Resistentie en resistentiemanagement. Tom van der Gouw

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Resistentie en resistentiemanagement. Tom van der Gouw"

Transcriptie

1 Resistentie en resistentiemanagement Tom van der Gouw

2 Wat is resistentie? Resistentie is een overerfbare ongevoeligheid van een ziekte of plaag voor een gewasbeschermingsmiddel Kenmerken: Geleidelijke ontwikkeling Uitsluitend aantoonbaar in laboratorium Resistentie is erfelijk overdraagbaar 2

3 Hoe ontstaat resistentie? Ontstaat door spontane wijziging in erfelijk materiaal mutatie Kwalitatief berust op 1 gen - Middel werkt niet meer - Selectieve middelen Kwantitatief Berust op meerdere genen - Langzame verschuiving in gevoeligheid 3

4 Snelheid ontwikkeling resistentie Kans op ontstaan minder gevoelig individu Voortplantings- en verspreidingssnelheid - Aantal nakomelingen - Aantal generaties per jaar Selectiedruk - Onvoldoende afwisselen van middelen - Te lage dosering - Spuittechniek 4

5 Enkele voorbeelden Spint cyclus: 1 vrouwtje kan nakomelingen geven in 6 weken bij 25ºC (= 3 generaties) Trips cyclus: 1 vrouwtje kan nakomelingen geven in 6 weken bij 25ºC (= 2 generaties) 5

6 Resistentie ontwikkeling Toepassing 100% gevoelig gevoelig resistent 100% gevoelig 80% bestrijding voortplanting 6

7 Resistentie ontwikkeling toepassing 10% resistent gevoelig resistent 30% resistent 70% bestrijding voortplanting 7

8 Resistentie ontwikkeling toepassing 30% resistent gevoelig resistent 60% resistent 50% bestrijding voortplanting 8

9 Resistentie ontwikkeling Evolution of resistance 4 of 4 Toepassing 60% resistent Gevoelig ongevoelig 90% resistent 30% bestrijding voortplanting 9

10 Stabiliteit resistentie Stabiel - Resistentie blijft aanwezig zonder selectiedruk - Na iedere selectie toename Instabiel - Gevoelige individuen fitter - Afname bij vermindere selectiedruk 10

11 Kruisresistentie Kruisresistentie: - Eén mechanisme voor meerdere middelen in 1 groep: Bv: Strobilurines: Ortiva, Kenbyo, Flint Neonicotinoides: Actara, admire, calypso, gazelle - Maar kan ook tussen groepen 11

12 Een kleine test.. Stel Heinrich kan 20 biertjes meer op dan zijn vrienden op een avond: 12 - Is er sprake van verminderde gevoeligheid(resistentie) voor alcohol? - Is de resistentie van Heinrich kwalitatief of kwantitatief? Als Heinrich ipv bier overstapt naar een andere groep nl. wijn: Is het effect op Heinrich dan hetzelfde? - Dus is er sprake van: kruisresistentie (tussen bier en wijn ) - Is de resistentie van Heinrich kwalitatief of kwantitatief? Heinrich besluit minder te drinken en merkt dat hij na een aantal jaren minder biertjes op kan dan zijn vrienden - Is de resistentie van Heinrich dan stabiel of instabiel? -

13 Trips-bestrijding Chemische groep Opmerkingen Actara Botanigard Nicotinoiden schimmelpreparaat Conserve Spinosynen Enkel bloemisterij + vaste planten o.g. Vertimec Gold NeemAzal Avermectines Azadirachtines Mesurol Carbamaten Enkel bloemisterij o.g. Decis Pyrethroiden Weinig goed integreerbare middelen om af te wisselen 13

14 Trips-bestrijding Hoog plaagrisico omdat: Hoge voortplantingssnelheid Veel toepassingen nodig om (bloem)schade te voorkomen Alle middelen hebben werking op larven, maar matig op adulten Beperkt aantal integreerbare middelen Beperkt aantal effectieve macro-biologische bestrijders Orius spp??? A. cucumeris, swirskii, montdorensis Behoorlijk hoog risico op verminderde gevoeligheid! 14

15 Samenvatting aandachtspunten Optimalisatie van de spuittechniek is nodig om betere (corrigerende) bestrijding te verkrijgen: bijv. inzet van feromonen, hulpstoffen en luchtondersteuning? Wissel regelmatig af op basis van de middelengroepen Nieuwe middelen en biologische bestrijders gewenst voor o.a. spint en trips! Trips wordt knelpunt 15

