Kostendekkingsplan Water & Riolering

Transcriptie

1 Kostendekkend en Lastenverlagend Ede, 4 Juli 2012 Kenmerk

2 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding Aanleiding Waarom dit document Bijstelling product Water Bijstelling product Riolering Ontwikkelingen Handhaven Ambities Aangepast uitvoeringsprogramma Toerekening grondwaterzorgplicht Alternatieve aanpak vervangingsopgave Bijgestelde planning bijzondere constructies Hoogte van de voorziening Woonvisie Ede Rente op de voorziening teruggebracht Risico structurele doorbelasting overheadkosten (product 10.00)...10 Bijlage 1: Grafieken ontwikkelingen product Riolering...11

3 1. Inleiding 1.1. Aanleiding De activiteiten op het gebied van waterbeheer zijn in de gemeente Ede ondergebracht in de producten water en riolering. De kaders voor het dagelijkse beheer zijn vastgesteld in de beleidsdocumenten het Waterplan & Gemeentelijk rioleringsplan (GRP) Iedere vijf vindt bijstelling van het beleid plaats door het opnieuw vaststellen van Waterplan & verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vgrp). Tijdens de raadsvergadering van 28 juni 2012 is het document De gemeentelijke watertaken onder de loep vastgesteld. Daarmee is door de gemeenteraad kennis genomen van de evaluatie en zijn de kaders voor het waterplan & vgrp - vastgesteld. Naast de vastgestelde kaders zijn met het vaststellen van de meerjarenbeleidsvisie (september 2010), de programmabegroting (oktober 2011) en de Woonvisie Ede 2012 (mei 2012) uitgangspunten vastgesteld die mede de ontwikkelingen van de producten water en riolering bepalen. Aan de producten water en riolering is respectievelijk een reserve en een voorziening gekoppeld. De voorziening en de reserve zijn ingesteld om een gelijkmatige ontwikkeling in lasten te bewerkstelligen. Tekorten en overschotten in de lijkse exploitatie worden via de voorziening opgevangen. Het product riolering is een zelf financierend product. Dit betekent dat de lasten worden gefinancierd door de inkomsten uit de rioolheffing. Het product waterbeheer wordt gefinancierd uit de algemene middelen van de gemeentelijke begroting Waarom dit document Aan de hand van de vastgestelde kaders en reeds genomen besluiten is het kostendekkingsplan voor de producten water & riolering verder uitgewerkt. Met deze notitie is in hoofdlijnen uitgewerkt hoe het uitvoeringsprogramma voor beide producten ontwikkeld en welke effect het uitvoeringsprogramma heeft op de rioolheffing en de voorziening. Het nieuwe kostendekkingsplan wordt vergeleken met de om inzichtelijk te maken welke belangrijke aanpassingen hebben plaatsgevonden die leiden tot de bijstelling van de rioolheffing. Dit kostendekkingsplan dient als input voor het waterplan & vgrp - en wordt als onderdeel van deze beleidsdocumenten vastgesteld. blz. 4

4 2. Bijstelling product Water Binnen het product water worden de activiteiten uitgevoerd op het gebied van waterbeheer waarvoor de gemeente Ede verantwoordelijk is. Dit gaat van het opstellen van streefbeelden voor de kwaliteit van het oppervlaktewater tot het maaien van de sloten in het buitengebied. Het product water beschikt over een reserve waarmee schommelingen binnen de planperiode opgevangen worden. De lijkse lasten voor het product water zijn vanaf , gefinancierd uit de algemene middelen. De totale kosten op het product water zijn hiermee 35% lager dan in de voorgaande planperiode (tabel 1). Tabel 1 Ontwikkeling product water komende planperiode (excl. Inflatiecorrectie) - Evaluatie 2007 (prijspijl 2012) Evaluatie 2012 (totaal) Product water Product riolering (structureel) Product riolering (incidenteel) Ten opzichte van de huidige begroting vindt een efficiëntieslag plaats waardoor de totale lasten met 13% afnemen tot een bedrag van Daarnaast wordt door het onderbrengen van de grondwatertaken onder het product riolering niet langer ten laste gebracht op het product water. Met ingang van worden deze kosten toegerekend aan het product riolering. Aanleiding die deze ombuiging mogelijk maakt is de verbreding van het rioolrecht, waardoor grondwatertaken uit de rioolheffing bekostigd mogen worden. Met de bovengenoemde efficiëntieslag en ombuiging wordt ruimschoots invulling gegeven aan de bezuinigingstaakstelling van met ingang van 2012 en de bezuinigingstaakstelling van , vastgesteld in de meerjarenbeleidsvisie blz. 5

