clubblad Jaargang Nummer
|
|
|
- Stijn Verbeek
- 10 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 clubblad Jaargang Nummer
2 Watersportvereniging Brouwershaven bestuur Voorzitter : F.X. Olmer, Secretaris : P.P.S.C. Tielemans, Penningmeester : A.P.G. van der Sluijs, Algemeen lid : R.J. Heijstek, Algemeen lid : J.H. Timofei, Algemeen lid : W.E. Garschagen, secretariaat : postadres: postbus 47, 4318 ZG Brouwershaven [email protected] fax: bank: ABNAMRO rekeningnr IBAN: NL36 ABNA BIC/Swift-code: ABNANL2A Botenlift met mastenkraan clubhuis t roefje : Haven Noordzijde 38, b.g.g J. van Harinxma [email protected] VOLVO PENTA CENTER ZUID-WEST NEDERLAND DEALER Alle scheepsreparaties en -onderhoud Sloepverhuur Opblaasboten Technische watersportwinkel Anti-fouling, lakken en onderhoudsproducten Inbouw boegschroeven Scheepselectra scheepselectronica Jachthaven Den Osse NA Brouwershaven Nederland Telefoon +31 (0) Fax +31 (0) Internet [email protected] activiteitencommissie : A.P.G. van der Sluijs, : G.P. Persoon, mevr. J. Persoon, : J. Walthuis, mevr. W. Walthuis, : F. van Sinderen, : J. Germing, : W.E. Garschagen, : R.J. Heijstek, M. Heijstek, : A. van Poelgeest, [email protected] [email protected] redactiecommissie : R. de Groot, mevr. A. de Groot, clubblad de reede : P. Hellingman, : P.P.S.C. Tielemans, , fax [email protected] ledenraadcommissie : P.J. Huijbrecht, : H.H.A.M. Janssen, : F.W. Ridderhof, gemeentelijk : J. Gerrits havenmeester : , fax , marifoonkanaal 31 [email protected] 1
3 10 1 Inhoudsopgave Van de bestuurstafel Van de bestuurstafel... 3 Nota bene Van de redactie Activiteitenkalender I am your lifejacket Ligplaats? A Midhusi in Spanje Nieuws uit de Regio Cats was een moralist Mooie zeildagen 2 Nieuws van de Nije Faam BOEM - PANG! FOUTJE BOEM - PANG! BOEM - PANG! Verdwaald bij hoog water? KNRM: Tussen de grote jongens Een echt schatje : Sepiola atlantica...49 Tips Veiligheidslijnen strak zetten met schokbrekers De drollenboot...60 Clubmaterialen Clubhuis t roefje Henk Gemser: Watersport is supergezond voor een mens Na mooie zomer in juli met mooie vaardagen met wind en zon en een erg wisselvallige maand augustus is het al weer september. Mooie zeildagen De meesten van u zijn al weer terug van vakantie wanneer u deze digitale editie van de reede ontvangt. Er is sinds juli jl. geen nieuws van de gemeente te melden over de privatisering van de jachthaven. De privatisering van de jachthaven in Scharendijke wordt echter waarschijnlijk met een jaar uitgesteld. Uw bestuur zit echter niet stil en ontwikkelt in de tussentijd verdere ideeën aangaande de privatisering van onze Brouwse haven. Wel is er enige ontwikkeling aangaande de herinvoering van getij op de Grevelingen. Medio oktober is er weer een zogehe- 3
4 4 Deltacombi 1 ten Grevelingenconferentie. Op het programma staat dan onder andere de zogeheten procedure MIRT-verkenning Grevelingen met als doel het op gecontroleerde wijze terugbrengen van getij in de Grevelingen. Deze verkenning moet leiden tot een voorkeursbeslissing waarin de betrokken overheden vastleggen welke toekomstige ontwikkeling van de Grevelingen zij wenselijk en haabaar achten. Deze toekomstige ontwikkeling wordt vervolgens vastgelegd in een structuurvisie. Duidelijk zal zijn dat het bestuur de vinger aan de pols houdt omdat een herinvoering van een getij verstrekkende gevolgen kan hebben voor onze haven. Wordt vervolgd dus. Na de komende najaarsvergadering eindigt het huidige contract voor de exploitatie van de bar en keuken van ons clubhuis t roefje. Het bestuur is op zoek naar een nieuwe exploitant. Inmiddels zijn er gelukkig al enige sollicitaties binnen. We gaan deze beoordelen en de referenties natrekken. In het najaar verneemt u nader. Willem Garschagen organiseerde met een aantal fanatieke zeilers ( de vrijdagavondclub ) zomeravondwedstrijden op de vrijdagavond. De debriefings na afloop Deltacombi 2 Deltacombi 3 van de wedstrijden (de 2e helft) met een biertje in t roefje waren zoals altijd bijzonder gezellig. Vanaf september worden deze korte onderlinge zeilwedstrijdjes onder de bezielende leiding van ons lid Folkert van Sinderen gecontinueerd op zondagmorgen. U kunt, indien u zich de betreffende zondagmorgen omstreeks uur meldt bij Folkert op steiger G 16 (zeiljacht Nautilus) zo meevaren. Natuurlijk werd er ook weer gezeild door onze jeugdleden. Zo zijn op zondag 29 augustus weer Deltacombi zeilwedstrijden vanuit Brouwershaven gevaren, gesponsord door SPAR te Brouwershaven met broodjes, beleg en chocoladerepen voor lunchpakketten. Er was ondanks de slechte weersvooruitzichten - regen en W 6-7, toenemend tot 8 Beaufort - toch nog een opkomst van circa 20 Optimisten, een paar Lasers en Splaches en zelfs een bloedsnelle RS 800. Er zijn onder deze - spectaculaire - omstandigheden toch nog twee wedstrijdjes gevaren in de relatief beschutte Geul van Bommenede. Om uur zijn de wedstrijden vanwege de aantrekkende wind beëindigd. 5
5 Webalbums met series foto s van deze evenementen kunt u benaderen via de pagina evenementen van onze website. Daarnaast melden we de websites van onze leden die verre tochten varen. Kijkt u eens op de website van Marietta van Bakel en Paul Kamstra, (benaderbaar via een link op onze website - onderdeel reede). Anneke en René de Groot zeilen momenteel met de Mi Dushi in Portugal. Een verslag en een link naar hun website met foto s vindt u in deze editie van de reede. Allerlei clubmateriaal met het logo van de vereniging is te koop in t roefje. Mogelijk volgt na de af en toe onstuimige maand augustus nog staartje zomer, een zogeheten Indian summer. Graag treffen wij u dan in Brouw, op het water of tijdens de komende evenementen van onze club, of tijdens de Algemene Vergadering op zaterdag 30 oktober a.s. We wensen u een goede vaart! Het bestuur Gaastra Sails - Gouden Boaijum 6, NL-8621 CV HEEG, Phone: +31 (515) [email protected] Nu ook in Zeeland Haven Noordzijde 36, 4318 AC Brouwershaven WE MAKE SAILS STRONGER AND FASTER Laminaatzeilen voor Dacron Prijzen DynamiX - Custom Axis Laminate Endurance DynamiX Pro Series 6 7
6 NOTA BENE 8 RESTAURANT-BAR Dagelijks verse vis- en vleesspecialiteiten LA PLAISANTERIE Haven Noordzijde 9, 4318 AB Brouwershaven - tel Uw clubhuisstrippenkaart 2010 kunt u besteden in clubhuis t roefje. 2. ONS CLUBHUIS IS CONFORM WETTELIJK VOORSCHRIFT ROOKVRIJ. De hele sportsector is evenals de horeca, kunst- en cultuursector rookvrij. Roken in alle sportaccommodaties wordt door de overheid niet meer toegestaan. 3. Afwezigheid tijdens vakantie of weekend altijd melden aan de havenmeester (telefonisch of via marifoon kanaal 31 / briefje in de brievenbus van het havenkantoor). 4. Om vervuiling van schepen en steigers (en ook ratten!) te voorkomen in de haven de meeuwen of eenden niet voeren. Afval alleen in de containers; niet er naast zetten! Zijn alle containers vol, dan s.v.p. uw afval mee naar huis nemen. 5. Bij langdurig parkeren tijdens uw vakantie graag het parkeerterrein in de nabijheid van de nieuwe haven of de brandweerkazerne gebruiken. De weg voor de Muralt en bij het kleine molentje nabij de N, O en P steiger s.v.p. uitsluitend kortstondig gebruiken om te laden en te lossen. De markt en de parkeerstroken rond de stadshaven worden in de vakantieperiode gebruikt voor evenementen zoals de kermis en Brouwse Dag. Tijdens uw vakantie wordt uw auto indien deze in de weg staat door de organisatoren van deze evenementen verwijderd. Aan de nieuwe haven s.v.p. efficiënt naast elkaar en in de vakken parkeren. Uw medelid na u heeft dan ook nog een parkeerplaats. 6. U gelieve na gebruik van elektra met de sepkey daadwerkelijk zelf de stroom uit te schakelen (display op gele houder meldt uit en nummer gebruikt stopcontact, lampje (oranjerood) van stopcontact brandt niet meer.) Let op: schakelt u de stroom niet uit bij uw vertrek, dan kunnen derden - op uw kosten! stroom afnemen. Lukt het uitschakelen niet, dan dit melden met kastnummer en nummer stopcontact aan havenmeester. Er mogen geen hangsloten of stekkers aan de stopcontacten achter blijven. Uw netsnoer s.v.p. oprollen en aan boord opbergen. 9
7 10 Let er op dat u slechts één elektra aansluiting activeert. Voor nadere info over het sepkey systeem zie ook onze website. Het Sep-Key systeem werkt volgens het prepay-concept. U dient (net zoals bij een GSM) tijdig zelf voor voldoende saldo te zorgen en tijdig dit tegoed aan te vullen. 7. Verkoop van uw schip, adreswijzigingen of wijziging van telefoonnummers graag direct schriftelijk melden aan het bestuur. 8. Graag uw adres doorgeven aan het bestuur. Voor het verzenden van een korte reminder betreffende een evenement of mededeling is dit ideaal. Ook uw GSM nummer is in geval van een onverhoopt niet ontvangen verhuismelding van groot nut. Melding van deze gegevens kan per [email protected] via onze website 9. Uit de gemeentelijke Havenverordening Schouwen-Duiveland 2007 : Artikel 10. Doorvaart bruggen en sluizen (..) 3. Bij de keersluis Brouwershaven hebben uitvarende vaartuigen voorrang wanneer de verkeerslichten niet worden bediend. Artikel 8. Openbare orde, veiligheid, milieu, stads- en dorpsschoon en voorkoming van gevaar, schade of hinder 1. Vaartuigen moeten deugdelijk worden afgemeerd, zodat de vrijheid van het scheepvaartverkeer, de veiligheid van de opvarenden of de veiligheid op het water niet in gevaar wordt gebracht of er schade ontstaat. 2. Niet toegestaan is het: a. aanbrengen van wijzigingen aan steigers en kaden en dergelijke; b. dumpen van (huishoudelijk) afval, olie, de inhoud van chemische toiletten of andere verontreinigingen anders dan in de daarvoor bestemde containers; c. gebruik van onderwaterclosets; d. op de steigers en kaden laten liggen van toebehoren als masten, rondhout, meertouwen en dergelijke.; e. laten uitsteken van onderdelen van het vaartuig of bijboten en dergelijke waardoor gevaar of hinder kan ontstaan; f. ontsteken van open vuur en barbecuen in de haven; g. vissen in de haven; h. sportduiken en zwemmen in de haven en springen van keersluizen en bruggen; i. los laten lopen van honden; j. zeilen en het voeren van zeil binnen het havengebied, met uitzondering van diegene die niet in het bezit is van een voortstuwingsinstallatie; k. harder varen dan 5 km per uur; l. verstoren van de rust; m. ankeren of dreggen; n. ijs te breken met uitzondering van het ijs rond een vaartuig; o. rijden met een (motor)rijwiel op de steigers; p. een vaartuig op te leggen. (.) 5. Iedereen die zich in de havens bevindt, is verplicht de aanwijzingen van de havenmeester op te volgen. Bij het niet opvolgen van instructies of het bij herhaling overtreden van deze verordening, kan ontzegging van verder gebruik van de havenfaciliteiten volgen. 6. In geval van storm, brand of enig ander van buitenaf komend onheil is iedereen die in de haven aanwezig is, verplicht hulp te verlenen. 11
