zeer betrouwbaar lijkt (bijv. door gedetailleerde daderwetenschap) en het intrekken daarentegen niet Dat hier zeer behoedzaam mee moet worden omgegaan mag inmiddels als algemeen bekend worden verondersteld

59 Advocaat vóór en tijdens politieverhoor (1/4) HR (n.a.v. EHRM Salduz/Panovits): - Een aangehouden verdachte dient de gelegenheid geboden te worden om voorafgaand aan het verhoor een advocaat te raadplegen - De verdachte recht heeft géén recht op aanwezigheid van een advocaat bij het politieverhoor - De verdachte dient vóór de aanvang van het 1e verhoor gewezen te worden op zijn recht op raadpleging van een advocaat - Een aangehouden jeugdige (MH: is ruimer dan 'minderjarige') verdachte heeft tevens recht op bijstand door een raadsman of vertrouwenspersoon tijdens het politieverhoor (MH: denk ook aan kwetsbare/zwakbegaafde personen)

60 Advocaat vóór en tijdens politieverhoor (2/4) - Handelen i.s.m. voornoemde regels levert een vormverzuim als bedoeld in art. 359a Sv op (MH: zie 3.10) - Betreft een ernstig vormverzuim, moet leiden tot bewijsuitsluiting van verkregen verklaring verdachte - Dat geldt m.b.t. bewijsmateriaal dat is verkregen als een rechtstreeks (MH: uitsluitend) gevolg van een voor het bewijs onbruikbare verklaring als hiervoor bedoeld - Of van zo'n rechtstreeks gevolg kan worden gesproken, laat zich niet in algemene zin beantwoorden - Bewijsuitsluiting komt als regel ook alleen aan de orde in de zaak van de verdachte wiens (consultatie)rechten zijn geschonden en dus niet in de zaak van de medeverdachten

61 Advocaat vóór en tijdens politieverhoor (3/4) - Bewijsuitsluiting kan achterwege blijven bij een ondubbelzinnige afstandsverklaring van de verdachte of wanneer het verhoor wegens dwingende redenen niet op de komst van een advocaat hoefde te wachten - Bewijsuitsluiting is evenmin aan de orde t.a.v. verklaringen die de verdachte later na raadpleging van een advocaat heeft afgelegd nadat hij op zijn zwijgrecht is gewezen

62 Advocaat vóór en tijdens politieverhoor (4/4) - Handelen in strijd met consultatierecht kan leiden tot onrechtmatige ivs en onmiddellijke invrijheidstelling - Als een verdachte verhoord gaat worden over een ander feit dan waarvoor hij zijn advocaat had geconsulteerd, moet de verdachte opnieuw op diens consultatierecht gewezen worden. Bijv. niet bij de zoveelste inbraak/diefstal/vernieling in een hele rij, wel bijv. bij een verhoor en consultatie ter zake het voorhanden hebben van een vuurwapen en vervolgens een verhoor ter zake poging moord/doodslag of (ander voorbeeld) verhoor en consultatie ter zake een vals reisdocument en vervolgens verhoor ter zake harddrugs - Zie zo nodig uitgebreid het zakboek HulpOvJ

63 Verklaring van rechten (1/4) In (spoed)voorbereiding is wetgeving naar aanleiding van Europese regelgeving waarbij een nieuw art. 27c Sv voorgesteld wordt (deels bevestiging bestaande wetgeving/jurisprudentie/praktijk), luidende: 1. Aan de verdachte wordt bij zijn staandehouding of aanhouding medegedeeld ter zake van welk strafbaar feit hij als verdachte is aangemerkt. Buiten gevallen van staandehouding of aanhouding wordt de verdachte deze mededeling uiterlijk voorafgaand aan het eerste verhoor gedaan

64 Verklaring van rechten (2/4) 2. Aan de verdachte die niet is aangehouden, wordt voorafgaand aan zijn eerste verhoor, onverminderd art. 29, tweede lid, mededeling gedaan van het recht op rechtsbijstand, bedoeld in art. 28, eerste lid, en, indien van toepassing, het recht op vertolking en vertaling, bedoeld in art. 27, vierde lid

65 Verklaring van rechten (3/4) 3. Aan de aangehouden verdachte wordt onverwijld na zijn aanhouding en in ieder geval voorafgaand aan zijn eerste verhoor schriftelijk mededeling gedaan van: het recht om de in het eerste lid bedoelde informatie te ontvangen; de in het tweede lid bedoelde rechten; het bepaalde in art. 29, tweede lid (RvD: de cautie); het recht op kennisneming van de processtukken op de wijze bepaald in de artikelen 30 tot en met 34; de termijn waarbinnen de verdachte, voor zover hij niet in vrijheid is gesteld, krachtens dit wetboek voor de RC wordt geleid; de mogelijkheden om krachtens dit wetboek om opheffing of schorsing van de vh te verzoeken; de bij algemene maatregel van bestuur aangewezen rechten

66 Verklaring van rechten (4/4) 4. Aan een verdachte die de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst, wordt de mededeling van rechten in een voor hem begrijpelijke taal gedaan. 5. In het pv wordt melding gemaakt van de mededeling van rechten. Dus nog niet in werking getreden, maar wel al zoveel mogelijk handelen conform het voorstel en verantwoorden in pv

67 Stelling Liegen, zwijgen én/of onaannemelijk verklaren door een verdachte mag door de rechter ten nadele van de verdachte worden gebruikt

68 Verhoor liegen, zwijgen, onaannemelijk verklaren Liegen, zwijgen én/of onaannemelijk verklaren door een verdachte mag door de rechter WEL ten nadele van de verdachte worden gebruikt en kunnen van invloed zijn op het bewijs (wettig en overtuigend) de strafmaat en/of een gevoerd verweer

69 Stelling Het is toegestaan om als bewijs tegen een verdachte te gebruiken een kennelijk leugenachtige verklaring afgelegd door een ander dan die verdachte (bijv. door een medeverdachte of getuige)

70 Verhoor: leugenachtige verklaring verdachte Kan door rechter als bewijs gebruikt worden Het bewijs dat de verdachte leugenachtig heeft verklaard moet wel uit ander bewijsmateriaal komen dan een verklaring van de betreffende verdachte zelf en mag ook niet bestaan uit door de verdachte aan derden gedane mededelingen of uit een getapte mededeling van de verdachte aan een derde Het als bewijs gebruiken van een kennelijk leugenachtige verklaring van een ander dan verdachte (bijv. van een medeverdachte of getuige) is niet toegestaan

71 Verhoor: leugenachtige verklaring Als verdachte kennelijk leugenachtig verklaart: opnemen in pv in plaats van afwachten 'bekennende' verklaring

72 Verhoor: zwijgen Een beroep op het zwijgrecht mag zonder bijkomende omstandigheden niet als bewijs worden gebruikt De zwijgende verdachte ontneemt de rechter echter wel de gelegenheid aanwijzingen te verzamelen om zijn onschuld aannemelijk te maken Het zwijgrecht belet dan ook niet dat het zwijgen van de verdachte een rol kan spelen in het geval het zwijgen betrekking heeft op een situatie die duidelijk om opheldering vraagt

73 Verhoor: zwijgen Zo mag de rechter wél in zijn bewijsoverwegingen betrekken dat de verdachte voor een omstandigheid (bijv. bezit gestolen goederen) die op zichzelf of in samenhang met ander bewijs (bijv. een verklaring van aangever/getuige) voldoende bewijs oplevert voor het aan de verdachte ten laste gelegde feit, geen redelijke, die redengevendheid ontzenuwende, verklaring heeft gegeven

74 Verhoor: ambtshalve pv Als verdachte buiten een verhoorsituatie een opmerking maakt of een (korte) verklaring aflegt (bijv. tijdens transport of in een cel) dan kan daarvan een ambtshalve pv van bevindingen worden opgemaakt dat pv kan door de rechter als bewijs worden gebruikt

75 Verklaring in eigen woorden Ingevolge art. 29 dienen de verklaringen van de verdachte, bepaaldelijk die welke een bekentenis van schuld inhouden, in het pv van het verhoor zoveel mogelijk in zijn eigen woorden opgenomen te worden Een doorlopend punt van aandacht, ook voor wat betreft het opnemen van de verklaringen van getuigen

76 Verhoor: tolk Als de verdachte zichzelf niet in staat acht een verklaring af te leggen in het Nederlands dan dient een tolk (zo nodig via de tolkentelefoon) ingeschakeld te worden (ook al beheersen zowel verdachte als verbalisant beide een andere taal) Daarvan dient het pv uiteraard melding te maken Bij twijfel of verschil van mening of de verdachte de Nederlandse taal voldoende beheerst dient de hulpovj over de inschakeling van een tolk te beslissen De verhorend ambtenaar dient gemotiveerd in het pv van verhoor aan te geven of de verdachte naar zijn oordeel de Nederlandse taal voldoende beheerst Het niet inschakelen van een tolk kan leiden tot bewijsuitsluiting (van de zonder tolk afgelegde verklaring van de verdachte) en zelfs niet-ontvankelijkheid

77 Inhoud presentatie 1. Algemene eisen pv / doel pv / verbaliseringsplicht 2. Toezicht en opsporing 3. Vormgeving/inhoudseisen 4. Het bewijs 5. Voorvragen/hoofdvragen 6. Eigen waarneming rechter 7. Verklaring verdachte 8. Verklaring getuige (incl. bedreigde/afgeschermde) / onmiddellijkheidsbeginsel 9. Verklaring deskundige 10. Schriftelijke bescheiden (incl. pv) 11. Bewijsminima 12. Ad-info-voeging 13. Beslag in pv 14. Pv doorzoeking/onrechtmatig verkregen bewijs 15. BOB-aanvragen 16. Processtukken 17. Notificatie/bewaring/vernietiging/gebruik voor ander doel 18. Restant tips/checklisten 19. Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten

78 Stelling Het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, kan door de rechter worden aangenomen op uitsluitend de verklaring van één getuige

79 Verklaring getuige Art Onder verklaring van een getuige wordt verstaan zijn bij het onderzoek op de terechtzitting (cursief MH) gedane mededeling van feiten of omstandigheden, welke hij zelf waargenomen of ondervonden heeft (MH: zie hierna echter ook de verklaring van horen zeggen, bijv. in pv van een opsp. ambt.) 2. Het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, kan door de rechter niet uitsluitend worden aangenomen op de verklaring van één getuige

80 Verklaring getuige Bijzonderheden getuigenverklaring 1. De getuigenverklaring mag alleen maar als bewijs gebruikt worden voor zover het betreft feiten of omstandigheden die de getuige zelf heeft waargenomen of ondervonden 2. Ook de getuige zal dus naar zijn redenen van wetenschap gevraagd moeten worden

81 Onmiddellijkheidsbeginsel Ingevolge het hiervoor weergegeven art. 342 wordt onder verklaring van een getuige verstaan zijn bij het onderzoek op de terechtzitting gedane mededeling van feiten of omstandigheden ( ) Echter, door de toelating door de rechter van het testimonium de auditu (de verklaring van horen zeggen) is er op dit onmiddellijkheidsbeginsel een forse inbreuk gemaakt

82 Onmiddellijkheidsbeginsel Verklaring van horen zeggen bestaat uit een combinatie van een overbrengende en één of meer overgebrachte verklaringen Overbrengende verklaring kan bestaan uit een mondelinge verklaring van een getuige (wat hij bijv. een ander heeft horen zeggen en/of zien doen) Meest voorkomende voorbeeld van overbrengende verklaring is het pv van opsp. ambt. waarin opgenomen een door die opsp. ambt. opgenomen verklaring van een getuige of deskundige (de overgebrachte verklaring)

83 Onmiddellijkheidsbeginsel De aldus opgevoerde getuige of deskundige behoeft niet meer op de zitting gehoord te worden: de rechter kan volstaan met de verklaring van die getuige of deskundige zoals opgenomen in het ambtsedig pv van de opsporingsambtenaar Uiteraard dienen de in het pv opgenomen verklaringen van getuigen en deskundigen wel te voldoen aan de wettelijke vereisten zoals hiervoor besproken (feiten of omstandigheden die de getuige zelf heeft waargenomen of ondervonden!)

84 Onmiddellijkheidsbeginsel De laatste jaren is echter door de invloed van het Europese recht én een aantal grote strafzaken het horen van getuigen en deskundigen op de zitting fors toegenomen Er zal niet snel worden volstaan met de getuigenverklaring zoals opgenomen in een pv van een opsp. ambt. als de raadsman verzoekt de betreffende getuige op de zitting te horen. Dat kan alleen maar geweigerd worden als: (zie volgende dia) (art. 264 en 288 ivm 299)

85 Onmiddellijkheidsbeginsel 1. het onaannemelijk is dat de getuige (of deskundige) binnen een aanvaardbare termijn ter terechtzitting zal verschijnen (onder omstandigheden ook het geval waarin het onaannemelijk is dat een getuige binnen een aanvaardbare termijn ter terechtzitting een verklaring zal afleggen), of 2. de gezondheid of het welzijn van de getuige (of deskundige) door het afleggen van een verklaring ter terechtzitting in gevaar wordt gebracht, en het voorkomen van dit gevaar zwaarder weegt dan het belang om de getuige (of deskundige) ter terechtzitting te kunnen ondervragen, of 3. de verdachte niet in zijn verdediging wordt geschaad, of 4. er mogelijk sprake is van een bedreigde of afgeschermde getuige (art. 264 en 288 ivm 299) 85

86 Onmiddellijkheidsbeginsel Met name punt 3 is een moeilijk te nemen hobbel: hoe kan immers in redelijkheid gezegd worden dat een verdachte niet in zijn verdediging geschaad wordt als de betreffende getuige niet op zitting gehoord wordt? Daarvan zal niet snel sprake zijn en de getuige zal dus gewoon moeten worden opgeroepen om op de zitting een verklaring af te leggen (tenzij één van overige weigeringsgronden van toepassing is)

87 Onmiddellijkheidsbeginsel Als de verdediging niet in enig stadium van het geding de gelegenheid heeft gehad een persoon die een verklaring tegenover de politie heeft afgelegd te (doen) ondervragen, mogen elders afgelegde verklaringen slechts gebruikt worden als: 1. Er een goede reden was voor het niet verschijnen/niet beantwoorden (overleden, verschoningsrecht, horen schadelijk voor getuige). 2. Het bewijs niet uitsluitend/in doorslaggevende mate is gebaseerd op die verklaring. 3. Als het bewijs wel uitsluitend of in doorslaggevende mate wordt gebaseerd op die verklaringen moet aan de verdediging voldoende compensatie worden geboden. Zie uitgebreid het zakboek

88 Stelling Ook een kennelijk leugenachtige verklaring van een getuige mag als wettig bewijsmiddel tegen de verdachte worden gebruikt

89 Verklaring getuige Een verdachte kan niet veroordeeld worden op de verklaring van één getuige ('één getuige is géén getuige': art. 342,3) Daarvoor is aanvullend bewijs vereist, bijv. een verklaring van een andere getuige of van de verdachte zelf, of schriftelijke bescheiden Een kennelijk leugenachtige verklaring van een getuige mag niet als wettig bewijsmiddel tegen de verdachte worden gebruikt, dit in tegenstelling tot de leugenachtige verklaring van de verdachte zelf

90 Anonimiteit in strafproces 1. Volledig anoniem (startinfo, in beginsel niet als bewijs) Persoon via MMA Persoon via TCI 2. Gedeeltelijk anoniem Domicilie/verklaring onder nummer Beperkte anonieme getuige 3. Bedreigde getuige 4. Afgeschermde getuige Opsporingsdiensten kunnen geen anonimiteit toezeggen aan getuigen!!

91 Beperkt anonieme getuige De RC (art. 190 Sv) en rechtbank (art. 290 Sv) kunnen bepalen dat vragen naar identiteitsgegevens of bloed/- aanverwantschap met de verdachte achterwege worden gelaten, indien er gegrond vermoeden bestaat dat de getuige in verband met het afleggen van zijn verklaring overlast zal ondervinden of in de uitoefening van zijn beroep zal worden belemmerd

92 Bedreigde getuige Art. 226a lid 1 (in afdeling: bedreigde getuigen') De RC beveelt hetzij ambtshalve, hetzij op de vordering van de OvJ of op het verzoek van de verdachte of van de getuige, dat ter gelegenheid van het verhoor van die getuige diens identiteit verborgen wordt gehouden, indien: a. de getuige of een andere persoon, met het oog op de door de getuige af te leggen verklaring, zich zodanig bedreigd kan achten dat, naar redelijkerwijze moet worden aangenomen, voor het leven, de gezondheid of de veiligheid dan wel de ontwrichting van het gezinsleven of het sociaal-economisch bestaan van die getuige of die andere persoon moet worden gevreesd, en b. de getuige te kennen heeft gegeven wegens deze bedreiging geen verklaring te willen afleggen. In het andere geval wijst hij de vordering of het verzoek af

93 Afgeschermde getuige Art. 226m lid 1 (in afdeling: 'afgeschermde getuigen') De RC (te Rotterdam: zie 178a,3 Sv) beveelt hetzij ambtshalve, hetzij op de vordering van de OvJ of op het verzoek van de verdachte of van de getuige, dat een getuige als afgeschermde getuige wordt gehoord indien, naar redelijkerwijze moet worden aangenomen, het belang van de staatsveiligheid dat eist Deze regeling strekt ertoe de bruikbaarheid te verruimen door de in het ambtsbericht van de AIVD opgenomen informatie onderwerp te laten zijn van nader onderzoek door middel van verhoren van getuigen

94 Beletten ter kennis komen antwoorden Art. 187d: RC kan beletten dat antwoord op vragen betreffende een bepaald gegeven ter kennis komen van de OvJ, verdachte en diens raadsman indien getuige overlast zal ondervinden of in de uitoefening van zijn beroep ernstig zal worden belemmerd een zwaarwegend opsporingsbelang wordt geschaad of het belang van de staatsveiligheid wordt geschaad

95 Stelling Het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, kan door de rechter worden aangenomen uitsluitend op grond van een pv waarin verklaringen zijn opgenomen van getuigen wier identiteit niet blijkt

96 Bewijsgebruik verklaring anonieme getuige Art. 344a,1 Het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, kan door de rechter niet uitsluitend of in beslissende mate worden gegrond op schriftelijke bescheiden houdende verklaringen van personen wier identiteit niet blijkt

97 Bewijsgebruik verklaring bedreigde/afgeschermde getuige Art. 344a,2 Een pv van een verhoor bij de RC, - houdende de verklaring van een persoon die als bedreigde getuige is aangemerkt - dan wel de verklaring van een persoon die als afgeschermde getuige is aangemerkt, kan alleen meewerken tot het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, indien ten minste aan de volgende voorwaarden is voldaan (zie volgende dia):