5 3. Bijstelling product Riolering Het beleid dat is vastgelegd in het waterplan & GRP wordt bijgesteld aan de actuele wetgeving en het uitvoeringsprogramma is bijgesteld op basis van het nieuwe beleid, nieuwe inzichten en nieuwe technieken. Het nieuwe waterplan & vgrp - leidt tot gelijke ambities tegen lagere kosten. Dit is concreet vertaald in een gelijkblijvende rioolheffing voor de komende vijf. Ten opzichte van de geprognosticeerde stijging tot 207 per huishouden in betekent dit een bijstelling van 24%. De rioolheffing blijft de komende vijf op het gelijk niveau van 166,51. Ook de inflatiecorrectie blijft in de periode van - achterwege (tabel 2). Tabel 2 Ontwikkeling rioolheffing komende planperiode Evaluatie ,34 179,57 188,19 197, Evaluatie ,51 166,51 166,51 166,51 166,51 Op de lange termijn zullen de lasten minder hard stijgen dan eerder geprognosticeerd in de. In de evaluatie van 2007 is rekening gehouden met een rioolheffing van 297 in Deze is met ca. 11% naar beneden bijgesteld tot een rioolheffing van 265 in 2040 (figuur 1). Tarief ontwikkeling (incl. 2% inflatie) 400,00 350,00 rioolheffing ( ) 300,00 250,00 200,00 150,00 100,00 50,00 - Figuur 1 Ontwikkeling rioolheffing volgens * en 2012 (incl. 2% inflatie) * gaf een doorkijk tot 2040, geeft inzicht tot 2050 In tabel 3 zijn de belangrijkste ontwikkelingen genoemd die invloed hebben op de bijstelling van de rioolheffing. In hoofdstuk 4 zijn deze ontwikkelingen nader toegelicht. Tabel 3 Belangrijkste ontwikkelingen die effect op rioolheffing beïnvloeden Ontwikkeling Effect op rioolheffing Handhaven ambities 0 Aanpassingen uitvoeringsprogramma Toerekenen Grondwaterzorgplicht + - Alternatieve aanpak vervangingsopgave + Nieuwe planning bijzondere constructies + Hoogte van de voorziening + Inflatiecorrectie ipv rente op voorziening - Woonvisie Ede Structurele doorbelasting overhead (risico) - 0 effect neutraal; + lasten verlichtend; lasten verzwarend blz. 6

6 4. Ontwikkelingen In dit hoofdstuk staan de belangrijkste ontwikkelingen beschreven die een effect hebben op de rioolheffing voor de korte (-) en de lange termijn (-2050). De in dit hoofdstuk opgenomen grafieken met betrekking tot de ontwikkeling van het uitvoeringsprogramma, voorziening en rioolheffing zijn in bijlage 1 ter informatie bij elkaar geplaatst Handhaven Ambities Uitgangspunt voor de bijstelling van het waterplan & vgrp is het voortzetten van het huidige beleid en actief kijken naar de mogelijkheden voor een doelmatiger beheer. Aan de hand van dit uitgangspunt zijn de kaders opgesteld voor de verdere planuitwerking, deze kaders zijn met het document De gemeentelijke watertaken onder de loep (juni 2012) vastgesteld. De gestelde kaders vormen de basis voor het opgestelde uitvoeringsplan en zijn uitgewerkt in het waterplan & vgrp Aangepast uitvoeringsprogramma Aan de hand van de vastgestelde kaders is het uitvoeringsprogramma voor opgesteld. Het uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de lijkse kosten op het product riolering waarmee uitvoering geven wordt aan de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Ten opzichte van de is het uitvoeringsprogramma bijgesteld (figuur 2). Het uitvoeringsprogramma is verlaagd met ca. 13% - 16% (tabel 4). De belangrijkste ontwikkelingen in het uitvoeringsprogramma zijn: Toerekening grondwaterzorgplicht aan de rioolheffing Alternatieve aanpak van de vervangingsopgave Bijgestelde planning bijzondere constructies Uitvoeringsprogramma (incl. 2% inflatie) lijkse kosten ( ) Figuur 2 Uitvoeringsprogramma s en 2012 (incl. 2% inflatie) Tabel 4 Bijstelling uitvoeringsplan 2012 ten opzichte van uitvoeringsplan 2007 Planperiode - Lange termijn * Uitvoeringsprogramma Uitvoeringsprogramma Bijstelling 13% 16% * Lange termijn tot 2040 omdat niet verder kijkt dan dit tal. De bijgestelde activiteiten met een significant effect op het uitvoeringsprogramma zijn in onderstaande paragrafen nader toegelicht. blz. 7