8 Van de redactie 12 T +31 (0) M +31 (0) In deze editie van de reede vindt u naast de laatste actuele activiteitenkalender 2010, een bijdragen van de KNRM, enige spectaculaire foto s van aanvaringen, de rubriek ligplaats? (terug van weg geweest) het nieuws uit de regio en enige aardige bijdragen van onze leden met technische tips en een reisverslag van onze redacteuren buitenland Anneke en René de Groot. Wij vragen uw speciale aandacht voor onze website De laatste nieuwtjes betreffende evenementen en links naar webalbums met foto s van de evenementen alsook allerlei interessante links en documenten zijn daar te vinden. Onze website heeft een uitgebreide zogeheten boom structuur. Vanaf de hompage kunt u doorklikken naar vele subpagina s en documenten, veelal in pdf-format. De redactie commissie is bijzonder verheugd dat u regelmatig kopij voor de reede aanlevert. Wij roepen u allen op om een stukje te schrijven voor de reede of voor onze website. Een vakantieverslag of enige technische tips, alle kopij is van harte welkom. Het is uw verenigingsblad. De sluitingsdatum voor de volgende editie is 15 november Kopij kunt u ook per aanleveren via adres [email protected] Voor het afdrukken van (grotere) foto s zijn scherpe en kwalitatief goede opnamen nodig. Indien mogelijk zou u uw digitale camera op de beste fotokwaliteit kunnen instellen. Alleen foto s met bestandsformaat ca 0,8 tot 1 MB per stuk kunnen groter worden afgedrukt. Grote fotobestanden kunt u de redactie het beste toezenden op een CD. We wensen u veel leesplezier! De redactiecommissie 13
9 Activiteitenkalender 2010 zaterdag 11 september 2010 weekendtoertocht naar Kortgene zaterdag 2 oktober 2010 snert race - onderlinge zeilwedstrijd - start uur 14 zaterdag 30 oktober 2010 nader te bepalen dagactiviteit ledenvergadering in t roefje om uur Voor informatie over de evenementen kunt u en met de activiteitencommissie: [email protected] Deelname aan activiteiten, georganiseerd door Watersportvereniging Brouwershaven, geschiedt altijd geheel op eigen risico. Noch Watersportvereniging Brouwershaven, noch haar bestuur, noch haar activiteitencommissie is aansprakelijk voor schade opgelopen tijdens deelname aan activiteiten in welke vorm en hoe dan ook ontstaan. De vereniging adviseert om tijdens vaarevenementen altijd een goed reddingsvest te dragen en bij voorkeur met twee personen aan boord te zijn. 15
10 Ligplaats? A Wie? Leo en Ella Klompe Wat voor een boot? motorjacht type Valk kruiser Naam: Beldert Type motor? Daf 575 Ik vaar al sinds: 1970 Hoe lang al lid? 1970 Samenstelling bemanning? man en vrouw Toervaarders Ik heb een ligplaats in Brouwershaven aan de Grevelingen en ben lid van Watersportvereniging Brouwershaven omdat: we in Dreischor wonen dus lekker dichtbij Favoriete vakantiebestemming? de eerste 10 jaren in Nederland, 20 jaar Frankrijk en België, 3 jaar Duitsland, de laatste jaren weer Nederland Mijn ideale schip is of zou zijn: onze eigen Beldert Ik zou graag mee varen met: niemand Echt onmisbaar aan boord vind ik: boeken Een leven zonder boot is als: een vis zonder water 17
11 Midushi in Spanje Anneke de Groot 18 DE CHINESE LANGE MUUR Markt 15, 4318 AE Brouwershaven Telefoon Voor verjaardagen, bruiloften en party-service. Het is ook mogelijk uw bestellingen telefonisch op te geven. (Het gehele jaar geopend dagelijks van uur). Vandaag is 2 juli. Vanmorgen uit Santander - Spanje vertrokken, 60 nm te gaan tot Ribadesella, deze keer naar het westen. Wij motoren, geen wind en vervelen ons te pletter. René probeert te vissen zonder resultaat, nu leest hij een spannend boek. Ikzelf heb geprobeerd mijn Spaans op te krikken, en nu zit ik te denken hoe de reis vanaf Dover verliep. Ten eerste was het in mei waterkoud. Wat hebben wij het koud gehad! We zaten in de kuip met twee truien, twee broeken en jassen aan en nog een wollen deken over ons heen. Ik denk dat het niet warmer dan 6 graden was. De wind was altijd stevig, maar vanuit de goede richting, wat wil je meer? Wij hebben nu 1120 mijl gevaren en hebben maar 150 motoruren gedraaid, dat valt toch nog mee? Als je rekent dat het pas oploopt sinds wij van La Rochelle naar Santander overgestoken zijn. Daarvoor hadden wij zoveel wind dat wij zelfs 4 dagen met een 8 wind verwaaid op île d Yeu lagen. Maar even terug naar de Solent. Wij voeren van Dover naar Brighton. Daar hadden wij het dik naar ons zin. Het was weliswaar koud maar er was een straatfeest. De hele binnenstad was versierd en overal in de kleine straatjes was er iets te beleven. Stalletjes, straatmuzikanten, clowns, lachen, dansen, gewoon tof. Wij bleven er 3 dagen en kregen ook nog een flinke korting omdat wij lid van de Nederlandse Vereniging van Toerzeilers zijn. Van Brighton zeilden wij met 10,4 knoop naar Yarmouth. Daar is de haven vernieuwd en het kostte maar 8,50 per nacht, wij waren verbaasd! In Poole harbour ontmoetten wij onze Engelse vrienden. Die wisten een schitterende ankerbaai. Daar bleven wij 2 dagen 19
12 Jersey 20 en dachten in de middellandse zee te zijn. Prachtige zonsondergang, zon, rust. s Avonds gingen wij uit eten in een pittoresk visrestaurant in Poole, geweldig. Van Poole zeilden wij naar Alderney met een bloedgang; wat wil je met een stevige westenwind. En van daar naar Jersey, waar wij één week bleven. It s my favourite! Het was nog altijd fris maar wel zonnig. Vanaf Jersey hebben wij een groot probleem met onze AIS. Men kan ons niet meer op de computer volgen, dus wij zenden niet meer, wel kunnen wij ontvangen. Waarschijnlijk is de splitter stuk, maar probeer eens iets te regelen met de dealer als je onderweg bent en amper Internet hebt. Zelfs dat simpele computerkabeltje om de fout te vinden is nergens te krijgen in het buitenland, tenminste er is geen computerzaak in de buurt van de havens. Je hebt garantie en je kan er niets mee. Het ergste is dat de marifoon nu ook plotseling heel zwak is. Die is namelijk gekoppeld met de splitter. Vervolgens kwamen wij weer in Frankrijk. Al op de eerste dag kwam op zee meteen de Franse douane. Gelukkig hebben wij de bevestiging van de douane van toen in Duinkerken. De volgende dag kregen wij weer bezoek van een andere douaneboot en dat ging iedere dag zo door. 4 keer in één week. De laatste keer was in La Trinité-sur-Mer. Ze pikken ons altijd eruit. 21
13 La Trinite Auray St.Martin de Ré Ile d Oreon 22 Het gekke is dat de Duitse of Engelse zeilers nooit lastig gevallen worden, alleen wij. René moest mij temperen want ik werd peu agitée zoals je dat noemt als de zee niet rustig is. Of te wel de douane kreeg van mij de wind van voren. In juni werd het weer in de Franse Biskaje schitterend. En omdat mijn Frans alleen maar beter werd stond ik met iedereen te praten. Ik had het dik naar mijn zin. Natuurlijk zijn er havens waar ik niet meer hoef te komen zoals b. v. St. Martinde-Ré. Dat drukke gedoe is ietsje te veel voor ons. Maar St. Denis d Oleron is een verademing. Een prachthaven met vriendelijke havenmeesters en schitterende fietspaden, gratis douchen en goede restaurants. En als je 3 nachten boekt krijg je de 3e nacht gratis. En het havengeld was al zo laag, per nacht 16. Dat vind je nergens. In La Rochelle mochten wij maar één nacht blijven met hoge uitzondering. Wij konden de kapotgeslagen steigers nog zien (resulterend van de storm in maart) en kunnen begrijpen dat de locals nu op de visiteurplaatsen liggen. Vervolgens zijn wij overgestoken naar Santander (Spanje): 210 mijl = 2 dagen en één nacht. Maar je maakt wat mee. De dieptemeter begrijpt niet dat het 2900 meter diep is en de stuurautomaat heeft een probleem met de rollende hoge golven, dus de plotter werd helemaal gek en weer viel de gehele apparatuur uit. Gelukkig deze keer overdag, je kon tenminste wat zien. Goed dat je een gewoon kompas in de kuip hebt zitten, dat helpt tot je weer alles aan de gang krijgt. Wij verlieten Frankrijk met zonneschijn. Onderweg kwamen echter wolken opzetten en kregen wij emmers regen over ons heen. De wind was moeilijk te bezeilen. Wij konden alleen maar met de motor zeilen, het is en blijft gewoon een rotte zee. Je begrijpt er niets van. Soms was er windkracht 4-5 en je komt maar 4 knoop vooruit. Pas de laatste 3 uren voor Santander konden wij goed met 6,5 knoop zeilen. En dan onderweg die vliegen. Waar komen die toch vandaan in de middle of nowhere? Honderden. Als je tien mept lachen 50 je uit. Santander. Wij waren er 5 dagen. Het blijft een geweldige stad. Wel is er iets veranderd. Je kunt niet meer aan een boei voor het clubgebouw liggen en je mag niet meer vastmaken in de stadshaven ofschoon er genoeg plaats is. Je moet doorvaren naar de hoofdhaven bij het vliegveld. Die is peperduur en je kunt niet met de fiets naar de stad komen. Wel met de bus of taxi. Wij dus om uur met de vouwfietsen als pakket met de bus naar Santander (duurt 20 min). Lekker gezwommen in zee, fietstoertjes gemaakt, tapas restaurant opgezocht en voetbal gekeken, Spanje tegen Portugal. Wilden de laatste bus pakken en waren stomverbaasd dat wij met onze vouwfietsen de bus niet in mochten. De chauffeur had er 23
14 Schröder Jachtservice 24 Molenstraat BT Brouwershaven T E [email protected] I lak aan dat zijn collega dit wel toestond voorheen, maar met hem was daarover niet te discuteren. Wij moesten dus een taxi nemen. En zo werd het een dure aangelegenheid. De volgende dag hebben we geankerd en toen hadden wij het goede idee om naast de boeien van het clubgebouw te gaan ankeren. Wij werden vriendelijk verzocht weg te gaan maar konden niet. Het anker had zich achter een kabel vast getrokken, zat muurvast. Wij moesten wachten tot doodtij want de stroming is sterk in de rivier. René ging in volle duikuitrusting het smerige water in, het anker lostrekken en toen konden wij eindelijk weer naar de mooie ankerbaai terugkeren. Wij lagen er net of de Spaanse douane kwam ons bezoeken. Gelukkig konden wij uitleggen waarom de duikspullen aan het drogen waren want duiken mag niet zonder toestemming. Ze waren heel vriendelijk, dat moet ik eerlijk zeggen. Ook de verschillende politiemensen die al 2 keer onze gegevens genoteerd hebben. Wat kunnen wij toch lekker vrij toeren in Europa! Als je maar niet per boot vaart! En vooral met Nederlandse vlag op een boot, dat is pas echt oppassen geblazen! Van Santander zeilden wij als een speer naar Ribadesella (60 mijl). Wat een golven en wat een branding, goed dat wij niet zeeziek worden. De zee kookt en van een 25