98 Bewijsgebruik verklaring bedreigde/afgeschermde getuige Art. 344a,2 a. de getuige is een bedreigde getuige of een afgeschermde getuige en is als zodanig door de RC gehoord, en b. het ten laste gelegde feit, voor zover bewezen, betreft een misdrijf als omschreven in art. 67.1, en levert gezien zijn aard, het georganiseerd verband waarin het is begaan, of de samenhang met andere door de verdachte begane misdrijven, een ernstige inbreuk op de rechtsorde op

99 Bewijsgebruik verklaring anonieme versus bedreigde/afgeschermde getuige Art. 344a,3 Een schriftelijk bescheid houdende de verklaring van een persoon wiens identiteit niet blijkt, kan, buiten het geval omschreven in het tweede lid (MH: de door de RC gehoorde bedreigde/afgeschermde getuige) alleen meewerken tot het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, indien ten minste aan de volgende voorwaarden is voldaan: a. de bewezenverklaring vindt in belangrijke mate steun in andersoortig bewijsmateriaal, en b. door of namens de verdachte is niet op enig moment in het geding de wens te kennen gegeven om de in de aanhef bedoelde persoon te ondervragen of te doen ondervragen

100 Bewijsgebruik verklaring getuige met wie afspraak is gemaakt Art. 344a,4 Het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, kan door de rechter niet uitsluitend worden aangenomen op grond van verklaringen van getuigen met wie op grond van art. 226h, derde lid, of 226k een afspraak is gemaakt (strafkorting)

101 Stelling De opsporingsambtenaar die betrokken is bij het verhoor van een bedreigde en/of afgeschermde getuige heeft een beperkt verschoningsrecht

102 Beperkt verschoningsrecht In art. 219a en 219b is een beperkt verschoningsrecht toegekend aan de getuige (bijv. de opsporingsambtenaar) die betrokken is bij het verhoor van een afgeschermde of bedreigde getuige of een daaraan voorafgaand verhoor van die getuige Let op: verschoning bij afgeschermde getuige is verplicht!!

103 Stelling Opsporingsambtenaren mogen alleen in uitzonderlijke gevallen een anonieme getuigenverklaring afleggen

104 Politieambtenaar als anonieme getuige Opsporingsambtenaren worden gezien als professionals die niet zonder meer gelijk gesteld mogen worden met toevallige burgergetuigen of slachtoffers en mogen alleen in uitzonderlijke gevallen een anonieme getuigenverklaring afleggen. Dat de RC wél op de hoogte is van de identiteit doet daaraan niet af EHRM, NJ Zie tegenwoordig de regeling bedreigde getuige in 226a en 344a

105 Ingetrokken getuigenverklaring Als een pv inhoudende een belastende getuigenverklaring het enige bewijsmiddel is waaruit verdachte's betrokkenheid bij het ten laste gelegde feit rechtstreeks kan volgen en die getuige nadien door een rechter is gehoord en ten overstaan van die rechter die verklaring heeft ingetrokken, of een ontlastende nadere verklaring heeft afgelegd, dan wel heeft geweigerd te verklaren dan moet die getuige op zitting gehoord worden, opdat de rechter zich door eigen waarneming van de getuige een oordeel zal kunnen vormen omtrent de betrouwbaarheid van diens verklaringen dan wel omtrent de redenen van diens weigering aldaar een verklaring af te leggen HR , LJN BB2958 en HR , LJN AW6737 In hoger beroep ligt dit genuanceerder HR , ECLI:NL:HR:2014:

107 Verklaring deskundige Art. 343 Onder verklaring van een deskundige wordt verstaan zijn bij het onderzoek op de terechtzitting (cursief MH) afgelegde verklaring over wat zijn wetenschap en kennis hem leren omtrent datgene wat aan zijn oordeel onderworpen is, al dan niet naar aanleiding van een door hem in opdracht uitgebracht deskundigenverslag Een door een deskundige opgemaakt verslag is (naast de mondelinge verklaring van een deskundige) een zelfstandig wettig bewijsmiddel (schriftelijk bescheid) (zie voor verslag én verklaring art. 339 i.v.m. art. 344 lid 1 onder 4 Sv)

108 Verklaring deskundige Deskundigen kunnen bijv. iets verklaren (mondeling bij de rechter of in een deskundigenverslag) over aangetroffen sporenmateriaal, de vermoedelijke doodsoorzaak van het slachtoffer (na sectie) maar ook over de geestesvermogens van een verdachte of getuige Zie art. 51i Sv e.v. voor algemene bepalingen inzake: - benoeming van en opdracht aan deskundige (art. 51i Sv) - geheimhouding, verschoning en vergoeding (art. 51j Sv) - landelijk openbaar register van deskundigen (art. 51k Sv) - eisen aan verslag van deskundige (art. 51l Sv) - horen deskundige door rechter (art. 51m Sv)

109 Verklaring deskundige Zie voor benoemen deskundige door (hulp)ovj art. 150 Sv: 1. De OvJ kan in het belang van het onderzoek ambtshalve of op het verzoek van de verdachte een deskundige die als deskundige is geregistreerd in het register, bedoeld in art. 51k, benoemen. 2. De bevoegdheid, bedoeld in het eerste lid, komt ook toe aan de hulp-ovj voor zover het technisch onderzoek betreft, met uitzondering van de gevallen waarin de wet anders bepaalt. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld over de aard van het technisch onderzoek dat kan worden opgedragen

110 Verklaring deskundige Wetswijziging deskundige, inwerkingtreding Zie voor verdere procedureregels m.b.t. het benoemen van een deskundige door de (hulp)ovj (inclusief bijv. kennisgeving aan de verdachte en het recht op een tegenonderzoek) art. 150a Sv e.v. Zie voor benoeming deskundige de RC (voor het uitbrengen van een verslag en mogelijk verhoor naar aanleiding van een uitgebracht verslag) art. 176 Sv (wat weer verwijst naar art. 227 t/m 232 Sv) Zie voor verhoor en beëdiging van de deskundige door de RC art. 215 en 216 Sv Zie voor verklaringen van deskundige op terechtzitting art. 299 Sv Zie voor het onderscheid tussen technisch- en deskundigenonderzoek de Aanwijzing technisch opsporingsonderzoek/deskundigenonderzoek

112 Schriftelijke bescheiden Art. 344,1 Onder schriftelijke bescheiden worden verstaan: 1. beslissingen in de wettelijke vorm opgemaakt door colleges of personen met rechtspraak belast 2. pv's en andere geschriften, in de wettelijke vorm opgemaakt door colleges en personen, die daartoe bevoegd zijn, en behelzende hun mededeling van feiten of omstandigheden, door hen zelf waargenomen of ondervonden (MH: bijv. pv s van opsp. ambt., rechters, rechterlijke colleges (rechtbank), authentieke aktes (notaris/deurwaarder), enz.)

113 Schriftelijke bescheiden Art. 344,1 3. geschriften opgemaakt door openbare colleges of ambtenaren, betreffende onderwerpen behorende tot de onder hun beheer gestelde dienst, alsmede geschriften, opgemaakt door een persoon in de openbare dienst van een vreemde staat of van een volkenrechtelijke organisatie (schriftelijke aivd-info, ambtenaar burgerlijke stand, burgemeester, pv s van buitenlandse opspoorders ) (let op: indien anoniem dan blokkade 344a,3) 4. verslagen van deskundigen met het antwoord op de opdracht die aan hen is verleend tot het verstrekken van informatie of het doen van onderzoek, gebaseerd op wat hun wetenschap en kennis hen leren omtrent datgene wat aan hun oordeel onderworpen is 5. alle andere geschriften; doch deze kunnen alleen gelden in verband met de inhoud van andere bewijsmiddelen (klad aantekeningen, pv waaraan gebrek kleeft, kassabonnen, bijlage bij requisitoir)

114 Stelling Een pv opgemaakt door een daartoe bevoegde opsp. ambt. heeft voor wat betreft de waarnemingen van die opsp. ambt. unieke bewijskracht (geen ander bewijsmiddel vereist)

115 Schriftelijke bescheiden Art. 344,2 Het bewijs dat de verdachte het ten laste gelegde feit heeft gepleegd, kan door de rechter worden aangenomen op het pv van een opsporingsambtenaar

116 Schriftelijke bescheiden Voldoet het pv aan de 'wettelijke vorm' dan heeft het v.w.b. de waarnemingen van die opsp. ambt. de 'unieke' bewijskracht van art. 344 lid 2, zo niet, dan heeft het pv slechts bewijskracht als 'ander geschrift' (art. 344, lid 1 onder 5) Een 'ander geschrift heeft slechts bewijskracht 'in verband met de inhoud van andere bewijsmiddelen

117 Stelling Zoals hiervoor vermeld: een schriftelijke bescheid heeft slechts bewijskracht 'in verband met de inhoud van andere bewijsmiddelen' Onder die andere bewijsmiddelen valt niet een schriftelijk bescheid

118 Antwoord stelling Onder die andere bewijsmiddelen valt óók een schriftelijk bescheid HR , LJN AO9131 en , LJN AY

120 Stelling In de wet zijn alleen regels opgenomen over wat door de rechter als bewijs gebruikt mag worden maar geen regels over bewijsminima