16 Resistentiemanagement...Alle maatregelen die er voor zorgen dat resistentie-ontwikkeling wordt voorkomen of wordt tegengegaan Meer dan alleen het afwisselen van middelen! Bedrijfsvoering Scouting Middelenkeuze en dosering Toepassingstechniek Geintegreerde gewasbescherming 16

Advies - Projecten - Onderzoek - Internationaal

Advies - Projecten - Onderzoek - Internationaal Advies - Projecten - Onderzoek - Internationaal Praktijk schets van IPM in Pot Anthurium Situatie schets van periode 1 januari tot 1 juli 2014 Opgesteld door Eric Kerklaan Gewasbescherming specialist bij

Nadere informatie

Tripsbestrijding en -resistentie. Hilde Eelen Dow AgroSciences PCS, 30 november 2011

Tripsbestrijding en -resistentie. Hilde Eelen Dow AgroSciences PCS, 30 november 2011 Tripsbestrijding en -resistentie Hilde Eelen Dow AgroSciences PCS, 30 november 2011 Inhoud Trips Bestrijding Resistentie - Soorten - Schade - Erkende middelen - Tracer - Suiker - Mechanismen - Tripsresistentie

Nadere informatie

Advies - Projecten - Onderzoek - Internationaal

Advies - Projecten - Onderzoek - Internationaal Advies - Projecten - Onderzoek - Internationaal Praktijk casus van IPM in Chrysant Situatie schets van periode Januari 2014 Juli 2014 Opgesteld door Eric Kerklaan Gewasbescherming specialist bij DLV plant

Nadere informatie

Introductie Batavia. 7 juni 2018 World Horti Center, Naaldwijk

Introductie Batavia. 7 juni 2018 World Horti Center, Naaldwijk Introductie Batavia 7 juni 2018 World Horti Center, Naaldwijk Spirotetramat Werkzame stof: Formulering: Chemische groep: IRAC code: Spirotetramat 100 g/l SC Keto-enolen 23 Envidor (contact) Oberon (translaminair)

Nadere informatie

Consultancy nieuwe trips in Bloemisterij onder glas

Consultancy nieuwe trips in Bloemisterij onder glas Consultancy nieuwe trips in Bloemisterij onder glas Op verzoek van en gefinancierd door van Productschap Tuinbouw Uitgevoerd door: DLV Plant BV Consultancy Nieuwe trips in de bloemisterij november 2015

Nadere informatie

Trips in de aardbeienteelt. Rob van den Oever, Vlamings

Trips in de aardbeienteelt. Rob van den Oever, Vlamings Trips in de aardbeienteelt Rob van den Oever, Vlamings Programma lezing Toegelaten middelen Hoe groot is het probleem nu eigenlijk? Terugblik 2014 Onderzoeken 2014 Praktijkopdracht Advies 2015 Wat werkt

Nadere informatie

Green Challenges project

Green Challenges project GREEN CHALLENGES Green Challenges project Uitdaging Het ontwerpen en testen van een systeemaanpak voor (nietchemische) ziekte- en plaagbestrijding > Identificeren van systeemsprongen 3 onderdelen Functionele

Nadere informatie

Tripsen. Tripsen TRIPSEN GEÏNTEGREERDE TRIPSBEHEERSING MET MICRO- EN MACRO-ORGANISMEN. Inagro 4/03/2016. Thysanoptera (franjevleugeligen)

Tripsen. Tripsen TRIPSEN GEÏNTEGREERDE TRIPSBEHEERSING MET MICRO- EN MACRO-ORGANISMEN. Inagro 4/03/2016. Thysanoptera (franjevleugeligen) Inagro 4/3/216 GEÏNTEGREERDE TRIPSBEHEERSING MET MICRO- EN MACRO-ORGANISMEN Jochen Hanssens Inagro 4/3/216 Studienamiddag gewasbescherming in glasgroenten en aardbei TRIPSEN Tripsen Thysanoptera (franjevleugeligen)

Nadere informatie

Beheersing van bladinsecten

Beheersing van bladinsecten Beheersing van bladinsecten Beheersing van bladinsecten Met behoud van natuurlijke vijanden Levine de Zinger SID Tilburg en Heerenveen, 6/7 december 2018 Bladinsecten Trips Bietenkever Zwarte bonenluis