15 26 rustig zeiltochtje kan je echt niet spreken. En dan alles in de mist en regen. Hier is het geen zomerweer, valt reuze tegen. Nu zijn wij alweer 4 dagen in Gijón. Het liefst zou ik willen omdraaien naar de in verhouding makkelijke Franse Biskaje. En de mensen daar zijn veel aardiger. De Spanjaarden zijn een apart volk. Maar als wij eenmaal in La Coruña zijn hebben wij het ergste achter de rug. Wat wel heel leuk is moet ik even vertellen. In Camaret (28 mei 2010) kwamen wij in contact met een Duits echtpaar op een Bavaria 38, die de wereld rond willen. Sindsdien zijn we heel vaak in dezelfde havens en hebben samen al heel leuke uitstapjes meegemaakt. We zitten niet op elkaars lip maar toch zijn er heel gezellige avonden in de kuip of kaartavonden, kijken samen voetbal bij hun, zij hebben een schotel aan boord. Op dit moment zijn zij vertrokken uit Gijón, maar overmorgen zien wij elkaar weer. Dat is hartstikke leuk want het klikt echt tussen ons. Tot Portugal/Algarve zullen ze ons wel vaker zien, dan gaan zij verder naar de Canarische Eilanden en wij naar Zuid Spanje. Vandaag hebben we Internet en René was bezig onze website aan te vullen met verhaaltjes en foto s. Maar telkens valt Internet weg en het resultaat is dat René alles kwijt is ofschoon hij het goed opgeslagen had. Nu heeft hij geen zin meer, is te begrijpen: 6 uur werk voor niets. Wij zijn natuurlijk amateurs en dan gaat er veel mis. We gaan het nu zo doen dat René de foto s met een kleine beschrijving erbij op onze website zet en ik zal de reisberichten voor de reede schrijven. Als je onze website wilt volgen dan is dat mogelijk met en het wachtwoord is algarve1 Vandaag is 28 juli. Wij liggen geankerd in een prachtige baai in de rivier Arosa (Galicie/Noordwestspanje). Het is 33O Celsius, de zomer is sinds een week in alle hevigheid uitgebroken. Van kou lijden naar hitte bevangen, extremer kan het niet. Wij ankeren in 7 m en toch zwemmen tijdens ons ontbijt meerdere dolfijnen rond ons schip. En dat in een rivier. Maar denk niet dat het een klein riviertje is, hier past de Grevelingen 5 keer in. Als men Kaap Finisterre gerond heeft zijn er vier grote ria s tot Portugal, met name Ria de Muros, Ria de Arosa, Ria de Pontevedra en Ria de Vigo. Iedere Ria is met een klein dagtochtje van elkaar te bereiken. En toch scheelt het geweldig m.b.t. de wind. In de Ria de Muros zijn wij gevlucht van onze ankerstek toen er vier boten vanwege de harde wind van hun anker sloegen. Wij lagen dus 5 nachten met een wind 7 in de dure haven van Portosin en konden echt niet vertrekken. 27
16 28 Vanuit Gijón ging het 65 nm naar Ribadero (daar nam de douane genoegen met het bewijs van Santander) en van Ribadero 33 nm naar Vivero en vandaar in dikke mist 58 nm naar La Coruña. Dankzij onze AIS zag ik op de plotter dat een groot vrachtschip zomaar uit een haven komend onze vaarroute zou kruizen. Zien kon je absoluut niets, nog niet eens verder dan onze boot. Ik heb hem opgeroepen via de marifoon. Wij kregen in engels van de kapitein van het vrachtschip te horen dat wij ons geen zorgen hoeven te maken. Hij zou ons kunnen zien op de plotter en als wij onze snelheid nog iets zouden kunnen verhogen zou hij achter ons oversteken. Wij dus met 3000 toeren in totale dikke mistsoep gemoterd. De AIS-vector werd gek en begon te gillen omdat hij dacht dat we zouden botsen maar het ging toch allemaal goed. Toen begon dat vrachtschip ons rechts in te halen. Weer dat gegil, maar wij zagen niets. Akelig gevoel en weer adrenaline puur. In La Coruña verbleven wij één week. Een nieuwe haven, halfleeg, en hele aardige havenmeesters. Een prachtige weekprijs uitgehandeld; alles toppie. La Coruña is de hoofdstad van de provincie Galicië en wordt heel veel door jachten bezocht. Maar bijna iedereen gaat naar de binnenhaven Dársena de la Marina, waar je zonder colbert met stropdas het clubhuis niet betreden mag. La Coruña heeft een prachtig oud stadsgedeelte met gezellige kroegjes en restaurants en een interessante geschiedenis inclusief s werelds oudste nog werkende vuurtoren, die door de Romeinen 100 jaar na Chr. is gebouwd, de Torre de Hercules. Wij hebben wat afgefietst in die week. De stad is erg groot, maar overal fietswegen! En dan rijden er (natuurlijk voor de toeristen) twee schattige trammetjes uit het jaar 1920 met houten banken een lange route langs de stranden. Die hebben wij natuurlijk ook genomen. Plotseling sprong er een hond over de rails en achteraan zijn baasje en die werd door de tram aangereden. Wij zagen het gebeuren, de tramchauffeur kon er echt niets aan doen, hij stopte abrupt, maar toch lag de jongen bloedend naast de tram en kon niet meer opstaan. De politie was er meteen ter plekke want zij namen net een aanrijding aan de overkant van de straat op en die arme tramchauffeur kreeg meteen door de politie de duimschroeven aangedraaid. Ik ging naar de politie toe en zei dat wij als getuige wilden optreden. Het antwoord was: jullie zijn geen Spanjaarden, dat heeft geen enkel nut voor ons of de chauffeur!. Nou, dan ben je uitgepraat. Toch gaven wij ons adres aan de chauffeur nadat hij een heel uur was ondervraagd. Het gekke was dat de gewonde jongen in de ambulance lag, maar van de politie niet naar het ziekenhuis mocht rijden. De gewonde moest namelijk ook eerst ondervraagd worden. Na een uur mocht de tram verder met een bibberende chauffeur achter het stuur, te gek voor woorden. Trouwens zagen wij diezelfde chauffeur 3 dagen later weer naast zijn tram staan. Wij vroegen hem hoe het met hem afgelopen was. Hij herkende ons meteen en gaf ons een hand, met de mededeling dat hem volgens de politie geen schuld aangerekend kon worden en dat de jongen weer uit het ziekenhuis was. Vanuit La Coruña kan je met de trein (160 km/h) in 25 minuten naar Santiago de Compostella komen. Wij wilden dit bedevaartsoord (met het graf van de apostel Jakobus) natuurlijk zien. Santiago betekent Sint Jakobus. De 4 pelgrimswegen vanuit Frankrijk komen samen in de Pyreneeën en leiden naar Santiago de Compostella. Talrijke graven van heiligen zouden zich op de wegen bevinden. De pelgrims op weg naar Santiago zijn herkenbaar aan de Sint-Jakobsschelp, het teken van de heilige Jakob. Dan moeten er wel heel veel pelgrims in Santiago rondlopen want bijna iedereen liep daar met zo een schelp rond zijn nek rond. Te koop in een van de vele winkels van sinkel. Het was daar in Santiago een toeristisch gebeuren, verschrikkelijk! Hoe ver kan de kitsch gaan? En een overmacht van politie. Voor de kathedraal, moest je lang in de rij staan en je mocht geen tas of rugzak mee naar binnen nemen. Wij waren met z n zessen maar wij hadden het snel gezien daar. We wisten niet hoe snel we weer met de trein naar La Coruña terugkonden. Dit dus nooit meer! Trouwens wordt de pelgrimsmossel langs de Galicische kust gekweekt en is een gewilde delicatesse in 29
17 30 de restaurants. De schelp kan je dan later gewoon om je nek hangen. Vervolgens zeilden wij van La Coruña naar Caramiñas, een lange dagtocht en moest Kaap Finisterre gerond worden. Wat is er toch aan de hand met dit 600 m hoge voorgebergte van graniet? Kaap Finisterre is de eindbestemming voor de vele pelgrims. Daar verbranden ze hun kleren of schoenen, of niet! Voor de Romeinen betekende Kaap Finisterre gewoon het einde van de wereld. Voor ons was Kaap Finisterre heel vriendelijk, met een zacht windje hebben wij deze kaap gerond. Maar dan! De ria van Caramiñas ingedoken. De wind werd een 7-8 Bft; wij vlogen de rivier op en hadden het echt moeilijk. Wij kwamen echter goed en wel de haven in en kregen meteen een box. Later kwam een fransman binnen met een gebroken giek, die had minder geluk. Intussen verbazen wij ons niet meer zo erg over de gebroken masten, zalingen en gieken, je komt ze gewoon tegen in de havens hier. Intussen ligt onze genua netjes opgeborgen, wij varen alleen nog maar met de jib en het zeil blijft gereefd. Tot de volgende keer, Anneke de Groot De juiste koers naar succes. Als stuurman bepaal je zelf je koers. Maar je weet ook dat het soms beter is om te overleggen. Twee weten nu eenmaal meer dan één. Als je de ambitie hebt om een eigen bedrijf te starten, interesse hebt in beleggen of vragen hebt over andere bankzaken, maak dan eens een afspraak met een van onze adviseurs. Wij helpen graag bij het uitzetten van de koers. 31
18 Nieuws uit de Regio Pieter Hellingman 32 De Opnieuw dreigt uitstel voor privatisering De privatisering van de jachthaven in Scharendijke wordt waarschijnlijk opnieuw met een jaar uitgesteld. De jachthaven zou op 1 januari 2011 overgaan naar de watersportvereniging Scharendijke. Volgens wethouder Wim Stouten van de gemeente Schouwen-Duiveland is de kans zeer klein dat die datum gehaald gaat worden. Nog niet op alle punten is overeenstemming. Al acht jaar wordt gesproken over privatisering. In eerste instantie zou de overdracht op 1 januari 2010 plaatsvinden maar door tijdgebrek bij de gemeente werd die datum niet gehaald. Daarop werd besloten het hele project met een jaar uit te stellen. Nu blijkt dat ook de nieuwe datum ( ) waarschijnlijk niet gehaald zal worden. RWS klaar voor volgende fase bedienen sluizen Rijkswaterstaat is klaar voor de volgende fase in de bediening op afstand van sluizen. De vier recreatiesluizen worden al enige tijd op afstand bediend vanuit het Topshuis op Neeltje Jans en dat gaat goed. De zomerdrukte levert geen problemen op. Nu is het de beurt aan de vier grote sluizen om over te stappen. De Krammersluizen, Kreekraksluizen en Hansweert vanuit het Topshuis. Terneuzen wordt vanuit een nieuw pand in die plaats samengevoegd met de bediening van de bruggen en de verkeersbegeleiding op de Westerschelde. Naar verwachting zullen de grote sluizen in 2011/2012 ook op afstand worden bediend. Het op afstand bedienen van de sluizen in Zeeland is een landelijke pilot. Als de proef slaagt, hoopt Rijkswaterstaat Zeeland meer Nederlandse sluizen te kunnen bedienen vanuit het Topshuis. Ook wordt gesproken met gemeenten en provincie In Natuurlijk sluisbeheer is goed voor vis en waterkwaliteit Het op een kier zetten van de sluizen in de Krammer en het Bergsediep is goed voor diverse vissoorten. Een drie maanden durende proef heeft volgens alle betrokken organisaties, waaronder Rijkswaterstaat en de schelpdiersector, eigenlijk alleen Het Krammer-Volkerakmeer maar positieve resultaten opgeleverd, aldus Lieselot Meelker van het Wereld Natuur Fonds. De resultaten zijn gepresenteerd tijdens een bijeenkomst aan de Krammersluizen. Rijkswaterstaat ziet in de uitkomst van de proef aanleiding het natuurlijk sluisbeheer in te voeren als standaard in bestaande en nieuwe situaties. Ook bepleit de instantie jaarrond proefstellingen bij de Bergsediepsluis en onderzoek naar een extra zoetwaterspui rond de Kramersluis. Drietal gepakt na overval Chinees restaurant De politie heeft afgelopen nacht drie personen aangehouden na een overval op een Chinees restaurant in Brouwershaven. Verschillende personen drongen het restaurant op de Markt tussen 2.00 en 2.30 uur binnen en bedreigden de eigenaren van het eethuis. Toen de politie arriveerde sloegen de overvallers op de vlucht. Eén persoon werd direct aangehouden, twee anderen werden later tijdens een zoekactie gepakt. Mede dankzij de diensthond werd één man aangetroffen in een kliko en één man in de bosjes. De politie is een technisch onderzoek gestart en sluit meerdere aanhoudingen niet uit. 33
