RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ E.J. VAN DETSCHOOL CLUSTER 4 (PI)

Transcriptie

1 RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK BIJ E.J. VAN DETSCHOOL CLUSTER 4 (PI) Plaats: Amsterdam BRIN-nummer: 20YN Onderzoek uitgevoerd op: 1 februari 2010 Conceptrapport verzonden op: 15 februari 2010, H Rapport vastgesteld te Utrecht op: 20 april 2010, H Reproductie van het rapport zonder toestemming van de inspectie of de school/instelling vindt niet plaats anders dan in zijn volledige vorm. HB /10 Documentnummer:

2 Pagina 2 van 11

3 1. INLEIDING De Inspectie van het Onderwijs heeft op 1 februari 2010 een onderzoek uitgevoerd op so E.J. van Detschool cluster 4 (PI) om na te gaan of er sprake is van tekortkomingen in de kwaliteit van het onderwijs en/of de naleving van wet- en regelgeving. Aanleiding De aanleiding voor dit onderzoek is het volgende. Op 3 en 5 september 2007 heeft de inspectie op de E.J. van Detschool te Amsterdam een onderzoek naar kwaliteitsverbetering (OKV) uitgevoerd in het kader van een verbetertraject. Dit traject is van start gegaan na een onderzoek in 2004 waarin de kwaliteit van het onderwijs als zeer zwak is bestempeld en de school onder geïntensiveerd toezicht kwam te staan. Bij het OKV in 2007 heeft de inspectie vastgesteld dat de school vooruitgang had geboekt, waarna de school niet meer als zeer zwak werd bestempeld. Tijdens dit onderzoek heeft de inspectie tekortkomingen vastgesteld in onderdelen van de kwaliteitszorg, het systeem van leerlingenzorg en in enkele indicatoren van het onderwijsleerproces. Deze zijn beschreven in het inspectierapport dat is vastgesteld op 31 januari Met de school c.q. het bevoegd gezag zijn prestatieafspraken gemaakt om het systeem van zorg en begeleiding te verbeteren. Met deze prestatieafspraken is het traject van geïntensiveerd toezicht gecontinueerd. In het kader van het aangepaste arrangement voert de inspectie nu een onderzoek uit om na te gaan of de eerder vastgestelde tekortkomingen zijn opgeheven. In dit onderzoek wordt tevens nagegaan of de school aan enkele wettelijke voorschriften voldoet. Onderzoeksopzet De inspectie heeft bij het onderzoek gebruik gemaakt van alle kernindicatoren, behalve de indicatoren die betrekking hebben op een peiling van de veiligheid onder leerlingen, teamleden en ouders. Deze indicatoren zijn niet beoordeeld omdat de veiligheidsbeleving niet door de school is gepeild en ook de inspectie hier geen aanvullend specifiek onderzoek naar heeft gedaan. Daarnaast zijn extra indicatoren onderzocht die betrekking hebben op de kwaliteitszorg. Reden hiervoor is dat tijdens het OKV in 2007 bleek dat onderdelen van de kwaliteitszorg onvoldoende waren. Daarnaast is de indicator met betrekking tot het ontwikkelingsperspectief toegevoegd, omdat de school al enige tijd ontwikkelingsperspectieven opneemt in de handelingsplannen van de leerlingen. Deze toegevoegde indicatoren staan cursief in het profiel (indicator 1.1 t/m 1.8 en 3.2). De onderzoeksactiviteiten hebben bestaan uit: Onderzoek en analyse van documenten en gegevens over de school die bij de inspectie aanwezig zijn. Analyse van de zelfevaluaties en rapportages van de school. Pagina 3 van 11

4 Onderzoek op locatie, waarbij: - schooldocumenten zijn bestudeerd; - de onderwijspraktijk is geobserveerd; - een gesprek met leerlingen is gevoerd; - gesprekken met de directie en leden van de commissie voor de begeleiding zijn gevoerd; - het eindgesprek is gevoerd met de directie en een vertegenwoordiger van het bevoegd gezag. Toezichtkader De inspectie heeft zich bij haar onderzoek gebaseerd op het Toezichtkader speciaal onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs In het jaarwerkplan verantwoordt de inspectie welke wettelijke aspecten zijn onderzocht. Al deze documenten zijn te vinden op Opbouw rapport In hoofdstuk 2 staan de bevindingen uit het onderzoek op het gebied van de onderwijskwaliteit en de wettelijke voorschriften. Dit wordt gevolgd door een beschouwing waarin tekortkomingen worden toegelicht en waar mogelijk de schoolontwikkeling in samenhang wordt beschreven. Hoofdstuk 3 geeft het toezichtarrangement weer. Pagina 4 van 11