Nadere informatie

IPM als wapen tegen resistentie

IPM als wapen tegen resistentie IPM als wapen tegen resistentie Verónica Dias - Els Mechant Studiedag potchrysant & perkplanten 10/12/2013 ADLO Demonstratieproject (2013-2015) Geïntegreerde gewasbescherming in de sierteelt Resistentie

Nadere informatie

Floramite. Het einde der mijten. Voor de bloemisterij, boomkwekerij, vruchtgroenten en aardbeien

Floramite. Het einde der mijten. Voor de bloemisterij, boomkwekerij, vruchtgroenten en aardbeien Floramite Het einde der mijten. Voor de bloemisterij, boomkwekerij, vruchtgroenten en aardbeien Uniek werkingsmechanisme Spint. Een lastig te bestrijden en hardnekkige plaag Bij mijten beïnvloedt bifenazate

Nadere informatie

Inventarisatie bestrijdingsmogelijkheden roestbruine bladsprietkever, Serica brunnea, in trekheesters. Consultancy. Chantal Bloemhard Arca Kromwijk

Inventarisatie bestrijdingsmogelijkheden roestbruine bladsprietkever, Serica brunnea, in trekheesters. Consultancy. Chantal Bloemhard Arca Kromwijk Inventarisatie bestrijdingsmogelijkheden roestbruine bladsprietkever, Serica brunnea, in trekheesters. Consultancy Chantal Bloemhard Arca Kromwijk Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Glastuinbouw December

Nadere informatie

Consultancy Trips en TSWV in de Sierteelt onder Glas

Consultancy Trips en TSWV in de Sierteelt onder Glas Consultancy Trips en TSWV in de Sierteelt onder Glas Op verzoek van en gefinancierd door van Productschap Tuinbouw Uitgevoerd door: DLV Plant met medewerking van LTO Glaskracht Consultancy Trips en TSWV

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen in de sierteelt

Nieuwe ontwikkelingen in de sierteelt Nieuwe ontwikkelingen in de sierteelt Themadag Gewasgezondheid, Bleiswijk 8 maart 2012 Trends 2012 Woorden: Duurzaamheid! Weerbaarheid! Robuuste systemen! Nieuwe natuurlijke vijanden Spontaan Dit jaar

Nadere informatie

Trips en Chrysant Aandachtpunten uit expertanalyse

Trips en Chrysant Aandachtpunten uit expertanalyse Trips en Chrysant Aandachtpunten uit expertanalyse 4 en 5 juni 2014 Aanleiding en doelstelling expertanalyse In het kader van ChrIP van ChrysantNL Doel: - Alle kennis en praktijkervaring goed op een rijtje

Nadere informatie

Weekhuidmijten bij azalea:

Weekhuidmijten bij azalea: Weekhuidmijten bij azalea: geïntegreerd bestrijden van de plaag Els Mechant IWT-project (LO: 100859): Plantresistentie tegen Polyphagotarsonemus latus in de sierteelt ADLO-project (2013-15): Geïntegreerde

Nadere informatie

Biologische bestrijding van plagen in de glastuinbouw,

Biologische bestrijding van plagen in de glastuinbouw, Biologische bestrijding van plagen in de glastuinbouw, 2000-2012 Indicator 30 maart 2015 U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens

Nadere informatie

Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer.

Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer. Verslag geïntegreerde bestrijding in de teelt van anjer. Onderzoeksperiode 2009 Inhoud Inleiding... 2 Werkwijze... 2 Resultaten... 4 Discussie en conclusie... 8 1 Inleiding De anjerteelt heeft het onderzoeksproject

Nadere informatie

Kasspintbestrijding in roos

Kasspintbestrijding in roos Kasspintbestrijding in roos De ontwikkeling van spinteieren is afhankelijk van de temperatuur, de relatieve luchtvochtigheid en de waardplant. Met de zonnige dagen, soms gecombineerd met een lage luchtvochtigheid,

Nadere informatie

Onderzoek geïntegreerde bestrijding in Kuip- en Terrasplanten

Onderzoek geïntegreerde bestrijding in Kuip- en Terrasplanten Onderzoek geïntegreerde bestrijding in Kuip- en Terrasplanten 29-21 DLV Plant Postbus 71 67 CA Wageningen Agro Business Park 65 678 PV Wageningen T 317 49 15 78 F 317 46 4 In opdracht van: Landelijke commissie

Nadere informatie

Bestrijding van rouwmuggen

Bestrijding van rouwmuggen Bestrijding van rouwmuggen 16 januari 2014 Ada Leman, Juliette Pijnakker, Amir Grosman en Eric de Groot Rouwmuggen (Sciara s) Diptera: Sciaridae Bradysia spp. Mugjes van 3-4 mm Habitat: compost, grond