19 34 Geweld in natuurgebied neemt toe Betere bewapening en dubbele bemanning bij alle diensten lijken onvermijdelijk om de veiligheid van toezichthouders in de natuur te waarborgen. Dat meldt het Grevelingenschap in zijn jaarverslag van Doordat de politie zich steeds meer terugtrekt uit de recreatiegebieden, wordt van toezichthouders vaker verwacht dat ze de zaken zelfstandig oplossen. Ook duurt het langer voordat politieassistentie aanwezig is. Groenvoorziening Zuid- Holland (GZH) is in opdracht van het Grevelingenschap belast met handhaving in het Grevelingengebied. Als reden voor meer en beter bewapende surveillance noemt GZH de algemene verharding van de maatschappij. Het risico op escalatie bij handhavend optreden neemt toe. Ook Kees de Lange van Staatsbosbeheer constateert verharding: Wij ervaren dat het in sommige situaties grimmiger wordt. Staatsbosbeheer beheert de natuur en de eilandjes in en rond het meer. Op de eilanden is vorig jaar weinig aan de hand geweest, afgezien van het vernielen van het toiletgebouw van de scouting op Dwars in de Weg. In andere natuurgebieden komen boswachters nog wel eens een wietplantage tegen. Dat zie je vooral in gebieden waar het niet zo opvalt, zoals dicht struweel. Dat is vervelend, want ze kappen bomen, maar we hebben echt de pest in als het gaat om een dumping van een laboratorium want daar zitten nog wel eens chemicaliën bij. GZH controleert vooral op de dammen en de omliggende terreinen. Daar is vaker wat aan de hand, zo blijkt uit het jaarverslag. Meermalen hebben zich grote groepen straatracers verzameld op de Brouwersdam. Op de Slikken van Flakkee was vorig jaar een illegale houseparty en de handhavers werden meerdere keren geconfronteerd met wild- en visstroperij. Wildkamperen blijft een probleem. Om hier tegen op te treden moeten de handhavers s avonds en s nachts werken. Dergelijke diensten worden uit veiligheidsoverwegingen met minimaal drie personen uitgevoerd. Hoe GZH de toezichthouders beter gaat bewapenen, is niet bekend. Momenteel zijn ze uitgerust met pepperspray. Gebroken arm en mast bij aanvaring Grevelingen Bij een aanvaring tussen twee zeilschepen op het Grevelingenmeer heeft een bemanningslid een arm gebroken. Beide jachten liepen forse schade op. Het jacht Balou, dat als thuishaven Den Osse heeft, had de meeste schade. Bij de aanvaring sneuvelde de mast en ontstond er een gat in de romp. De opvarende die hierbij zijn arm brak, is opgepikt door een passerend jacht en naar de haven van Den Osse gebracht. Daar stond familie van het slachtoffer klaar om hem naar het ziekenhuis te brengen. De bemanning van KNRM-reddingboot De Griend heeft de gehavende boot naar de thuishaven begeleid. Het andere jacht dat betrokken was bij de aanvaring, de Blauwe Pijl, had schade aan de romp maar kon nog wel op eigen kracht de weg naar thuishaven Scharendijke vervolgen. Veel animo voor nieuwe ligplaatsen haven Bruinisse De belangstelling voor nieuwe ligplaatsen in de uitgebreide jachthaven van Bruinisse is boven verwachting. Dat zegt Henk Gravestein, projectleider van de jachthaven. De fors uitgebreide jachthaven telt nu 872 vaste ligplaatsen. Na een drukke zomer - er waren ruim twintig procent meer overnachtingen van passanten dan vorig jaar - komen er veel nieuwe aanmeldingen binnen. De haven kan verder uitbreiden tot maximaal 1400 plaatsen. Vanwege de grote animo denkt Gravestein dat de nieuwe haven in 2013 vol is. Eerder ging hij nog uit van Op 1 november wordt de infrastructuur van de nieuwe marina opgeleverd. 35
20 36 Eerste drijvende steiger in Grevelingen bij Bommenede Ooit zal het er van komen: getijdestroming in de Grevelingen. Om die ontwikkeling voor te zijn, heeft het Grevelingenschap de versleten, vaste werksteiger bij het haventje van Bommenede vervangen door een drijvend exemplaar. De steiger is geopend door de Zuid-Hollandse provinciebestuurder Joop Evertse, die tevens voorzitter van het Grevelingenschap is. De nieuwe werksteiger is gemaakt van duurzame materialen als staal, kunststof en gerecycled rubber en steunt op kunststof drijvers. Het loopdek kreeg roosters, gedeeltelijk gevuld met bandengranulaat. De steiger is ook te gebruiken als opstapplaats voor excursies met de boot. De nieuwe steiger zou wel eens de opmaat kunnen zijn voor een herinrichting van het haventje en omgeving. In de Watersportvisie Grevelingen wordt de bouw van een strandpaviljoen, een kampeerplaats en dertig nieuwe ligplaatsen aanbevolen. Het Grevelingenschap vergadert vanmiddag onder meer hier over in het kantoor aan de haven van Bommenede. LSD wil overleg vissers over plek van duikwrak Leefbaar Schouwen-Duiveland (LSD) pleit voor goed overleg met de beroepsvisserij over de precieze locatie waar het scheepswrak voor duikers wordt afgezonken, nabij de jachthaven Scharendijke. De stichting Zeeuwse Duikwrakken is al twee jaar bezig met een bijna zestig meter lang betonnen scheepswrak dat bij de Schelphoek in de Oosterschelde ligt. Het wrak wordt dit najaar naar Scharendijke gebracht om in De Grevelingen als duikobject te dienen. Provincie, gemeente, Groenvoorziening Zuid-Holland (beheerder van het Grevelingenmeer) en de NOB zelf dragen bij aan de ongeveer twee ton kostende operatie. De laatste euro moet door sponsors worden opgebracht. Aarzeling over Brouwersdam Belangen van de surfers zullen bij de beoordeling van ontwikkelingsplannen voor de Brouwersdam steeds zorgvuldig worden meegewogen, belooft wethouder Ad Verseput. Waar zeggen we ja tegen? In hoeverre leggen we ons vast? Wat is de status van dit voorstel? Meerdere fracties in de gemeenteraad worstelen met dit soort vragen met betrekking tot de toekomst van de Brouwersdam. De gemeenteraad in de nieuwe samenstelling blijkt te aarzelen over grootscheepse recreatieve ontwikkelingen. De voormalige raad stelde eind november het Raamplan Entree Brouwersdam Zuid vast. In vrij snel tempo ligt nu de eerste uitwerking van dat raamplan op tafel in de vorm van het Uitvoeringsprogramma Brouwersdam Zuid. Kunnen we het niet laten bij kennisnemen van dit programma in plaats van het officieel vast te stellen?, probeerde CDA-fractievoorzitter Bea Flach deze week in de commissie Openbare Ruimte. Ook Petri d Anjou (PvdA) en Elzemiek de Jong (Alert!) deden diverse pogingen de boot nog even af te houden. Wethouder Ad Verseput benadrukte dat het Uitvoeringsprogramma niet iets vaags is, maar uiteraard voortvloeit uit het eerder vastgestelde raamplan. In de uitwerking gelden vier hoofdopgaven: - De ruimtelijke kwaliteit van het gebied moet worden verhoogd. - Het toeristisch-recreatieve aanbod dient te worden versterkt. - Het thema duurzaamheid moet meer handen en voeten krijgen. - Het gebied moet herkenbaar en wervend op de kaart worden gezet. Tien plannen die daarin passen staan 37
21 Cats was een moralist! Het standbeeld van Jacob Cats is gerestaureerd... met gesloten hand 38 inmiddels op een prioriteitenlijst. Daartoe behoort ook de aanleg van een jachthaven van de toekomst. Een heikel punt, zo weet wethouder Verseput. Maar het voorstel komt natuurlijk bij u terug. De aanleg wordt wel in voorbereiding genomen. Op 27 mei is de aftrap gegeven voor de project- en stuurgroep Jachthaven van de toekomst, aldus Verseput. De politiek is verdeeld over wat er uiteindelijk allemaal wel of juist niet ontwikkeld moet worden aan de Brouwersdam. Geen grootschalige zaken en dus geen extra jachthaven, vindt Groenlinks. D66 wil enkele hoofdopgaven zien toegevoegd: Ontwikkelingen die passen bij de schaalgrootte van Schouwen-Duiveland en kwaliteit boven kwantiteit. LSD wijst grootscheepse slechtweervoorzieningen van de hand. De ultieme voorziening op dat gebied is de stad Zierikzee al, vindt Jacqueline van Burg. De SGP pleit ervoor bij alle plannen het vereveningsprincipe te hanteren, dus compensatie voor aantasting van natuur. Inspreekster Pieternel van der Linden kreeg de toezegging van Verseput dat behoud van ruimte voor surfers bij alle plannen zal worden meegewogen. De raad moet eind mei een besluit nemen over het Uitvoeringsprogramma. Ontwikkeling Brouwersdam kan verder Ondernemers rond de Brouwersdam kunnen verder gaan met het ontwikkelen van plannen voor dit gebied. Hoewel lang niet alle plannen met gejuich worden ontvangen is de raad in meerderheid akkoord gegaan met de volgende stap. Vooral het plan Jachthaven van de Toekomst (duurzame jachthaven met recreatiewoningen) is met scepsis ontvangen omdat het plan te grootschalig zou zijn. PvdA, D66, GroenLinks en Alert! vinden dit plan daarom niet gewenst. De overige fracties willen het plan wel een kans geven. Overigens is nog niet gezegd dat de plannen daadwerkelijk door gaan. De gemeenteraad zal zich nogmaals over ieder afzonderlijk plan moeten buigen. Bijna drie ton voor toerisme Schouwen Aan diverse maatregelen die het toerisme moeten bevorderen besteedt de gemeente dit jaar euro. Dat blijkt uit de voortgangsrapportage Schouwen- Duiveland kiest voor toerisme. Voor duiklocaties, vissteigers en promotie van de watersport is euro uitgetrokken. Andere grote posten zijn strandschoonmaak ( euro) en verlengen van het RTM-tramlijntje naar Scharendijke ( euro). Bron: Ons Eiland - 26 augustus 2010 Is Jacob Cats de man met het vermanende vingertje of de man met de filosofisch gebarende (gesloten) hand? Het laatste woord is er nog niet over gesproken in Brouwershaven. In opdracht van Stichting Renesse restaureerde steenhouwer/ beeldenrestaurateur Hans van den Berg uit Middelburg het originele witstenen standbeeld. Vervolgens maakte Jaap Hartman uit Woudrichem een bronzen afgietsel. Het gerestaureerde stenen beeld kreeg een ereplaatsje in de Grote of Sint Nicolaaskerk in Brouwershaven, naast de grafsteen van Cats moeder. De nieuwe bronzen replica op het marktplein wordt op vrijdag 3 september officieel onthuld. 39
