Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt

Transcriptie

1 Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt Bart Paashuis Janneke Gardeniers 10 maart 2011 basis voor beslissingen Opzet presentatie 1. Onderzoek 2. Aanbod op de Drentse arbeidsmarkt 3. Vraag op de Drentse arbeidsmarkt 4. Discrepanties / Reserve 5. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt in Drenthe 6. Oplossingsrichtingen

2 Onderzoek Een toekomstbestendig arbeidsmarktbeleid Hoe ontwikkelen vraag en aanbod op de Drentse arbeidsmarkt zich en hoe kunnen betrokken actoren bijdragen aan een verbetering van de aansluiting van vraag en aanbod? Beleidsneutraal Prognoses, geen voorspellingen Input voor en onderbouwing van beleid

3 Aanbod op de Drentse arbeidsmarkt

4 1. In een beleidsneutraal scenario wordt Drenthe grijzer maar groeit nog, en krijgt uiteindelijk ook te maken met krimp Bevolking Drenthe Noord-Drenthe Zuidoost-Drenthe Zuidwest-Drenthe De potentiële beroepsbevolking in Drenthe neemt af De potentiële beroepsbevolking, iedereen van jaar, krimpt in Drenthe tot 2020 met 4 procent. In Zuidoost-Drenthe is dit 5,5 procent, in Noord- en Zuidwest-Drenthe ruim 3 procent.

5 3. Maar de arbeidsparticipatie stijgt nog Nederland Totaal 63,1 66,5 69,5 72,6 73,5 Mannen 76,4 78,4 76,5 78,3 78,8 Vrouwen 49,3 54,4 62,4 66,8 68,2 Drenthe Totaal 61,4 64,9 69,2 72,2 73,2 Mannen 74,7 76,8 75,6 77,4 78,0 Vrouwen 47,6 52,6 62,7 67,1 68,4 Noord-Drenthe Totaal 62,7 66,1 70,1 73,1 74,0 Mannen 75,1 77,0 75,9 77,7 78,3 Vrouwen 50,1 55,0 64,3 68,7 69,9 Zuidoost-Drenthe Totaal 60,3 64,0 68,5 71,6 72,5 Mannen 74,0 76,3 74,9 76,7 77,4 Vrouwen 46,1 51,2 61,9 66,3 67,7 Zuidwest-Drenthe Totaal 61,0 64,5 68,8 71,9 72,8 Mannen 75,2 77,3 76,3 78,0 78,5 Vrouwen 46,2 51,2 61,2 65,6 67,0 4. Waardoor de beroepsbevolking in Drenthe nu nog toeneemt. Vanaf 2017 daalt deze structureel

6 5. Een beroepsbevolking die steeds hoger opgeleid is Welkom in Drenthe

7 6. Woon-werk verkeer (september 2005) Inkomende pendel Uitgaande pendel Saldo Groningen Noord-Overijssel Zuid-Oost Friesland Noord-Friesland Twente Veluwe Overig Totaal Drenthe Vraag op de Drentse arbeidsmarkt

8 1. Werkgelegenheidsstructuur 2009

9 2. Ontwikkeling werkgelegenheid Tot en met 2014 blijft de werkgelegenheid in Drenthe vrijwel stabiel. In Noord-Drenthe groeit de werkgelegenheid harder dan landelijk, terwijl in Zuidoost-Drenthe de werkgelegenheid krimpt. 3. Werkgelegenheid naar hoofdsector

10 4. Gevolgen kabinetsplannen arbeidsmarkt 18 miljard bezuinigen Voorgenomen bezuiniging van 170 miljoen euro op beroepsonderwijs voor 30plussers, bezuiniging op re-integratiebudgetten Afgezet tegen het onderzoek over de Drentse arbeidsmarkt zijn er landelijke op korte termijn weinig veranderingen. Op middellange termijn ( ) werken de voorgenomen bezuinigingen landelijk sterker door Iets lagere economische groei (1,3% in plaats van 1,75%) Werkgelegenheid zal verder afnemen, zeker binnen de overheid. Rem op groei werkgelegenheid in de zorgsector Licht stijgende werkloosheid Arbeidsmarktperspectieven veranderen slechts weinig Discrepantie & Reserves

11 Werkloosheid 1. Werkloosheid (NWW) In Drenthe hoger dan landelijk Niet zo hoog opgelopen als verwacht (vasthouden werknemers bij lagere productie, deeltijd-ww, zzp enz.) Eerder dan verwacht herstel, eind december 7,5 procent in Drenthe Eind december 2010 in Noord-Drenthe (5,8%) Zuid-Oost Drenthe (9,3%), Zuid-West Drenthe (7,7%) Werkloosheid zal verder dalen, maar is structureel onder ouderen. Bijna de helft (49,2%) van de niet werkende werkzoekenden in Drenthe is 45 jaar of ouder.

