Prof.mr. P.H.Kooijmans

Transcriptie

1 Prof.mr. P.H.Kooijmans Internationaal publiekrecht in vogelvlucht Vierde druk Wolters-Noordhoff Groningen

2 Inhoud 1 Wat is intemationaal publiekrecht? 13 Deel 1 Het recht van coexistentie 19 2 De bronnen van het intemationaal publiekrecht Gewoonterecht Verdragen Algemene rechtsbeginselen Rechterlijke beslissingen en doctrine Besluiten van internationale organisaties Eenzijdige handelingen en verklaringen lus cogens 29 3 Subjecten van intemationaal publiekrecht Staten Erkenning van staten Erkenning van regeringen Effect van erkenning of niet-erkenning in de nationale rechtsorde Andere subjecten van intemationaal publiekrecht Internationale organisaties Individuen Rechtspersonen, in het bijzonder ondernemingen De Heilige Stoel Bevrijdingsbewegingen Conclusie 43 4 Jurisdictie Territoriale jurisdictie Het landgebied De binnenwateren De territoriale zee Het luchtruim 48 Inhoud 7

3 Functionele jurisdictie 49 De aansluitende of contigue zone 49 Het continentaal plateau 49 De exclusieve economische zone 51 Gebieden buiten nationale jurisdictie 52 De volle zee 53 De oceaanbodem 55 De ruimte en de hemellichamen 56 Antarctica 56 Personele jurisdictie 57 Nationaliteit 57 Uitoefening van personele jurisdictie 60 Uitlevering 64 Beperkingen van jurisdictie: immuniteit 67 Soevereine of staatsimmuniteit 67 Diplomatieke immuniteit 70 Afstand van immuniteit 76 De 'Act of State'-doctrine 77 5 De verhouding tussen intemationaal en nationaal recht Monisme en dualisme Rechtstreekse werking van regeis van intemationaal recht De verhouding tussen nationaal recht en intemationaal recht in het Nederlandse c.q. het Belgische stelsel 85 6 Het verdragenrecht Totstandkoming en inwerkingtreding van verdragen Sluiting van verdragen Bekrachtiging en inwerkingtreding van verdragen Voorbehouden Interpretatie van verdragen Toepassing en geldigheid van verdragen Toepassingsbereik en wijze van toepassing Geldigheid van verdragen Beeindiging van verdragen Statenopvolging en verdragen Staatsaansprakelijkheid Wanneer is een Staat aansprakelijk? Staatsaansprakelijkheid terzake van de behandeling van vreemdelingen Diplomatieke bescherming Welke behandeling moet aan vreemdelingen worden gegeven? Gevolgen van staatsaansprakelijkheid 7 7S i Inhoud

4 8 Geschillenbeslechting Onderhandelingen of consultatie Methoden van geschillenbeslechting met behulp van derden met niet-bindend resultaat Methoden van geschillenbeslechting met bindend resultaat Arbitrage Rechtspraak Het Internationaal Gerechtshof Positie en samenstelling van het Hof Rechtsmacht bij geschillen 72S Het verloop van de procedure Effect van de uitspraak De adviesprocedure Rechtshandhaving of rechtsverwerkelijking Niet-gewelddadige middelen tot rechtshandhaving Retorsies Represailles Het gebruik van geweld Collectieve rechtshandhaving krachtens een besluit van de Veiligheidsraad Zelfverdediging Gewapende interventie 742 Deel 2 Het recht van coöperatie Het recht der internationale organisaties Institutioneel en materieel recht Structuur van internationale organisaties Institutioneel kader Bevoegdheden Immuniteiten Besluitvorming Soorten internationale organisaties De Verenigde Naties De hoofdorganen De Algemene Vergadering De Veiligheidsraad De Economische en Sociale Raad (ECOSOC) De Beheerschapsraad Het Internationaal Gerechtshof Het Secretariaat Andere VN-organen 765 Inhoud 9

5 11-3 Gespecialiseerde organisaties Het materiele recht van de Verenigde Naties Regionale organisaties met een zuiver intergouvernementeel karakter Organisaties waarvan Nederland lid is De Raad van Europa De West-Europese Unie (WEU) De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) De Benelux Andere regionale organisaties De Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) De Europese Gemeenschappen-de instellingen Achtergrond en ontwikkeling Vormen van economische samenwerking Van economische naar politieke integratie-de Europese Unie De instellingen De Commissie De Raad Het Europees Parlement Het Hof van Justitie Andere op verdragen gebaseerde Organen Zetel en talen Financiering Externe betrekkingen - de associaties De Europese Politieke Samenwerking De bronnen van het gemeenschapsrecht Het primaire gemeenschapsrecht: de verdragen Het secundaire gemeenschapsrecht: de besluiten van de instellingen Verordeningen Richtlijnen Beschikkingen Voorschriften voor alle vormen van secundair gemeenschapsrecht Kaderbesluiten Wijze van totstandkoming van besluiten De eigen rechtsorde van de Gemeenschappen De verzekering van de naleving van het gemeenschapsrecht door de rechter De prejudiciele procedure Karakter van de procedure Inhoud

6 Verwijzingsbevoegd of verwijzingsverplicht? De wijze van procedurevoering Effect van de prejudiciele beslissing Het beroep tot nietigverklaring van handelingen van de instellingen Tegen welke handelingen kan beroep worden ingesteld? Wie zijn gerechtigd tot het instellen van beroep? De exceptie van onwettigheid Beroepsgronden Effect van de nietigverklaring De actie wegens schending van het gemeenschapsrecht door lid-staten De schadevergoedingsactie De rechtsbescherming van de burger in het gemeenschapsrecht -een samenvatting Het materiele recht van de Europese Economische Gemeenschap -enige voorbeelden Doelstelling van en middelen tot verwezenlijking van de Europese Economische Gemeenschap Het vrije verkeer van goederen-de afschaffing van handelsbelemmerende regelingen De douanerechten en de heffingen van gelijke werking De kwantitatieve beperkingen en de maatregelen van gelijke werking Het vrije verkeer van personen en diensten Het vrije verkeer van werknemers Het recht van vrije vestiging Het vrije dienstenverkeer Verblijfsrecht na De mededingingsregels voor ondernemingen Het verbodsstelsel van artikel De uitzonderingen op het verbod Het aanmeldingssysteem van Verordening 17/ Het verboden misbruik van machtsposities (art. 86) Overheidssteunmaatregelen Slotopmerkingen De mens in het intemationaal publiekrecht De rechten van de mens Normstelling Implementatiemechanismen met betrekking tot mensenrechtenverdragen Niet-verdragsmatige implementatiemechanismen 267 Inhoud 11

7 17-2 Vreemdelingen Het algemene vreemdelingenbeleid Vluchtelingen Begunstigde EG-onderdanen Rechtsmiddelen Slotopmerkingen 277 Zaakregister 287 Jurisprudentieregister Inhoud