Groene ruimte Docentenboek

Transcriptie

1 Groene ruimte

2

3 Groene ruimte Docentenboek Deel 2 (BB) Andrea Oostdijk - Studio Maan eerste druk, 2006

4 Artikelcode: Colofon Auteur(s): Illustraties: Illustrator: Onderwijskundige: Redactie: Resonans: Andrea Oostdijk, Studio Maan Verbaal - Bureau voor Visuele Communicatie; fotograaf: Bert de Vette John Vermetten Manon Limmen, Studio Maan Brigitte Meinen, Studio Maan Marcel Blommert Het Ontwikkelcentrum heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Bent u desondanks van mening dat we u hebben benadeeld, dan kunt u contact met ons opnemen Ontwikkelcentrum, Ede, Nederland Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, hetzij mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het Ontwikkelcentrum. 4 GROENE RUIMTE

5 Inhoud 1 Kruidachtige gewassen en beplantingen 6 2 Houtachtige beplantingen en gewassen 16 3 Grond, water en technische werken 30

6 1 Kruidachtige gewassen en beplantingen 1.1 Opdracht 1.1 Onkruiden herkennen en verwijderen een flora; pen en papier; een emmer; het gereedschap dat bij de manier van onkruid verwijderen past. LN/K/20-1,3,4 Informatie verzamelen Kruidachtige planten herkennen en benoemen Gegevens opzoeken Onkruid verwijderen Gereedschappen onderhouden Evalueren 200 De leerlingen hebben een flora nodig om de onkruiden te determineren. Hierin zoeken ze op wat de naam van het onkruid is, welke wortel het heeft en of het overblijvend is. Hiermee moeten ze rekening houden bij het bestrijden en afvoeren van de onkruiden. Bespreek met de leerlingen wat er gedaan moet worden aan de hand van hun schema s in de uitvoering. Vertel wat ze met overblijvende onkruiden moeten doen. Bespreek eventueel van tevoren wat de juiste werkvolgorde is (penwortels et cetera verwijderen en dan plukken/schoffelen). Uiteraard kunt u dit ook na de uitvoering met ze bespreken. Opdracht 1.2 Planten het jaar door het Opzoekboek groen; een vel A3-papier; een potlood en liniaal; plantencatalogi en/of een computer met internetaansluiting. 6 KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN

7 LN/K/20-1 Gegevens opzoeken Kruidachtige gewassen benoemen Planttijd kruidachtige gewassen opzoeken Kalender voor planttijd maken 100 Leg enkele plantcatalogi voor de leerlingen klaar waar ze plaatjes uit kunnen knippen. U kunt de leerlingen ook een kalender laten maken voor een bloembak. Ze kunnen de planten voor één seizoen dan ook meteen zelf planten. Opdracht 1.3 Planten met een plan een beplantingsplan; het Opzoekboek groen; plantmateriaal; gereedschap voor het planten van kruidachtigen. LN/K/20-3,4,5 Gegevens opzoeken Kruidachtigen planten volgens een beplantingsplan Gereedschap onderhouden Beoordelen KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN 7

8 150 Teken enkele beplantingsplannen voor een border of plantenbak met kruidachtige planten. Kopieer het plan voor elke leerling. Zorg ervoor dat de volgende zaken in elk geval op het beplantingsplan staan: plantafstand, plantverband, aantal planten en kleur van de planten. Leg het benodigde plantgoed en eventueel de plantenbak klaar. Het gereedschap verzamelen de leerlingen zelf. Als bepaalde planten een speciale behandeling behoeven bij het planten, demonstreer dit dan aan de leerlingen. De leerlingen beoordelen elkaars werk. U kunt ook zelf nog een beoordeling geven als u dat wilt. Opdracht 1.4 Speuren in de schooltuin pen en papier; een fototoestel; het Opzoekboek groen; een computer met Word; een plattegrond van de schooltuin. LN/K/20-1 Taken verdelen Kruidachtige planten herkennen en benoemen Kruidachtige gewassen benoemen met de Nederlandse naam Informatie opzoeken Werken met de computer Informatie presenteren Beoordelen Rekenen 8 KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN

9 200 De leerlingen stellen zelf de groepen samen. De grootte van de groepen en het aantal kan afhangen van hoeveel beplantingstypen u wilt laten onderzoeken. U geeft in deze opdracht aan de leerlingen aan welk beplantingstype ze moeten onderzoeken. Geef iedere groep een ander beplantingstype. Op deze manier kunnen ze straks de verschillende informatie uitwisselen. Uiteraard kunt u de groepen ook zelf uit verschillende beplantingstypen een keuze laten maken. U zorgt voor een plattegrond (A4-formaat) van de schooltuin voor elke groep. De leerlingen geven op deze plattegrond aan waar hun planten staan. In het lokaal kunt u een grotere plattegrond (A3) ophangen. De leerlingen gaan beplantingstypen van andere groepjes bekijken. Ze bekijken twee beplantingstypen. Verdeel de beplantingstypen over de groepjes. Zorg ervoor dat elk groepje de beschrijving van de beplantingtypen en de planten heeft. De leerlingen beoordelen de groepen aan het einde van deze opdracht. Ze geven de groepen een (gemiddeld) cijfer. Bespreek de opdracht kort met de leerlingen na. Welke beplantingstypen hebben ze leren kennen? Welke planten stonden er in? Opdracht 1.5 Hanging basket maken het Opzoekboek groen; een halfronde mand met openingen aan de onderkant; mos of kokosmat; plastic folie; potgrond; langzaamwerkende meststof; verschillende planten. KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN 9

10 LN/K/20-1,4,5 Gegevens opzoeken Kruidachtige beplantingstypen herkennen en noemen Kruidachtige gewassen benoemen Eenvoudig beplantingsplan opstellen Tabellen invullen Hanging basket maken Werkzaamheden veilig en verantwoord uitvoeren Vergelijken 200 De leerlingen maken in deze opdracht een hanging basket. Daarbij wordt uitgegaan van maximaal vijf verschillende planten. In de Oriëntatie stellen de leerlingen de beplanting voor de hanging basket samen. U kunt hierin sturen door de leerlingen met een beperkt aantal soorten te laten werken. Bespreek met de leerlingen welke planten ze kunnen gebruiken voor de hanging basket. Bespreek ook welke materialen en gereedschappen ze nodig hebben. Zorg ervoor dat de leerlingen een plaats hebben om hun hanging baskets op te hangen. Bekijk het resultaat samen met de leerling. Let bij uw beoordeling op de volgende beplantingsregels. De standplaats moet voor alle planten in de hanging basket gelijk zijn. De vochtbehoefte van de planten moet gelijk zijn voor alle planten. De kleuren van de bloemen (en/of bladeren) moeten bij elkaar passen. Er moet variatie zijn in de vorm en grootte van de planten. Opdracht 1.6 Een border ontwerpen het Opzoekboek groen; een potlood met een zachte punt (B); kleurpotloden; een potlood met een harde punt (H); stevig tekenpapier; een liniaal; schrijfpapier (A4). 10 KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN

11 LN/K/20-8 Gegevens opzoeken Tabellen invullen Eenvoudige tuintekening maken Vergelijken 200 Geen tips en bijzonderheden Opdracht 1.7 Werken met het seizoen het Opzoekboek groen; een computer met internet en Word; gereedschap dat past bij het soort onderhoud. LN/K/20-1,3,4,5 Kruidachtige planten herkennen en benoemen Gegevens opzoeken Planning maken Seizoensgebonden werkzaamheden uitvoeren Gereedschap onderhouden Beoordelen KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN 11

12 150 Verdeel de schooltuin in stukken. Elk groepje van drie gaat een deel onderhouden. Kies stukken van de tuin uit die door een groepje van drie goed te onderhouden zijn. Maak een inventarisatie van de onderhoudswerkzaamheden per tuindeel. Doe dit voor dit seizoen en het volgende (zie laatste deelopdracht Afsluiting). Voer deze opdracht bij voorkeur uit in een seizoen dat er vrij veel onderhoud te doen is. Mochten er onderhoudswerkzaamheden zijn die de leerlingen nog niet (vaak) geoefend hebben, geef dan een demonstratie. Bespreek het resultaat met de leerlingen. Zij noteren wat er goed ging en wat er nog beter kon. Opdracht 1.8 Verzorgingskaarten het Opzoekboek groen; een computer met internet en Word. LN/K/20-1 Werken met de computer Opzoeken van gegevens Gegevens verwerken Hoofd- en bijzaken onderscheiden Verzorgingskaart maken Kruidachtige beplantingstypen herkennen en benoemen Kruidachtige gewassen benoemen Beoordelen Mening formuleren 100 In deze opdracht kunt u de leerlingen ook andere beplantingstypen dan kruidachtigen laten onderzoeken. Wanneer u wilt dat de leerlingen meer of andere informatie over de planten opzoeken, bespreek dit dan met ze. 12 KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN

13 Opdracht 1.9 Ziekten en plagen herkennen een plantenboek; een binoculair; zieke planten uit de schooltuin en/of kas; een computer met internet. LN/K/20-7 Informatie opzoeken Spelregels opvolgen Vragen stellen Vragen beantwoorden Werken met de computer Onderzoeken en herkennen ziekten en plagen Kennis verwoorden Informatie verwerken 150 U kunt ook zelf zieke planten uitzoeken. Als leerlingen het zelf doen, leren ze er natuurlijk meer van. Opdracht 1.10 Milieubewust bestrijden pen en papier; een telefoon; een fototoestel; een vervoermiddel; A3-papier; een computer met Word; een printer; lijm. KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN 13

14 LN/K/20-1,4,5,7 Vragen bedenken Telefoongesprek voeren Afspraken maken Interviewen Aantekeningen maken Werkzaamheden veilig en verantwoord uitvoeren Hoofd- en bijzaken scheiden Poster maken Werken met de computer 250 De leerlingen moeten naar het excursiebedrijf toe. Bespreek met de leerlingen hoe ze het vervoer regelen. Benader eerst zelf de excursiebedrijven voordat de leerlingen gaan bellen. Regel één bedrijf per groepje. U kunt de excursie ook klassikaal uitvoeren. Organiseer de excursie dan bij een gemeente of een grootgroenvoorziener. U moet de opdracht dan enigszins aanpassen. Opdracht 1.11 Herkennen van grasveldtypen pen en papier; een stadskaart; een fiets; een fotocamera (liefst digitaal); een computer met Word en internet; een telefoonboek en/of Gouden Gids; een telefoon. 14 KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN

15 LN/K/20-6 Uitzetten van een wandeling of fietstocht Kaart lezen Werken met computer Herkennen grasveldtypen Interviewen Informatie opzoeken en controleren 250 De leerlingen hebben een stads- of wijkkaart nodig. Zorg dat u voldoende (gekopieerde) exemplaren heeft. U kunt zelf ook een route met gevarieerde grasveldtypen voor de leerlingen uitzetten. U kunt ook zelf enkele deskundigen benaderen die de leerlingen kunnen interviewen. U kunt eventueel de adviezen ook zelf met de leerlingen bespreken. KRUIDACHTIGE GEWASSEN EN BEPLANTINGEN 15

16 2 Houtachtige beplantingen en gewassen 2.1 Opdracht 2.1 Houtige beplantingstypen herkennen het Opzoekboek groen; een schoolbord of een ander presentatiemiddel. LN/K/19-1,10 Informatie opzoeken Herkennen houtige gewassen Ziekten en plagen herkennen Eindbeelden van bomen en struiken herkennen schatten Hoofd- en bijzaken onderscheiden Spreekbeurt houden Feedback ontvangen Beoordelen Evalueren 200 U kunt de leerlingen in groepjes laten werken of individueel. U kunt de leerlingen allemaal dezelfde plant(en) laten bekijken (en ze daarna met elkaar laten vergelijken) of allemaal verschillende planten. De spreekbeurt geven de leerlingen in groepen. Spreek met de leerlingen af hoe lang de spreekbeurt moet/mag duren en hoe de voorbereiding moet gebeuren. Verdeel de taken: bespreek waarover elke leerling gaat vertellen. Dit is ook de informatie die hij/zij uit gaat schrijven. De overige klasgenoten beoordelen de presentatie. Leg de leerlingen uit wat de bedoeling hiervan is. 16 HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN

17 Opdracht 2.2 Zieke bomen een digitaal fototoestel; een snoeischaar; vakliteratuur; een computer met Word en internet. LN/K/19-10 Zieke of aangetaste houtachtigen zoeken en bekijken Gegevens over ziekten en plagen opzoeken Informatie ordenen Discussiëren Mening formuleren 150 U kunt ook zelf aangetaste delen van bomen en struiken voor de leerlingen verzamelen. Zorg dat er voldoende vakliteratuur over de bestrijding van ziekten en plagen klaarligt. De leerlingen kunnen informatie zoeken op deze site: gewasbescherming.pagina.nl Als extra opdracht kunt u de leerlingen eventueel laten oefenen met verschillende manieren van bestrijding. Opdracht 2.3 Snoeigereedschappen onderhouden een snoeischaar; een passende steeksleutel; een schroevendraaier; een werkbank; een onderdelenbak; een fijnkorrelige wetsteen; vet; een afstelsleuteltje; een papiertje. HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN 17

18 LN/K/19-9 Verklaren Beoordelen noodzaak van het onderhoud Gereedschappen onderhouden Demonteren en monteren Testje uitvoeren Eigen werkresultaat beoordelen 150 Laat de leerlingen als ze de snoeischaar gaan demonteren een onderdelenbak gebruiken. Hopelijk raken ze dan geen onderdelen kwijt. Als u de leerlingen de scharen zelf laat slijpen, geef dan een demonstratie. Laat zien hoe je de snoeischaar in de bankschroef zet en hoe je de messen kunt slijpen met een wetsteen. Opdracht 2.4 Een bijl vijlen tekenmaterialen; een bijl; een bankschroef; een bastaardvijl; een zoetvijl; een bijlmal; een wetsteen. LN/K/19-9 Voorkennis activeren Tekenen Werken met slijpgereedschappen Een bijl slijpen Eindresultaat beoordelen Eindresultaat bespreken 18 HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN

19 150 De leerlingen hebben bij de Oriëntatie informatie nodig over verschillende soorten bijlen. U kunt zelf deze informatie verzamelen, maar u kunt er ook een huiswerkopdracht van maken. De leerlingen kunnen hun informatie zoeken op internet of bij een tuincentrum. U kunt een demonstratie geven hoe je een bijl moet vijlen. Leg daarbij ook uit hoe de bijlmal werkt. Spreek in de Afsluiting met de leerlingen af wat ze na het vijlen van de eerste bijl moeten/mogen doen. Opdracht 2.5 Functies van beplantingen een (digitale) camera; een fiets en een plattegrond; het Opzoekboek groen. LN/K/19-1,2 Route plannen Overleggen Beplantingstypen herkennen/noemen Houtachtige gewassen benoemen Foto s maken HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN 19

20 150 De leerlingen hebben een stads(wijk)kaart nodig. Zorg voor voldoende kopieën voor alle groepen. Het bepalen van de functies en bijbehorende plaatsen heeft misschien wat begeleiding nodig. Het kan voorkomen dat meerdere groepjes bijvoorbeeld de functie camouflage hebben. Dan is het wel leuk als de beplantingen en/of voorbeelden van elkaar verschillen. De leerlingen moeten foto s maken. Het makkelijkste gaat dit met een digitale camera. De foto s kunnen ze dan uitprinten en verwerken. Als dit niet mogelijk is, kunt u de leerlingen ook gewone foto s laten maken of voorbeelden laten zoeken in vakbladen. De leerlingen kunnen de opdracht Geschikte beplantingen maken als vervolg op deze opdracht. Opdracht 2.6 Geschikte beplantingen opdracht Functies van beplantingen ; een printer; een (digitaal) fototoestel; pen en papier; een computer met Word en internet; het Opzoekboek groen; A4-papier; kleurpotloden. 20 HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN

21 LN/K/19-1,2 Brainstormen Taken verdelen Overleggen Korte excursie maken Foto s maken Beplantingstypen herkennen/noemen Eindbeelden struiken en boombeplanting herkennen en noemen Houtachtige gewassen benoemen Informatie opzoeken Ontwerp maken Beoordelen 150 Bepaal zelf welke groepjes elkaars ontwerpen gaan bekijken en beoordelen. Laat ze zo veel mogelijk andere beplantingen beoordelen. Deze groepjes bespreken hun oordeel met elkaar. Als de leerlingen deze opdracht willen maken, moeten ze eerst de opdracht Functies van beplantingen gemaakt hebben. Ook is het handig als ze enige ervaring hebben opgedaan met het maken van een tuintekening (zoals in de opdracht Een border ontwerpen ). Opdracht 2.7 Bosplantsoen opkuilen en inkuilen ingekuild bosplantsoen; een spade; een plantenbak; jalons; een meetlint; een hark. HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN 21

22 LN/K/19-7,8,9 Opkuilen van beplanting Inkuilen van beplanting Werkzaamheden veilig en verantwoord uitvoeren Evalueren/reflecteren 200 Het kan zijn dat de leerling in klas 3 heeft geoefend met het inkuilen van heesters. In dat geval kunt u daarop inspelen door de leerling zelf het stappenplan van de Uitvoering te laten maken. Controleer wel zelf het stappenplan. De leerlingen gaan aan het werk met pakketten bosplantsoen. U kunt pakketten van tevoren klaar te leggen. De leerlingen kunnen dan beginnen met het inkuilen. In de opdracht wordt uitgegaan van ingekuild bosplantsoen. De leerling moet dit dan ook eerst opkuilen. U bespreekt met de leerling het werk. Denk daarbij aan werktempo, netheid, organisatie, gedrag en zelfstandigheid. Opdracht 2.8 Bosplantsoen planten een spade; een pen; een hark; een cultivator; een plantenbak; drie jalons; planten uit een pakket bosplantsoen. LN/K/19-7,8,9 Overleggen Gereedschap verzamelen Bosplantsoen planten Uitzetten Plantvak afwerken Beoordelen Feedback geven 22 HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN

23 150 U moet de leerlingen de plaats wijzen waar gewerkt moet worden. Pas daarna kunnen de leerlingen aan de slag. In plaats van een plantenbak kunnen de leerlingen ook een kruiwagen gebruiken. In de opdracht is gekozen voor een plantenbak om de leerlingen met verschillende gereedschappen/hulpmiddelen te laten werken. De plantafstand is in de opdracht 1 meter. Als u hiervan wilt afwijken, moet u dit bespreken met de leerlingen. Opdracht 2.9 Veilig werken met zaaggereedschappen tekenmaterialen; een computer met internet of gereedschapsboeken; een beugelzaag; een jirizaag; een snoeizaag: kladpapier en een pen. LN/K/19-5,8,9 Tekenen Demonstratie bekijken Aantekeningen maken Hoofd- en bijzaken onderscheiden Zagen Werkzaamheden veilig en verantwoord uitvoeren Tips noteren Goede zaag bij werkzaamheid kiezen HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN 23

24 100 Voor de Oriëntatie moet u drie verschillende zagen klaarleggen: een beugelzaag, een snoeizaag en een jirizaag. De leerlingen gaan deze zagen bekijken en moeten daarbij vooral letten op de tanden. Als de leerlingen de tekeningen hebben gemaakt, geeft u een demonstratie. U laat bijvoorbeeld het verschil tussen een treken duwzaag zien en vertelt iets over het specifieke gebruik van de zagen. Zorg dat er voldoende boomstammen of bosplantsoen aanwezig zijn om te verzagen. De leerlingen kunnen dan ook echt oefenen met de zagen. U kunt deze opdracht combineren met de opdracht Snoeien van bosplantsoen. Opdracht 2.10 Snoeien van bosplantsoen kleurpotloden en een pen: een snoeischaar; een takkenschaar; een snoeizaag; touw. LN/K/19-2,5,6,7,8 Eindbeelden herkennen en benoemen Dunnen Snoeien Soortspecifiek onderhoud uitvoeren Werkzaamheden veilig en verantwoord uitvoeren. Beoordelen Reflecteren 24 HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN

25 200 In deze opdracht gaan de leerlingen stukken bosplantsoen dunnen en snoeien. Zorg dat er voldoende stukken bosplantsoen voor alle leerlingen zijn. Maak een tekening van het eindbeeld van het bosplantsoen. Kopieer dit voor alle leerlingen, zodat ze weten hoe het bosplantsoen eruit moet zien als het gesnoeid is. Voordat de leerlingen gaan dunnen controleert u of ze de juiste bomen weg gaan halen. Dat doet u ook bij het snoeien van de heesters. Als de stobben behandeld moeten worden, kunt u dat door anderen laten doen (niet door de leerlingen). Spreek met de leerlingen af waar ze het gesnoeide hout moeten laten. U kunt samen met de leerlingen de takken versnipperen. Let er daarbij op dat de uiteinden van de takken allemaal dezelfde kant op wijzen. Bekijk met de leerling(en) het eindresultaat. Leg daarbij uit wat er bedoeld wordt met een regelmatig eindbeeld. Opdracht 2.11 Snoeien van een boom een computer met internet; kleurpotloden; een snoeischaar; een takkenschaar; een beugelzaag; een stokzaag; een stokschaar. LN/K/19-5,6,7,8 Tekenen Informatie zoeken Plan bespreken Plan uitvoeren Bomen snoeien Werkzaamheden veilig en verantwoord uitvoeren Controleren Bespreken HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN 25

26 200 In deze opdracht wordt geen aandacht besteed aan het veilig werken langs de weg. Als u bomen wilt gaan snoeien aan een weg, zorg dan zelf voor voldoende veiligheid. Geef de leerlingen duidelijke instructies, zodat ze veilig kunnen werken. Denk aan de juiste kleding, afzettingsmaterialen et cetera. Maak met de leerlingen afspraken over: het percentage van de boom dat gesnoeid moet worden; eventuele probleemtakken die gesnoeid moeten worden; de materialen die moeten worden gebruikt; veiligheid en snoeimethode. De leerlingen hebben waarschijnlijk nog nooit met een stokzaag of stokschaar gewerkt. Leg ze uit hoe ze hiermee kunnen werken. Spreek met de leerlingen af dat er pas gesnoeid mag worden als u alles heeft gecontroleerd. Spreek met de leerlingen af waar ze het snoeihout moeten laten. Opdracht 2.12 Het herbarium het Opzoekboek groen; een snoeischaar; boeken of een plantenpers; vellen A4-papier; een multomap. LN/K/19-1,2,7,10 Informatie zoeken Informatie ordenen Kennis opschrijven Nederlandse namen noemen Relevante ziekten en plagen noemen Drogen en verwerken van planten Studieplanning maken Elkaar overhoren 26 HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN

27 200 Voor het maken van een herbarium hebben de leerlingen (delen van) planten nodig. Als u een herbarium laat maken kunt u alle leerlingen bladeren en/of takken met knop laten zoeken/knippen, maar u kunt er ook zelf voor zorgen. Spreek met de leerlingen af hoeveel planten er in het herbarium moeten komen. In de opdracht is een aantal van minimaal dertig gegeven. Ook de manier waarop het herbarium gepresenteerd wordt, moet worden afgekaderd met de leerlingen. Spreek verder af welke informatie de leerlingen over de planten moeten noteren. Denk bijvoorbeeld aan bloeitijd, standplaats en verzorging. Als de leerlingen nog nooit een herbarium gemaakt hebben, moet u het drogen van de planten uitleggen. Belangrijk hierbij is dat de leerlingen begrijpen waarom ze (in het begin erg vaak) het papier moeten vervangen. In de Afsluiting maken de leerlingen een studieplanning voor een maand. Hiermee kunt u controleren hoe de leerling zijn planten leert. Als het nodig is, kunt u hierin bijsturen. Opdracht 2.13 Een speciale behandeling het Opzoekboek groen; een computer met internet; gereedschap voor het onderhoud aan heesters. LN/K/19-6 Gegevens opzoeken Soortspecifieke onderhoudswerkzaamheden uitvoeren Resultaten bespreken Informatie uitwisselen Verklaren HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN 27

28 100 Voer deze opdracht bij voorkeur uit in een seizoen dat er veel onderhoud aan de heesters is. Kies heesters uit die soortspecifiek onderhoud vereisen. Zorg voor verschillende soorten heesters, zodat de groepjes informatie uit kunnen wisselen. Bespreek de informatie die de leerlingen over de heester en het onderhoud hebben opgezocht met hen. Let er bij het beoordelen van het werk vooral op dat rekening is gehouden met de soortspecifieke eigenschappen. 28 HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN

29 HOUTACHTIGE BEPLANTINGEN EN GEWASSEN 29

30 3 Grond, water en technische werken 3.1 Opdracht 3.1 Persoonlijke beschermingsmiddelen een digitaal fototoestel; pen en papier. LN/K/18-1 Afspraken maken Vragen bedenken Interview afnemen Hoofd- en bijzaken scheiden Foto s maken Mening geven 200 Geef de leerlingen voorbeelden van werkzaamheden waarbij persoonlijke beschermingsmiddelen belangrijk zijn. U kunt hiervoor kijken op: Selecteer hoveniersbedrijven die de leerlingen kunnen bezoeken. Maak eventueel van tevoren al afspraken met de bedrijven. U kunt ook zelf demonstraties geven van veilig werken. De leerlingen maken hier aantekeningen bij. De persoonlijke beschermingsmiddelen kunnen ze op school bekijken en fotograferen. De leerlingen maken hierna de opdracht Een handleiding voor veilig werken. In deze opdracht verwerken ze de kennis die ze opgedaan hebben bij de excursie. Ook gebruiken ze de foto s. 30 GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN

31 Opdracht 3.2 Een handleiding voor veilig werken een computer met Word en internet; de foto s en aantekeningen van de opdracht Persoonlijke beschermingsmiddelen. LN/K/18-1 Hoofd- en bijzaken scheiden Werken met de computer Informatie opzoeken Handleiding schrijven Beoordelen 100 Om deze opdracht te kunnen maken moeten de leerlingen de opdracht Persoonlijke beschermingsmiddelen gemaakt hebben. De leerlingen kunnen aanvullende informatie zoeken op deze pagina s: U kunt de groepjes die elkaar instructie gaan geven ook zelf indelen. Eventueel kunnen de leerlingen het werk ook demonstreren aan hun medeleerlingen. Opdracht 3.3 Opbouw van de grond een grondboor; een meetstok van minstens 1 meter. LN/K/18-1, 5 Grondboring doen Grond onderzoeken Bodemprofiel tekenen Grondlagen benoemen GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN 31

32 50 Laat de leerlingen grondboringen doen op een plaats waar veel (kruidachtige) gewassen groeien en waar de grond regelmatig wordt bewerkt. Op deze plaats is de bouwvoor het duidelijkst te onderscheiden. Opdracht 3.4 Grond en water twee plastic koffiebekertjes; een mes met een puntje; metselzand; leidingwater; vier maatbekers van 250 ml; een stevig stuk gaas dat op de maatbeker kan liggen (voor twee maatbekers); ecoline-inkt; een stopwatch of horloge met secondewijzer. LN/K/18-5 Afmeten Het begrip uitspoeling benoemen Kritisch waarnemen Waarnemingen beschrijven Conclusies trekken Werkproces evalueren 150 De proefopstelling is vrij ingewikkeld. Zet daarom een proefopstelling als voorbeeld voor de leerlingen klaar en demonstreer het eerste deel van de proef eventueel. Bespreek de conclusies met de leerlingen. Hebben ze de juiste conclusies getrokken? Licht de conclusie toe: Grond kan in water opgeloste voedingsstoffen vasthouden. Je kunt mest dus oplossen in water. Het kan dan gemakkelijk opgenomen worden door planten. Water en voedingsstoffen spoelen ook weer uit. Je moet er dus voor zorgen dat planten regelmatig water en voedingsstoffen krijgen. 32 GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN

33 Opdracht 3.5 Werken met verschillende grondsoorten een grondsoortenkaart; een computer met internet en Word; pen en papier. LN/K/18-5 Grondsoortenkaart lezen Eigenschappen grondsoort noteren Interviewen Werken met de computer Vergelijken Gevolgen grondsoort voor werk inventariseren 150 Zoek zelf de telefoonnummers van hoveniers, loonwerkers of boomkwekers van tevoren al op. Zo kunt u ervoor zorgen dat de leerlingen met mensen uit verschillende gebieden bellen. U kunt bij een klassikale nabespreking de meest voorkomende grondsoorten uit Nederland bespreken. Opdracht 3.6 Machines bij grondbewerking een (digitaal) fototoestel; pen en papier; A3-papier. LN/K/18-1 Telefonische afspraak maken Afspraken noteren Vragen over grondbewerkingsmachines bedenken Bedrijfsbezoek afleggen Poster maken Juiste machines bij werk zoeken Bespreken GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN 33

34 200 Selecteer een aantal bedrijven waar de leerlingen de meest gebruikte grondbewerkingsmachines kunnen bekijken. Als deze machines op school zijn, kunnen de leerlingen ze ook op school bekijken. Bespreek met de bedrijven of de leerlingen een demonstratie van de machine in werking kunnen zien. Beschrijf kort enkele klussen waarbij grondbewerkingsmachines gebruikt moeten worden. Noem deze machines niet bij name. De leerlingen moeten ze er zelf bij zoeken. Kopieer de beschrijvingen en geef elk groepje er één. Opdracht 3.7 Meten van lengtes een meetband; een meetlint; een duimstok; een zakrolmaat; een meetlat; jalons en pennen; een piket; papier en pen; A3-papier. LM/K/18-1,4 Opmeten van lengtes in tuin of park Eenvoudige berekeningen maken Het juiste materiaal bij een meetlengte kiezen Werkproces evalueren 34 GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN

35 200 Voor deze opdracht hebben de leerlingen verschillende meetgereedschappen nodig. Laat de leerlingen de kleine lengtes ook meten met een meetlint van 30 meter. Ze kunnen dan ervaren dat dit niet prettig werkt. U kiest voor de leerlingen twee objecten uit om op te meten. Het eerste object is een middelgroot object, bijvoorbeeld een plantgat of parkeervak. De leerlingen vullen hiervoor een tabel in en komen dan bij u voor het vervolg van de opdracht. Als tweede object neemt u een maat die bijvoorbeeld 2,5 keer zo groot is als de meetband. De leerlingen vullen een tabel in en moeten de totale maat uitrekenen. U eindigt de les met een klassengesprek. U bespreekt de ervaringen van de leerlingen klassikaal en probeert met de leerlingen meetregels te bepalen voor kleine, middelgrote en grote lengtes. Bij de meetregels kunt u denken aan definities van kleine (tot 5 meter), middelgrote (tot 30 meter) en grote (>30 meter) lengtes, de manier van noteren, de benodigdheden, de nauwkeurigheid et cetera. Opdracht 3.8 Meten van hoogtes een zakrolmaat; een waterpas; een reilat; piketten. LN/K/18-1,4 Hoogtes schatten Hoogtes opmeten Werken met meetinstrumenten Eenvoudige berekeningen maken Werkzaamheden beoordelen Evalueren GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN 35