12 2. Ontwikkeling werkloosheid 3. Onbenutte arbeidskrachten Drenthe heeft mensen die tot de niet-beroepsbevolking behoren Een deel daarvan kan vanwege diverse redenen (bv zorgtaken, studie of ziekte) niet 12 uur of meer per week werken: Daarmee blijven Drentenaren over die wel willen werken, maar niet actief op zoek zijn naar werk.

13 4. UWV-krapte Normen: zeer ruim (0-0,24); ruim (0,25-0,39); gemiddeld (0,40-0,54); krap (0,55-0,69); zeer krap (0,70 en hoger). Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt in Drenthe

14 1. Baanopeningen & arbeidsmarktinstroom (totaal) Perspectief schoolverlaters

15 1. Perspectief schoolverlaters 2014 Opleidingstype Nederland Drenthe Noord-Drenthe Zuidoost-Drenthe Zuidwest-Drenthe Basisonderwijs slecht slecht matig slecht matig VMBO TL goed goed goed goed goed VMBO groen matig matig redelijk matig redelijk VMBO techniek goed goed goed goed goed VMBO economie redelijk redelijk redelijk redelijk redelijk VMBO verzorging redelijk redelijk goed redelijk goed HAVO/VWO goed goed goed goed goed MBO groen redelijk goed goed goed goed MBO techniek goed goed goed goed goed MBO sociaal-cultureel redelijk redelijk goed redelijk redelijk MBO gezondheidszorg goed goed goed goed goed MBO economie matig redelijk redelijk matig matig HBO onderwijs en sociaal-cultureel goed * * * * HBO groen redelijk * * * * HBO techniek goed * * * * HBO paramedisch goed * * * * HBO economie goed * * * * * * * * WO letteren en sociaal-cultureel redelijk * * * * WO groen matig * * * * WO techniek redelijk * * * * WO medisch goed * * * * WO economie matig * * * * NB Het onderzoek maakt geen onderscheid tussen MBO niveaus. Het perspectief kan verschillen tussen niveau 2 en niveau 3 en Over welke aantallen spreken we dan in Drenthe? Opleiding Typering Tekort (-) / Overschot (+) Basisonderwijs slecht VMBO TL goed VMBO groen matig 100 VMBO techniek goed -600 VMBO economie redelijk 200 VMBO verzorging redelijk 0 HAVO/VWO goed -400 MBO groen goed -100 MBO techniek goed -700 MBO sociaal-cultureel redelijk 300 MBO gezondheidszorg goed -300 MBO economie redelijk NB Het onderzoek maakt geen onderscheid tussen MBO niveaus. Het perspectief kan verschillen tussen niveau 2 en niveau 3 en 4.

16 Perspectief werkgevers 3. Perspectief werkgevers 2014: knelpunten Beroepsgroep Nederland Drenthe Noord-Drenthe Zuidoost-Drenthe Zuidwest-Drenthe Elementaire beroepen vrijwel geen vrijwel geen enige vrijwel geen vrijwel geen Lagere niet-specialistische beroepen enige groot groot groot groot Lagere docenten sportvakken enige enige groot enige enige Lagere agrarische beroepen vrijwel geen enige enige vrijwel geen enige Lagere wiskundige, natuurwetenschappelijke beroepen enige groot groot enige enige Lagere technische beroepen enige enige groot enige enige Lagere transportberoepen vrijwel geen enige enige vrijwel geen vrijwel geen Lagere (para)medische beroepen enige groot groot enige groot Lagere administratieve,commerciële beroepen e.d. enige enige enige enige enige Lagere beveiligingsberoepen enige vrijwel geen vrijwel geen vrijwel geen vrijwel geen Lagere verzorgende beroepen vrijwel geen vrijwel geen enige vrijwel geen vrijwel geen Middelbare docenten transport-, sportvakken enige groot groot groot groot Middelbare agrarische beroepen vrijwel geen enige enige enige groot Middelbare wiskundige, natuurwetenschappelijke beroepen groot groot groot groot groot Middelbare technische beroepen groot groot groot enige enige Middelbare transportberoepen e.d. enige groot groot enige enige Middelbare (para)medische beroepen enige enige enige vrijwel geen vrijwel geen Middelbare administratieve, commerciële beroepen e.d. vrijwel geen vrijwel geen enige vrijwel geen vrijwel geen Middelbare juridische, bestuurlijke, beveiligingsberoepen vrijwel geen enige enige enige vrijwel geen Middelbare taalkundige, culturele beroepen enige vrijwel geen vrijwel geen vrijwel geen vrijwel geen Middelbare beroepen m.b.t. gedrag en maatschappij vrijwel geen enige enige vrijwel geen enige Middelbare verzorgende beroepen e.d. vrijwel geen vrijwel geen vrijwel geen vrijwel geen vrijwel geen

