Nederland. Geschreven

Transcriptie

1 Hyperventilatie De oorzaak van meer dan 150 chronische ziektes Buteyko Instituut Nederland wwww.buteyko-instituut.nl Geschreven door Dick Kuiper

2 Welkom Ademen is een vrij essentiële bezigheid. Toch hebben zelfs artsen weinig aandacht voor de ademhaling (tenzij er duidelijk iets mis is, zoals bij astma of longemfyseem). Rustig, ontspannen ademen is essentieel voor een goede gezondheid. Een goede ademhaling zie je niet en hoor je niet. Loa Tzu (een Chinese filosoof en de schrijver van de Tao Te Ching) schreef het 2600 jaar geleden al: De perfecte mens ademt alsof hij helemaal niet ademt. Dit rapport zal aan tonen waarom deze uitspraak nog steeds correct is. En er wordt uitgelegd wat er fout gaat als iemand te veel ademt (wat we hyperventilatie noemen) ). Het rapport beantwoordt 14 essentiële vragen over de ademhaling. Het kost ongeveer 20 minuten om het goed te lezen. Neem die tijd: ademen is zo essentieel dat als je stopt je dood gaat, en als je het verkeerd doet je ziek wordt. Updates Dit is Versie 1.3 van dit rapport. Na aanleiding van feedback wordt het rapport soms aangepast. Check html om te kijken of je de laatste versie leest. Doorsturen aan anderen Vind je dit een en bekenden. interessant rapport? Stuur het door naar vrienden, familie Dick Kuiper Buteyko Therapeut 1

3 1. Waarom ademen we? Het leven begint met ademen, en we blijven er mee doorgaan tot onze laatste snik. Een mens kan enkele weken zonder voedsel, enkele dagen zonder drinken, en enkele minuten zonder ademen. Maar waarom ademen we eigenlijk? Vaak lees je allerlei mooie, logisch klinkende verhalen. Soms klopt er maar weinig van. Terwijl het eigenlijk vrij simpel is. De twee belangrijkste functies van ademen zijn: (1) Het lichaam van zuurstof voorzien. Bloed stroomt door de longen en neemt dan zuurstof (O 2 ) op. Het zuurstofrijke bloed wordt daarnaa door het lichaam gepompt en voedt de lichaamscellen met zuurstof. In die cellen wordt zuurstof omgezet in energie, water (H 2 O) en koolzuurgas (CO 2 ). Lichaamscellen verbruiken veel O 2, en maken dus voortdurend CO 2. Daarmee komen we bij de tweede functie van ademen. (2) Koolzuurgas afvoeren. CO 2 wordt door de cellen aan het bloed afgegeven, dan naar de longen vervoerd, en daarna ademen we het uit. Kijk je naar de tekening, dan is het heel verleidelijk te denken dat O 2 een voedingsstof is en dat CO 2 een afvalstof is (dat is een fout die veel mensen maken). Koolzuurgas is essentieel voor veel processen in ons lichaam. Adem je te veel dan raak je te veel koolzuurgas kwijt. Je kan dan allerlei klachten krijgen. Ik kom daar nog uitgebreid op terug. En alvast een tip: Adem altijd door je neus (zoals de tekening laat zien) je mond. Je neus is de luchtfilter van je lichaam. en nooit door 2

4 2. Wat gebeurt er in de longen? Ademen doe je met je longen. Longen bestaan vooral uit lege ruimte (zoals bij een spons) en zijn elastisch. De twee grote luchtwegen die de longen binnengaan (de bronchi) vertakken zich voordurend. Kleinere luchtwegen noemen we bronchioles. Na ongeveer 23 keer vertakt te zijn eindigt een luchtweg bij een aantal longblaasjes. De longblaasjess liggen als druiventrosjes bij elkaar. Ze zijn erg klein (0,2 millimeter in doorsnee). Er wordt geschat dat we zo n miljoen longblaasjes hebben, met een gezamenlijke oppervlakte van ongeveer m 2. Zuurstofarm/koolzuurrijk bloed ( in de tekening rechtsonder blauw) wordt langs de longblaasjess geleid. De longblaasjes hebben een dunne, elastische wand. Daardoor verloopt de gasuitwisseling tussen longblaasjes en bloed erg gemakkelijk. Zuurstof wordt als het ware vanuit de longblaasjes het bloed in geduwd, waar het opgenomen wordt door rode bloedcellen. En koolzuurgas springt uit het bloed naar de longblaasjes. Het zuurstofrijke bloed dat de longenn verlaat tekent men vaak rood (zie rechts). 3

