De (grensoverschrijdende) arbeidsmarkt:

Transcriptie

1 De (grensoverschrijdende) arbeidsmarkt: Voorbij de romantiek Dr. Arjen Edzes University of Groningen, Department of Economic Geography, PO Box 800, 9700 AV Groningen Portefeuillehouders Werk en Inkomen Provincie Drenthe, Raadhuiszaal Gemeente Noordenveld

2 Vraag om te reflecteren op 2 1. Grensoverschrijdende bemiddeling en re-integratie 2. Samenwerking in de Arbeidsmarktregio / Kansen en valkuilen Participatiewet

3

4 D ND ZOD ZWD Werkl 7,0% 6,6% 7,7% 6,6% NP 64,1% 65,3% 61,9% 65,1%

5 Ro man tiek (Van Dale) 5 1. Richting in de Europese kunst (eind 18e en eerste helft 19e eeuw) waarbij gevoel en verbeelding op de voorgrond treden 2. Gevoelige en dromerige sfeer

6 Hoe ziet die romantiek er uit? 6 1. Economische kansen die nu niet worden benut 2. Opvangen gevolgen van regionale bevolkingsdynamiek 3. Duitsland is beter in het beroepsonderwijs (op vakmanschap gericht, sociale verhoudingen) 4. Duitse cultuur is meer ondernemings- en innovatiegericht 5. Wij hebben werklozen, zij hebben vacatures? Win-win! Maar is dat nou zo? Komt de liefde wel van twee kanten?

7 7 Ontwikkeling (langdurige) werkloosheid ,0 10,0 8,0 6,0 Werkloosheid als % jr Niedersachsen Weser-Ems Netherlands Groningen Naar verleden toe: - Verklaring? - Lonen / arbeidsproductiviteit / Crisisbestendige sectoren? - Structureel of conjunctureel? 4,0 Drenthe 2,0 0, ,0 10,0 Langdurige Werkloosheid als % jr Naar toekomst toe: - Kwetsbaarheid? - Bevolkingsontwikkeling? 8,0 6,0 4,0 Niedersachsen Weser-Ems Netherlands Groningen Drenthe 2,0 Bron: Eurostat / ELFS 0,

8 Etil (2015) Noordelijk onderzoek arbeidsmarkt. Bron: Rabobank (2015) Regionaal Economische prognoses 2016.

9 Grensregio s kennen een complex interactie-systeem 9 In urbane gebieden agglomeratievorming Versterken van de grenseconomie Arbeid Grensarbeid pendel Vacatures Onderwijs-arbeidsmarkt Uitzendwerk en - detacheringen Woningmarkt Huizenprijzen Huisvesting Grensregio Handel, Consumptie, Toerisme, Kennis In- en verkoop Econ. verkeer Toeleveranciers Koopgedrag Voorzieningen Vakanties Kennisoverdracht

10 10 Bevolkingsdichtheid 2012 Stad-platteland typologie 2012

11 Werkgelegenheidsgraad 2012 Verandering

12 Werkloosheidsgraad 2012 Verandering

13 Enorme potenties: Bereikbaarheid banen, met en zonder grenzen 14 Atlas voor Gemeenten (2014) Groeien aan de grens

14 15 Enorme potenties: Bereikbaarheid banen, met en zonder grenzen, 2012 Vanuit Nl: huidige pendel maar 2% van wat mogelijk is Vanuit Dld en Bel: huidige pendel maar 10% van wat mogelijk is Relatieve toename Absolute toename

15 16 Het probleem met de enorme potenties 1. Het schetst een ideale wereld niet een echte wereld, het belooft kansen die er wellicht helemaal niet zijn Bereidheid te reizen? Past vraag en aanbod op elkaar? Zoekgedrag, wervings- en selectiegedrag? Institutionele en culturele verschillen (die obstakels kunnen zijn) 2. Sturen (ongericht) beleidsinterventies Op basis van welke probleemstelling? Creëren bestuurlijke en beleidsmatige drukte

16 17 Het probleem met de enorme potenties 3. Data-kwesties bemoeilijken inzicht in economische verkeer en pendelgedrag Mensen, handel en financieel kapitaal verdwijnen in nationale registraties wanneer we de grens oversteken Problemen van definties en concepten (pendel? werkloosheid? vacatures?) Lastig om grip de zaak te krijgen

17 The Netherlands employees Germany employees Belgium employees Weterings, A. & G. van Gessel-Dabekaussen (2015) Arbeidsmarkt zonder grenzen. PBL/CBS

18 19 Pendel naar Duitse grensregio s, Emsland Graft-Bentheim Rest Weser-Ems Overig 7989 Nedersaksen NRW Nedersaksen NRW Weser-Ems 60 Bron: Arbeidsagentur, June 2008 June 2009 June 2010 June 2011 June 2012 June 2013 June 2014

19 En wat nu? Heeft de pendel een relatie met actuele arbeidsmarktvraagstukken? 2. Wat is de kwalitatieve aansluiting tussen vraag en aanbod? 3. Zijn er gevaren voor verdringing? 4. Wat beweegt werkzoekenden? Wat beweegt werkgevers? 5. Resultaat van beleidsinspanningen?

20 21 Conclusies (1) 1. Pendelstromen zijn laag, maar snel groeiend in Noord-Nederland 2. Inkomende pendel is (veel) hoger dan de uitgaande pendel 3. Hoog aandeel van woonmigratie in de inkomende pendel 4. Hoe zit het nou met de vraag op de arbeidsmarkt?

21 22 Conclusies (2) 1. Noodzaak voor empirische basis voor grensarbeid 2. Wees realistisch over (de noodzaak voor en effectiviteit van) beleidsinterventies. 1. We weten nauwelijks (nog) wat werkt, voor wie, onder welke omstandigheden. 2. Noodzaak voor evidence-based evaluaties en monitoring 3. Beschouw grensoverschrijdende arbeidsmarkt als één functionele arbeidsmarkt, niet als éénrichtingsverkeer

22

23 24

24

25

26 Meer kansen? Saldo van baanopeningen (fulltime) op basis van quotumregeling minus (65%) van WSW en WAJONG Edzes, Rijnks & Van Dijk, Very strong urban Strong urban Moderate urban Low urban Not urban Limburg Noord-Brabant Zeeland Zuid-H Noord-H Utrecht Gelderland Flevoland Overijssel Drenthe Friesland Groningen

27 Dank voor uw aandacht 28