Ontstaan van het Waregemse Park Casier

Transcriptie

1 BEZIENSWAARDIGHEDEN Ontstaan van het Waregemse Park Casier Op Open Monumentendag 2013, op zondag 8 september, bracht Vlaams Minister van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois een bezoek aan het Waregemse Park Casier. De minister maakte van de gelegenheid gebruik om aan te kondigen dat de restauratie van het koetshuis naast het kasteel Casier voortaan als hoogdringend zal worden behandeld en op de lijst komt voor subsidiëring in de eerste helft van Een mooie aanleiding om de ontstaansgeschiedenis van het park nog eens uit te spitten. Patrick MEURIS Tijdens het Ancien Régime (tot eind 18 de eeuw) behoorden de gronden van het huidige Park Casier tot twee heerlijkheden: het zuidelijke gedeelte was eigendom van het kapittel van Doornik en het noordelijke en oostelijke deel van de heerlijkheid van Huise. Het werd den Conunckenbosch ( kanunnikenbos ) genoemd. In het bos, ten oosten van de Gaverbeek, lag de priesterage, de woning van de pastoor. De oudste verwijzing naar de priesterage dateert van rond 1487, maar vermoedelijk was de woning ouder. De 18 de eeuwse priesterage was een L-vormig gebouw met één verdieping, De pastorievleugel was ongeveer 10 meter lang en 5 meter breed. De andere vleugel was 5 meter lang. Het gebouw was omwald en stond op een mote. toestand in 1775 In de Franse tijd (eind 18 de - begin 19 de eeuw) wordt het kanunnikenbos, net al veel andere kerkgoederen, aangeslagen en verkocht voor een appel en een ei. De eerste privé-eigenaar is burgmeester Joseph Desloovere. Een aantal jaren later komt het domein in het bezit van linnenhandelaar en burgemeester Godefroid Boulez. Die laat een toegangsdreef aanleggen naar de Keukeldam, ongeveer recht op de huidige Guido Gezellestraat, en een toegang in de Paenestraat, de huidige Stationsstraat. De grachten op het domein blijven bewaard. Rond 1815 laat Godefroid op het domein een ijskelder bouwen, een woonhuis zonder verdieping van 18,5 x 8,5 meter en een hovenierswoning van 6,5 x 4,5 meter. de Gavergids 2013 / 3 13

2 toestand in 1820 Na het overlijden van Godefroid Boulez in 1829 komt het domein in handen van zijn dochter Victoire-Henriette, die gehuwd is met notaris en burgemeester Ferdinand Storme. Zij brengen geen veranderingen aan aan de woning of het domein. Hun dochter Nathalie, de zus van Jules Storme, trouwt met Felix De Ruyck, de buitenechtelijke zoon van één van de klanten van notaris Storme, Egide van Larebeke, kasteelheer van Jabbeke (bij Brugge) en Luchteren (in Drongen), en Christina De Ruyck, een dienstmeid op zijn kasteel. In 1840 koopt de steenrijke Felix De Ruyck, rentenier, grootgrondbezitter en mecenas, het domein en breidt het aanzienlijk uit, in het noorden tot aan de huidige Henri Bouckaertstraat, in het westen tot aan de Marcel Windelsstraat en in het oosten tot aan de Keukeldam. Rond 1847 laat hij aan de kant van de Stationsstraat een groot herenhuis bouwen, met koetshuis en paardenstallen. De werken zijn voltooid in Het herenhuis is oorspronkelijk vierkant, met één verdieping. In 1878 wordt een halfcirkelvormige uitbreiding bijgebouwd en in 1883 een portiek aan de voorzijde. Eind de jaren 1840 koopt Felix De Ruyck verschillende huizen met tuin aan de Stationsstraat op. Hij laat ze afbreken en vervangt ze door een gietijzeren sierhekken. In 1872 laat hij de gebouwen van de oude priesterage aan de Keukeldam afbreken en vervangen door een toegangshekken. De walgrachten worden gedempt. Uit dezelfde periode dateert het romantische park met twee ruime vijvers, het smeedijzeren boogbrugje tussen de twee eilandjes, en het pompmolentje dat water overhevelde van de lager gelegen Gaverbeek naar de vijvers. Rond het domein wordt een muur gebouwd. het kasteel De Ruyck na 1883 de Gavergids 2013 / 3 14

3 Felix De Ruyck en Nathalie Storme hebben geen kinderen. Wanneer Nathalie overlijdt in 1897 komt het domein in handen van hun nichtje Marie-Victorine Storme, de dochter van burgemeester Jules Storme. Marie huwt met textielbaron Victor Casier uit Gent. Zo wordt het kasteeltje in Waregem het zomerverblijf van de familie Casier. Ze komen er paardrijden en jagen. In 1904 breidt baron Victor het koetshuis en de stallingen uit en voegt er aan de westkant een orangerie aan toe en aan de oostkant een hondenkennel, voor zijn meute jachthonden. Rond 1897 wonen de zonen Jules en Ernest in het kasteeltje. De dochter van Victor en Marie-Victorine, Agnes Casier, huwt met Edouard van Pottelsberghe de la Potterie en komt in 1904 op het kasteel wonen. Als dank voor de genezing van hun dochter Germaine ( 1905) bouwen ze rond 1911 een kapel aan de Keukeldam. In 1918 wordt het kasteel zwaar beschadigd door de Duitse beschietingen. Hiervan wordt gebruik gemaakt om het gebouw uit te breiden. In wordt de uitbouw aan de zuidkant vervangen door een rechthoekige vleugel met mansardedak. Aan de achterzijde wordt een terras aangelegd en wordt het salon uitgebreid. In deze periode verdwijnt ook het oude woonhuis Boulez en de hovenierswoning. Het terrein wordt geëffend voor de aanleg van een speelen tennisplein in tegels. Ook de kapel wordt gerestaureerd. achterkant van het zwaar beschadigde kasteel na de beschietingen van oktober 1918 Na de dood van Marie-Victorine Storme in 1928 komt het domein in handen van haar zoon Gabriël Casier, die trouwt met Germaine de Schietere de Lophem. In 1908 wordt op het kasteel baron Jean Casier geboren, die een belangrijke rol zal spelen in de heropleving van Waregem Koerse. Na zijn huwelijk met Marie Desclée de Maredsous verhuist hij naar het veel grotere kasteel van Nokere. Hij overlijdt in 2008, drie maanden vóór zijn 100 ste verjaardag. Jeans zoon Philippe is de huidige voorzitter van de Koninklijke Waregemse Koersmaatschappij. In 1948 laat baron Gabriël enkele garages bijbouwen in de voortuin. Rond 1964 verkoopt de baron twee percelen aan de kant van de Stationsstraat, waardoor de breedte van de voortuin vermindert van 87 naar 72 meter. de Gavergids 2013 / 3 15