5 2. BEVINDINGEN E.J. van Detschool te Amsterdam 2.1 Kwaliteits- en nalevingsprofiel In onderstaande tabel vermeldt de inspectie welke indicatoren in dit onderzoek zijn betrokken en tot welke bevindingen het onderzoek heeft geleid. De nummering in de tabellen verwijst naar het volledige waarderingskader (voortgezet) speciaal onderwijs. De bevindingen zijn weergegeven in de vorm van een score. De score geeft aan in welke mate de betreffende indicator gerealiseerd is. De inspectie heeft daarnaast onderzocht of wordt voldaan aan de naleving van enkele wettelijke voorschriften. Legenda: 1. slecht; 2. onvoldoende; 3. voldoende; 4. goed; 5. niet te beoordelen (alleen bij opbrengsten). Cyclisch proces kwaliteitszorg 1.1 De school heeft inzicht in de verschillen in onderwijsbehoeften van haar leerlingenpopulatie. 1.2 De school hanteert een onderwijsconcept dat aansluit bij haar leerlingenpopulatie. 1.3 De school evalueert jaarlijks systematisch de kwaliteit van haar opbrengsten. 1.4 De school evalueert regelmatig het leren en onderwijzen. 1.5 De school evalueert regelmatig de leerlingenzorg. 1.6 De school werkt planmatig aan verbeteractiviteiten. 1.7 De school borgt de kwaliteit van het leren en onderwijzen en de leerlingenzorg. 1.8 De school rapporteert aan belanghebbenden inzichtelijk over de gerealiseerde kwaliteit van haar onderwijs. Systeem van leerlingenzorg 3.1 De commissie voor de begeleiding bepaalt de onderwijsrelevante beginsituatie van de leerlingen. 3.2 De commissie voor de begeleiding bepaalt bij instroom het ontwikkelingsperspectief van de leerling. 3.3 De school stelt een handelingsplan vast in overeenstemming met de ouders. 3.5 De school gebruikt een samenhangend systeem van instrumenten en procedures voor het volgen van de vorderingen en ontwikkeling van de leerlingen. 3.8 De commissie voor de begeleiding evalueert de uitvoering van het handelingsplan. Functionaliteit handelingsplanning 4.1 De leerinhouden komen overeen met de afspraken in de documenten voor handelingsplanning. Pagina 5 van 11

6 Leerstofaanbod 5.1 De school hanteert een leerstofaanbod voor de schoolse vakken. 5.4 Het leerstofaanbod sluit aan op het uitstroomperspectief van de leerlingen. 5.5 Het leerstofaanbod maakt het mogelijk gericht in te spelen op verschillen tussen leerlingen. Onderwijstijd 6.3 De teamleden maken efficiënt gebruik van de geplande onderwijstijd. 6.4 De school stemt de hoeveelheid tijd af op de onderwijsbehoeften van (individuele) leerlingen. (Ortho)pedagogisch handelen 7.2 De teamleden gaan op een respectvolle wijze met de leerlingen om. 7.4 De teamleden handhaven de gedragsregels. 7.6 De teamleden stemmen hun (ortho)pedagogisch handelen af op de onderwijsbehoeften van de leerlingen. (Ortho)didactisch handelen 8.2 De leraren leggen duidelijk uit. 8.4 De leraren stimuleren de leerlingen tot denken. 8.5 De leraren realiseren een taakgerichte werksfeer. 8.7 De leraren stemmen de instructie en verwerking af op de onderwijsbehoeften van de leerling. Actieve en zelfstandige rol leerlingen 9.1 De leerlingen zijn actief betrokken bij de onderwijsactiviteiten. 9.3 De leerlingen hebben verantwoordelijkheid voor de organisatie van hun leerproces, die past bij hun ontwikkelingsniveau. Schoolklimaat 10.1 De school heeft inzicht in de beleving van de sociale veiligheid door leerlingen en personeel en in de incidenten die zich op het gebied van sociale veiligheid op school voordoen De school heeft een veiligheidsbeleid gericht op het voorkomen van incidenten in en om de school De school heeft een veiligheidsbeleid gericht op afhandeling van incidenten in en om de school. Opbrengsten 11.4 De resultaten van de leerlingen aan het eind van de schoolperiode liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingen mag worden verwacht. 5 Wet- en regelgeving De school heeft de vastgestelde schoolgids aan de inspectie toegestuurd (WEC, artikel 27). De school heeft het vastgestelde schoolplan aan de inspectie toegestuurd (WEC, artikel 27). De onderwijstijd voldoet aan de wettelijke voorschriften (WEC, artikel 11). ja Nee Pagina 6 van 11