121 Bewijsminima Bij een goede bestudering van de 'bewijs'-artikelen zal blijken van bewijsminima. Op zichzelf zijn immers onvoldoende om tot een bewezenverklaring over te gaan: 1. de verklaring(en) van de verdachte (art. 341,1) 2. de verklaring(en) van één getuige (art. 342,3) 3. de verklaring(en) van anoniem gebleven perso(o)n(en) (art. 344a,3) 4. een ander geschrift (art. 344,1 onder 5) 5. verklaringen van getuigen met wie een afspraak is gemaakt over strafkorting (art. 344a lid 4) Anders gezegd: naast zo'n verklaring of geschrift zal er nog tenminste één bewijsmiddel moeten zijn

122 Stelling De bewijsminima gelden voor ieder bestanddeel van de tenlastelegging

123 Bewijsminima De bewijsminima gelden voor de tenlastelegging van het strafbare feit in zijn geheel en niet voor ieder bestanddeel van die tenlastelegging Er kunnen bij een veroordeling dus bestanddelen zijn waarvoor slechts één bewijsmiddel aanwezig is

125 Ad-info-voeging Op de dagvaarding dienen de strafbare feiten die de verdachte ten laste gelegd worden helemaal uitgewerkt te worden, bijv:

126 Ad-info-voeging dat hij op of omstreeks 03 juli 2014 te Utrecht, althans in het arrondissement Midden-Nederland tezamen en in vereniging met een ander of anderen, althans alleen met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening in/uit een woning gelegen aan het Jansveld 82 heeft weggenomen een portable pc (merk Toshiba), in elk geval enig goed geheel of ten dele toebehorende aan C. Cornelissen, in elk geval aan een ander of anderen dan aan verdachte en/of zijn mededader(s) waarbij verdachte en/of zijn mededader(s) zich de toegang tot de plaats des misdrijfs heeft/hebben verschaft en/of de/het weg te nemen goed(eren) onder zijn/hun bereik heeft/hebben gebracht door braak op en/of verbreking van een deur van die woning en/of door inklimming en/of door middel van valse sleutel

127 Ad-info-voeging Al de ten laste gelegde feiten zullen op de zitting moeten worden behandeld

128 Ad-info-voeging Daar heeft de jurisprudentie het volgende op gevonden: de zogenaamd ad-info voeging Dat houdt in dat een feit niet als tenlastelegging op de dagvaarding wordt opgenomen (en dus niet zo uitgebreid als hiervoor aangegeven) maar 'ad-info' Ad-info betekent 'ter informatie' aan de rechter zodat deze daar met zijn strafmaat rekening mee kan houden

129 Ad-info-voeging Bijv: Tevens wordt de rechter gevraagd bij een mogelijke strafoplegging rekening te houden met de navolgende door de verdachte bekende feiten: 1. inbraak in een woning gelegen aan het Jachtlaan 3 te Utrecht, gepleegd op 2 juli mishandeling gepleegd te Utrecht op 4 juli enz

130 Ad-info-voeging De ad-info tenlastelegging scheelt de OvJ veel werk (immers zeer korte omschrijving i.p.v. uitgebreide tenlastelegging) en kan op zitting zéér kort behandeld worden

131 Ad-info-voeging Vereist voor een ad-info voeging is dus wel dat de verdachte het ad-info feit zonder enig voorbehoud en volledig bekent Zo niet, dan moet het feit gewoon als tenlastelegging uitgewerkt worden Mocht de verdachte deze feiten op de zitting alsnog ontkennen dan worden ze van de dagvaarding geschrapt (en staat het de OvJ vrij de verdachte daar afzonderlijk voor te vervolgen) En natuurlijk zal een verdachte snel de neiging kunnen hebben het ad-info feit op zitting alsnog te ontkennen als er kennelijk onvoldoende bewijs is voor dat feit

132 Ad-info-voeging En dat bewijs kan onvoldoende aanwezig zijn als er sprake is van één getuige (de aangever) en de verdachte in diens bij de politie afgelegde verklaring geen daderwetenschap heeft gegeven en bij de rechter wél een reden voor het intrekken van zijn bekentenis ( ik zat af te kicken / ben onder druk gezet en dus heb ik maar gezegd wat de politie graag wilde horen ) Intrekken gebeurt met name bij een niet gedetailleerde (algemene) bekentenis waarbij aan de verdachte kennelijk een aantal openstaande aangiften is voorgehouden ( als u mij vraagt of ik ook heb ingebroken in een woning gelegen aan de Jachtlaan 3 dan kan dat wel kloppen )

133 Ad-info-voeging Ook bij een ad-info feit kan de benadeelde partij zich voegen (art. 261 lid 2 onder b Sv)

135 Beslag in pv 1. Voorkom overmatig beslag 2. Omschrijf hoe het in beslag te nemen voorwerp is aangetroffen (zie ook volgende dia) 3. Omschrijf beslagbevoegdheid (bijv. art. 96 Sv, 9 Opiumwet, 52 WWM) 4. Gebruik steeds een goede aanduiding van het voorwerp 5. Indien ibn onder persoon: omschrijf onder wie beslag 6. Zoveel mogelijk afwerken beslag (via (hulp)ovj) 7. Overzicht afwerking beslag per beslagene 8. Overzicht restant per beslagene

136 Beslag in pv Art. 116 Sv 1. De (hulp)ovj die op grond van art. 94, 3 e lid, in kennis is gesteld v/d kvi, beslist over het voortduren v/h beslag in het belang v/d strafvordering (MH: waarheidsvinding, verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer, zie 6.2 e.v.). Indien dit belang niet of niet meer aanwezig is, beëindigt hij het beslag en doet hij het voorwerp teruggeven aan degene bij wie het voorwerp in beslag is genomen. De hulpovj pleegt desgeraden (MH: zo nodig) overleg met de OvJ voordat hij de beslissing neemt. MH: 1. teruggave is hoofdregel en doet teruggeven betekent dat de (hulp)ovj kan bepalen dat het teruggeven zelf door een lagere opsp. ambt. kan plaatsvinden; 2. zie voor de beoordeling van het beslag door de hulpovj maar ook door medewerkers van het OM zo nodig de aanwijzing ibn

137 Beslag in pv Als door een dwangmiddel beslag is aangetroffen zal uit het pv moeten blijken: 1. welk dwangmiddel is toegepast dat tot het aantreffen van het in beslag te nemen voorwerp heeft geleid (bijv. welk soort fouillering, zie volgende dia) 2. welke omstandigheden tot het toepassen van dat dwangmiddel hebben geleid

139 PV doorzoeking In een aantal opsporingsonderzoeken zal er behoefte zijn aan een doorzoeking (bijv. ter ibn of vastlegging gegevens) door de RC of de OvJ

140 PV doorzoeking Voor een doorzoeking door de RC of OvJ dient bijtijds een aanvraag-pv én een draaiboek gemaakt te worden Spoed-doorzoekingen kunnen mondeling aangevraagd worden maar na de zoeking dient ook de aanvraag in een pv verwerkt te worden

141 PV doorzoeking Het aanvraag-pv voor een doorzoeking zal aan dezelfde inhoudseisen moeten voldoen als een standaard-pv Let op: Gvo per afgeschaft (onderzoekshandelingen door RC voor in de plaats gekomen) doorzoeking alleen ter vastlegging gegevens ook mogelijk

142 Stelling Onrechtmatig verkregen bewijs mag door de rechter niet als bewijs gebruikt worden

143 Onrechtmatig verkregen bewijs Onrechtmatig verkregen bewijs kan leiden tot (art. 359a): niet ontvankelijkheid van het OM (alleen bij een ernstige inbreuk op beginselen van een behoorlijke procesorde waarbij er doelbewust of door grove verontachtzaming van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling van zijn zaak is tekortgedaan) bewijsuitsluiting (uitsluitend bij een ernstig vormverzuim waarbij het bewijsmateriaal uitsluitend tengevolge van het onrechtmatig handelen is verkregen én de verdachte is getroffen in een belang dat de overtreden norm beoogt te beschermen) strafmatiging (bij minder ernstige vormverzuimen) Uitsluitend vaststelling vormverzuim (zeer uitzonderlijk) Zie uitgebreid (en vele voorbeelden) het zakboek HulpOvJ of Opsp. ambt

144 Onrechtmatig verkregen bewijs Eerlijkheid/transparantie duurt het langst: neem bij het vermoeden van onrechtmatig verkregen bewijs altijd contact op met de hulpovj of OvJ en verwerk de juiste gang van zaken in het pv (ambtshalve en niet pas op verzoek OvJ of rechter)

145 PV doorzoeking Pv aanvraag doorzoeking is vaak het eerste in een zaak opgemaakte pv en is daarmee het begin van de 'bewijsketen (geldt bijv. ook voor tap-pv) De verdediging zal daarom graag op eventuele 'missers' wijzen in de hoop dat daarmee het bewijs als een kaartenhuis in elkaar zal storten en al het door de zoeking gevonden bewijsmateriaal als bewijs buiten beschouwing zou moeten blijven met als gevolg vrijspraak, schadevergoeding, enz

146 PV doorzoeking De OvJ en de rechter zullen een 'start'-pv altijd extra kritisch bekijken Laat u door de haast niet verleiden tot het (laten) maken van een slecht pv!

147 PV doorzoeking In het pv aanvraag doorzoeking zullen ondermeer de volgende punten moeten worden verwerkt 1. Een omschrijving van het vermoedelijk gepleegde strafbaar feit onder vermelding van: - de plaats waar en tijd waarop het feit gepleegd is en - redenen van wetenschap van dat feit (aangifte, getuigenverklaring, waarneming opsp. ambt., CIE-info, enz.)