5 In de rode bloedcellen hecht het zuurstof zich aan hemoglobine (een eiwit). Als je kijkt naar de getallen krijg je een beetje een idee van hoe fenomenaal dit alles in elkaar zit: Het bloed van een volwassene bevat ongeveer 2,5 x rode bloedcellen (dat is ). Een rode bloedcel is ongeveer 0,00007 cm breed. Als je alle rode bloedcellen zou uitspreiden bedek je 4000 m 2. Ongeveer 99 % van de cellen in het bloed zijn rode bloedcellen. Rode bloedcellen worden in het beenmerg gemaakt. Elke rode bloedcell bevat ongeveer hemoglobine- ongeveer 2,5 gram ijzer bevat. 1 hemoglobinemolecuul kan 4 zuurstof binden. moleculen. Een volwassene heeft gram hemoglobine, dat Bijna alle zuurstof in het bloed hecht zich aan hemoglobine. Er is maar erg weinig ongebonden zuurstof in het bloed (slechts zo n 1-2 %). 4

6 3. Wat doet het lichaam met zuurstof? Wanneer zuurstofrijk bloed langs weefselss (zoals spieren of hersenen) stroomt kan het zuurstof loslaten. Zuurstof kan niet in deze weefsels opgeslagen worden. Om te overleven heeft het lichaam daarom een voortdurende toevoer van zuurstof (O 2 ) nodig. In rust ongeveer 200 ml per minuut, bij zeer sterke activiteit kan dat oplopen tott wel 8 liter O 2 per minuut. 1. Zuurstof is allereerst een bron van energie. In de cellen worden glucose (suikers die via het bloed aangevoerd worden) en O 2 omgezet in energie, koolzuurgas en water (dit noemt men aerobe verbranding ). De officiële formule voor de omzetting van glucose en O 2 naar energie, CO 2 en H 2 0 is: C 6 H12O O 2 Energie (ATP) + 6 CO H 2 0 Waarbij de ATP (energie) staat hierbij voor Adenosinetrifosfaat; een stof die chemische energie in zich draagt. Bij het maken van deze energie komt dus CO 2 vrij, dat afgegeven wordt aan het bloed dat langs de cellen stroomt. 2. Daarnaast wordt O 2 in het lichaam gebruikt om lichaamsvreemde bacteriën en virussen op te ruimen. Veel van deze bacteriën en virussen zijn anaeroob, wat betekent dat ze slecht tegen zuurstof kunnen. Zuurstof is dus essentieel voor leven. Maar te veel zuurstof inademen, bijvoorbeeld onder hoge druk bij diepzeeduiken, is gevaarlijk. Het kan zuurstofvergiftiging (hyperoxie) veroorzaken. Zuurstof kan dan toxisch werken en bijvoorbeeld het zenuwstelsel aantasten n. Voordat men dit ontdekte gaf men te vroeg geboren baby s in de couveuse vaak zuivere O 2. Met ernstige gevolgen zoals blindheid. En onlangs heeft in Amerika de FDA (Food and Drug Administration) gewaarschuwd dat mensen met hart- en longproblemen beter geen gebruik maken van de zogenaamde Oxygen Bars die je daar ziet (een soort cafés waar je extra O 2 kan inademen. 5

