Introductie Ruimtelijke Ordening

Transcriptie

1 Introductie Ruimtelijke Ordening

2

3 Introductie Ruimtelijke Ordening Op weg naar het omgevingsrecht Mevr. mr. T.H.H.A. van der Schoot

4 COLOFON Berghauser Pont Publishing Postbus LB Amsterdam Vormgeving: ZEDline Illustraties: Mevr. E. Bloem, Druk: Scan Laser BV, Zaandam ISBN: Berghauser Pont Publishing Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het makan van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16h Auteurswet 1912 dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Reprorecht (Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg besteed is, aanvaarden de auteur(s), redacteur(en) en uitgever geen enkele aansprakelijkheid voor eventuele (druk) fouten en onvolledigheden, noch voor gevolgen hiervan. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced in any form, by print, photo print, microfilm or any other means, without the publisher s prior written pemission.

5 Inhoud Voorwoord 1 1 Wat is ruimtelijke ordening? Het maken van keuzes Verschillende invalshoeken Ruimtelijke visie nodig 7 2 Wat is grondbeleid? 13 3 Wie is waarvoor verantwoordelijk? De belangenafbakening Het speelveld : bevoegdheid volgt verantwoordelijkheid 19 4 Wat regelt de Wet ruimtelijke ordening (Wro)? Wat wil de wetgever met de Wro bereiken? Samenhangend beleid voor het gehele grondgebied Rechtszekerheid voor iedereen Geen betutteling, maar wel doorzettings- en uitvoeringsmacht Van hindermacht naar ontwikkelkracht Rechtvaardige kostenverdeling Handhaving Stok achter de deur 34 5 Wat kunnen en moeten rijk en provincie? Bevoegdheden op rijksniveau Bevoegdheden van Provinciale Staten Bevoegdheden van Gedeputeerde Staten Algemene maatregel van bestuur of provinciale planologische verordening Het regelen van voorbereidingsbescherming Proactieve aanwijzing Inpassingsplan 44 INTRODUCTIE RUIMTELIJKE ORDENING v

6 5.8 Rijks- of provinciale omgevingsvergunning voor afwijkend gebruik Grondexploitatie Reactieve aanwijzing Andere bevoegdheden om in te grijpen Bevoegdheid tot het toekennen van hogere kosten 48 6 Wat kan en moet de gemeente? De bevoegdheden van de gemeenteraad De bevoegdheden van burgemeester en wethouders Inspraak en burgerparticipatie 53 7 Structuurvisies Geen vrijblijvend verhaal Inhoud Soorten structuurvisies Procedure Grondexploitatie 63 8 Planologische regeling Bestemmingsplan of beheersverordening Actualiteit Omgaan met keuzevrijheid Sancties Beheersverordening Geen ruimtelijke ontwikkelingen Inhoud Procedure Onvoorziene ruimtelijke ontwikkelingen Het bestemmingsplan Planperiode en actualiteit Reikwijdte Soorten bestemmingsplannen De procedure Toelichting Vormgeving Coördinatie 85 vi INTRODUCTIE RUIMTELIJKE ORDENING

7 9 Voorbereidingsbesluit Grondexploitatie Grondexploitatie in de Wro Doelstelling en reikwijdte Gemeentelijke bevoegdheden Het systeem van het kostenverhaal Welke kosten kunnen verhaald worden? Verevening Publiekrechtelijke instrumenten De structuurvisie Regels voor de uitvoerbaarheid Besluit om geen exploitatieplan vast te stellen Exploitatieplan Exploitatiegebied Bouwplannen Inhoud Herziening De afrekening De exploitatieverordening De relatie met de omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit Privaatrechtelijke instrumenten: exploitatieovereenkomsten Onteigening, voorkeursrecht en planschade Onteigening Voorkeursrecht Planschade Praktijk Wat regelt de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)? Doel van de Wabo Wel of geen omgevingsvergunning? Bevoegd gezag Invloed van andere overheden 118 INTRODUCTIE RUIMTELIJKE ORDENING vii