148 PV doorzoeking 2. De verdachte Als de verdachte niet bekend is spreken we over een n.n.-verdachte 3. Uit het pv dient van de relatieve bevoegdheid van de rechtbank te blijken Relatief bevoegd is ondermeer de rechtbank binnen wiens rechtsgebied het feit is gepleegd en/of de verdachte zijn woon/verblijfplaats heeft

149 PV doorzoeking 4. De bevoegdheid waarop de doorzoeking is gebaseerd (dit kan indirect uit het pv blijken) 5. Waarnaar gezocht moet worden In beslag te nemen voorwerpen dienen zoveel mogelijk omschreven te worden. bijv. harddrugs zoals MDMA (XTC), heroïne en/of cocaïne, de buit, gebruikte wapens, vermommingen, inbrekerswerktuigen, (valse/vervalste) geschriften, enz

150 PV doorzoeking 6. Waar gezocht moet worden 7. Wanneer er gezocht moet worden (afstemmen met OvJ én de RC: zich ook vinden in de voorgestelde dag en het tijdstip?)

151 PV doorzoeking Een pv doorzoeking met bijbehorend draaiboek kan het beste eerst in concept gemaakt worden en ter 'correctie' aan de OvJ voorgelegd worden (in afbreukgevoelige zaken uiteraard niet per fax of ) Betreft het een doorzoeking door de RC dan dienen het pv en draaiboek pas bij de RC ingeleverd te worden nadat de OvJ zich met de inhoud heeft kunnen verenigen

152 PV doorzoeking Mondelinge aanvraag (spoedzoeking): voornoemde punten 1 t/m 7 zorgvuldig noteren en later in pv verwerken!!

154 BOB-aanvragen Aan de inzet van een bijzondere opsporingsbevoegdheid in beginsel een schriftelijke aanvraag vooraf Het aanvraag-pv zal aan dezelfde inhouds eisen moeten voldoen als een standaard-pv Uit de aanvraag moet blijken: - dat aan de voorwaarden voor de inzet van het middel is voldaan en - welke bevoegdheid op welke wijze moet worden toegepast

155 BOB-aanvragen Uit de aanvraag moet blijken: - dat aan de voorwaarden voor de inzet van het middel is voldaan en - welke bevoegdheid op welke wijze moet worden toegepast Daar komt bij: - Eventuele aanvullende wettelijke eisen. Zo kan het zijn dat in het bevel de verdachte moet worden aangeduid (o.a. art. 126g lid 5 Sv) en dat heeft invloed op hetgeen in de aanvraag moet staan. - Ook komt het voor dat in de wet eisen worden gesteld aan het pv dat wordt opgemaakt na daadwerkelijke toepassing van de bevoegdheid (o.a. 126nd lid 5 Sv). In de praktijk worden zoveel mogelijk van deze gegevens in de aanvraag vermeld waarna in het pv dat na toepassing van de bevoegdheid wordt opgemaakt op deze punten slechts wordt verwezen naar de aanvraag

156 Voorbeeld aanvraag 126nd Uit de aanvraag 126nd lid 1 Sv (vorderen historische gegevens) moet blijken: - De verdenking van een misdrijf als bedoeld in 67 lid 1 Sv (voor andere strafbare feiten geldt art. 126 lid 1 Sv) en waarom Uit de aanvraag moet blijken waarom er sprake is van een verdenking (zie 13.3). Ook de datum en plaats van het vermoedelijke strafbare feit dienen te worden vermeld - Belang van het onderzoek - Degene van wie redelijkerwijs kan worden vermoed dat hij toegang heeft tot de gegevens. Uit de aanvraag zal moeten blijken waarom wordt vermoed dat de (rechts)persoon aan wie de vordering moet worden gericht toegang heeft tot de gegevens. - De naam/aanduiding van de persoon over wie de gegevens worden gevorderd (de persoon bedoeld op wie de gegevens betrekking hebben)

157 Voorbeeld aanvraag 126nd - Een zo nauwkeurig mogelijke aanduiding van de gegevens die moeten worden gevorderd. - De termijn waarbinnen en de wijze waarop aan de vordering moet worden voldaan. - De titel van de vordering. Hier wordt het artikel bedoeld op basis waarvoor de vordering wordt gedaan. In dit geval dus art. 126nd lid 1 Sv. - De naam en anders een zo nauwkeurig mogelijke aanduiding van de verdachte. En ook hier geldt: de conclusie dat iemand verdachte is moet worden onderbouwd. Als de verdachte een onbekend persoon is volstaat het vermelden van 'N.N.' op de plaats waar de aanduiding van de verdachte moet worden ingevuld

159 Processtukken: inleiding In werkingtreding nieuwe wetgeving Zie - voor de volledige (nieuwe) wettekst: Stb. 2011, voor het Besluit processtukken in strafzaken met toelichting: Stb. 2011, voor de MvT, enz.: Kamerstukken Allemaal terug te vinden op overheid.nl (en via hyperlinks op > actua > zakboek HulpOvJ) Zie voor de oude wetgeving het papieren zakboek hulpovj, of Opsp. ambt

160 Processtukken: definitie processtukken en procesdossier - Ingevolge art. 149a Sv behoren tot de processtukken alle stukken die voor de ter terechtzitting door de rechter te nemen beslissingen redelijkerwijs van belang kunnen zijn, behoudens het bepaalde in art. 149b (MH: niet gevoegde stukken i.v.m. bescherming getuige / zwaarwegend opsporingsbelang / staatsveiligheid, zie hierna) - In gevolge art. 1 van het Besluit processtukken wordt onder procesdossier verstaan de verzameling van processtukken die tijdens het opsporingsonderzoek aan het dossier zijn of worden toegevoegd

161 Processtukken Een zorgvuldig samengesteld en compleet strafdossier bevordert een efficiënte gang van zaken op de terechtzitting en verschaft de basis voor een adequate rechtsbescherming De processtukken vormen samen met het onderzoek ter terechtzitting de primaire bronnen voor de beantwoording van de vraag of de verdachte het feit heeft begaan en strafbaar is. Zij moeten een volledig beeld geven van hetgeen ter opsporing is verricht, waargenomen en beslist Het procesdossier biedt daarmee ook mogelijkheden tot controle op de rechtmatige uitvoering van het opsporingsonderzoek Kamerstukken 32468, nr. 3 (MvT herziening regels processtukken in strafzaken), p

162 Processtukken: verantwoordelijkheid Art. 149a Sv voor processtukken 1. De OvJ is tijdens het opsporingsonderzoek verantwoordelijk voor de samenstelling van de processtukken - Niet van belang is of de stukken zijn gevoegd in een dossier dan wel zich bijv. als losse pv s bevinden op het politiebureau - Bepalend is uitsluitend of de stukken voldoen aan de wettelijke omschrijving van het begrip processtukken - Het gaat hierbij overigens niet om een (actieve) informatieplicht, maar om het recht op inzage in de stukken, na een daartoe strekkend verzoek van de verdediging - Kamerstukken 32468, nr. C (MvA herziening regels betreffende de processtukken in strafzaken), p

163 Art. 30 Sv Processtukken: kennisneming/onthouding 1. De kennisneming van de processtukken wordt de verdachte op diens verzoek tijdens het voorbereidende onderzoek verleend door de OvJ. De kennisneming wordt de verdachte in elk geval (MH: onder omstandigheden ook eerder) toegestaan vanaf het eerste verhoor na aanhouding. 2. Indien de OvJ in gebreke blijft de kennisneming te verlenen, kan hem op verzoek van de verdachte door de RC een termijn worden gesteld binnen welke de kennisneming van processtukken wordt verleend. Alvorens op het verzoek te beslissen, hoort de RC de OvJ. 3. Niettemin kan de OvJ, indien het belang van het onderzoek dit vordert, de verdachte de kennisneming van bepaalde processtukken onthouden. 4. De verdachte wordt in het geval, bedoeld in het derde lid, schriftelijk medegedeeld dat de hem ter inzage gegeven stukken niet volledig zijn. De verdachte kan binnen veertien dagen na dagtekening van de mededeling, bedoeld in het derde lid, en daarna telkens na periodes van dertig dagen, een bezwaarschrift indienen bij de RC. Alvorens te beslissen, hoort de RC de OvJ en stelt hij de verdachte in de gelegenheid om opmerkingen te maken

164 Stelling Ook pv s van het verhoor van de verdachte zelf mogen ter kennisneming aan die verdachte onthouden worden

165 Art. 31 Sv Processtukken: verbod onthouding Aan de verdachte mag niet worden onthouden de volledige kennisneming van: a. de pv s van zijn verhoren; b. de pv s betreffende verhoren of handelingen van onderzoek, waarbij hij of zijn raadsman de bevoegdheid heeft gehad tegenwoordig te zijn, tenzij en voor zover uit een pv blijkt van een omstandigheid waarvan hij in het belang van het onderzoek tijdelijk onkundig moet blijven, en in verband daarmee een bevel als bedoeld in art. 50, tweede lid, is gegeven; c. de pv s van verhoren, waarvan hem de volledige inhoud mondeling is medegedeeld

166 Processtukken: afschriften verstrekken Zie voor het (wel/niet) verstrekken van afschriften art. 32 Sv: - In het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, de opsporing en vervolging van strafbare feiten of op zwaarwichtige gronden aan het algemeen belang ontleend, kan de OvJ bepalen dat van bepaalde stukken of gedeelten daarvan geen afschrift wordt verstrekt - De verdachte wordt schriftelijk medegedeeld dat hem van bepaalde stukken of gedeelten daarvan geen afschrift wordt verstrekt - De verdachte kan binnen 14 dagen na de mededeling daartegen een bezwaarschrift indienen bij de RC 166