7 4. Welke spieren gebruiken we bij ademen? Inademen betekent dat lucht de longen binnenstroomt. Dat krijgen we voor elkaar door spieren aan te spannen die de longen groter maken. Daardoor ontstaat er in de longenn een onderdruk en wordt de buitenlucht naar binnenn gezogen. Er zijn een aantal spieren die we bij het inademenn kunnen gebruiken (zoals de tekening rechts laat zien). Allereerst het middenrif (of diafragma). Het middenrif is een grote spier die direct onder de longenn ligt. Verder kunnen we bijvoorbeeld ook de tussenribspieren gebruiken. (externe) Uitademen is meestal niet meer dan het weer laten ontspannen van deze spieren. De longen worden dan kleiner en drukken de lucht weer naar buiten. Maar uitademen kan ook een actief proces zijn. We kunnen bewust uitademen: dan gebruiken we spieren (zoals de interne tussenribspieren) om de longen extra klein te maken zodra we veel lucht uitblazen (handig bijvoorbeeld bij het opblazen van ballonnen op een kinderfeestje). In rust behoren we alleen met het middenrif ( de buik ) te ademen. Bij inspanning (sport bijvoorbeeld) komt daar de borstademhaling bij. Maar heel bewust een buikademhaling aanlerenn gaat vaak fout en leidt meestal tot hyperventilatie. De bedoeling van de Buteyko Methode is dat stap voor stap de rustige, amper zichtbare buikademhaling terugkomt. 6

8 5. Hoe vaak ademen we? Vaak. Wanneer we rustig op een stoel zitten ademen we gemiddeld zo n 12 keer per minuut. Dat is ongeveer 17 duizend keer per dag. Of ruim 6 miljoen keer per jaar. Maar dat zijn gemiddelden. Sommige mensen ademen in rust 8 keer ( of nog minder) per minuut, terwijl er ook mensen zijn die meer dan 25 keer per minuut ademen. Hoe vaak iemand ademt zegt nog niet alles over hoeveel iemand ademt. Om een indruk te krijgen van hoeveel iemand ademt heeft de medische wetenschap het begrip MinuutVolume ontwikkeld. Het MinuutVolume is de totale hoeveelheid lucht die iemand per minuut in en uit ademt. Het wordt bepaald door: (1) Het tempo (hoe vaak iemand per minuut ademt), en (2) De diepte (de gemiddeldee diepte van elke teug adem). Gecombineerd krijg je dan de volgende formule: MV (MinuutVolume) = Tempo ademhaling x Diepte ademhaling. Om een voorbeeld te geven. Iemand die in rust elke minuut 12 keer een halve liter ademt heeft een MinuutVolume van 12 x 0,5 = 6 liter per minuut. En iemand die 25 keer per minuut een halve liter ademt heeft een MinuutVolume van 25 x 0,5 = 12,5 liter per minuut. Voor vele aspecten van ons lichamelijk functioneren zijn normen ontwikkeld. Zoals voor de bloeddruk (bovendruk 120 en onderdruk 80), bloedsuikerspiegel, cholesterol, etc. De norm die voor de een normale ademhaling gehanteerd wordt is ongeveer 6 liter per minuut. Wat ik hierboven heb geschreven geldt voor een lichaam in rust (iemand zit op een stoel en doet niets). Bij sporten mag je natuurlijk veel meer gaan ademen omdat je lichaam dan meer zuurstof nodig heeft en meer koolzuurgas maakt. We kunnen dan 60, 70 of zelfs boven de 100 liter per minuut gaan ademen. 7

9 6. Hoe wordt de ademhaling geregeld? De ademhaling wordt gereguleerd door hersencentra in de medulla (twee gedeelten van de hersenstam). Er zijn centra die de ademhaling stimuleren en centra die de ademhaling afremmen. Alles bij elkaar noemt men ze het ademhalingscentrum. pons en de De werking van dit centrum is redelijk complex, maar dit is wat er ongeveer gebeurt: 1. Het ademhalingscentrum houdt de zuurgraad, de concentratie O 2 en de concentratie CO 2 van het bloed nauwlettend in de gaten. 2. Op basis van deze informatie regelt het centrum de ademhaling. De concentratie CO 2 is daarbij het belangrijkste omdat deze voortdurend wisselt, veel sterker dan de concentratie O 2. Het ademhalingscentrum probeert de hoeveelheid constant houden. Het heeft als het ware een bepaalde concentratie CO 2 als norm gekozen. Door de ademhaling te stimuleren (je ademt dan meer CO 2 uit) of af te remmen (je ademt dan minder CO 2 uit) wordt geprobeerd het werkelijke CO 2 - niveau in het bloed zo dicht mogelijk bij deze norm te houden. CO 2 in het bloed Van het ademhalingscentrum lopen zenuwen naar de ademhalingsspieren (zoals het middenrif). Het ademhalingscentrum kan: (1) het ademhalings- ademen), of (2) de diepte van de ademhaling veranderen (vaak gaan we tempo veranderen (als we sporten gaan we bijvoorbeeld vanzelf sneller bij sporten ook dieper ademen). Door meer of minder te ademen wordt de ademhaling voortdurendd aangepast bij wat we doen en wordt de hoeveelheid CO 2 in het bloed zo constant mogelijk gehouden. 8