17 4. Perspectief werkgevers 2014: knelpunten Beroepsgroep Hogere pedagogische beroepen Hogere landbouwkundige beroepen Hogere wiskundige, natuurwetenschappelijke beroepen Hogere technische beroepen Hogere transportberoepen Hogere (para)medische beroepen Hogere administratieve,commerciële, economische beroepen Hogere juridische, bestuurlijke, beveiligingsberoepen Hogere taalkundige, culturele beroepen Hogere beroepen m.b.t. gedrag en maatschappij e.d. Hogere verzorgende beroepen Managers (HBO werk- en denkniveau) Nederland enige vrijwel geen groot groot enige groot enige vrijwel geen enige enige enige vrijwel geen Wetenschappelijke pedagogische beroepen enige Wetenschappelijke landbouwkundige beroepen geen Wetenschappelijke wiskundige, natuurwetenschappelijke beroepen enige Wetenschappelijke technische beroepen vrijwel geen Wetenschappelijke (para)medische beroepen e.d. groot Wetenschappelijke economische, administratieve beroepen e.d. vrijwel geen Wetenschappelijke juridische, bestuurlijke beroepen vrijwel geen Wetenschappelijke beroepen m.b.t. gedrag en maatschappij e.d. enige Managers (WO werk- en denkniveau) enige 10. Samenvattend De Drentse economie is in de loop van de jaren minder conjunctuurgevoelig geworden. De Drentse bevolking wordt grijzer en gaat op termijn krimpen Het zuidoosten van de provincie gaat dit het eerste merken De Drentse arbeidsmarkt krijgt te maken met een lager aanbod aan werkenden en een hoge vervangingsvraag; de komende vijf jaar kan de instroom niet aan de vraag naar nieuwe arbeidskrachten voldoen De grootste tekorten ontstaan in sectoren die juist in Drenthe relatief groot zijn: techniek en zorg Behoud van oudere werknemers en oppakken reservoir 45+ zijn nodig De aangekondigde bezuinigingen van de overheid beperken de smeerolie van de arbeidsmarkt Eenduidige informatie en uitgangspunten

18 Oplossingsrichtingen 1. Samenwerken is cruciaal Rol van arbeidsmarkt in niet alleen sociale zaken maar ook economie, onderwijs en ruimte Samenwerking op alle niveaus, tussen sectoren en organisaties Loslaten van traditionele grenzen en belangen De overheid als facilitator

19 2. Actief omgaan met veranderende rol overheid Rol overheid (provinciaal & lokaal) verandert Facilitator, ondersteunend, creëren van randvoorwaarden, bij elkaar brengen van partijen Ook bij financiële ondersteuning veel meer van leidend naar participerend Corporaties, onderwijs, werkgeversverbanden; meer nog dan nu het voortouw nemen in initiatieven en activiteiten Spreek dezelfde taal: zakelijk communiceren en afspraken maken 3. Innovatie Kennisinnovatie Kenniscampus Emmen, sensorcluster Assen, Innovatief Actieprogramma voor MKB Realiseer spin-off van het werk aan regionale kennisinstellingen Kenniswerk biedt meer waarde bij valoriseren, omzetten in marktkansen Kennis in contact brengen met bedrijfsleven Sociale innovatie Grote rol voor werkgevers, arbeid wordt het nieuwe schaarstegoed Traditionele oplossingen werken niet voor nieuwe problemen Verhogen productiviteit, flexibeler werken, scholing enz.

20 4. Participatie Vrouwen in Drenthe nog meer bij arbeidsmarkt betrekken Flexibel(er) werken naar tijd en plaats, in hoger geschoolde banen met carrièreperspectief. Ook voor andere doelgroepen Parttime medewerkers stimuleren om meer uren te werken in een flexibele omgeving; andere manier nodig waarop het werk georganiseerd wordt. 5. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt Verder investeren in wederzijdse kennis Vroegtijdig monitoren (kwantitatieve en kwalitatieve) personeelsbehoefte, rekening houdend met innovatieve ontwikkelingen Afstemmen van het aanbod beroepsopleidingen op deze behoefte; gestructureerd overleg, gastdocentschappen en docentenstages en gezamenlijk ontwikkelen van lesprogramma s, met een belangrijke rol voor regionale sectorale organisaties Afstemming logisch voor MBO; HBO Associate Dregree opleidingen Drenthe Nieuwe vaardigheden; ondernemersvaardigheden (zzp), loopbaanvaardigheden, het nieuwe werken Een leven lang leren

21 6. Ouderen De uittocht van de babyboomers is begonnen Baanopeningen: grotendeels vervangingsvraag Behoud 45plussers voor de arbeidsmarkt Strategische personeelsplanning Inzetbaarheidsbeleid / Workability Splitsing functies Aandacht werktijden / roosters / uren Uitruil

22 7. Onderkant van de arbeidsmarkt Een kwart van de beroepsbevolking in Drenthe is, evenals de helft van de NWW ers in Drenthe, laag opgeleid Voorkomen uitval Bezuiniging re-integratie budgetten Samenwerking alle partijen: overheid, werkgevers, werknemers, UWV WERKbedrijf en natuurlijk onderwijs Alle schouders eronder voor een evenwichtige Drentse arbeidsmarkt Ontwikkelingen op de Drentse arbeidsmarkt basis voor beslissingen