36 150 In de Oriëntatie hebben de leerlingen zakrolmaten nodig. In de Uitvoering gaan de leerlingen hoogtes opmeten. U kiest welke hoogte ze moeten meten. Denk daarbij aan hoogteverschillen in de tuin zoals plantenbakken of een talud. Ander mogelijkheden zijn trappen in school, wasbakken, tafels et cetera. Als er geen mogelijkheden zijn om buiten een hoogteverschil op te meten, kunnen de leerlingen ook niet met piketten werken. U zult dan de veranderingen in de opdracht moeten doorspreken met de leerlingen. De leerlingen controleren het werk van elkaar. Aan het einde van de les kunt u met de leerlingen bespreken hoe je fouten kunt voorkomen. Opdracht 3.9 Hoogtes en lengtes uitzetten materialen om lengtes uit te zetten; materialen om hoogtes uit te zetten. LN/K/18-1,4 Demonstratie bekijken Stappenplan maken Hoogtes of lengtes uitzetten Eenvoudige berekeningen maken Beoordelen Tips noteren 150 Zoek voor elk groepje een plek waar ze genoeg ruimte hebben om te werken. Geef elk groepje een opdracht met andere lengtes of hoogtes. Zet van tevoren genoeg materiaal klaar voor alle groepjes. De leerlingen inventariseren en verzamelen dit materiaal zelf. Bij de Afsluiting wordt gekeken of ze het juiste materiaal hebben gebruikt. Bekijk de resultaten van de groepjes ook zelf, zodat u bij het gesprek met de hele klas specifieke suggesties voor verbetering kunt doen. 36 GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN

37 Opdracht 3.10 Meten en uitzetten in de praktijk Voor deze opdracht heb je een pen nodig. LN/K/18-1,4 Werken inventariseren waarbij lengtes of hoogtes zijn uitgezet Benodigde materialen inventariseren Stappenplan opstellen Evalueren 100 U kunt ook een route voor de leerlingen uitzetten die hen langs verschillende werken voert. Opdracht 3.11 Dode materialen en technische werken pen en papier; een fiets; een stadskaart; een fototoestel (liefst digitaal); een computer met Word en internet; A4-papier. LN/K/18-10 Kaart lezen Route plannen Functies van dode materialen en technische werken noemen Foto s maken Computer gebruiken Informatie opzoeken Hoofd- en bijzaken scheiden Informatiekaarten maken Spel spelen GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN 37

38 200 De leerlingen hebben een kaart van het dorp of de stad nodig. Maak voldoende kopieën. Als de leerlingen het moeilijk vinden om technische werken op de kaart aan te geven, kunt u zelf ook al enige technische werken selecteren en aangeven. Laat de leerlingen foto s maken met een digitale camera. Als ze geen digitale camera gebruiken, moet u rekening houden met de ontwikkeltijd van de foto s. De leerlingen kunnen dan eerst alle informatie verzamelen, de foto s laten ontwikkelen en het affiche een week later maken. In de Afsluiting spelen de leerlingen een spel met de kaarten. U kunt dit spel ook klassikaal spelen door zelf telkens een kaart voor te lezen en de leerlingen te laten raden. Opdracht 3.12 Hoe milieuvriendelijk ben jij? Voor deze opdracht heb je een computer met internet nodig. LN/K/18-9 Eigen werkzaamheden beoordelen op milieuvriendelijkheid Stappenplan maken Demonstratie geven Beoordelingscriteria opstellen Beoordelen Tips noteren 150 Bekijk de stappenplannen van de groepjes. Kies de werkzaamheden uit waarbij milieuvriendelijk werken een belangrijke rol speelt. Laat enkele groepjes een deel van deze werkzaamheden uitvoeren (het uitvoeren van de volledige werkzaamheid zou te veel tijd kosten). De andere groepjes observeren de activiteit. Formuleer samen met de leerlingen enkele tips voor milieuvriendelijk werken waar de leerlingen (maar uzelf ook) zich op school en op hun stagebedrijf voortaan aan zullen proberen te houden. 38 GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN

39 Opdracht 3.13 Samenwerking tussen boer, natuur en hovenier tijdschriften als De Boerderij en Het kleine Loo ; een computer met Word en internet. LN/K/18-1,9 Planten en dieren bij een landschapselement zoeken Computer gebruiken Gevolgen bedrijfsvoering op milieu en landschap noemen Maatregelen en effecten noemen Onderhoud landschapselement beschrijven Brief schrijven Hoofd- en bijzaken bepalen 150 Leg de leerlingen uit waarom er gekozen is voor de boerderij. Bijvoorbeeld: Ik heb ervoor gekozen om dit onderwerp te benaderen vanuit een boer. De boer krijgt namelijk steeds meer te maken met natuurbeheer. Voor zijn bedrijfsvoering heeft dit heel duidelijke consequenties. Voor de groenvoorziener kan dit een nieuwe markt betekenen. Het is daarom goed om je te oriënteren op nieuwe markten zoals landschaps- of erfbeplantingen. Op deze manier laat de hovenier zien dat hij zich actief beweegt in zijn omgeving en uit veranderingen zijn voordeel haalt. Dit kan uiteindelijk in een samenwerking tussen boer en hovenier resulteren. Internetsites waar de leerling informatie kan vinden zijn: en GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN 39

40 40 GROND, WATER EN TECHNISCHE WERKEN