10 7. Waarom is koolzuurgas geen afvalstof? De arts en medisch onderzoeker Konstantin Buteyko werd in 1923 in de Oekraïne geboren. Hij heeft het grootste gedeelte van zijn leven in Rusland gewerkt. In 2003 is hij in Moskou overleden. Buteyko heeft zijn professionele leven gewijd aan medisch onderzoek naar het verband tussen ademhaling en gezondheid (rechts zie je hem in de 60-er jaren bezig in zijn laboratorium). Buteyko ontdekte onder anderen dat koolzuurgas (CO 2 ) geen afvalstof is maar een belangrijke rol speelt bij een aantal processen in het lichaam. Door te veel te ademen verlies je te veel van dit levensgas. Het verrassende is dat de westerse medische wetenschap tijdens de eerste helft van de vorige eeuw ook redelijk geïnteresseerd was in CO 2. De Amerikaanse wetenschapper Yandell Henderson ontdekte bijvoorbeeld dat wanneer hij honden met een longontsteking in een tent bracht waar de lucht verrijkt was met CO 2, de longontsteking binnen 48 uur genezen was. Na 1940 zakte die belangstelling weg. Tegenwoordig is men weer voorzichtig aan het experimenteren met het toevoegen van extra CO 2 aan de lucht die mensen inademen. Zo heeft men ontdekt dat de overlevingskansen van mensen op de intensive care hoger zijn wanneer ze extra koolzuurgas krijgen. Wanneer je chronisch te veel ademt, verlies je te veel koolzuurgas. Dit zijn drie belangrijke gevolgen van te weinig CO 2 in het lichaam: 1. De lichaamscellen krijgen te weinig zuurstof. In het bloed zorgt CO 2 ervoor dat hemoglobine O 2 loslaat, zodat het uit het bloed naar de lichaamsweefsels kan springen. Is er weinig CO 2 in het bloed (omdat je te sterk ademt) dan blijft erg veel zuurstof aan het hemoglobine plakken. De Deense arts Christian Bohr heeft dit meer dan 100 jaar geleden al ontdekt. Elke arts leert tijdens de medische opleiding dit Bohr-effect, en het internet staat vol met sites waar dieper op dit effect wordt ingegaan. 9