7 2.2 Beschouwing Algemeen beeld De E.J. van Detschool te Amsterdam heeft de afgelopen jaren een intensief verbetertraject doorlopen. De resultaten daarvan zijn zichtbaar binnen de school en de inspectie heeft de kwaliteit van het onderwijs als voldoende beoordeeld. De school heeft onder andere geïnvesteerd in de opzet van een systeem van leerlingenzorg en in het verbeteren van vaardigheden in klassenmanagement van leraren. Dit is in alle groepen waarneembaar, niet alleen in het gedrag van leraren, maar ook in het gebruik van groeps- en handelingsplannen en in het zelfstandig werken van leerlingen. In de kwaliteitszorg heeft de school zich eveneens verbeterd. Met de beschrijving van een leerlijn voor zelfstandig werken plus een omvangrijk zorgplan is de basis voor de borging van verbeteringen gelegd. Nu staat de school voor de taak om de verbeteringen vast te houden door gemaakte afspraken regelmatig terug te laten komen en zo het handelen van leraren te borgen. Op een aantal onderdelen kan de school zich nog verbeteren, zoals de evaluatie van opbrengsten en het systeem van leerlingenzorg; inclusief de uitvoering van extra hulp voor individuele leerlingen. Er zijn geen tekorten in de naleving van wettelijke voorschriften. In onderstaande tekst licht de inspectie haar bevindingen toe. Toelichting Kwaliteitszorg is verbeterd De E.J. van Detschool heeft haar eigen kwaliteit sterk verbeterd. De meest ingrijpende verbeteringen zijn de rode lijn in het klassenmanagement en in de opbouw voor het zelfstandig werken van leerlingen. Het team verdient een compliment dat zij erin is geslaagd om deze leerlijn op te zetten en schoolbreed herkenbaar in te voeren. De werkwijze is uitgebreid beschreven in een document met afspraken met betrekking tot klassenmanagement. Een verbeterpunt van dit moment is nog de evaluatie van de leerlingenzorg. Het zorgplan bevat een schat aan informatie over alle relevante processen binnen de leerlingenzorg. Zo zijn de taken van de verschillende functionarissen binnen de school helder omschreven. Maar doordat de doelen en procedures van het zorgplan in de praktijk nog niet zijn geëvalueerd, heeft de school er nog geen zicht op of bepaalde taken en/of procedures mogelijk om bijstelling vragen. Met een geactualiseerd zorgplan kan de school meer greep krijgen op de alledaagse werkelijkheid. Een ander verbeterpunt is nog de opbrengstgerichtheid. Want hoewel leraren ieder voor zich proberen om leerlingen zo veel mogelijk ontwikkelkansen te geven, ontbreken nog op schoolniveau doelen of leerlijnen voor de verschillende stromen of niveaus. Daardoor is een systematische evaluatie van de opbrengsten nog niet goed mogelijk en heeft de school er evenmin zicht op of zij wel uit de leerlingen haalt wat erin zit. Ook heeft de school er nog niet voldoende zicht op hoe (oud)leerlingen het in het vervolgonderwijs doen. Pagina 7 van 11