Nadere informatie

Geïntegreerde bestrijding Fruitteelt. Vlamings studiemiddag Boekel 18 februari 2014. Vince van der Gaag

Geïntegreerde bestrijding Fruitteelt. Vlamings studiemiddag Boekel 18 februari 2014. Vince van der Gaag Geïntegreerde bestrijding Fruitteelt Vlamings studiemiddag Boekel 18 februari 2014 Vince van der Gaag 18 februari 2014 Onderwerpen Algemeen Bioline ICM Een goed begin (scouten en monitoring, hygiëne) Kweekzakjes

Nadere informatie

Hasten Chrysant mineervlieg-spint

Hasten Chrysant mineervlieg-spint ng abamectine/kg blad) Hasten Chrysant mineervlieg-spint Uitgave SURfaPLUS Trading Maart 21 INHOUD: EFFECT HASTEN OP OPNAME ABAMECTINE IN CHRYSANTEN (PAG 1) FYTOTOXICITEIT TEST 25 (2) FYTOTOXICITEIT ONDERZOEK

Nadere informatie

Duurzame gewasbescherming Roos in 2020

Duurzame gewasbescherming Roos in 2020 Duurzame gewasbescherming Roos in 2020 Kennisdeling in de praktijk Eindrapport Ellen Klein, FytoConsult m.m.v. Mark Hoogendoorn, LTO Groeiservice Jan Buurma, LEI Wageningen UR 1 PT projectnummer 14511

Nadere informatie

De weg naar nieuwe erkenningen en/of verlengingen in de sierteelt

De weg naar nieuwe erkenningen en/of verlengingen in de sierteelt De weg naar nieuwe erkenningen en/of verlengingen in de sierteelt Els Pauwels 1 Wetgeving? 2 Wetgeving Europese wetgeving Zonale evaluatie Nationale wetgeving Nationale evaluatie 3 Wetgeving Als ze goedgekeurde

Nadere informatie

Ontwikkelingen huidig middelenpakket echte meeldauw stand van zaken op Middelenpakket echte meeldauw - Roos

Ontwikkelingen huidig middelenpakket echte meeldauw stand van zaken op Middelenpakket echte meeldauw - Roos Ontwikkelingen huidig middelenpakket echte meeldauw stand van zaken op 1-12-2014 Middelenpakket echte meeldauw - Roos Reactie telers Middel Werkzame stof Groep Werking Effectiviteit Negatief voor biologie

Nadere informatie

Ketenbenadering voor verlaging milieu-impact sierteelt ( )

Ketenbenadering voor verlaging milieu-impact sierteelt ( ) Ketenbenadering voor verlaging milieu-impact sierteelt (15-5-2019) World Horti Center Onderzoeksfaciliteiten Demokwekerij Westland Onderdeel van Proeftuin Zwaagdijk 2 onderzoeklocaties in het Westland

Nadere informatie

Een toekomst met IPM. Resistentiemanagement. Inagro 4/03/2016. Studienamiddag gewasbescherming in glasgroenten en aardbei 1. = Resistentiemanagement

Een toekomst met IPM. Resistentiemanagement. Inagro 4/03/2016. Studienamiddag gewasbescherming in glasgroenten en aardbei 1. = Resistentiemanagement Principes van geïntegreerde bestrijding Een toekomst met IPM Monica Höfte Universiteit Gent Studienamiddag gewasbescherming in glasgroenten en aardbei - Inagro, 4 maart 2016 Voorkomen in plaats van genezen

Nadere informatie

Kruip in de huid van trips: invloed van gewas en klimaat op gedrag en bestrijding

Kruip in de huid van trips: invloed van gewas en klimaat op gedrag en bestrijding Kruip in de huid van trips: invloed van gewas en klimaat op gedrag en bestrijding Gerben Messelink Wageningen University & Research, BU Glastuinbouw Gewasgezondheidsdag, 8 maart 2018 trips adulten eieren

Nadere informatie

Tripsbestrijding in prei

Tripsbestrijding in prei Tripsbestrijding in prei Trips - Thrips tabaci (120 waardplanten) - Symptoom: zuigschade -> zilverachtige vlekjes - Ontwikkeling: T > 11,5 C overwintert als adult of pop 2 Larvale stadia: kleurloos tot

Nadere informatie

Een heel enkele keer zit er niet anders op dan het gebruik van allesdoders, maar maak waar mogelijk bewuste keuzes!!!! Ook in uw eigen belang

Een heel enkele keer zit er niet anders op dan het gebruik van allesdoders, maar maak waar mogelijk bewuste keuzes!!!! Ook in uw eigen belang TEELTBEGELEIDING WK 2 (12 januari 2018) VIBURNUM op ROSEUM (TREK) Diverse klanten zijn momenteel druk met het forceren van Viburnum op. Roseum. Dit zijn meestal planten die in (grote) potten gekweekt zijn.