11 Het beroerde van hyperventilatiee is dus dat wanneer we dieper ademen, er minder zuurstof naar het lichaam toegaat. 2. De samenstelling en eigenschappen van het bloed veranderen. Het is essentieel dat de zuurgraad van het bloed constant blijft, zonder grote pieken en dalen. Koolzuurgas is (de naam zegt het al) een licht zuur gas. Neemt de hoeveelheid koolzuurgas in het bloed af dan wordt het bloed meer basisch (de tegenhanger van zuur). Het lichaam houdt hier niet van en probeert dit op allerlei manieren te gaan. Ik zal twee voorbeelden geven (uit een lange lijst). tegen A. Ergens in het lichaam zuren aanmaken en die in het bloed brengen. Zo kunnen je spieren melkzuur gaan maken en dit afgeven aan het bloed. Dat voel je in je spieren als vermoeidheid en verkramping (zoals sporters wel weten). Het is dan ook geen wonder dat mensen die te veel ademen vaak last hebben van vermoeidheid en verkramptee spieren, ook als ze verderr weinig actief zijn. B. Basen uit het bloed weghalen zodat het bloed wat zuurder wordt. Zo is het bloed rijk aan bicarbonaten (CO - 3 ). Dat minnetje betekent dat ze basisch zijn. De nieren kunnen die bicarbonaten uit het bloed wegfilteren (we plassen ze dan uit). Daarbij nemen die bicarbonaten vaak positief geladen ionen meenemen, zoals natrium (Na + ), magnesium (Mg + ), calcium (Ca + ) en kalium (K + ). Deze stoffen plassen we dan uit als bijvoorbeeld natriumbicarbonaat (NaHCO3) 3 en kaliumbicarbonaat (KHCO 3 ). Dat is beroerd want magnesium is o.a. belangrijk voor het optimaal functioneren van het zenuwstelsel. Het gevolg kan zijn dat mensen die te veel ademen sneller gestrest raken. 3. Glad spierweefsel verkrampt. Rondom bijna alle holtes in het lichaam (zoals slagaders, darmen, urineblaas en luchtwegen) zit glad spierweefsel. Dit is een type spier waarover je geen controle hebt. Wel reageert het op allerlei prikkels uit de directe omgeving. Zo verkrampt het wanneer de concentratie koolzuurgas afneemt. Dat kan veel ongemak geven. Ik geef een paar voorbeelden. Wanneer glad spierweefsel rondom de aderen verkrampt, gaat de bloeddruk en/of hartslag omhoog. 10

12 Wanneer glad spierweefsel rondom de haarvaten in de huid verkrampt kan het bloed niet meer goed doorstromen. De huid wordt koud (en vaak bleek) ). Koude handen en voeten zijn vaak een eerste gevolg hiervan. Er zit erg veel glad spierweefsel rondom de darmen (het zorgt voor de samentrekking van de darmen, en zo voor een goede stoelgang). Wanneer het verkrampt kan je opstopping of juist diarree krijgen. Ook het gladde spierweefsel rondom de luchtwegen kan verkrampen. Dat is astma. 8. Wat is hyperventilatie? Hyperventilatiee betekent dat iemand zwaarder ademt dan op dat moment wenselijk is ( hyper betekent te veel, en ventilatie betekent ademen). Hierdoor daalt de CO 2 -concentratie in de longen, in het bloed, en uiteindelijk ook in de lichaamsweefsels. Eén van de eersten die aandacht had voor de vervelende gevolgen van hyperventilatie was de arts Da Costa. Rond 1870 onderzocht hij soldaten die in de Amerikaanse burgeroorlog gevochten hadden en een lange tijd onder grote stress gestaan hadden. Ze vertoondenn een groot aantal klachten (zoals aanvallen van intense angst, duizeligheid, ademnood, hartkloppingen, etc) zonder dat er lichamelijk een duidelijk aanwijsbare oorzaak was. Dit is bekend geworden als het Da Costa-syndroom. Later werd duidelijk dat hyperventilatiee de hoofdoorzaak was. 9. Wat is het verschil hyperventilatie? tussen acute en chronische Er bestaan twee types hyperventilatie: acute en chronische. 1. Acute hyperventilatie. De acute vorm van hyperventilatie is goed te herkennen. Het ontstaatt wanneer iemand het gevoel heeft te weinig lucht te krijgen, daardoor steeds zwaarder begint te ademen, en vervolgens steedss verder de controle over de ademhaling verliest. 11