8 Leerlingenzorg en groeps- en handelingsplannen Tijdens het inspectiebezoek in 2007 was het systeem van leerlingenzorg als een belangrijk verbeterpunt naar voren gekomen. De school heeft in de afgelopen jaren dan ook sterk ingezet op verbetering van dit systeem nu alle leraren met groepsplannen werken waarin de leerstof voor de komende periode staat beschreven. Dit ondanks het feit dat de school nog maar een paar maanden geleden twee nieuwe intern begeleiders (ib ers) heeft aangesteld. De groepsplannen bestaan uit een eerste deel waarin de specifieke pedagogische aanpak voor de groep staat beschreven. Deze aanpak is ook herkenbaar in de praktijk. Het tweede deel van het groepsplan bevat de leerstof voor de groep en subgroepen voor het komende half jaar. De ouders/verzorgers krijgen een afschrift van het groepsplan, zodat zij inzicht hebben in de leerstof waaraan op dat moment wordt gewerkt. De groepsplannen zijn omvangrijk en ook arbeidsintensief, doordat de leerstof die in de methoden staat wordt beschreven. Hierdoor komt de individuele extra zorg voor leerlingen die dat nodig hebben in de groepsplannen vaak onvoldoende uit de verf. Ook in de planningsformulieren van de leraren ontbreekt in veel gevallen een (beknopte) aanduiding van de extra zorg voor individuele leerlingen. Daarnaast is ook het versnellen of compacten van leerstof voor leerlingen die over goede leercapaciteiten beschikken te weinig zichtbaar gepland. Daar waar de uitvoering van een handelingsplan onderdeel uitmaakt van een groepsplan, moeten de ouders beide ondertekenen. Dit gebeurt echter nog niet. Verder maken leraren te weinig gebruik van de methodetoetsen, niet alleen als middel om vorderingen te volgen maar ook om deze te analyseren en waar nodig extra hulp te bieden. Daarmee zouden achterstanden bij leerlingen op een later moment mogelijk kunnen worden voorkomen. Bovendien gebruikt de school op dit moment geen instrument voor het volgen van de sociaal-emotionele ontwikkeling van de leerlingen. Om deze redenen is de bijbehorende indicator als onvoldoende beoordeeld. De school geeft aan inmiddels de keuze te hebben gemaakt voor een instrument en dat een werkgroep bezig is met een invoeringstraject. Een laatste punt betreft het opstellen van ontwikkelingsperspectieven. Alle handelingsplannen bevatten een ontwikkelingsperspectief. De school anticipeert hiermee op ontwikkelingen die in het speciaal onderwijs een belangrijke rol gaan spelen. Maar de perspectieven zijn vaak ruim geformuleerd in termen van mogelijke uitstroom naar één (of meer) soorten vervolgonderwijs. De school vertaalt de uitstroom in termen van prognoses. Maar aan deze prognose ligt geen ambitieus doel of perspectief ten grondslag, dat sturingsmogelijkheden geeft om leerlingen in een specifiek vakgebied een bepaald niveau te laten behalen. De ontwikkelingsperspectieven zijn weinig ambitieus, met als gevolg dat deze te weinig uitdaging aan leerlingen bieden. In de praktijk gebruikt de school de ontwikkelingsperspectieven ook nog niet om het leerstofaanbod voor leerlingen (tot het gestelde doel) inhoudelijk vooruit te plannen. Onderwijsleerproces en schoolklimaat Leraren tonen voorspelbaar gedrag en geven helder aan welk leergedrag zij van leerlingen verwachten. De lessen zijn gestructureerd en in de meeste groepen heerst een rustige, prettige sfeer. Leerlingen zeggen zich veilig te voelen op school en dat er adequaat wordt opgetreden wanneer er wordt gepest. Dit alles is een verdienste van het voltallige team. Daarmee is het schoolklimaat van de E.J. van Detschool stimulerend en positief. De school heeft recent met behulp van een vragenlijst zicht gekregen op de tevredenheid van leerlingen en ook de veiligheidsbeleving van de leerlingen. Het team is geschoold in het omgaan met Pagina 8 van 11

9 agressie, ook heeft de school nu een time-outvoorziening en er is een -nieuwveiligheidsprotocol opgesteld. Ook is onder ouders/verzorgers recent een vragenlijst afgenomen en de school is tevreden met de resultaten hiervan. De school heeft conclusies geformuleerd en geeft aan om -waar nodig- actie te zullen ondernemen. Opbrengsten De inspectie kan de resultaten van het onderwijs niet beoordelen. Deels komt dit doordat de school nog geen doelen voor de verschillende leerstromen heeft geformuleerd en nagaat of de (groepen) leerlingen zich naar verwachting ontwikkelen. Aan de andere kant ontbreken voor de inspectie (nog) standaarden waaraan de opbrengstgegevens van scholen kunnen worden afgemeten. Pagina 9 van 11

10 Pagina 10 van 11

11 3. TOEZICHTARRANGEMENT De Inspectie van het Onderwijs kent aan de E.J. van Detschool cluster 4 (PI) te Amsterdam het basisarrangement toe. Dit betekent dat de inspectie op dit moment geen reden heeft om het toezicht te intensiveren. Het basistoezicht bestaat uit een jaarlijkse risicoanalyse en, eventueel, een onderzoek in het kader van een themaonderzoek. Pagina 11 van 11