22 Nieuws van de Nije Faam Marietta van Bakel 40 Bijzonder Jacob Cats was natuurlijk een bijzonder man, verklaart voorzitter Renger Erenst van Stichting Renesse. Vandaar dat we ervoor kozen zijn standbeeld te restaureren. Het is niet niks; iemand die geboren werd in Brouwershaven, in Zierikzee op school ging en uiteindelijk een indrukwekkende ambtelijke loopbaan had. Daarnaast stonden zijn boeken in veel Nederlandse huiskamers. De Bijbel en Jacob Cats, dat waren de twee boeken die mensen in huis hadden. Jaap Hartman maakte in de kerk verschillende mallen met siliconenrubber en gips, zodat hij later in zijn bronsgieterij Myron in Woudrichem de replica kon gieten. Een specialistisch werkje. Hartman is kunstenaar, maar giet daarnaast beelden van anderen. Altijd interessant om te zien hoe een beeldhouwer iets oplost. Het beeld van Jacob Cats is uit één blok steen gehouwen, dat blok steen heeft een eigen karakter en bepaalt mede de uiteindelijke vorm. Jacob Cats werd uiteindelijk gerestaureerd met gesloten hand. Bronsgieter Jaap Hartman zou gekozen hebben voor een hand met het vingertje in de lucht. Jacob Cats was een moralist! En volgens de overlevering hád het standbeeld van Jacob ook altijd dat vingertje in de lucht. Tenminste, als het er niet weer eens afgeschoten was door de Brouwse jeugd. Koster Dries van Beveren is duidelijk. Dit is niet de uitdrukking van de lerende, onderwijzende Vader Cats. Ik ben nu 77 en heb járen op de Markt gewoond, tegenover het standbeeld, maar dat standbeeld had altijd een wijzend vingertje in de lucht hoor! En met de keien die er lagen, probeerden we dan als kwajongens die vinger eraf te schieten. Die vinger zat op een spijker, dus er kon gemakkelijk een nieuwe gemaakt worden, als hij weer eens verdwenen was. Zie voor informatie over Jacob Cats ook: Het is eind juni. De Nederlandse zomer is al flink op gang. Heerlijk. Wij vermaken ons na de Marquesas eilanden heerlijk op de Tuomoto s. Liggen in een Atoll zo groot als het hele IJsselmeer ons een beetje te vergapen aan het tropische aquarium onder de kiel. Heerlijk luieren, zwemmen, douchen, luieren zwemmen, douchen en dat nog wel zo n zes, zeven keer meer. Maar. tussendoor ook nog achter de laptop gezeten en eindelijk de laatste nieuwsbrief die nog net niet helemaal af was af gemaakt. Voor dat klusje heb ik hier nou eens echt de tijd gehad en genomen. De volgorde van de nieuwsbrieven is nu nog wat raar, gerangschikt naar de inleverdatum van de tekst aan onze webmasters. Zij gaan daar binnenkort wel wat mee schuiven zodat de verhalen dezelfde volgorde hebben als onze GPS coördinaten. Over die GPS coördinaten gesproken, daarover leg ik in de nieuwsbrief van juni, die over de Tuomoto s zal gaan, nog het een en ander uit. Hiervoor wordt jullie geduld weer op de proef gesteld. Maar over de belevenissen op de Galapagoseilanden kunnen jullie in de zojuist gepubliceerde nieuwsbrief van maart 2010 het nodige lezen. Tot ziens Mariëtta Kijkt u voor de nieuwsbrieven en foto s eens op de website van Marietta van Bakel en Paul Kamstra, (benaderbaar via een link op onze website - onderdeel reede). 41
23 BOEM - PANG! FOUTJE Zeiljacht zeilt mast van dek Ontleend aan PZC: zondag 29 augustus :53 COLIJNSPLAAT - Zondagmiddag even voor half vier, werd de bemanning van het reddingstation Neeltje Jans opgeroepen voor hulpverlening aan een zeiljacht dat een aanvaring had gehad met de Zeelandbrug en zijn mast had verspeeld. Het bleek te gaan om het ruim 11 meter lange kajuitzeiljacht ANEMOON uit Yerseke, met 10 personen aan boord, waarvan 4 volwassenen. De ANEMOON wordt verhuurd via een verhuurbedrijf te Yerseke. De Anemoon wilde onder het vaste deel van de Zeelandbrug bij Colijnsplaat varen richting Yerseke. Door een misrekening van de hoogte van de mast raakte deze de Zeelandbrug. Mast en zeil vielen overboord. Zeil en verstaging zaten nog aan de boot vast. De mast is in zijn geheel onderwater verdwenen bij de Zeelandbrug en niet meer terug gevonden. Berger Mistral en de KNRM-reddingboten Harder en Koopmansdank meldden zich voor hulpverlening. Omdat de vloed doorstond, was de beste oplossing het geheel met stoom en wind mee naar de haven van Kats te slepen. Het jacht is in de haven door de bemanning van de Mistral en de Harder ontdaan van de resten van het tuig en de verstaging. De Koopmansdank keerde al eerder terug naar station. Er hebben zich geen persoonlijke ongelukken voorgedaan, zij het dat de schrik bij de bemanning van de ANEMOON er goed in zat. Noot van de redactie: Misrekening van de hoogte van de brug (het was op dat tijdstip omstreeks 3 uur voor hoogwater Zierikzee) gecombineerd met onbekendheid van de hoogte van de eigen mast??? Volgens fabrieksopgaaf zou de mast van de ANEMOON 16,65 meter hoog zijn. Dat zou ook in het midden van de boog op het tijdstip van laag water net niet gepast hebben. Bovendien was er die dag op dat specifieke tijdstip door de harde NW-wind kracht 7 een aanzienlijk verhoging van de waterstand gemeld (de keersluis in Zierikzee is zelfs even dicht geweest). Dat gecombineerd met de deining... Of zou de klapbrug van de Zeelandbrug op dat bewuste tijdstip niet meer gedraaid hebben in verband met de NW 7 en heeft men bewust geprobeerd met een ruime windse koers onder helling? - onder de brug door te zeilen omdat men persé naar de andere kant moest? 42 43
24 BOEM - PANG! 2 Foutje BOEM - PANG! 3 Het paste net niet Verdwaald bij hoog water? 44 45
25 Tussen de grote jongens Michelle Blaauw KNRM 46 Is uw vakantie ook naar wens verlopen? De reizen over het water maken we niet alleen. Zo beleven we soms adembenemende vakantiemomenten. Ontmoetingen op het water tussen beroepsvaart en pleziervaart verlopen soms problematisch. Bij de KNRM hebben we gemiddeld dertien keer per jaar met aanvaringen te maken, vaak is daar pleziervaart bij betrokken. Wat kunnen we doen om ongeschonden ons reisdoel te bereiken? Op zee Vaar je langs de kust naar het Zuiden en moet je de Maasmond oversteken, dan meld je je bij de Verkeerscentrale Hoek van Holland. Je krijgt een label, en mocht de zaak dreigen knijp te lopen, dan word je opgeroepen. Wel stand by blijven met je marifoon. Je blijft zelf verantwoordelijk voor een geslaagde oversteek. De drukke beroepsvaart weet dat er jachtjes oversteken en houdt daar rekening mee door vaart te minderen als dat kan. Maar over- leggen wordt zeer op prijs gesteld. Ben je niet zeker over je handelswijze, vraag dan gerust advies aan de verkeerscentrale: Hij heeft liever dat u achter hem langs gaat. Ben je eenmaal veilig aan de overkant, dan wacht de volgende uitdaging in de vorm van de baggerboten die bezig zijn met de Maasvlakte II. Achterlangs is meestal de beste optie. Belgisch oversteken Verderop richting België, bij Zeebrugge is het allemaal wat minder gereguleerd. Je ziet aan de betonning waar de geul loopt, verder is het gewoon een kwestie van uitkijken. Zolang jij de brug van het zeeschip kunt zien, bestaat de kans dat jouw bootje wordt opgemerkt. Op hun radar ben jij een kleine stip. Het is jouw eigen beslissing om voor een schip over te steken of achterlangs te gaan, maar zeeboten varen bijna altijd sneller dan je denkt. Laatst zag ik een zeilboot verdwijnen achter de boeg van een zeeschip. Ik vreesde het bootje nooit meer terug te zullen zien. Na enige bloedstollende momenten zag ik dat het toch nog net goed was afgelopen. Traffic lanes Moet je bij een oversteek door een verkeersscheidingsstelsel, dan is het verplicht om zo recht mogelijk over te steken. De tijd dat u de vaargeul oversteekt, is dan zo kort mogelijk. Het maakt ook, dat u het best zichtbaar bent. Uw grootzeil helpt daarbij. Ruim binnenwater De dode hoek van de beroepsvaart is een blinde vlek voor de beroepsschipper. Zeker bij een ongeladen schip, dat hoog op het water ligt, kan het zo 500 meter voor het schip zijn. In dit gebied bent u onzichtbaar! Als opstandige puber ben ik eens met mijn roeibootje het Amsterdam-Rijnkanaal overgestoken. De vrachtvaarder, die maar net vaart kon minderen, had ik niet kwaaier kunnen maken. Met opgestoken vuisten kwam de schipper het gangboord inlopen om me duidelijk te maken dat ik niet bepaald handig bezig was. Toen had ik geen flauw benul hoe gevaarlijk mijn manoeuvre was. Samen varen Het project Varen doe je samen van de Stichting Recreatietoervaart is in het leven geroepen om de pleziervaarder en de beroeps bewust te maken van elkaars aanwezigheid. De talrijke knooppuntenboekjes laten zien waar de knelpunten op de vaarwegen zitten. Een gewaarschuwd scheepje telt voor twee! 47
26 De kleurrijkste drukker! Een echt schatje : Sepiola atlantica Hans Naert Drukkerij Zoeteweij Molendijkseweg 2, 4401NM Yerseke T I E [email protected] 48 Openingstijden: maandag t/m zaterdag 8.30 uur tot uur * zeer uitgebreid visassortiment * frites, vissnacks, belegde broodjes * opgemaakte schotels voor party's Ingegraven sepiola, moeilijk waar te nemen door duikers De Atlantische dwerginktvis (Sepiola atlantica) is een inktvis van 2-5 cm die voorkomt in de Atlantische Oceaan, Noordzee en Middellandse Zee. De soort voedt zich met kleine kreeftachtigen en visjes. Een heel klein, onopvallend inktvisje. Tamelijk plomp uiterlijk, vinnen ronde flapjes, niet over de hele lengte van het lichaam. Kleur doorschijnend wit met vele bruine en roodachtige vlekjes, van boven vaak donkerder dan van onderen. Dat levert een goede schutkleur op. Daardoor vaak niet opgemerkt door duikers, terwijl het dier bepaald niet zeldzaam is. Inwendig rugschild in de vorm van een kleine mesvormige gladius. Deze is soms wat verkalkt, maar meestal niet. De mantelrand is bovenop in het midden vergroeid met de kop. Twee tot acht rijen zuignappen op de armen. In Nederland komt de soort s zomers vrij algemeen voor in de Oosterschelde en in het stilstaande zoute water van de Grevelingen. Iedere duiker die een ontmoeting heeft gehad met een Sepiola, spreekt daarover met een bepaalde vertedering. Opmerkingen als; schattig en lief zijn dan veelgehoorde termen. En inderdaad is zijn voorkomen, maar ook zeker zijn gedrag tij- 49
27 Het inktvisje komt tevoorschijn 50 dens een ontmoeting met een duiker, heel koddig te noemen. Niet al te handig wisselt hij, als hij zich in het nauw gedreven voelt, dreigende acties af met vluchtpogingen, om vervolgens weer te vertrouwen op zijn camouflage eigenschappen. Vooral de dreigpogingen van dit, ongeveer 3 tot 5 cm grote diertje maken weinig indruk. Als hij dan ook nog zijn minuscule inktwolkje uitstoot, is het moeilijk om je lachen in te houden. Met zijn ronde lichaam, met aan weerszijde een klein vinnetje kan hij weliswaar heel goed manoeuvreren, maar een grote snelheid kan hij er niet mee ontwikkelen. Daarom zal hij nog het meeste profijt hebben van zijn vermogen om, met de in zijn huid aanwezige pigmentcellen, razendsnel van kleur te veranderen. De Dwerginktvis of Sepiola is het kleinste familielid van de in ons land voorkomende inktvissoorten. Met een lengte van amper 5 cm. blijft hij, wat grootte betreft erg achter bij zijn grotere familieleden de Sepia en de Pijlstaartinktvis. In de zomer, als de jonge Sepia s net uit hun eieren zijn gekomen, kan het een probleem zijn om een Sepiola van een jonge Sepia te onderscheiden. Een belangrijk verschil is de rand om de mantel van hun lichaam; bij de Sepia is dat een smalle ononderbroken rand rond het hele lichaam, terwijl de Sepiola twee duidelijke vinnen heeft aan beide zijde van het lichaam. Dreigende houding meestal gevolgd door spuwen van inktwolkjes en een vluchtpoging. Sepiola zwemmend Op de zandbodem Sepiola zwemmend 51