4 het herstelde en uitgebreide kasteel. Bemerk links het koetshuis met de orangerie Op 30 maart 1977 kan de gemeente Waregem het 8 ha grote domein aankopen, op voorwaarde dat barones Germaine er mag blijven wonen. Na haar overlijden in 1980 wordt het domein ingericht als park. De werken starten op 1 mei In 2001 wordt het pompmolentje achteraan in het park beschermd omwille van zijn industrieel-archeologische en sociaal-culturele waarde. In 2003 wordt het hele Park Casier beschermd, omwille van zijn bijzondere architectuurhistorische waarde. De bescherming omvat naast het kasteel en koetshuis ook het gietijzeren hek aan de Stationsstraat, de waterpartijen met eilanden en bruggen, de ijskelder en de afsluitingsmuur met de Onze-Lieve-Vrouwkapel aan de Keukeldam. evolutie van het park sinds 1750 de Gavergids 2013 / 3 16

5 Vandaag worden het koetshuis en de stallingen gebruikt door de groendienst van de stad en de uitbaters van de tearoom in het kasteel. In het uiterst rechtse gedeelte is een publiek toilet ingericht. Het gebouw staat er nu vervallen bij. Het restauratiedossier dateert al van het begin van de vorige legislatuur. In 2007 beslist de gemeenteraad om het koetshuis in het stadspark te renoveren en in te richten als tentoonstellingsruimte met beeldentuin. Er wordt wel gewacht op de goedkeuring van Monumentenzorg en op subsidies van het Vlaams Gewest en van de provincie West-Vlaanderen. In 2011 voert de Stad voorlopige instandhoudingswerkzaamheden uit. Bij de restauratie volgend jaar zullen de buitenmuren en het dak worden hersteld, het buitenschrijnwerk vernieuwd en de compartimentering op het gelijkvloers weggenomen. De totale kostprijs wordt geraamd op één miljoen euro, waarvan 60% gefinancierd wordt met Vlaamse middelen en 20% door de provincie. Het koetshuis zal ingericht worden als tentoonstellingsruimte. Schepen van Cultuur Pietro Iacopucci: Momenteel beschikt de stad voor tentoonstellingen over de hal van Cultuurcentrum De Schakel en een ruimte (Zaal 29) in de Kunstacademie. Het omgevormde koetshuis zal niet alleen open staan voor kunst met een grote K. Het stadsbestuur wil ruimte bieden aan al onze kunstenaars. Bronnen het koetshuis vandaag blog.seniorennet.be/wareber2/archief.php?id= : Erkenning voor restauratie koetshuis in stadspark Anne-Marie Vlaeminck, Domein Casier , eindwerk Toeristisch Gids, Tielt, 1992, 34 p. (families Boulez en Casier) (Felix De Ruyck) (Felix De Ruyck) de Gavergids 2013 / 3 17

6 BIJLAGE: Stamboom van de bewoners van Park Boulez / De Ruyck / Casier Godefroid BOULEZ Waregem Waregem 1829 x Isabella DE BRUYNE Deurle Waregem kinderen: - Frédéric - Eugénie - Rosalie - Bernard - Adelaïde - Victoire-Henriette - Godefroid - Nathalie Victoire-Henriette BOULEZ Waregem Waregem 1868 x Ferdinand STORME Wakken Waregem kinderen: - Marie-Jeanne - Henri - Jules - Stéphanie - Rosalie - Octavie - Nathalie - Sidonie - Emilie Egide VAN LAEREBEKE Gent Drongen buitenechtelijke kinderen: & Christina DE RUYCK Hortense - Felix Jules STORME Waregem Waregem 1904 x Constance VERBRUGGHEN Aalst Waregem 1849 Nathalie STORME Waregem Waregem dochter: - Marie-Victorine geen kinderen x Felix DE RUYCK Gent Waregem 1884 Marie-Victorine STORME Waregem Waregem 1928 x Victor CASIER Gent Waregem kinderen: - Jules - Marie - Germaine - Ernest - Agnes - Gabriël Agnes CASIER Gent Kortrijk 1956 x Edouard VAN POTTELS- BERGHE DE LA POTTERIE Gent Waregem kinderen: - Germaine - Ghislaine - Denise - Ignace - Marie-Thérèse Gabriël CASIER Gent Waregem 1971 x Germaine DE SCHIETERE DE LOPHEM Brugge Waregem kinderen: - Jean - Jacques - Marie-Louise Jean CASIER Waregem Waregem 2008 x Marie-Anne DESCLÉE DE MAREDSOUS Kortrijk Kortrijk kinderen: - Françoise - Philippe - Nicole de Gavergids 2013 / 3 18