7 TOEREKENING GRONDWATERZORGPLICHT De activiteiten die betrekking hebben op de grondwaterzorgplicht worden tot op heden gefinancierd vanuit het product water. Bij het vaststellen van de kaders op 28 juni 2012 is besloten om in de nieuwe planperiode de grondwatertaken te bekostigen uit de rioolheffing. Het betreft een structurele ombuiging van per ALTERNATIEVE AANPAK VERVANGINGSOPGAVE De technologische ontwikkeling van relining maakt dat de vervangingsopgave op een alternatieve wijze ingevuld kan worden. Daarnaast wordt de vervangingsopgave beschouwd over een periode tot en met In eerdere plannen is voor de lange termijn rekening gehouden tot en met Door rekening te houden met een langere termijn (tot en met 2050) en de inzet van relining zijn aanzienlijk minder middelen nodig dan voorheen geraamd. Voor de komende planperiode is 15,4 miljoen nodig, exclusief 2,4 miljoen doorschuif aan werken uit planperiode In de werd voor de periode - nog rekening gehouden met een werkpakket ter grootte van 28 miljoen. Op de lange termijn is rekening gehouden met een besparing van 16,5% ten opzichte van de, een voordeel van 35 miljoen (excl. inflatie). In het vgrp - wordt voor het eerst op grote schaal ingezet op relinen. Op basis van rioolinspecties is vastgesteld dat de komende planperiode (-) 67% van de vervangingsopgave kan worden uitgevoerd door middel van relining. De overige 33% van de opgave wordt ingevuld door traditionele vervanging van de riolering. Voor de lange termijn ( ) wordt rekening gehouden met de verhouding 67% vervanging : 33% relining. Dit heeft te maken met de onzekerheid over het percentage riolen dat gerelined kan worden. Daarnaast heeft relining een neveneffect op het product wegen. Doordat bij relining het wegdek niet opengebroken wordt vindt een verschuiving van lasten plaats van het product riolering naar het product wegen. Komende periode vindt nader onderzoek plaats naar het effect van relining op het product wegen, zodat optimale afstemming plaats vindt en werkzaamheden tegen de laagst maatschappelijke kosten uitgevoerd kunnen worden BIJGESTELDE PLANNING BIJZONDERE CONSTRUCTIES In de afgelopen waterplanperiode is de kwaliteit van de bergbezinkbassins onderzocht. Op basis van het onderzoek is de planning voor (groot)onderhoud en de renovatie van deze bassins bijgesteld. Het totaal aan benodigde middelen in de periode bedraagt 32,7 miljoen. Dat is een toename van 6.4 miljoen ten opzichte van de raming in Deze stijging wordt verklaard door noodzakelijk grootonderhoud dat de komende planperiode wordt uitgevoerd ( 2,4 miljoen) en de toevoeging van structureel onderhoud. Daarnaast is de vervanging van de bergbezinkbassins met 20 vertraagd naar Door de aanpassing van de planning wordt 20 miljoen later uitgegeven dan in de is geprognosticeerd Hoogte van de voorziening Zoals beoogd is de voorziening IGW de afgelopen planperiode toegenomen. De toename in de voorziening heeft als doel om de piek in de rioolvervanging te kunnen financieren, zonder dat hiervoor geldt geleend hoeft te worden. Volgens eerdere prognose zou de voorziening groeien tot een bedrag van 12,5 miljoen. In werkelijkheid is de voorziening toegenomen tot 23,4 miljoen op het einde van de planperiode Dat is 10,9 miljoen hoger dan geraamd. Het gevolg is dat meer werkzaamheden uit reeds geïnde middelen uitgevoerd kunnen worden (figuur 3). blz. 8

8 Verloop voorziening hoogte voorziening( ) Figuur 3 Verloop voorziening en 2012 De ontwikkeling van de rioolheffing is zodanig opgebouwd dat kostendekkend gewerkt wordt en de voorziening over de periode positief blijft (Commissie BBV, Notitie Riolering, oktober 2009). Door aanpassing van het uitvoeringsprogramma wordt op de middellange termijn minder beroep gedaan op de voorziening, waardoor deze geleidelijker terugloopt ten opzichte van de. Door de verschuiving van de vervangingswerkzaamheden bijzondere constructies (paragraaf 4.2.3) wordt in de periode een extra beroep op middelen gedaan. Om kostendekkend te kunnen werken loopt in die periode de voorziening tijdelijk op Woonvisie Ede 2012 Op 31 mei 2012 is door de gemeenteraad de woonvisie Ede 2012 vastgesteld. In de woonvisie wordt rekening gehouden met een gemiddelde woninggroei van 500 woningen per. Bij de is nog rekening gehouden met een woninggroei van 200 woningen per. Bij het opstellen van het nieuwe kostendekkingsplan is rekening gehouden met de ambitie uit de woonvisie, een toename van 300 woningen per tot. Deze extra toename van woningen betekent dat de rioolheffing over meer eenheden ontvangen wordt en het tarief daarmee minder stijgt. Het risico van de nieuwe woninggroei cijfers is dat in werkelijkheid minder woningen gebouwd wordt dan geprognosticeerd. Gevolg is dat daarmee minder rioolheffing geïnd kan worden en de rioolheffing op termijn extra zal stijgen. Om een indruk te krijgen van de consequenties van het niet halen van de ambitie van 500 woningen is het kostendekkingsplan doorgerekend met een gemiddelde woningtoename van 300 woningen per. Hierdoor ontstaat een bandbreedte van woningen per. Dit sluit aan bij de Nota Woningbouwprogrammering (maart 2011). Tabel 5 Effect op de rioolheffing van niet halen ambitie Woonvisie woningen t/m 166,5 166,5 183,9 373,7 300 woningen t/m 166,5 166,5 193,2 400,3 Uit tabel 5 blijkt dat het effect op de rioolheffing op korte termijn beperkt is, voor de rioolheffing op termijn is een extra stijging van 7% (in 2050) nodig om kostendekkend te blijven. Bij de vijflijkse evaluatie van het waterplan & vgrp dient aandacht te zijn voor de ontwikkelingen in de woningbouw, zodat geanticipeerd kan worden op dan bekende cijfers en ambities. blz. 9