Nadere informatie

De 8 principes van IPM in de praktijk

De 8 principes van IPM in de praktijk De 8 principes van IPM in de praktijk Joachim Audenaert 1 Gewasbescherming = Geïntegreerde Bestrijding De weloverwogen combinatie van alle gewasbeschermingstechnieken, met een minimaal risico voor de mens

Nadere informatie

Tripsbestrijding - W&W prei

Tripsbestrijding - W&W prei Tripsbestrijding - W&W prei Schadebeelden 2017 Prei, ui, venkel, sluit- en spruitkool, ijsbergsla, 2 Trips - Thrips tabaci (120 waardplanten) - Symptoom: zuigschade -> zilverachtige vlekjes - Ontwikkeling:

Nadere informatie

Fluopyram in bloemisterijgewassen en boomteelt.

Fluopyram in bloemisterijgewassen en boomteelt. Fluopyram in bloemisterijgewassen en boomteelt. Roest in Hypericum (Melapsora hypericorum) Luna Presentation PRIVILEGE Slide 2 April 29, 2015 Slide 2 Schimmelbestrijdingsmiddel in: de teelt van appel en

Nadere informatie

1... is de bijdrage per individu van een genotype aan het aantal individuen in de volgende generatie. 2. De... heeft de waarde één min...

1... is de bijdrage per individu van een genotype aan het aantal individuen in de volgende generatie. 2. De... heeft de waarde één min... Natuurlijke selectie Versie 2008 Vragen bij COO Belangrijke begrippen 1................... is de bijdrage per individu van een genotype aan het aantal individuen in de volgende generatie. 2. De..................

Nadere informatie

Insectenbestrijding (trips) in zaaiuien. Bauke Lettinga

Insectenbestrijding (trips) in zaaiuien. Bauke Lettinga Insectenbestrijding (trips) in zaaiuien Bauke Lettinga 2 Groeiseizoen 2017 Nederland (gemiddeld) 56,7 ton/ha 0,088 cent/kg Flevoland Friesland/Groningen Zuid-Holland Zeeland 67,6 ton/ha 62,5 ton/ha 60,2

Nadere informatie

Teelt van aardbei. Peilers IPM. 1. Preventie 2. Monitoring 3. Interventie 4. Registratie. Inagro 4/03/2016

Teelt van aardbei. Peilers IPM. 1. Preventie 2. Monitoring 3. Interventie 4. Registratie. Inagro 4/03/2016 Inagro 4/3/216 Teelt van aardbei HOE EEN EFFICIËNTE MONITORING EN BIOLOGISCHE BESTRIJDING OPZETTEN IN DE PRAKTIJK Serre, stelling, vollegrond Junidragers & doordragers Diverse klimaatomstandigheden Omschakeling

Nadere informatie

Preventie Buxus, bodem en bodemleven

Preventie Buxus, bodem en bodemleven Preventie Buxus, bodem en bodemleven Alternatieve bestrijding buxusbladvlo Achtergrondinformatie Vorig jaar is op de onderzoekslocatie van Delphy in Boskoop een proef uitgevoerd met alternatieve middelen

Nadere informatie

Etiketten. De laatste stand van zaken

Etiketten. De laatste stand van zaken Irma Lukassen Etiketten De laatste stand van zaken A. WETTELIJK GEBRUIKSVOORSCHRIFT Toegestaan is uitsluitend het gebruik als schimmelbestrijdingsmiddel door middel van een gewasbehandeling in de teelt

Nadere informatie

Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen

Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen Consultancy duurzaam gebruik van meeldauwmiddelen DLV Plant Postbus 7001 6700 CA Wageningen Agro Business Park 65 6708 PV Wageningen T 0317 49 15 78 F 0317 46 04 00 In opdracht van: Begeleidende groep

Nadere informatie

Aanleren van monitoringstechnieken, sleutel tot succes van biologische gewasbescherming in aardbei