28 Tips Pieter Tielemans Val en rolfokhoes borgen Regelmatig blijkt de sluiting van de spinnakerval waarmee de rolfokhoes wordt opgehesen los te schieten. Vaak is de oorzaak dat het ringetje van de sluiting van deze val blijft haken aan een stiksel van de fok of genua. De gevolgen van het losschieten van de val (val boven in de mast) kunnen worden vermeden door de bevestiging van de val aan de rolfokhoes met een lijntje te borgen. Schiet de sluiting onverhoopt los dan kun je de val (geborgd met het lijntje, zie foto) in ieder geval samen met de rolfokhoes naar beneden halen. Tip van Bram Val boven in de mast: pak een paar vishaakjes Soms heeft u de pech dat een val in een onbewaakt ogenblijk boven in de mast schiet. Met een andere val en een neerhalerlijn waaraan u een paar vishaakjes (zogeheten bothaken met weerhaak) bevestigt (met tape of bindselen), die u met de haken om de doorgehaalde val slingert en waarmee u de doorgehaalde val vastprikt, kunt u de doorgeschoten val vaak weer naar beneden halen. Een bemanningslid omhoog hijsen en laten hoogwerken met een bootsmanstoeltje is dan niet nodig. Een paar vishaakjes in uw gereedschapskist - ook als u niet in het water vist - kunnen dus van pas komen
29 Veiligheidslijnen strak zetten met schokbrekers Peter Chevalier PZV Zeezeilen 54 Vast en zeker je rug breken Langzamerhand is het wel duidelijk dat het zinnig is veiligheidslijnen aan te doen op zee. Aan dek wordt de veiligheidslijn meestal vastgeklikt aan een lange loopband die over het gangboord loopt. Het vast en zeker aan de lijn zitten geeft al zo n gevoel van veiligheid dat weinig aandacht over blijft voor de details. Mijn zoon Piet Willem is naast zeiler ook bergbeklimmer en oefent als medewerker van Siemens Wind Power regelmatig in het ontsnappen uit hele hoge windgeneratoren aan hele lange lijnen. Hij vertelde me dat ons prettige gevoel over de veiligheidslijnen aan boord niet erg terecht is. Met de gebruikelijke niet-rekkende veiligheidslijnen kan je juist vast en zeker de rug breken: als je met een gewicht van 100 kilo twee meter valt en plots stopt wordt je rug belast met bijna 2,5 ton. Ofwel je hebt plotsklaps mijn goede oude grote Mercedes Benz automobiel aan je rug hangen met veel dikkerds erin, een hoop bagage en al zijn kilometers. Die val van twee meter is precies wat gebeurt als je aangelijnd aan een slappe veiligheidslijn bij ruw weer bovenop de kuiprand zit, de boot in een vlaag extra schuin gaat, en je naar lij duvelt. De website van DTS Veilig Werken stelt: VALKRACHTEN - De krachten van een val op het lichaam zijn enorm. Als een persoon van 100 kilo een val van een halve meter maakt en de val m.b.v. een gewone veiligheidslijn wordt opgevangen, krijgt het lichaam een kracht van 660 kg (7 kilonewton) te verwerken. Bij een val van een meter komt er een kracht van 1220 kilo vrij, bij anderhalve meter 1780 kilo en bij twee meter 2340 kilo. Wie deze krachten bekijkt, kan zich voorstellen dat valdemping een absolute must is. Als een persoon van 100 kilo gebruik maakt van een lijn met een schokdemper en een halve meter valt, krijgt hij een schok van 130 kilo en bij 1 meter een schok van 200 kilo. Een enorm verschil. De website is nog duidelijker: Hoe lang moet een vanglijn van een harnasgordel zijn? - De vanglijn aan de gordel mag niet langer zijn dan 2,0 meter. Om de toch nog aanzienlijke valenergie, die bij deze hoogte ontstaat, op te vangen, zijn gordels met valdempers verplicht. Deze valdempers kunnen in de lijn zelf of in de musketonhaak zijn opgenomen. Bij bergbeklimmers wordt de soep minder heet gegeten omdat hun lange klimlijnen tot wel 30% rek hebben, wat de optredende krachten ook bij een langere val zo inperkt dat ze overleven. Op de site wordt gründlich uiteengezet hoe dat werkt. Ga daarvoor naar News en dan naar item Sicherheitstechnische Grundlagen im Seilgarten Dynamische Kräfte und Stürze. Aan dek bestaat geen veilig gebied Beveiliging in de professionele wereld van valbescherming werkt bij voorkeur door positionering in een veilig gebied. Je houdt de actoren met een statische lijn in een veilig gebied waar je maximaal een halve meter kunt vallen. Een statische veiligheidslijn die glijdt over een strategisch gespannen kabel beperkt je daarbij in je bewegingen. Tot minstens een meter van de dakrand zeg maar. De loopband met veiligheidslijn die we aan boord zien is daar feitelijk een kopie van. Aan boord van een tamelijk klein zeilschip zijn daar drie basisproblemen mee: ten eerste wil je zo min mogelijk in je bewegingen beperkt worden omdat je van alles en nog 55
30 56 wat over de hele lengte en breedte van het schip wilt doen, ten tweede kan je op het hele gebied van de boot telkens meer dan een halve meter vallen door rollen, slingeren, stampen, schuin liggen, (klap-) gijpen, overstag gaan, etcetera - en ten derde zou je om niet van het schip af te vallen minstens een meter van de reling af moeten blijven. Kortom, beveiliging door positionering werkt aan boord niet echt, omdat aan dek eigenlijk geen veilig gebied tegen vallen bestaat. We kunnen wel een zo veilig mogelijk gebied voor onszelf maken door de veiligheidslijnen zo kort mogelijk te houden. En ze zo mogelijk dubbel te nemen. Buiten het veilig gebied kan je vallen Aan dek loop je overal de kans te vallen tot de ruimte die je veiligheidslijn je toestaat, ofwel over de zeereling ofwel van een hoog loefboord naar een laag lijboord. Een dynamische veiligheidslijn biedt dan bescherming tegen de hoge rukbelasting. Een veiligheidslijn maak je dynamisch door schokdempers en/of vering. Een lijnschokdemper bestaat vaak uit een pakket stevig gestikt veiligheidsband waarvan onder de rukbelasting de stiksels voortgaand loslaten. Als je een verende lijn kiest moet dat een stijf verende lijn zijn. Er zijn ook slap verende lijnen, maar die hebben uitsluitend de bedoeling om zichzelf uit de weg te kronkelen en beschermen niet tegen een rukbelasting. Vermijd een vrije val De enige manier om een lange vrije val te vermijden is om jezelf strak aan te lijnen. Liefst aan een dubbele lijn met een kort end van zeg een halve meter en een lang end van zeg een meter. En zo mogelijk aan vaste punten zoals ogen op hekstoelen, scepters of preekstoelen of speciaal aangebrachte ogen bij de kuip. De stelregel is dat je jezelf VASTKLIKT BOVEN JE EIGEN BORSTHOOGTE. Want als je bijvoorbeeld hoog aan loefboord in de kuip zit en je een veiligheidslijn van anderhalve meter lang vastzet aan een oog in de kuip bij je voeten, dan krijg je een valhoogte van twee maal anderhalf geeft drie meter. Dus als je hoog aan loef zit is het beter om jezelf nog hoger, bijvoorbeeld aan de loopband of een scepter vast te klikken. Als je over dek beweegt klik de veiligheidslijn dan vast aan een STRAK GESPANNEN LOOPBAND MET SCHOKBREKERS. Elke speling geeft vrije vallengte. Houdt dus ook bij bewegen de lijnlengte kort. Dat betekent doorgaans bij slecht weer dat je op je knieën door het gangboord gaat. Dat heeft het bijkomende voordeel dat je minder snel over de zeereling kiepert. Zodra je bij je werkplek bent, bijvoorbeeld bij de mast, zet je jezelf weer met twee lijnen vast. Het bevestigingspunt aan de mast van de spinnakerboom is vaak een geschikt hoog aanklikpunt. Vermijd een rukbelasting Het is juist de rukbelasting die zo gevaarlijk is voor lijf en leden. Naast beperking van de lengte van de vrije val is het echt effectief om een schokdemper aan je veiligheidslijn te zetten. Merkwaardig genoeg is zo n lijn-schokdemper in de watersporthandel niet eenvoudig te vinden. Bij leveranciers van professioneel klimgerei zitten ze altijd wel in het assortiment. Van een berg, uit een boom of van een dak kunnen vallen geeft kennelijk een indringend zicht op de risico s én brengt de bemoeienis van de Arbodiensten. Het is overigens duidelijk dat een veiligheidslijn die vastzit aan een strakgespannen loopband bij belasting enorme krachten kan uitoefenen op de bevestigingspunten 57
31 58 aan dek van die band. Voor je eigen lijf zou het beter zijn als zo n bevestigingspunt meegeeft voordat jezelf bezwijkt. Inderdaad zijn meegevende bevestigingspunten gewoon te koop; die knakken bij belasting om maar blijven overigens wel vastzitten. Maar dat is meer voor op een hoog gebouw. Aan boord is de voor de hand liggende oplossing om je loopbanden met schokdempers en/of rekkers uit te rusten. Is speling nodig om enorme krachten in de loopband te voorkomen? Hoe klopt dat nu met het bekende verhaal dat je speling moet hebben in de loopband, zodat hij in het midden opgetild kan worden, om enorme krachten in de loopband te voorkomen? Mijn aanbevelingen voor rek en strek zijn in de eerste plaats gericht op persoonlijk comfort als je weggerukt wordt. De resultaten leveren echter wel een vermindering op van de krachten op de loopbanden. Bijvoorbeeld: een 8 meter lange loopband met aan beide zijden een rubber schokbreker van 33 cm die elk 10 cm rek geeft, rekt al bij een bescheiden belasting 20 cm uit. Daarbij komt nog een beetje rek van de loopband zelf. Na enig rekenwerk volgt dat de kracht in de loopband dan twee keer zo groot is als de kracht in de veiligheidslijn. Een dynamische veiligheidslijn met schokdemper rekt bijvoorbeeld tot een belasting van 350 kg, waarna de schokdemper gaat werken. Met die krachtsverhouding van twee geeft dat een belasting van 700 kg op de loopband. En dat klinkt wel weer als een belasting die loopband en boot moeten kunnen hebben. Samenvatting en verdere informatie Als je jezelf en je boot liefhebt, dan houd je veiligheidslijnen en loopbanden zo strak mogelijk en zet je schokdempers en/of rekkers op zowel je veiligheidslijnen als op je loopbanden. Verdere informatie is in overvloed op internet te krijgen. Petzl en Miller zijn twee bekende leveranciers. Op vind je bijvoorbeeld de elastische Miller Manyard ME vanglijn die tot een belasting van 350 kilo uitrekt, waarboven de ingebouwde schokdemper in actie komt. De prijs is circa 75,-. Voor de loopbanden kan je landvastrubbers of schokdempers gebruiken, die in elke watersportwinkel te koop zijn voor ruwweg 10,- tot 50,-. Eenvoudig alternatief Het kan allemaal ook veel eenvoudiger. Een vriend en fervent oceaanzeiler die het voorgaande las, reageerde: Ik heb nooit een veiligheidslijn gedragen en nu weet ik zeker dat ik het ook nooit ga doen. Havenpark CD Zierikzee Tel: Bouwman Yachtservice Laswerkzaamheden (alu/rvs/staal) Tuigage tot 16 mm Inbouwen van motoren/onderhoud Volledige Refit Algemeen bootonderhoud Werkplaats: Karsteil 15 Zierikzee Tel:
32 DE DROLLENBOOT Clubmaterialen 60 René de Groot Gaat de waterpolitie dan toch het lozingsverbod van vuilwater handhaven? Je zou het haast denken als je de nieuwe uitrusting van het KLPD bekijkt. Dit jaar draait de politie proef met een éénpersoons duikboot. Met de onderzeeër kan de politieman/vrouw desnoods drie keer 24 uur beneden het wateroppervlak blijven, om zo de scheepvaart niet alleen boven maar ook onder water te kunnen controleren. Het wonderlijke bootje kan tot dertig meter diep duiken en haalt een snelheid van 4 knopen. Volgens Ed Kraszewski, woordvoerder van het KLPD kan het bootje voordeel opleveren. De waterpolitie zoekt steeds naar nieuwe wegen om te handhaven en overlast te bestrijden. Met het bootje kunnen we opduiken als de watersporter het niet verwacht. In de volksmond wordt het vaartuig al DE DROLLENBOOT genoemd, al is het onwaarschijnlijk dat het ook echt bij de handhaving van het lozingsverbod zal worden ingezet. De meeste clubmaterialen zijn uitgestald in de vitrinekasten in ons clubhuis t roefje en gedurende de openingstijden te koop indien de personele bezetting in keuken en bar het toelaat. EUR sweater blauw*... 20,00 sweater blauw wol/acryl met schouder- en armstukken (op bestelling)*... 75,00 poloshirt* ,00 overhemd* ,00 stropdas* ,00 cap blauw* / ecru*... 9,00 fleece muts blauw* ,00 reverspeld*... 4,50 broche*... 4,50 whiskyglas... 4,30 borrelglas ,10 mok... 4,00 sticker groot ,45 sticker klein in button gratis poster scheepstypen rond de eeuwwisseling ,50 CD shantykoor Zingerij Dwarsgetuigd ,50 * uitsluitend voor leden verkrijgbaar In geval u suggesties heeft voor onze clubmaterialen gelieve u een e- mail te zenden aan [email protected] of een briefje te schrijven aan: Postbus 47, 4318 ZG BROUWERSHAVEN. Clubhuis t roefje De gelegenheid in Brouwershaven voor watersporters voor: een kop koffie, een sterk verhaal, een borrel, een goed gesprek, een glas wijn, een verkwikkende maaltijd, een koel biertje, een goeie mop, het lezen van een tijdschrift of clubblad, het ophalen van uw via internet, het laatste weerbericht, Sep-Key's, vlammetjes en bitterballen, een gezellige avond, schuilen bij regen of storm, palaveren en nog veeel meer! Haven Noordzijde 38 - Tel (hoek stadshaven en nieuwe haven, eerste verdieping van het Tonnenmagazijn ) 61
33 Henk Gemser: Watersport is supergezond voor een mens Albert van Keimpema markt 1 brouwershaven Fa. Gebr. van Ast Jacht-Winterberging Winter - Zomerstalling voor uw kostbate bezit Ons bedrijf is gespecialiseerd in het: uit en in het water halen, transporteren en stallen van jachten. In onze hallen kunt u naar believen zelf of door anderen werkzaamheden laten uitvoeren. Tevens is het mogelijk een aantal werkzaamheden aan uw jacht door ons te laten verrichten zoals onze speciale anti-fouling service : het ene weekeinde gebracht en het volgende weekeinde klaar! Na de vaart wordt het door Van Ast geklaard! Bezoekadres: Noorddijk 2 NL-4318 AC brouwershaven T: +31 (0) (Best bereikbaar: en ) F: +31 (0) I: Henk Gemser, oud-schaatscoach en Chef de Mission van de Nederlandse Olympische ploeg tijdens de laatste Winterspelen in Vancouver, is beroemd geworden door zijn uitspraak in gesprek met het ijs. Die inmiddels gevleugelde uitdrukking nam hij ooit in de mond om de kernploegleden mentaal op kampioenschappen voor te bereiden. Wat ik ermee bedoelde was dat als het bij hen niet wilde vlotten, zij het ijs als hun vriend moesten gaan zien en bij zichzelf te rade zouden gaan wat er aan hun vorm mankeerde, aldus Henk, voor wie het ijs altijd een bondgenoot en zelfs een deel van zijn leven is. Maar niet alleen het ijs. Elke winter hoop ik dat de meren en vaart bevroren zijn, maar voor de rest van het jaar is het ook mijn domein. Want varen en zeilen is prachtig en ik heb dat altijd graag gedaan. Om die reden ben ik altijd in Friesland blijven wonen. Deze provincie is het summum qua watersport. Henk Gemser sturend tijdens een genoeglijke zeiltocht op de Fluessen. Hij woont al vele jaren in Oudehaske, vlakbij het Nannewijd. Een prachtige plas, maar watersport is er behalve kanoën eigenlijk niet mogelijk. Het meer staat namelijk niet in verbinding met het open vaarwater
34 VOORUIT met die GennakeR Henk: Het Nannewijd is qua natuur schitterend en ik geniet ervan. Het uitzicht op water of het maken van een wandeling langs het water is rustgevend. Dat heeft een mens nodig. Dan kom je tot je zelf. Maar wil je met meer dynamiek van het water genieten, dan moet je de Friese meren op, wat ik heel graag doe. Zeilen vind ik een prachtige sport. Net als bij het schaatsen is het ook een sport die je in recreatieve zin veel voldoening geeft. Voor hem is zeilen synoniem aan het genieten van de elementen wind en water: Het is een spel. Je moet op de omstandigheden anticiperen. Het is gewoon een heel lekker gevoel geen vaste grond onder je voeten te hebben, maar de deining van het water te voelen. Watersport geeft een ultiem vakantiegevoel. Henk Gemser wist als coach maar liefst 12 wereldkampioenen en 9 Olympische kampioenen naar hun titels te begeleiden. Maar schaatsen is niet de enige sport die zijn belangstelling. Integendeel. Hij interesseert zich voor alle sporten. Je mag mij best een sportfreak noemen, zegt hij. Vanwege zijn achtergrond en ervaring weet hij ook veel van gezondheid en gezond leven. Hij is tegenwoordig het boegbeeld van de campagne Wat is jouw hartleeftijd? van Becel ( Dat kan beter! ). Hoe gezond is watersport eigenlijk?, luidt aan hem de vraag. Henk: Heel gezond! En dat komt omdat sport en ontspanning hand in hand gaan. Topsport vergt veel van het lichaam en kan alleen worden beoefend door mensen die optimaal getraind en begeleid worden. Gewone mensen moeten zichzelf niet over de kling jagen. Als je beweegt en je beleeft daar veel plezier aan zodat je lijf en je geest ontspannen, dan is dat weldadig voor een mens. Je kunt dus zeilen zoveel als je wilt. Dat is perfect voor je!...met de Seldén uitschuifbare gennaker-boom Geeft de gennaker meer vrije ruimte Veréénvoudigt het gijpen Makkelijk uit te bomen Bijna op alle jachten toepasbaar Diverse sterktes leverbaar Ringen voor boegmontage optioneel [email protected] Tuigages in carbon of aluminium voor open-, kielboten en jachten. Wereldwijd meer dan 750 gespecialiseerde dealers.
35
Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg.
Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Ik begon deze week met het gevoel ik heb er zin in en ik zie wel wat we allemaal gaat gebeuren, ik laat het wel op me afkomen. Na de eerste dag voor
Wie heeft die rare knopen erin gelegd? vraagt hij. Ik, geeft Bibi eerlijk toe. Vorige week waaide het nogal hard. Dus toen heb ik de rubberboot en
Het plan van Bart Dobber, niet doen! Bibi staat op het dek van het schip en kijkt naar haar hond die een kat achterna zit op de kade. Haar broer Bart ligt op de loopplank en peutert aan het touw van de
Ahoy! Mijn naam is Moos Matroos. Aan boord steek ik graag mijn handen uit de mouwen én maak ik veel plezier. Wil je ook aan de slag als matroos?
---- Samen varen, samen doen----------- Laatst was mijn kleinzoon voor de eerste keer aan boord van mijn motorboot, een jochie van net anderhalf jaar. Het eerste wat hij deed, was draaien aan het stuurwiel.
De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!
De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even
Mariëtte Middelbeek REDDERS LANGS DE KUST VERHALEN UIT DE REDDINGBOOT. Muitgeverij. marmer
redders langs de kust Mariëtte Middelbeek REDDERS LANGS DE KUST VERHALEN UIT DE REDDINGBOOT Muitgeverij marmer Schoolreis Ed Koopman / KNRM Enkhuizen / Donderdagmiddag 15:34 uur DE DRIEËNDERTIG KINDEREN
Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.
Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt
En rijke mensen werken niet. Die kunnen de hele dag doen wat ze leuk vinden.
Warm in Verona Romeo loopt een beetje rond. Dat doet hij bijna elke dag. Hij vindt het leuk om door het stadje te lopen. Door de kleine straatjes. Langs de rivier waar de meisjes de was doen. En over de
HANDIG ALS EEN HOND DREIGT
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT
Yvonne van Daal 67, opgegroeid in Sint Anthonis en getrouwd met Koen Geurts 62, geboren en getogen in Cuijk.
Hoe het begon. Even voorstellen. Wij zijn Yvonne en Koen. Yvonne van Daal 67, opgegroeid in Sint Anthonis en getrouwd met Koen Geurts 62, geboren en getogen in Cuijk. Ik (Koen) zeil al sinds mijn 12 e
MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1
MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden
Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.
Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt
O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.
Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan
Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!
Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring
De Grote Verkeerstoets - 2014 07/08/2014. 1. Ja. 2. Neen, want ik mag hier niet links afslaan. 3. Neen, want ik heb mijn arm niet uitgestoken.
100082: Welk voorwerp houd je hier boven je hoofd? 1. Een rood voorwerp. 2. Een map. 3. Een voetbal. 100081: Je slaat af naar links. Gebeurt dat hier helemaal veilig? 1. Ja. 2. Neen, want ik mag hier niet
Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.
Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik
Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij
Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.
Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel
Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl
de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.
Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.
Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.
Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.
Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.
Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me
Een varende stad. Celien maakt overal foto s van. Binnen en buiten. Ze is zo druk aan het fotograferen, dat ze haar verdriet vergeet.
Naar Engeland Celien staart naar de horizon, die nauwelijks te zien is. De lucht en de zee hebben dezelfde grauwe kleur. Ze trekt haar jas dichter om zich heen. De boot is net vertrokken en vaart nog niet
Wéér een rondje Schiermonnikoog,
Wéér een rondje Schiermonnikoog, Op zondag 25 sept. jl., het vaarseizoen was bijna voorbij, de jachthaven van Schiermonnikoog lag nog in diepe rust, maakten we in alle vroegte onze boten klaar om te vertrekken
Bart van Hussen - Schipper/Eigenaar Merellaan 14 5613 AL Eindhoven (M) +31 (06) 50 278 774 (E) [email protected] (W) www.windindezeilen.
Bart van Hussen - Schipper/Eigenaar Merellaan 14 5613 AL Eindhoven (M) +31 (06) 50 278 774 (E) [email protected] (W) www.windindezeilen.com #windindezeilen1 Wind in de Zeilen organiseert zeiltochten
Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.
Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt
Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011
Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Van de voorzitter Ik heb in de eerste nieuwsbrief van dit jaar gezegd dat er nieuws moet zijn voor een nieuwe nieuwsbrief En nieuws hebben we zeker weer. Nieuwe bestuursleden
De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal
De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse
1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.
1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.
Non smoking sponsor. Posted on 4 december 2012 by Yvonne
Non smoking sponsor Posted on 4 december 2012 by Yvonne Hoe geweldig het ook is op Orchid Garden, het heeft natuurlijk twee kanten.. Deze school had er niet hoeven zijn als er niet zo verschrikkelijk veel
Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.
Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren
September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande. Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst. Hallo mede dierenvrienden,
September 2008 Door: Charlotte Storm van s Gravesande Bijbehorende foto's: zie onderaan de tekst Hallo mede dierenvrienden, Na mijn indrukwekkende reis naar India, is mij gevraagd om een kort verhaaltje
Oude Glorie. Evenementen. Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7. Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015. Website Oude Glorie
Oude Glorie Nieuwsbrief jaargang 1, nummer 7 Onregelmatig (als er iets te melden valt) 10 september 2015 Website Oude Glorie De een is op weg naar het volgende evenement, de ander ligt al weer in de thuishaven.
NAAM. Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever.
Vos en Waar is Haas het ijs? NAAM Uil kijkt in een boek. Het is een boek over dieren. Er staan plaatjes in. Van elk dier één. Uil ziet een leeuw. En een pauw. En een bever. Wat een raar beest! lacht Uil.
Wat kan ik voor u doen?
139 139 HOOFDSTUK 9 Wat kan ik voor u doen? WOORDEN 1 1 Peter is op vakantie. Hij stuurde mij een... uit Parijs. a brievenbus b kaart 2 Ik heb die kaart gisteren.... a ontvangen b herhaald 3 Bij welke...
De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.
In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt
Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd
Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen
zomer Vakantie zomer
NieuwsBrief nr.3, 2011 Naar Binnen Beste lezer, Het is weer tijd voor de zomer. In het midden van Nederland is afgelopen week de zomervakantie begonnen. De kinderen hebben zes weken geen school. Zes weken
Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.
Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de
Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.
1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat
Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT
Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas
Ria Massy. De taart van Tamid
DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in
Schotland reis MS Word Export To Multiple PDF Files Software - Please purchase license. 10 mei tot 15 mei
MS Word Export To Multiple PDF Files Software - Please purchase license. Schotland reis 2009 10 mei tot 15 mei De week rust pakte even anders uit voor de achter gebleven bemanning, het was zo n bar weer
2. Zegengroet Genade voor u en vrede van God onze Vader in de Heer Jezus Christus. Amen
Liturgie Emmen, 13 september 2015 (buitendienst) Thema: samen onderweg (startzondag) 1. Votum 2. Zegengroet Genade voor u en vrede van God onze Vader in de Heer Jezus Christus. Amen 3. Zingen: Sela: breng
Maar je kunt Frankrijk ook ontdekken per boot via de rivieren en kanalen. Wij doen dat al een paar jaar met onze boot, de Cadans III.
Frankrijk het meest favoriete vakantieland van Nederland. Velen gaan met de auto, caravan, camper of fiets. Voor een weekend bezoekt men vaak Parijs of een van de andere fraaie steden. Maar je kunt Frankrijk
Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,
3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol
Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.
Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat
Finale weekend club competitie
Finale weekend club competitie Ploegentijdrit Zaterdag stond als allereerst de ploegentijdrit op programma. Jawel hoor we moesten als eerste van start. We waren maar met 5 in plaats van 6 man. Start ging
Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?
Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een
Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.
Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar
Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties
Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna
De brug van Adri. Rollen: Verteller Martje Adri Wim
De brug van Adri Rollen: Verteller Martje Adri Wim Daar loopt een meisje. Ze heet Martje. Ze kijkt boos en loopt langzaam. Ze weet niet waarheen. Martje kent Wim. Hij woont in dezelfde straat, maar Wim
IMPRESSIE HEMELVAARTTOCHT 2015 (VOYAGER)
IMPRESSIE HEMELVAARTTOCHT 2015 (VOYAGER) Voor de Voyager begon de Hemelvaarttocht 2015 met de afvaart om 13:30 vanuit Lelystad haven met zon, 15 knopen wind en een snelheid over de grond van 6 knopen.
Inhoud. Voorbereiding. Waar ga je naar toe. Hoe doe je het met School. Een probleem. Ik heb niks te doen. Dag en nacht varen.
Inhoud Voorbereiding Waar ga je naar toe Hoe doe je het met School Een probleem Ik heb niks te doen Dag en nacht varen De wereld rond Geen eten Vissen Bang voor vissen haaien Snorkelen Terug INLEIDING.
Veiligheidsreader 27 e studenteneditie van de Race of the Classics
Veiligheidsreader 27 e studenteneditie van de Race of the Classics Zondag 29 maart tot en met zondag 5 april 2014 Inhoud Inleiding Veiligheid aan boord en in de havens s Avonds en s nachts Tips voor veiligheid
Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?
Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je
Wat je van ver haalt is!
Wat je van ver haalt is! Hemelvaartsweekend was het zover. Na begin van het jaar de koop van onze Westbas 29 Offshore overeengekomen te zijn met de Duitse eigenaren, was nu het moment om de boot naar Nederland
S(~DI~PI~N. NIEUWSIJlUEf NUMMElt 11,.JULI 2015
S(~DI~PI~N IN}IOUD Het roer gaat om Oproep De Droom van de schepencarrousel Doelstellingen Markante schepen in beweging Professionaliseren Nieuwe schepen Schepen carrousel en social media Donateur worden
Inhoud. 4 Zeelandweekend 2014. 5 Advertentie Beldert. 5 Samenvatting paasduik 2014. 6 Clubavonden. 6 Duikcentrum Nijmegen.
Inhoud Pagina 3 Voorwoord 4 Zeelandweekend 2014 5 Advertentie Beldert 5 Samenvatting paasduik 2014 6 Clubavonden 6 Duikcentrum Nijmegen 8 Agenda 9 kantduikmanagement 10 Colofon 11 Advertentie DCN 2 Voorwoord
We spelen in het huis van mijn mama deze keer,
Jip en Janneke. Ik ben Jip. Ik ben Janneke en we wonen naast elkaar. Hij heet Jip, zij heet Janneke. en we spelen soms bij hem en soms bij haar. We spelen in het huis van mijn mama deze keer, we kunnen
SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden
SAMUEL VAN DER MEER De Ontsnapte Joden De inval Het is een zonnige dag. Bram en Theo zijn een spelletje aan het spelen, maar ze moeten eigenlijk allang naar bed. Papa zegt tegen Bram: Bram, je moet naar
Tornado. Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur.
Tornado Maartje gaat voor het eerst logeren. s Nachts belandt ze met haar vriendinnetje Eva in een tornado en beleven ze een heel spannend avontuur. Geschreven in januari 2012 (Geïllustreerd t.b.v. het
Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.
Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen
Hoe voorkom je diefstal op reis.
Hoe voorkom je diefstal op reis. Diefstal op reis, dit is iets wat we liever niet willen overkomen wanneer we in het buitenland zitten. Toch gebeurt het. Ik kan me nog goed herinneren dat ik een jaar geleden
Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.
Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl
Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen
Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind
Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.
1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,
Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door
De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over
Genieten na een oversteek
Genieten na een Klaas Wiersma maakte een oversteek. Nee, niet op de Noordzee of de Atlantic. Het ging van Ameland naar Terschelling. Met de Cornish Crabber Urmiena. Geen sinecure met een dikke noordwester.
Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?"
Les 1 Voorspellen Leestekst: De nieuwe computer "Welkom:..." Introductiefase: 1. "We gaan vandaag proberen te voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen wat voorspellen betekent?" 3. Discussie:...
Mijn mond zat vol aarde
Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,
De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!
De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even
Jouw avontuur met de Bijbel
Nieske Selles-ten Brinke Jouw avontuur met de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Uitgeverij Jes! is een samenwerking tussen Uitgeverij Boekencentrum en de HGJB. Kijk voor meer informatie
2013, op naar de Middellandse Zee. Deel V
2013, op naar de Middellandse Zee. > > Deel V De volgende haven werd Marzamemi. Een stukje zuidelijker dan Syracuse, we voeren er op af met een flinke wind en een mooie snelheid, rond de 8 knoop. De ingang
Verhaal: Jozef en Maria
Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele
Verhalen uit het. Midden-Oosten. naverteld door Sandra van der Stege
Verhalen uit het Midden-Oosten naverteld door Sandra van der Stege Moeilijke woorden staan schuin. Ze worden uitgelegd in de woordenlijst op pagina 63. Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen Inhoud
Meezeilen vanuit Kos. Actief zeezeilen
Meezeilen vanuit Kos Actief zeezeilen Van mei tot en met oktober varen we elke week vanuit Kos langs de twaalf eilanden van de Dodekanesos. Een zeezeiltocht vanaf Kos verzekert je van een vakantie volop
Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.
Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het
Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg
Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?
7 e bericht van zeevarenden Vrijdag 2-6-2011. We spreken inmiddels al effe Zweeds.
7 e bericht van zeevarenden Vrijdag 2-6-2011 We spreken inmiddels al effe Zweeds. We zitten inmiddels boven de 55 e breedte graad. Donker wordt het niet meer en de langste dag moet nog komen. Het is een
Zeilkamp als ontdekkingsreis
Zeilkamp als ontdekkingsreis Inleiding: Het ASAP Sailing kajuitzeilkamp is voor personen vanaf 12 jaar die interesse hebben om goed te leren varen en op grotere zeilschepen. We gaan met een compleet uitgerust
Iris marrink Klas 3A.
Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15
Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.
Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.
Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande
Koningspaard Polle en de magische kamers van paleis Kasagrande Eerste druk 2015 R.R. Koning Foto/Afbeelding cover: Antoinette Martens Illustaties door: Antoinette Martens ISBN: 978-94-022-2192-3 Productie
sarie, mijn vriend kaspar en ik
sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het
Wat is hij nou onhandig! Eindelijk krijgt hij een lucifer aan.
Ogen in het bos Nick is bang. Maar hij weet niet goed waarom. Hij is nooit bang in het donker. Maar nu De takken kraken in de wind. Nick voelt dat er iets is. Een mens of een dier. Niet ver weg. Het kijkt
Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?
Reisverslag Helgoland
Reisverslag Helgoland Op donderdagochtend om 4 uur ben ik met een goede vriend vertrokken naar Bremerhaven in Duitsland waar we om half tien de boot moesten hebben naar Helgoland. Doordat we door de Duitse
Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.
De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.
HANDIG SPELEN MET EEN HOND
l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG SPELEN MET EEN HOND OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER SPELEN MET EEN HOND. JE
RS-Feva. Handleiding. RACING MANUAL (Part I)
RS-Feva Handleiding RACING MANUAL (Part I) Datum: 8 oktober 2009 Alle foto s (behalve foto s 4-8 en A en B) en tekst zijn auteursrechtelijk beschermd en mogen NIET gebruikt of gepubliceerd worden zonder
Kids. &Go. Informatieblad speciaal voor kinderen
Informatieblad speciaal voor kinderen Datum; Aalsmeer, jaar 2011 Gemaakt door; Bianca Wegbrands daar, Wat leuk dat je dit informatieblad speciaal voor kinderen wilt lezen. Ik zal me eerst even aan jou
Eigenlijk best dicht. op-en-neer naar Londen in het najaar
Eigenlijk best dicht op-en-neer naar Londen in het najaar We hebben plotseling tijd over en willen we nog wat gaan zeilen. Er komt een lange stabiele periode aan; oostelijke winden aan het begin van de
Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:
A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over
Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 7-8. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door
De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug want ik moet even iets zeggen over
MPS Prins Willem Alexander. Bootvakantie 2015 11 oktober t/m 16 oktober
Bootvakantie 2015 11 oktober t/m 16 oktober Voorwoord Namens Stichting On Toer heten we iedereen welkom aan boord van de Mps Prins Willem Alexander. Wij vinden het leuk dat jullie keuze op onze bootvakantie
Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen?
Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vorige week zijn we begonnen met voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het
Knabbel en Babbeltijd.
Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte
Mooie route door Friesland en veel gezien, maar weinig andere A112 onderweg
De Elfstedentocht Nou daar gaan we dan, onze eerste automeeting met de A112. We hadden er veel zin in en natuurlijk veel te vroeg wakker. Dus door de polder scheuren in de vroegte met de net gepoetste