13 Bij dergelijke hyperventilatie-aanvallen neemt de longventilatie enorm toe. Iemand ademt alsof hij of zij zwaar aan het sporten is, en kan wel 60 tot 80 liter lucht per minuut in en uit ademen. Het gevolg is dat erg veel CO 2 het lichaam verlaat. Spijtig is (zie de uitleg bij 7.1) dat wanneer er weinig koolzuurgas in het bloed achterblijft, er minder zuurstof naar het lichaam gaat. Het plaatje rechts laat zien wat er in de hersenen gebeurt na sterkee hyperventilatie. Wat je ziet is een dwarsdoorsneee van de hersenen. Rood, geel en licht blauw betekent dat er veel zuurstof in het hersenweefsel aanwezig is. Donkerblauw betekent dat er weinig zuurstof is. Het linkerplaatje toont een rustige normale ademhaling. Het rechterplaatje laat zien dat na 1 minuut hyperventileren de hoeveelheid zuurstof in de hersenen sterk afgenomen is. Geen wonder dat je je beroerd, duizelig en/of angstig gaat voelen. Het grappige is dat iedereen hiermee wel ervaring heeft. Wanneer je met opzet veel gaat ademen (bijvoorbeeld op vakantie wanneer je een luchtbed opblaast), dan wordt je duizelig en draaierig. Dat komt (zoals dat plaatje laat zien) doordat de hersenen veel te weinig zuurstof krijgen. Gelukkig herstelt de zuurstoftoevoer naar de hersenen zich je weer rustiger gaat ademen. snel wanneer Dergelijke sterke hyperventilatie kan ook klachten veroorzaken in andere gedeeltes van het lichaam, zoals pijn op de borst, versneldee hartslag, benauwdheid en spierverkramping. Veel mensen die dit voor het eerst meemaken denken dat ze doodgaan en racen naar de Eerste Hulp Post. Wordt de hyperventilatiee echt heftig, dan kan iemand zelfs flauwvallen. Dit is een beschermingsreactie van het lichaam, omdat daardoor de ademhaling weer rustig wordt. Vaak zijn het stressvollee situatiess (vergaderingen, autorijden) die hyperventilatie-aanvallen veroorzaken. Acute hyperventilatie komt opeens opzetten, maar zakt ook weer weg. 12

14 2. Chronische hyperventilatie. Naast de acute vorm bestaat er een chronische vorm. Dit is een sluipende vorm van hyperventilatie, en vaak minder duidelijk herkenbaar. Chronische hyperventilatie betekent dat het ademhalingscentrum in de hersenen ontregeld is. Normaal gesproken is de hoeveelheid CO 2 in het bloed dat de longen verlaat ongeveer 40 mmhg (millimeter kwikdruk). Een ontregeld ademhalingscentrum vindt dat veel te veel, en is bijvoorbeeld ingesteld op 32 mmhg. Om die 32 vast te houden moet je voortdurend zwaar ademen. Als je dit langere tijd doet neemt de voorraad CO 2 in het lichaam af. Omdat CO 2 zo belangrijk is voor vele processen (zoals zuurstofopname, werking van de zenuwen, transport van mineralen en vitamines via het bloed), kan er dan van alles fout gaan. Waar het fout gaat hangt sterk af van wat de zwakke punten in iemands lichaam zijn. Chronische hyperventilatie wordt vaak verborgen hyperventilatie genoemd. Vaak lopen mensen er jaren mee rond, zonder dat het herkend wordt. In Engeland noemt men het The Fat Folder Syndrome (vrij vertaald Het Dikke Dossier Syndroom ). Het zijn mensen die allerlei klachten hebben, allerlei onderzoeken laten doen, maar waarbij maar zelden een medische oorzaak gevonden wordt (vandaar dat dikke dossier bij hun arts). 10. Waarom gaat iemand hyperventileren? Er zijn vele redenen waarom mensen hyperventileren. Om er enkele te noemen: (1) je moeder (uit hyperventilerende vrouwen worden helaas hyperventilerende kinderen geboren), (2) het idee dat diep ademen goed voor je is (hoe vaak hoor je niet adem maar eens flink door het slechtste advies dat je iemand kan geven), (3) te veel en verkeerd eten, (4) te fanatiek sporten (zodat je diep en door je mond gaat ademen), (5) te weinig lichaamsbeweging, (6) op een verkeerde manier en te druk praten, (7) veel te lang en door de mond ademen tijdens het slapen, en tenslotte: (8) stress. 13

