Is werkstress een probleem?

Transcriptie

1 1

2 Is werkstress een probleem? Enquête Dublin Stichting 25% stressklachten Europees Jaar Veiligheid 56% belangrijkste gezondheidsdreiging Cooper en Karasek 50-55% van het ziekteverzuim NIA onderzoek 33% van het langdurig ziekteverzuim HIVA onderzoek 18% vervroegd pensioen Werkbaar werk: SERV onderzoek Vlamingen kampen met werkstress worden geconfronteerd met acute werkstress werknemers is gedemotiveerd zijn ernstig gedemotiveerd hebben beperkte leermogelijkheden hebben geen leermogelijkheden werknemers (én gezinnen) hebben een combinatieprobleem hebben een acuut werk-privé conflict 100% 80% 60% 40% 20% 0% 28,9 71,1 10,2 18,7 81,3 8,0 22,6 77,4 8,4 WERKSTRESS (DE)MOTIVATIE LEER- MOGELIJKHEDEN 3,1 11,8 88,2 WERK-PRIVÉ- BALANS niet problematisch problematisch acuut problematisch 2

3 Is werkstress een probleem? ernstige bedreiging gezondheid werknemers enorme maatschappelijke kosten belangrijk bedrijfseconomisch probleem Bedrijfswereld Overheid 66% v.d. ondernemingen Wet Welzijn op het Werk erkent probleem, CAO 72, specifieke CAO's, 25% neemt maatregelen Nulmeting werkbaar werk TOA(3) 25,5% past stressbeleid gedeeltelijk of volledig toe 3

4 Werkbaar werk = kwaliteit van de arbeid Risico s in arbeidssituatie Werkdruk Emotionele belasting Taakvariatie Autonomie Ondersteuning leiding arbeidsomstandigheden Indicatoren werkbaar werk Werkstress Motivatie Leermogelijkheden Werk privé balans Gevolgen werkbaar werk Gezondheidsklachten Werkverzuim Verloop Haalbaarheid pensioen 4

5 Vlaamse monitor werkbaar werk wat wordt gemeten, welke cijfers? Voor de vier indicatoren een verkeerslicht problematisch: ernstig signaal! niet problematisch: OK! 5

6 Vlaamse monitor werkbaar werk wat wordt gemeten, welke cijfers? Voor de vier indicatoren een verkeerslicht acuut problematisch: alarm! problematisch: ernstig signaal! niet problematisch: OK! 6

7 Werkbaar werk = kwaliteit van de arbeid Vl Vl Vl Vl 100% Vl 80% 28,9 10,2 18, Vl 8,0 22, Vl 8,4 3,1 11, Vl 60% 40% 71,1 81,3 77,4 88,2 20% 0% WERKSTRESS (DE)MOTIVATIE LEER- MOGELIJKHEDEN WERK-PRIVÉ- BALANS niet problematisch problematisch acuut problematisch 7

8 Werkbaar werk op Vlaamse Arbeidsmarkt 2004? WERKBAAR WERK WERKBAARHEIDSPROBLEMEN 24,4 52,3 6,2 2,1 15,0 1 knelpunt 2 knelpunten 3 knelpunten 4 knelpunten 8

9 Werkstress: een definitie werknemer is (voelt zich) niet meer in staat om te voldoen aan de eisen, die aan hem in de werksituatie worden gesteld,en krijgt af te rekenen met psychische en lichamelijke gezondheidsklachten 9

10 Werkstress: een complexe zaak stressbronnen (arbeidssituatie) stressverschijnselen (klachten) stressgevolgen (ziekte) verwerkingsvermogen (persoon) 10

11 Werkstress: een complexe zaak stressbronnen (arbeidssituatie) stressverschijnselen (klachten) stressgevolgen (ziekte) verwerkingsvermogen (persoon) PSYCHOSOMATISCHE KLACHTEN: irritatie, concentratieverlies, lusteloosheid, afnemende eetlust, hoofd- en buikpijn, hartkloppingen, slaapproblemen, verminderde weerstand 11

12 Werkstress: een complexe zaak stressbronnen (arbeidssituatie) stressverschijnselen (klachten) stressgevolgen (ziekte) verwerkingsvermogen (persoon) ERNSTIGE GEZONDHEIDSSCHADE: chronische oververmoeidheid, depressie, maagzweer, lage rugklachten, hart- en vaatziekten 12

13 Samenhang problemen werkbaar werk met gezondheid / functioneren SAMENHANG MET WERKSTRESS geen werkstress problematische werkstress angst/depressie 4,2 22,3 34,3 acuut problematische werkstress nek/schouder/rug problemen 23,6 46,7 50,6 langdurig verzuim 7,2 12,2 14,8 onhaalbaarheid werk tot pensioen 26,6 54,4 64,8 0% 20% 40% 60% 80% 100% 13

14 Samenhang problemen werkbaar werk met gezondheid / functioneren SAMENHANG MET (PROBLEMEN) MOTIVATIE geen problemen motivatie verloopintentie 3,4 28,5 40,9 problemen motivatie acuut problematisch motivatie verzuimfrequentie 5,7 14,3 18,7 0% 20% 40% 60% 80% 100% 14

15 Samenhang problemen werkbaar werk met gezondheid / functioneren SAMENHANG MET (PROBLEMEN) LEERMOGELIJKHEDEN geen problemen leermogelijkheden 3,3 problematisch leermogelijkheden werkonzekerheid 9,2 13 acuut problematisch leermogelijkheden onhaalbaarheid werk tot 27,9 57,8 pensioen 65,2 0% 20% 40% 60% 80% 100% 15