8 13.5 Deelomgevingsvergunningen en gefaseerde vergunningen Procedures De voorbereiding van de vergunning Planologische kruimelgevallen De planologische omgevingsvergunning Projectbesluitvorming Tijdelijke planologische omgevingsvergunning Handhaving Algemeen Kwaliteitseisen Bevoegdheden van burgemeester en wethouders Bevoegdheden van de gemeenteraad Bevoegdheden van het rijk Bevoegdheden van GS Wat regelt de Crisis- en herstelwet? Tot slot Overzicht De toekomst Vragen voor bestuurders 162 Bijlage 1: Wat valt onder Nationaal belang? 167 Trefwoordenregister 169 viii INTRODUCTIE RUIMTELIJKE ORDENING

9 VOORWOORD Voorwoord In 2008 verscheen mijn boek over de Wet ruimtelijke ordening met de titel De gemeenteraad en de (nieuwe) Wro. De titel sprak voor zich, maar bleek interessant te zijn voor een veel bredere doelgroep dan alleen raadsleden. Intussen veranderde het ruimtelijk ordeningsrecht in de periode opnieuw ingrijpend o.a. door de inwerkingtreding van de Crisis- en herstelwet (Chw) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Deze aanleiding om het boek te actualiseren is aangegrepen om het geschikt te maken voor die bredere doelgroep. Het boek biedt bevat nu de basiskennis over het ruimtelijk ordeningsrecht en biedt daarmee interessante informatie voor bestuurders, ambtenaren die op hoofdlijnen bekend moeten zijn met het ruimtelijk ordeningsrecht, beginnende beleidsmedewerkers, studenten, projectontwikkelaars etc.. De ontwikkelingen in het recht staan niet stil. In 2011 kondigde het kabinet een stelselwijziging voor het gehele omgevingsrecht aan. Er wordt inmiddels gewerkt aan een algemene Omgevingswet, waarin de vele wetten en AMvB s die regels bevatten voor de fysieke leef omgeving waaronder het ruimtelijk ordeningsrecht zullen opgaan. Deze enorme wetsoperatie, met gevolgen voor de regels aangaande ruimtelijke ordening, milieubescherming,natuurbescherm ing en vele andere beleidsvelden heeft het motto Eenvoudig en Beter meegekregen. De planning is ambitieus. Het is belangrijk om deze ontwikkelingen goed te volgen, omdat de praktijk betrokken wordt bij het wetgevingsproces. Daarom is er voor gekozen in dit boek op de eerste plaats de huidige wetgeving op het gebied van ruimtelijke ordening te beschrijven met de gedachten die daar achter zitten. Daarbij worden de Wro, de Wabo en de Chw in hun onderlinge samenhang behandeld. Ingegaan wordt op de verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen gemeente, provincie en rijk en tussen uitvoerende bestuursorganen en vertegenwoordigende bestuursorganen. Omdat de wetgeving het INTRODUCTIE RUIMTELIJKE ORDENING 1

10 VOORWOORD zwaartepunt bij de gemeente legt, ligt de nadruk op de bevoegdheden van gemeenten Voor zover dat verschilt met het provinciaal en rijksniveau is daaraan aandacht besteed. Op de tweede plaats wordt er ingegaan op de instrumentele keuzevrijheid die deze drie wetten bieden en aangegeven welke voor- en nadelen er aan bepaalde keuzes kleven. Tenslotte wordt een doorkijk gegeven hoe met de invulling van deze keuzevrijheid kan worden voorgesorteerd op de toekomstige Omgevingswet. Dit resulteert in een vragenlijst die bij de politieke besluitvorming van nut kan zijn. Ik hoop dat mijn boek daarmee niet alleen de huidige keuzemogelijkheden op hoofdlijnen in beeld brengt, maar ook leidt tot een betere toepasbaarheid van de wetgeving met het oog op de ontwikkelingen die op stapel staan. Mevr. mr. T.H.H.A. van der Schoot Roermond, juni 2012 Zie voor informatie over de schrijfster: 2 INTRODUCTIE RUIMTELIJKE ORDENING