De stap naar hoger beroep

Transcriptie

1 faculteit rechtsgeleerdheid staatsrecht, bestuursrecht en bestuurskunde De stap naar hoger beroep Wat bepaalt het appelgedrag van burgers in het bestuursrecht? Mr. dr. Martje Boekema Juridisch adviseur, provincie Overijssel [email protected]

2 2 PhD onderzoek: Welke factoren beïnvloeden de keuze voor hoger beroep in bestuursrechtelijke zaken? 2 Vandaag: Bestuursrecht door de ogen van de burger

3 3 Vandaag 3 Aanleiding onderzoek Eerdere onderzoeksbevindingen Onderzoeksmethode Resultaten Achtergrond burgers Oordeel procedure Oordeel uitspraak Verwachtingen appelprocedure Conclusies

4 4 Paths to justice: naming-blaming-claiming 4

5 5 Appelpercentages 5 Ambtenaren 47% Bijstand en stufi 40% Sociale Verzekeringen 38% Rijksbelastingen 54% Lokale belastingen Vreemdelingenzaken: regulier Vreemdelingenzaken: asiel 14% (WOZ) 23% (overig) 29% 55% (AA) 56% (VA) Overig RvS 27%

6 6 De stap naar hoger beroep Meerderheid appellen afkomstig van burgers Burgers appelleren vier maal zo vaak als BO Kans op succes appel burger 20% Kans op succes appel BO 55% - 75%

7 7 Dissertatieonderzoek Vraagstelling Wat zijn de belangrijkste determinanten van de acceptatie van rechterlijke uitspraken door burgers in bestuursrechtelijke zaken?

8 De acceptatie van overheidsbeslissingen

9 9 Twee perspectieven Instrumenteel perspectief Rationele actorbenadering Kosten-baten afwegingen Normatief perspectief Procedurele rechtvaardigheid Distributieve rechtvaardigheid Doet een rechtvaardige procedure ertoe? Wanneer ervaren burgers een procedure/ beslissing als rechtvaardig?

10 10 Rationele actorbenadering Procedurele rechtvaardigheid Distributieve rechtvaardigheid Rationele actorbenadering: Focus op individuele belangen In onderzoek: Verwachte kosten van appel Belang van de zaak Verwachte kans op succes van appel

11 11 Rationele actorbenadering Procedurele rechtvaardigheid Distributieve rechtvaardigheid Procedurele rechtvaardigheid Deskundigheid rechter Neutraliteit rechter Ruimte om zaak te bepleiten Informatievoorziening Respectvolle bejegening

12 12 Rationele actorbenadering Procedurele rechtvaardigheid Distributieve rechtvaardigheid Distributieve rechtvaardigheid Uitspraak in lijn met: De wettelijke regels? Waar burgers menen recht op te hebben? Individuele situatie?

13 13 Onderzoeksopzet Enquête (web of telefonisch) Omgevingszaken, fiscaal & bijstand 1422 uitnodigingsbrieven 323 afgeronde enquêtes 241 bruikbaar 1/3 hoger beroep ingesteld 2/3 geen hoger beroep

14 14 Resultaten Achtergrond burgers: Hoog opgeleid Op leeftijd Vertegenwoordigd door gemachtigde Eerdere proceservaring Slechts 40% one-shotter

15 15 Procedure bij rechtbank Relatief tevreden over: Bejegening Ruimte om zaak te bepleiten Relatief ontevreden over: Alle info op tafel Onpartijdigheid rechter Inlevingsvermogen rechter

16 Ervaren rechtvaardigheid procedure Appellanten Berustenden

17 17 Verrast door uitspraak? Niet verrast Wel verrast Niet in HB Wel in HB Niet in HB Wel in HB

18 18 Uitspraak Relatief tevreden over: Begrijpelijkheid Relatief ontevreden over: Aansluiting wettelijke regels Juiste feiten Motivering Individuele omstandigheden

19 19 Ervaren rechtvaardigheid uitspraak Appellanten Berustenden

20 20 Verwachte kans op succes 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% niet in appel 0% (zeer) kleine kans 50/50 (zeer) grote kans wel in appel

21 21 Verwachtingen appel Burgers overschatten kans op succes Groot deel geeft zaak (zeer) grote kans - 58% van appellanten - Succespercentage slechts 15% Invloed aanwezigheid rechtshulpverlener

22 22 Aanwezigheid rechtshulp 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Advocaat Andere rechtshulp Niet in hoger beroep Geen rechtshulp In hoger beroep

23 23 Doorslaggevend voor keuze appel

24 24 Doorslaggevend voor keuze appel

25 25 Doorslaggevend voor keuze appel

26 26 Conclusies Doen rechtvaardigheidsoordelen ertoe? Doet de ervaren rechtvaardigheid van de procedure ertoe? Implicaties voor kwaliteitsmanagement

27 27

28 28 Relatieve invloed rechtvaardigheid 2 8

29 Beleving procedure & oordeel uitspraak