15 Stresss is zo n belangrijke opjager van de ademhali ng dat ik stuk over geschreven heb. er een apart 11. Stress: de vecht/vlucht reactiee Stresss kan de ademhaling zwaar maken. Wanneer schiet het lichaam in de zogenaamde vecht/vlucht reactie. Dat is een oude reactie uit de tijd dat we niet alleen jagers maar soms ook prooi waren. Het mannetje rechts wordt aangevallen door een sabeltandtijger en heeft twee keuzes: of proberen weg te komen (vluchten) of zich verdedigen met die knuppel (vechten). we onder stress staan Schieten we in de vecht/ /vlucht reactie dan gebeurt er van alles in het lichaam. Om enkele gevolgen te noemen: de spijsvertering wordt vertraagd (is even minder belangrijk), het bloed stroomt naar de grote spiergroepen (in de verwachting dat deze actief worden en veel zuurstof nodig zullen hebben), de adrenalineproductie gaat omhoog (daar wordt je alert en sterk van), er worden extra bloedstollingsfactoren geproduceerd en afgegeven aan het bloed (de kans is reëel dat je tijdens al dat vechten of vluchten gewond raakt). Het belangrijkste voor ons verhaal is echter dat je zwaarderr gaat ademen. Het lichaam denk dat het verstandig is alvast veel koolzuurgas uit te ademen, om zo ruimte te maken voor het CO 2 dat straks bij al dat vechten of vluchten geproduceerd wordt. Het probleem is dat de moderne mens vaak in de stress schiet zonder dat er veel lichamelijk activiteit volgt. Het gevolg is dat we meer ademen, maar dat dit niet gecompenseerd wordt door een hogeree productie van CO 2. Het beroerde is dat wanneer deze stressperiode lang genoeg duurt, het ademhalingscentrum went aan het lagere CO 2 -niveau in het. Zelfs wanneer men na enige tijd uit de stress komt, blijft men te diep ademen. 14

16 Veel mensen die last hebben van chronische hyperventilatie kunnen een bepaalde stressvolle tijd aanwijzen waarna het allemaal begonnen is. 12. Heb ik chronische hyperventilatie? Mensen willen vaak zeker weten of ze echt te veel ademen. Gelukkig bestaat er een eenvoudige maar accurate test waarmee je kan meten of je te veel ademt. Het heet de Controle Pauze. Je voert de test als volgt uit: 1. Ga zitten en adem rustig in en uit door je neus (je mond is natuurlijk dicht). 2. Na een gewone, rustige uitademing stop je met ademen. Knijp daarbij je neus dicht (zodat je zeker weet dat je niet ademt). Begin tegelijkertijd de seconden die verstrijken te tellen. 3. Bij de eerste aandrang tot ademen laat je de neus los en begin je weer te ademen. De tijd (in seconden) dat je comfortabel je adem kon stoppen noemen we de Controle Pauze (CP). De test vraagt absoluut geen wilskracht. Zodra je denkt nu wil ik weer ademen laat je je neus los. Het is fout wanneer je dan wat dieper moet ademen om bij te komen. Een CP van beneden de 25 betekent dat je behoorlijk veel ademt (bij een CP van 25 nog ongeveer twee keer zo veel als de norm). Dat kan vele ziektes veroorzaken. 15

17 Kijk op het internet voor een uitgebreide uitleg van je eigen Controle Pauze (tevens vindt je daar een online stopwatch die het opnemen van de CP makkelijker maakt). Ik weet niet wat je CP zal zijn, maar schrik niet van een lage CP. Maar is je CP te laag, doe er wel wat aan. 13. Welke ziektes kan veroorzaken? mijn hyperventilatie Chronisch te veel ademen wordt (verborgen) chronische hyperventilatie genoemd. Welke symptomen horen bij een diepe, zware ademhaling? Dat zijn er heel veel. De arts L.C. Lum (die bekend staat als één van de belangrijkste onderzoeker van hyperventilatie in het westen) schreef in 1975 al over hyperventilatie als een ijsberg waarbij het overgrote deel van de symptomen onder water ligt en maar zelden opgemerkt worden. Volgens hem veroorzaakt chronische hyperventilatie grote veranderingen die verregaande consequenties hebben. biochemische Enkelee bekendee symptomen die het gevolg kunnenn zijn van chronische hyperventilatie zijn (Je kan aanvinken waar je last van hebt): Luchtwegen Snel buiten adem bij inspanning Benauwdheid Astma-aanvallen Piependee ademhaling Door de mond ademen Veel zuchten of gapen Veel hoesten Veel slijm Chronisch verstopte of lopende neus Neuspoliepen Weinig ruiken Droge mond 16