167 Processtukken: afschriften verstrekken - Aldus kan bijv. worden voorkomen dat floppy s, dvd s en andere gegevensdragers met expliciet kinderpornografisch materiaal nog kunnen worden vermenigvuldigd nadat zij deel zijn gaan uitmaken van het procesdossier - Het belang om het risico van verdere verspreiding of openbaarmaking van gevoelige informatie tegen te gaan, kan in bepaalde gevallen zwaarder wegen dan het belang van de verdachte om in de ruimst mogelijke zin, namelijk door het krijgen van afschrift, te kunnen beschikken over de inhoud van het procesdossier (vgl. ook HR, NJ 1994, 295; in deze zaak werd ter bescherming van de privacy van jeugdige getuigen de verdediging geen kopie van een video-opname van het verhoor van die getuigen verstrekt) Kamerstukken 32468, nr. 3 (MvT herziening regels betreffende de processtukken in strafzaken), p

168 Processtukken: voegen op verzoek verdachte / slachtoffer - Ook op verzoek van de verdachte of het slachtoffer kunnen stukken gevoegd worden: zie resp. art. 34 en 51b Sv - En ook het slachtoffer mag onder voorwaarden kennisnemen van de processtukken (zie daarover art. 51b Sv, incl. een mogelijke weigering) 168

169 Processtukken: gegevensdragers Art. 137 Sv Onder de bevoegdheid tot kennisneming van processtukken wordt begrepen die tot kennisneming van stukken die op gegevensdragers zijn opgenomen en vastgelegd 169

170 Processtukken: voeging achterwege laten Zie hiervoor art. 149b waarin o.m. vermeld: 1. De OvJ is bevoegd onder omstandigheden (bescherming getuige / zwaarwegend opsporingsbelang / staatsveiligheid) de voeging van bepaalde stukken of gedeelten daarvan bij de processtukken achterwege te laten. Daartoe schriftelijke machtiging RC vereist. 2. De OvJ doet van de toepassing van het eerste lid ( ) pv opmaken. Dit pv wordt bij de processtukken gevoegd. 3. Zolang de zaak niet is geëindigd, bewaart de OvJ de in het eerste lid bedoelde stukken. LET OP: ingevolge art. 149a Sv behoren tot de processtukken behoren alle stukken die voor de ter terechtzitting door de rechter te nemen beslissingen redelijkerwijs van belang kunnen zijn, behoudens het bepaalde in art. 149b 170

171 Processtukken: voorbeelden Pv s van verhoren (getuigen, verdachten, aangevers, enz.) Pv s aanvraag dwangmiddel (tap, observatie, doorzoeking, enz.) Pv s van bevindingen (tijdens doorzoeking, observatie, enz.) Ander schriftelijk bewijsmateriaal (rapportages NFI, andere deskundigen, FO, enz.) Stukken van overtuiging

172 Processtukken: inzage Verzoeken tot inzage van processtukken dienen op grond van art. 30 Sv gericht te worden aan de OvJ De politie dient bij het ontvangen van zo'n verzoek dan ook te verwijzen naar de OvJ

173 Stelling Audiovisuele opnamen van een getuigenverhoor moeten altijd bij de processtukken gevoegd worden

174 Processtukken: audiovisuele opname Als van verhoor verdachte of getuige een audiovisuele opname is gemaakt dan moet dit blijken uit processtukken Verdediging moet die opname kunnen bekijken Opnamen behoeven niet zonder meer als processtuk gevoegd te worden Recht op kopie (bijv. van opnamen van getuigenverhoor) komt verdediging niet altijd toe Overleg altijd met OvJ

175 Processtukken: fotoboeken Gebruikte fotoboeken/fotoseries behoeven niet als processtuk te worden beschouwd Dat geldt natuurlijk wel voor het pv ter zake een fotoconfrontatie (bij positieve én negatieve confrontatie) Kennisneming kan aan verdachte onthouden worden Overleg ook hier altijd met OvJ

176 Stelling Aan de verdediging mogen processtukken worden onthouden om te voorkomen dat de verdediging vóór het verhoor van de verdachte haar procespositie bepaalt

177 Processtukken: procespositie 'De wens te voorkomen dat de verdediging vóór het verhoor van de verdachte reeds haar procespositie bepaalt, is geen grond om aan de verdachte stukken te onthouden Rechtbank Groningen , NS 07, 381 en rechtbank Amsterdam, , LJN BA3539 Zie ook Melai, aant. 9 bij art

178 Recht op inzage processtukken: art. 126aa Sv versus art. 30 Sv Art. 126aa bevat een bijzondere regeling voor de voeging van bij de processtukken verkregen door bijzondere opsporingsbevoegdheden 126aa,3: De voeging bij de processtukken vindt plaats zodra het belang van het onderzoek het toelaat

179 Recht op inzage processtukken: art. 126aa Sv versus art. 30 Sv In art. 30 Sv (onthouding kennisneming processtukken, zie hiervoor) staat voeging voorop, tenzij het onderzoeksbelang onthouding van kennisneming vordert Bij art. 126aa Sv (en dus alléén bij bijzondere opsporingsbevoegdheden) is het andersom: voeging vindt plaats zodra het belang van het onderzoek dit toelaat

180 Recht op inzage processtukken: art. 126aa Sv versus art. 30 Sv Corstens wijst er op 1. dat door 126aa voorkomen kan worden dat de verdachte in een te vroeg stadium geconfronteerd wordt met het gegeven dat in zijn zaak wordt afgeluisterd of geïnfiltreerd 2. of dat door een te vroege voeging in de zaak van de verdachte de opsporing van een zaak tegen een medeverdachte in gevaar komt Het regiem van art. 30 e.v. is bij weigering kennisneming / afschrift / voeging, enz. van overeenkomstige toepassing

181 Stelling Tijdens het tappen neemt een opsporingsambtenaar kennis van een gesprek van een vriendin van de verdachte met haar broer, zijnde een arts Deze opsporingsambtenaar moet de OvJ hiervan onverwijld in kennis stellen

182 Voeging bij processtukken: professioneel verschoningsgerechtigde (samengevat, zie voor meer info de diapresentatie bob en/of het zakboek) (1/3) 1. OvJ voegt pv s en andere voorwerpen bij de processtukken 2. Echter: indien vallend onder verschoningsrecht van professioneel verschoningsgerechtigde: vernietigen 3. Indien niet vallend onder verschoningsrecht: alleen voegen/gebruiken met machtiging RC 4. Opsp. ambt. die kennisneemt van mededelingen gedaan door of aan een professioneel verschoningsgerechtigde, stelt hiervan de OvJ onverwijld in kennis (zie vervolgens weer punt 2 en 3) Aldus 126aa, het daarop gebaseerde besluit én de instructie van de PG s. Zie zakboek hulpovj 9.17 en 9.21!!

183 Tap professioneel verschoningsgerechtigde (2/3) En aanvullend uit jurisprudentie: 5. ook bij afgeleid verschoningsrecht 6. niet van belang of verdachte of derde de gesprekken met de p.v. voerde 7. bij schending van het verschoningsrecht mag het verkregen bewijs tegen geen enkele verdachte gebruikt worden 8. een tap op de aansluiting van een (afgeleid) p.v. is niet geoorloofd, tenzij deze zelf verdachte is 9. ook een gesprek met een p.v. waarbij alleen een afspraak gemaakt wordt. Aanhouding verdachte dankzij afspraak aldus onrechtmatig. Geldt m.i. ook voor noemen van tot dan toe 183 onbekend telefoonnummer in dat gesprek.

184 Tap professioneel verschoningsgerechtigde (3/3) 10. tenzij uit processtukken tegendeel blijkt, moet ervan worden uitgegaan dat telefoon van p.v. wordt bediend door p.v., dan wel door afgeleid p.v. 11. schending van de met de bescherming van het verschoningsrecht samenhangende rechtsregels is even ernstig als een mogelijk directe schending van het verschoningsrecht zelf 12. gebruik van dit soort info als sturingsinfo' of binnen het verhoor van een verdachte of getuige is uiteraard ook niet toegestaan (tenzij met machtiging RC)

185 Processtukken: ontlastend bewijsmateriaal Een eerlijk proces vereist dat aan de verdediging (uiteindelijk) alle onderzoeksresultaten ter beschikking worden gesteld, zowel ten gunste als ten nadele van de verdachte Aldus dient in een op te maken pv ook het voor de verdachte ontlastende bewijsmateriaal opgenomen te worden en eventueel afzonderlijk opgemaakte pv's die ontlastend materiaal inhouden moeten ook bij de processtukken gevoegd worden

186 Processtukken: ontlastend bewijsmateriaal Voorbeelden ontlastend materiaal het aantreffen van vingerafdrukken of DNA op de plaats delict niet afkomstig van verdachte een negatieve confrontatie een negatieve sorteer/geuridentificatieproef een ontlastende getuigenverklaring ontlastend 'tap'-materiaal ontlastende CIE-info ontlastende observatiebevindingen enz

187 Processtukken: ontlastend bewijsmateriaal Niet bij de processtukken gevoegd ontlastend bewijsmateriaal kan leiden tot niet-ontvankelijkheid van de OvJ en dus het einde van een strafzaak (en schadevergoeding) Maar nog belangrijker: Een forse deuk in de geloofwaardigheid van ons strafrecht en het vertrouwen dat de rechter doorgaans stelt in de vakbekwaamheid en integriteit van de opsp. ambt. Tot slot: ook strafvervolging is niet uitgesloten

