Landschap opnieuw uitvinden

Transcriptie

1 Landschap opnieuw uitvinden Samenwerking tussen natuur en lokale gemeenschap stimuleren Prof. Paul Opdam Wageningen University & Research (Alterra)

2 Landschap: resultaat van samenwerking tussen natuur en de mens die waarde creeert

3 Sociaal-ecologisch systeem wisselwerking natuur en mens centraal Landschapsdiensten Onderhouden Verbeteren

4 Landschap inschakelen in circulaire economie Product of dienst Natuurlijk proces Economische of sociale waarde Investeren in natuurlijk systeem Besluit tot waardecreatie

5 Economische waarde van bestuiving Aardbeien bestoven door wilde bijen hebben hoogste marktwaarde Marktwaarde wind zelf Type bestuiving Klatt et al. Proc. Royal Soc. B 2014, by The Royal Society

6 Een landschap levert vele diensten tegelijk Ontspanning Cultuurhistorische beleving Gezondhei d Recreatie Voedsel Bio-energie Grondstoffen Bestuiving Plaagregulatie People Landschapsdiensten Profit Planet Biodiversiteit Schone lucht Vastleggen CO 2 Waterretentie Waterzuivering

7 Groene infrastructuur: drager van landschapsdiensten Schone lucht Hout Biomassa Natuurlijke plaagregulatie Bestuiving Wateropvang Lokale biodiversiteit Verbindingszone Landschappelijke identiteit Recreatieve beleving Stressvermindering Verbindt belangen

8 Voorbeeld: Hoeksche Waard Groene infrastructuur ontwikkelen voor natuurlijke plaagbestrijding leidt tot sociaal-ecologisch netwerk Agrariers Hoeksche Waards Landschap Waterschap

9 Ontwikkeling sociaal-ecologisch netwerk Hoeksche Waard Producten Plaagregulatie Waterzuivering Landschapsbeeld Specifieke soorten Dijken Randen kreken Lokale natuur en landschapsgroep Water schap Akkerranden Boeren Nieuwe elementen aanleggen Beheer bestaande elementen aanpassen

10 Plaagregulatie werkt het beste in grote oppervlaktes: samenwerking dient collectief én individueel belang Steingröver et al Landscape Ecology

11 Future cities, Arnhem Ontwikkeling van groene infrastructuur met meervoudig doel: verkoeling, afvangen fijn stof, waterregulatie, sociale leefbaarheid, zichtbaarheid cultuurhistorie, biodiversiteit Zie Youtube film

12 Strategie: verbinden landschap en gemeenschap (collectief eigenaarschap) Ecologisch netwerk Ecological network Sociaal netwerk

13 Motiveren in plaats van borgen

14 Informeren Veel landschapsdiensten werken beter op landschapsniveau: samenwerken loont Een groene infrastructuur levert veel diensten tegelijk, dus in belang van diverse partijen Individueel en gemeenschappelijk belang gekoppeld: zet aan tot samenwerken

15 Sociaal netwerk helpen opbouwen (Voorbeeld LandschapsNetwerk Brummen) aanbod Landschaps diensten vraag melkveehou der Lokaal voedsel Zorginstellingen Akkerbouwer / tuinbouwer Landschap Water retentie Water beheerder Landgoedeigenaar Identiteit landschap Biomassa burger bedrijf

16 Waarden: opvattingen over landschap verbreden Drager van de groene economie Cultuurhistorisch beeld identiteit, sociale samenhang Natuur benutten (landschapsdiensten)

17 Transitie: wat kan de provincie doen? (naar Lambin 2005 Global Environm. Change 15: ) Basiskwaliteit biodiversiteit Startsubsidie Waardendiscussie Faciliteren burgerinitiatieven Vraag naar landschaps diensten Voorbeelden van elders MOTIVATIE Houding tov verandering INFORMATIE Waarom is verandering nodig en wat is mogelijk? Wat natuur ons oplevert CAPACITEIT Vermogen tot verandering Sociale samenhang leervermogen bevorderen Middelen en ruimte voor experimen ten

18 Meer inspiratie Alterra, team natuur en samenleving