16 Samenhang problemen werkbaar werk met gezondheid / functioneren SAMENHANG MET (PROBLEMEN) WERK-PRIVÉ-BALANS geen problemen werk-privé balans 6,5 problematisch werk-privé balans verloopintentie 20,1 26,6 acuut problematisch werk-privé balans 6,5 verzuimfrequentie 12,5 14,4 0% 20% 40% 60% 80% 100% 16

17 Werkstress: een complexe zaak stressbronnen (arbeidssituatie) stressverschijnselen (klachten) stressgevolgen (ziekte) verwerkingsvermogen (persoon) INDIVIDUELE VERSCHILLEN leeftijd, capaciteiten, persoonlijkheidstype en coping -stijl, life events, leefgewoonten 17

18 Werkstress: een complexe zaak Werkstress. Een persoonlijk probleem? stressbronnen (arbeidssituatie) stressverschijnselen (klachten) stressgevolgen (ziekte) verwerkingsvermogen (persoon) STRUCTURELE RANDVOORWAADEN!!! Scholing, hersteltijd, combinatie werk - gezin 18

19 Werkstress: een complexe zaak Werkstress. Een persoonlijk probleem? stressbronnen (arbeidssituatie) stressverschijnselen (klachten) stressgevolgen (ziekte) verwerkingsvermogen (persoon) Verschillen in arbeidssituaties niet vergeten!!! 19

20 Stressbronnen in de arbeidssituatie ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN ARBEIDSVOORWAARDEN ARBEIDSVERHOUDINGEN ARBEIDSINHOUD 20

21 Stressbronnen in de arbeidssituatie ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN lawaai, slechte verlichting, oncomfortabele temperatuur chemische stoffen, besmettingsgevaar, straling zwaar werk, niet-ergonomische werkhouding gevaarlijk werk, ontbreken beschermingsmiddelen ARBEIDSVOORWAARDEN ARBEIDSVERHOUDINGEN ARBEIDSINHOUD 21

22 Stressbronnen in de arbeidssituatie ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN ARBEIDSVOORWAARDEN ploegendienst, veel overuren, flexibele uurroosters beloning, beperkte loopbaankansen, prestatieloon werkonzekerheid, precaire arbeidscontracten ARBEIDSVERHOUDINGEN ARBEIDSINHOUD 22

23 Stressbronnen in de arbeidssituatie ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN ARBEIDSVOORWAARDEN ARBEIDSVERHOUDINGEN autoritaire leiding, slechte relaties en werksfeer weinig sociale ondersteuning of zeggenschap discriminatie, ongewenste intimiteiten ARBEIDSINHOUD 23

24 Stressbronnen in de arbeidssituatie ARBEIDSINHOUD ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN ARBEIDSVOORWAARDEN ARBEIDSVERHOUDINGEN te moeilijk werk, te veel verantwoordelijkheden te veel werk, te strakke deadlines, te hoog werktempo te eenvoudig monotoon, kortcyclisch werk onduidelijke of tegenstrijdige taakeisen directe confrontatie met (vragen van) klanten 24

25 Risico s in het werk Vl Vl Vl Vl Vl Vl 100% 12,8 4,0 11,5 7,3 6,1 4,5 16,1 12,1 80% Vl 31,0 20, Vl 23, Vl 20, Vl Vl Vl 60% 40% 69,0 79,5 76,2 79,2 83,9 87,9 20% 0% werkdruk emotionele belasting taakvariatie autonomie ondersteuning leiding arbeidsomstandigheden niet problematisch problematisch acuut problematisch 25

26 Werkstress: een robotfoto Arbeidsomstandigheden Arbeidsvoorwaarden Arbeidsverhoudingen Arbeidsinhoud persoon Stressklachten & gevolgen 26

27 Werkdruk Werkstress: een robotfoto Arbeidsomstandigheden Arbeidsvoorwaarden Arbeidsverhoudingen Arbeidsinhoud Regelen ondersteunings - maatregelen persoon Stressklachten & gevolgen autonomie inbreng in de organisatie werkoverleg 27

28 Het Karasek - model ruim GESPANNEN beperkt SAAI ACTIEF ONTSPANNEN ruim 28

29 Regelbalans als uitgangspunt... arbeidsorganisatie als sleutel Afrekenen met Verregaande arbeidsdeling Stressbronnen in werkomgeving Weerbaarheid persoon stress is een managersziekte een kwestie van te weinig personeel brengt werknemers in moeilijkheden nauwe samenhang arbeidsorganisatie sterk bepaald door leer- en regelmogelijkheden in de job 29

30 Moraal van het verhaal Aanpak van werkstress INDIVIDUELE BEGELEIDING werkstress is een persoonlijk probleem individuen doelmatiger met werkdruk leren omgaan 30

31 Moraal van het verhaal Aanpak van werkstress INDIVIDUELE BEGELEIDING werkstress is een persoonlijk probleem STRUCTURELE AANPAK oorzaak van stress ligt in de arbeidssituatie individuen doelmatiger met werkdruk leren omgaan aanpak van stressrisico s door sleutelen aan /in organisatie 31

32 Moraal van het verhaal Aanpak van werkstress SLEUTELEN AAN JOBINHOUD vollediger functies, meer autonomie, overlegmogelijkheden AANDACHT KLASSIEKE VGV-RISICO S terugdringen hinder, verbeteren ergonomie MAATREGELEN PERSONEELSBELEID opleiding, humanisering ploegstelsels, zekerheid in contractbeleid 32