188 Processtukken: blootgeven gehanteerde opsporingsmethoden Beantwoording van vragen over gehanteerde opsporingsmethoden (in het betreffende geval observatietechnieken/tactieken) kan door de rechter verhinderd worden (art. 293)

189 Processtukken: blootgeven gehanteerde opsporingsmethoden De verplichting tot openbaarmaking van relevant materiaal is niet absoluut. 'De rechten van de verdachte moeten worden afgewogen tegen andere belangen die in het geding kunnen zijn, zoals de nationale veiligheid, het belang om getuigen te beschermen tegen represailles of het belang om opsporingsmethoden geheim te houden' Dergelijke beperkingen van de verdediging zijn echter alleen toegestaan als deze strikt noodzakelijk zijn Overleg hierover altijd met de OvJ

191 Stelling De OvJ moet aan betrokkenen schriftelijk mededeling van de uitoefening van bijzondere opsporingsbevoegdheden doen zodra het belang van het onderzoek dat toelaat

192 Kennisgeving aan betrokkene Art. 126bb,1 (notificatieplicht): Schriftelijk door OvJ van Bob aan betrokkene: - persoon t.a.v. wie Bob is uitgeoefend - gebruiker telecommunicatie - rechthebbende besloten plaats verdachte niet nodig indien via 126aa (voeging bij processtukken) Geldt niet voor 126na/ua/zi/zk (gebruikersgegevens communicatie) 126nc/uc (identificerende gegevens door opsp. ambt.) en zq t/m zs (aanwijzing terroristisch misdrijf: onderzoek voorwerpen, vervoermiddelen, kleding)

193 Bewaring, vernietiging, gebruik voor ander doel Betreft: 1. observatie met een technisch hulpmiddel dat signalen registreert (art. 126g,3 en 126o,3) 2. opnemen van vertrouwelijke communicatie (art. 126l,1 en 126s,1) 3. onderzoek van communicatie OvJ kan bepalen: gebruik van die verkregen gegevens voor een ander strafrechtelijk onderzoek (opsp. onderzoek of sfo) opslag (register zwacri) Zie hiervoor art. 126cc en 126dd

194 Bewaring, vernietiging, gebruik voor ander doel Corstens merkt nog op dat rechtmatig verkregen informatie door de politie mag worden opgeslagen en gebruikt: Voor informatie die met behulp van de hiervoor genoemde dwangmiddelen is verkregen staat echter, voor zover die informatie niet in de vorm van een processtuk wordt gebruikt, de vernietiging voorop Daarom heeft de wetgever in art. 126dd een regeling getroffen voor gevallen waarin het nuttig lijkt de door die dwangmiddelen vergaarde informatie te gebruiken voor een ander strafrechtelijk doel dan waartoe de bevoegdheid is gebruikt of op te slaan in een politieregister

195 Bewaring, vernietiging, gebruik voor ander doel Voor het gebruik van voornoemde bijzondere opsporingsbevoegdheden verkregen gegevens kan door de OvJ ook achteraf toestemming worden gegeven Van belang daarbij is uiteraard die toestemming ook in het pv vast te leggen

197 Restant tips 1. Tijdstippen in 24 uuraanduiding opnemen 2. Situatietekening (bijv. bij poging doodslag na niet voldoen aan stopteken) 3. Melden reden vertraging inzenden pv 4. Waarde door strafbaar handelen verkregen en/of vernield goed (voor snelle ontneming) 5. Pv's in zaak tegen medeverdachte bij voorgeleidingen 6. Stopteken ter aan- of staandehouding verdachte 7. Omschrijving kleding / foto s bij openlijk geweld

198 Restant tips 8. Strafverzwaring openlijk geweld alleen voor verdachte die betreffende letsel toebracht 9. Uitingen die verklaringsvrijheid kunnen belemmeren (285a) 10. Kennisneming processtukken door benadeelde partij 11. Waarnemingen door het bekijken van een video-opname 12. Aanhouding buiten heterdaad: eisen pv 13. Pv door hulpovj 14. Zwaar lichamelijk letsel 15. Toezegging door politieambtenaar

199 Restant tips Het verdient sterke aanbeveling om tevens in het pv te vermelden: 1. Als er geweld is gebruikt de redenen voor het aanwenden van dat geweld en waaruit dat geweld bestond (ook als verdachte geweld heeft gebruikt) 2. Of en door wie en op welke tijdstippen er wat voor medicijnen aan verdachte verstrekt zijn 3. Of de verdachte bezoek heeft mogen ontvangen of telefoneren 4. Of, wanneer en hoelang de verdachte contact heeft gehad met een raadsman

200 Restant tips 5. De in het verhoor van de verdachte ingelaste pauzes 6. In alle zaken waarbij er volgens de aangever geweld gebruikt is en er inderdaad ook letsel zichtbaar is, verdient het aanbeveling het letsel ook in het pv te omschrijven en waar mogelijk een foto van dat letsel bij het pv te voegen. Dit kan de betrouwbaarheid van de betreffende aangifte ten goede komen 7. Mocht de verdachte letsel hebben opgelopen dan dient dat uiteraard ook omschreven te worden in het pv en indien mogelijk een foto bijgevoegd te worden Zie over alle tips zo nodig uitgebreid het zakboek Pv en Bewijsrecht hfdstk 17!!

201 Checklist vormgeving (bij omvangrijke zaken) 1. Inhoudsopgave 2. Doorlopende nummering 3. Samenvatting 4. Overzicht vrijheidsbenemende dwangmiddelen 5. Overzicht bijzondere opsporingsbevoegdheden 6. Bewijsoverzicht 7. Afschriften conform origineel ondertekend 8. Chronologisch verslag bij strafzaken betreffende misdrijven die met tenminste zes jaar gevangenisstraf bedreigd worden 9. Melden reden eventuele vertraging 10. Voldoende kopieën meezenden naar het OM 11. Pv medeverdachte: compleet zicht op zaak

202 Checklist inhoudseisen (1/2) 1. Beoogde rechter bevoegd 2. Ontvankelijkheid OM (klacht/verjaring!!) 3. Omschrijving verbalisanten 4. Gedagtekend 5. Ondertekend 6. Ambtseed/belofte 7. Waarom is verdachte verdacht 8. Verwerking mededeling van consultatierecht in pv, evenals of verdachte daarvan gebruik heeft gemaakt 9. Toestemming gebruik bepaalde bob-gegevens 126cc uit ander onderzoek 10. Redenen van wetenschap verbalisant/getuige/aangever/verdachte

203 Checklist inhoudseisen (2/2) 11. Bestanddelen strafbare feiten 12. Bewijsminima (aanvullend onderzoek?) 13. Relevante onderzoeksbevindingen 14. Relevante ambtshandelingen 15. Wijzigingen en toevoegingen goed verwerkt (en voor zover nodig voorzien van aan paraaf) 16. In pv genoemde bijlagen bijvoegen 17. Beslag verwerkt (inclusief kennisgeving van ibn en bewijs van ontvangst) 18. Notificatie bij bob

205 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (1/14) Jurisprudentie afgelopen jaren: vele verbeterpunten en ook kennelijke misstanden Rechters hebben toenemende belangstelling voor 1. redenen van wetenschap (verdachte, getuige, opsp. ambt., deskundige) 2. betrouwbaarheid, consistentie en verwerking van afgelegde verklaringen 3. partijgetuigen (bijv. bij openlijk geweld zijn (bijna) alleen getuigen gehoord die bij de aangevers hoorden) 4. confrontaties, beeldmateriaal en rechtmatige uitoefening van dwangmiddelen 5. betrouwbaarheid van het pv en compleetheid processtukken En dat levert weer tal van verbeterpunten op

206 In literatuur gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (2/14) Zie ook Y. Buruma, 'Onprofessioneel politieoptreden', DD januari 2008, nr. 8 Spreekt ondermeer over schandelijke incidenten Ook in Blauw (begin 2008) Anker in Nieuwsbrief Strafrecht 2008, afl. 1 Roept op tot discussie over de afschaffing van art. 344 lid 2 (unieke bewijskracht pv van bevoegde opsporingsambtenaar)

207 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (3/14) Volgende dia s: willekeurig overzicht verbeterpunten uit jurisprudentie afgelopen jaren (onder vermelding vindplaats: indien LJN in nummer dan terug te vinden op rechtspraak.nl) deels al verwerkt in deze presentatie

208 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (4/14) 1. Geuridentificatieproef (in tegenstelling tot vermelding in pv) niet blind uitgevoerd en dus in strijd met regelgeving (bewijsuitsluiting) Hof Leeuwarden , LJN AZ1983, zie ook AZ Geuridentificatieproef waarvan niet bekend is of deze 'blind' is uitgevoerd (bewijsuitsluiting) Hof Den Bosch , LJN BB Ontbreken bewijsschakel en overige gebreken / onjuistheden. Vrijspraak van vier verdachten ter zake invoer binnen Nederland van 718 kilogram cocaïne Hof Den Haag , LJN AZ Zedenzaak: vrijspraak door niet-betrouwbare verhoor verdachte vanwege aard en wijze verhoren door specialisten Rechtbank Groningen , LJN AZ