18 Hersenen Licht in het hoofd, duizeligheid Slechte concentratie Geheugenverlies Nervositeit, spanning Bezorgdheid Paniekgevoelens, angst zonder reden Hyperventilatie-aanvallen Geestelijke vermoeidheid Snel emotioneel Snel geïrriteerd zijn Piepende oren Vlekken voor de ogen Spieren Chronisch vermoeide spieren Kramp Hart en bloedcirculatie Hoge bloeddruk Onregelmatige, bonzende of versnelde hartslag Pijn, beklemming op de borst Pijn bij het hart Huid Eczeem Droge huid Spataderen Overdadig zweten Slapen Snurken Niet in slaap kunnen komen Slecht slapen Nachtelijke astma Onderbroken slaap Bedplassen of vaak moeten plassen s nachts s Morgens moe opstaan Ademhalingsstilstand tijdens slaap Immuunsysteem Snel verkouden, grieperig 17

19 Algemeen Koude handen / voeten Opgezwollen buik Oprispingen Snel moe Tintelingen in vingers of gezicht Een algeheel gevoel van slapte en vermoeidheid Fysieke uitputting Lusteloosheid Diarree of juist constipatie Onverklaarbaar gewichtsverlies of gewichtstoename Allergische reacties Dit zijn enkele symptomen die op chronische hyperventilatie wijzen. Maar er zijn ook een aantal specifieke ziektes die sterk verband houden met chronische hyperventilatie. Om er enkele te noemen: Astma Chronische bronchitis Longemfyseem Allergie Hooikoorts Eczeem Chronische vermoeidheid Slaap apneu Hyperventilatie-aanvallen Hoge bloeddruk Paniekaanvallen Op deze website vind je een uitgebreide lijst Hoe kan ik zorgen dat mijn chronische hyperventilatie verminderd? Een lage CP wijst op chronische hyperventilatie. Heb je een lage CP dan is het beste advies dat ik je kan geven een Buteyko cursus te volgen. De arts Konstantin Buteyko heeft een methode ontwikkeld waarmee de ademhaling stap voor stap teruggebracht kan worden tot de norm. 18

20 Het doel van een Buteyko cursus is het ademhalingscentrum in de hersenen te hertrainen zodat het gewend raakt aan een hoger CO 2 - niveau in het bloed. Daarbij verdwijnt hyperventilatie. Het Buteyko Instituut Nederland Het Buteyko Instituut Nederland is de meest ervaren aanbieder van Buteyko cursussen in Nederland (er zijn zelfs cursisten die van zeer ver weg komen zoals Spanje of Aruba om bij ons een cursus te kunnen volgen, iets waar we zeer trots op zijn). Kijk op de website voor verhalen van onze cursisten: Tijdens een cursus leer je o.a. ademhalingsoefeningen die stap voor stap je ademhaling gaan normaliseren. De oefeningen worden op de persoon afgestemd. Het leren van deze oefeningen is, wanneer het onder ervaren begeleiding gebeurt, niet moeilijk. Verder leer je hoe je het beste omgaat met zaken die je ademhaling sterk kunnen beïnvloeden. Zoals praten, slapen, sport, voeding en stress. Kijk verder op: Maar bedenk dat de Buteyko Methode geen wonderpil is. De ademhaling normaliseren kost tijd en inzet. Ga er vanuit dat je gedurende enkele maanden ongeveer 1 uur per dag moet oefenen. Mensen die het programma trouw volgen, merken dat beetje bij beetje hun ademhaling rustiger wordt. Met alle positieve gevolgen die daarbij horen. 19

21 Heb je een niveau bereikt waarmee je tevreden bent, dan kan je de oefeningen gaan afbouwen. Voor de meeste mensen is het dus een eenmalige investering om hun ademhaling goed te krijgen. Dus misschien tot ziens. Ik wens ademhaling toe. je een heel rustige, ontspannen Dick Kuiper 20