9 4.5. Rente op de voorziening teruggebracht. De voorziening IGW is ingesteld om een gesloten financiering met betrekking tot de riolering te waarborgen en fluctuaties in de tarieven van de rioolrechten op te vangen. Tot voor kort wordt op de voorziening een toevoeging van rente toegepast van 4,75%. Een toevoeging die ten laste komt van de algemene middelen. Bij de vaststelling van de programmabegroting (collegebesluit 4 oktober 2011) is afgestapt van deze rentetoekenning. De gesloten financiering wordt gehandhaafd, maar zonder dat daar extra middelen aan worden toegevoegd. Vastgesteld is dat de rentetoevoeging teruggebracht wordt naar een (gemiddelde) inflatiecorrectie. In eerdere plannen is rekening gehouden met een rentetoekenning van 4,75%. Het gelijkstellen van de rente aan inflatiecorrectie (2%) betekent dat er minder inkomsten ontvangen worden dan geprognosticeerd, theoretisch op te vangen door een extra stijging van de rioolheffing (extra inkomsten). Uit tabel 6 is af te leiden dat door het terugbrengen van de rente in de komende planperiode (-) lijks een nadeel ontstaat van (ten opzichte van ). Op de lange termijn (-2050) wordt een lijks nadeel van gemiddeld verwacht. Het nadeel voor de voorziening IGW kan als voordeel beschouwd worden voor de algemene dienst. Tabel 6 Effect Rentetoekenning teruggebracht naar inflatiecorrectie Planperiode - Lange termijn Rentetoekenning (4,75%) Inflatiecorrectie (2%) Verschil totaal Verschil (gem. per ) Risico structurele doorbelasting overheadkosten (product 10.00) Op 15 mei is de evaluatie en kaderstelling voor de producten water & riolering door het college vastgesteld. Bij de vaststelling is door het college verzocht om te onderzoeken of het mogelijk is (een deel van) de voorziening in te zetten ten gunste van de algemene dienst. De mogelijkheden worden betrokken bij de uitwerking van de dekking van het financieel meerjarenperspectief bij de PPN Op dit moment loopt onderzoek naar hoe overheadkosten vanuit product (bestuursondersteuning) doorbelast kunnen worden naar de verschillende producten. Binnen het onderzoek zijn een aantal scenario s doorgerekend die een verschillend effect hebben op de doorbelasting naar het product riolering. Afhankelijk van het scenario kunnen overheadkosten op het product riolering verhaald worden, met als gevolg een structurele stijging van de lasten tussen de 0 en per. Om het effect van de doorbelasting vanuit product zichtbaar te maken is een doorrekening gemaakt inclusief en exclusief de doorbelasting van Het effect is uitgedrukt in de stijging van de rioolheffing om kostendekkend te kunnen blijven werken (tabel 7). Tabel 7 Effect van doorbelasting product op de ontwikkeling rioolheffing 2050 Zonder doorbelasting 166,5 166,5 183,9 373,7 Incl. doorbelasting ,5 166,5 191,3 388,8 Doorrekening toont aan dat de doorbelasting van de overheadkosten geen effect heeft op de ontwikkeling van de rioolheffing op de korte termijn (-). Op lange termijn is een extra stijging van 4% nodig om deze extra lasten te dekken. blz. 10

10

11 Bijlage bij Kostendekkingsplan Water & Riolering Bijlage 1: Grafieken ontwikkelingen product Riolering Uitvoeringsprogramma (incl. 2% inflatie) lijkse kosten ( ) Tarief ontwikkeling (incl. 2% inflatie) 400,00 350,00 300,00 rioolheffing ( ) 250,00 200,00 150,00 100,00 50, Verloop voorziening hoogte voorziening( ) blz. 11