209 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (5/14) 5. Zedenzaak: OM niet-ontvankelijk wegens een combinatie van ernstige fouten in het opsporingsonderzoek Rechtbank Middelburg , LJN BA2579, zie ook Rechtbank Groningen , LJN BC7524 en Rechtbank Leeuwarden , LJN BC Kinderporno: twijfel / onjuiste leeftijdschatting Rechtbank Alkmaar , LJN AZ Kwaliteit politieonderzoek: tunnelvisie ( scooter van dader ) en onvoldoende afstand van bemoeienissen familie slachtoffer Hof Den Bosch , LJN BA Aangiften door slachtoffers/nabestaanden tegen politie gevolgd door klacht ex art. 12 Sv (zie uitgebreid zakboek hulpovj 3.25) 9. Vernietiging bewijsmateriaal zonder machtiging OvJ (MH: ook met machtiging kan het onrechtmatig zijn.) HR , LJN AY

210 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (6/14) 10. Schatting wederrechtelijk verkregen voordeel hennepkwekerij(en) (o.m. de Enecoman ) Hof Amsterdam , Nieuwsbrief strafrecht Voeging/gebruik tapgesprekken met professioneel verschoningsgerechtigde Tig: zie zakboek hulpovj!! 12. Zedenzaak: wijze van verhoor en weergave in pv (niet ontvankelijkheid) Rechtbank Arnhem , NS (niet op rechtspraak.nl) 13. Verschil tussen pv verhoor verdachte en de woordelijk uitgetypte verslagen (niet ontvankelijkheid) Rechtbank Arnhem , LJN BB1668. Zie ook hof s Hertogenbosch , LJN BJ5460 in het bijzonder stelt het hof vast dat de pv s geen recht doen aan door de verdachte tijdens de verhoren onder woorden gebrachte nuanceringen, terwijl die nuanceringen in dit geval van essentieel belang zijn voor de waarheidsvinding Zie ook hof Arnhem , LJN BW4764 (belastende verklaring getuige onjuist verwerkt in pv)

211 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (7/14) 14. Niet verstrekken relevante (mogelijk ontlastende) informatie aan rechter (net geen N.O., wel strafmatiging) Hof Arnhem , LJN BB Schending pressieverbod (vrijspraak poging tot moord) (pressieverbod) Gerechtshof 's-hertogenbosch , LJN BC5638 Zie voor een ander voorbeeld van schending van het pressieverbod ook rechtbank Haarlem , LJN BB7483 (vrijspraak dubbele moord/doodslag) en rechtbank 's-gravenhage , LJN AX9356 (onjuiste info gebruiken in verhoor verdachte) 16. Niet-ontvankelijkheid OM wegens onvoldoende pv (Webcamzaak/binnentreden woning) Rechtbank Amsterdam , LJN BB Hells Angels-zaak: ernstige, grootschalige en herhaalde inbreuken op art. 126aa Sv (tap) (niet-ontvankelijkheid) Rechtbank Amsterdam , LJN BC0685 Zie zakboek hulpovj 9.16 voor tig andere jurisprudentie

212 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (8/14) 18. Opname van telefoongesprekken door private individu met door publieke autoriteiten (rijksrecherche) verschafte apparatuur / cruciale bijdrage door publieke autoriteiten Schending EVRM (Van Vondel tegen NL) EHRM , NJB 2007, Ook terug te vinden via nr /03 (in Engelse of Franse taal) 19. Het opnemen van een aangifte in het bijzijn van een getuige, van wie nadien ook een verklaring wordt opgenomen Hof Amsterdam, NJFS 2008, 1 (niet gepubliceerd op rechtspraak.nl) en rechtbank Breda , LJN BH Niet-ontvankelijkheid OM wegens geantedateerd aanwijzingsbesluit opsp. ambt. Hof 's-hertogenbosch , LJN BB

213 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (9/14) 21. Aangeefster gebruikt op politiebureau door politieverstrekte cocaïne, geen ten spoedigste pv en geen volledige en een niet geheel juiste opening van zaken gegeven. Het Hof neemt hierbij met name in aanmerking dat de gemeenschap een wezenlijk belang heeft bij eerlijke en volledige verbalisering door de politie, goede invulling van diens verantwoordelijkheid voor de opsporing door het OM, en juiste informering van de rechter Hof 's-gravenhage , NS 2008, OM niet-ontvankelijk in drugszaak / witwassen Onduidelijk hoe verhoor verdachte precies is verlopen. De bekentenis van verdachte vormt een essentieel onderdeel van het gehele onderzoek. Deze verklaring, en daarmee ook het gehele onderzoek, besmet Rechtbank Breda , LJN BL

214 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (10/14) 23. OM niet-ontvankelijk in mensenhandelzaak (gedwongen) prostitutie Processtukken niet compleet, selectie tapgesprekken door (daartoe niet opgeleide) tolken,geen pv van vergaren bewijs in buitenland, wijze van horen van en omgang met aangeefsters (verzamelen belastende info i.p.v. waarheidsvinding) Rechtbank Alkmaar , LJN BK Opeenstapeling van fouten leidt tot niet-ontvankelijkheid van het OM in geweldszaak (312/317 Sr) a. Onzorgvuldige / niet transparante gang van zaken over DNA-match. b. Horen getuige buiten aanwezigheid van de verdediging (na verwijzing op zitting naar de RC) c. Parallelle opsp.: handelen i.s.m. art. 177a Sv (z.s.m. in kennis stellen RC) d. Niet (bijtijds) verstrekken van stukken aan de verdediging e. Onnodige vertraging van de procesgang t.a.v. mogelijk ontlastend materiaal. f. Niet overeenkomstig de waarheid opgemaakt pv (confr.) Rechtbank Amsterdam , LJN BJ

215 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (11/14) 25. OM niet-ontvankelijk in 16 zaken (verdachten) (Tom Poes zaak/hennep/witwassen/criminele organisatie) a. Onjuiste uitwerking tapgesprek Er werd niet gesproken over 'xtc-handel' maar over een 'S400', waarbij kennelijk gedoeld werd op een type mercedes. De foutieve uitwerking is door OvJ erkend b. Start van het onderzoek onduidelijk (verkennend of opsp. onderzoek). c. Geheimhoudersgesprekken: niet en niet-tijdig vernietigen d. Niet verstrekken start-pv Rechtbank Zutphen , LJN BJ Vals pv (van aanhouding), verduistering in dienstbetrekking en passieve omkoping, 18m wv 6 vw Rechtbank Utrecht , LJN BJ

216 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (12/14) 27. Verhoor zwakbegaafde verdachte: onafgebroken krachtig aandringen op een bekentenis, afgewisseld met dreigementen Hof 's-hertogenbosch , LJN BP Essentiële gesprekken met aangeefster niet vastgelegd, sturende vraagstelling, grote verschillen tussen opgenomen gesprekken aangeefsters en uitwerking daarvan in pv's (zeden en mensenhandelzaak) Rechtbank Zwolle-Lelystad , LJN BO Onjuiste weergave in pv uitkijken camerabeelden Rechtbank Rotterdam , LJN BO Te grote scoringsdrift heeft geleid tot een onzorgvuldige en onjuiste manier van benaderen van de zaak, verdachten en getuigen of Arnhem , LJN BL

217 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (13/14) 31. Onjuiste wijze van verbaliseren door opsporingsambtenaren 'Geconcludeerd wordt dat: - er door verbalisant(en) is gehandeld in strijd met de verbaliseringsplicht door niet, onvolledig of onjuist te verbaliseren; - een opgemaakt pv naderhand is verdwenen, c.q. uit het systeem is gehaald ; - er (ondanks melding van de werkelijke gang van zaken aan de hulpofficier van justitie) uiteindelijk een pv is opgemaakt waarin niet (meer) verwoord is wat er werkelijk is gebeurd; - een machtiging tot binnentreden gebruikt zou zijn, die niet meer te vinden is. Hof Arnhem , LJN BN Bewijsuitsluiting na ernstig vormverzuim: algehele vrijspraak na verdenking inzake kinderporno en ontucht met minderjarigen Verdachte is o.a. gedreigd met aanhouding indien hij niet zou meewerken aan doorzoeking en is in strijd met de Ambtsinstructie politie in zijn eigen huis geboeid. Onrechtmatige doorzoeking nu noch de mondelinge toestemming noch de schriftelijke toestemmingsverklaring in vrijheid is afgelegd. Rechtbank Rotterdam , LJN BM

218 Door rechter gesignaleerde onjuistheden/verbeterpunten (14/14) 33. Vrijspraak van o.m. poging doodslag/zware mishandeling, tweemaal mishandeling en mishandeling dan wel wederspannigheid dankzij filmpje op internet Aangevers zijn verbalisanten. Op een filmpje dat door een omstander van de gebeurtenissen is gemaakt en op internet gezet, is te zien hoe verdachte met zijn auto heeft gemanoeuvreerd. Het ontgaat de rechtbank hoe de verbalisanten dit hebben kunnen opvatten als een poging doodslag. Het filmpje op internet bevestigt de omschrijving van de gebeurtenissen zoals door verdachte verklaard. Ook de verklaringen van de twee inzittenden van de auto van verdachte ondersteunen de verklaring van de verdachte. Vrijspraak Rechtbank 's-gravenhage , LJN BX

219 EINDE PRESENTATIE 1. Actualiteiten na laatste zakboek 2. Tip van de week + tiparchief 3. Misdrijf van de maand 4. Diapresentaties 5. Meerkeuzevragen 6. Nieuwsmail 7. Digitale zakboeken 8. Enz.

Nog meer weergeven