Aanleren van monitoringstechnieken, sleutel tot succes van biologische gewasbescherming in aardbei Aanleren van monitoringstechnieken, sleutel tot succes van biologische gewasbescherming in aardbei Bladluizen, trips en kasspintmijt beheersen Aziatische fruitvlieg monitoren Van gangbare bestrijding naar

Nadere informatie

Best practices geïntegreerde bestrijding in potplanten: praktijkproef. Bonte de Jong en Adriaan Vermunt

Best practices geïntegreerde bestrijding in potplanten: praktijkproef. Bonte de Jong en Adriaan Vermunt Best practices geïntegreerde bestrijding in potplanten: praktijkproef Bonte de Jong en Adriaan Vermunt 15 oktober 2014 Best practices geïntegreerde bestrijding in potplanten: praktijkproef Opdrachtgever:

Nadere informatie

Nieuwsbrief Geïntegreerde Bestrijding Biologische bestrijders (deel 2)

Nieuwsbrief Geïntegreerde Bestrijding Biologische bestrijders (deel 2) Redactie Nieuwsbrief : PCS, Adviesdienst Gewasbescherming: Marc Vissers, Joachim Audenaert, Bart Haleydt, Ruth Verhoeven Vlaamse Overheid: Frans Goossens Nieuwsbrief Geïntegreerde Bestrijding Biologische

Nadere informatie

Voor een. gezonde groei. Sivanto, de nieuwe aanwinst in de insectenbestrijding in de glastuinbouw

Voor een. gezonde groei. Sivanto, de nieuwe aanwinst in de insectenbestrijding in de glastuinbouw Voor een gezonde groei Sivanto, de nieuwe aanwinst in de insectenbestrijding in de glastuinbouw 2 Stemona japonica Over Sivanto Prime Met de komst van Sivanto Prime hebben telers de beschikking over een

Nadere informatie

Gewasbeschermingsmonitor

Gewasbeschermingsmonitor Gewasbeschermingsmonitor Algemene informatie Gewasbeschermingsmonitor vervangt gewasbeschermingsplan Bij de gewasbeschermingsmonitor gaat het om diverse teeltmaatregelen. Denk hierbij aan teeltfrequentie

Nadere informatie

Resistentiemanagement in de praktijk

Resistentiemanagement in de praktijk Resistentiemanagement in de praktijk Oberon BAYER CROPSCIENCE Productinformatie Oberon Werkzame stof: spiromesifen Formulering: SC Gehalte: 240 g/l Toegelaten in: vruchtgroenten onder glas: tomaat, komkommer,

Nadere informatie

Van gewasbescherming naar integrale aanpak plantgezondheid

Van gewasbescherming naar integrale aanpak plantgezondheid Van gewasbescherming naar integrale aanpak plantgezondheid Helma Verberkt Beleidsspecialist Gewasbescherming / Plantgezondheid LTO Glaskracht Nederland 4 december 2013 Ontwikkelingen op nationaal en Europees

Nadere informatie

Roofwantsen en roofmijten in chrysant

Roofwantsen en roofmijten in chrysant Roofwantsen en roofmijten in chrysant Anton van der Linden, Marieke van der Staaij Kennis is macht in Chrysant, Wageningen UR Glastuinbouw 19 januari 2012 Projecten Roofwantsen in chrysant Orius majusculus

Nadere informatie

Tips en tricks voor de bestrijding van trips

Tips en tricks voor de bestrijding van trips Tips en tricks voor de bestrijding van trips Gerben Messelink, Anton van der Linden, Amir Grosman, Wageningen UR Glastuinbouw Peter Korsten, Mark Geuijen, Botany Hans de Ruiter, SerfaPlus Plantgezondheidsdag

Nadere informatie

de biologische bouwsteen in de geïntegreerde teelt.

de biologische bouwsteen in de geïntegreerde teelt. de biologische bouwsteen in de geïntegreerde teelt. NeemAzal-T/S onmisbaar in de geïntegreerde teelt Geïntegreerde teelt is alleen mogelijk bij een goed evenwicht tussen bestrijdende maatregelen en plagen

Nadere informatie

MONITORING EN BIOLOGISCHE BESTRIJDING IN AARDBEI. Eline Braet Inagro 16 januari 2018

MONITORING EN BIOLOGISCHE BESTRIJDING IN AARDBEI. Eline Braet Inagro 16 januari 2018 MONITORING EN BIOLOGISCHE BESTRIJDING IN AARDBEI Eline Braet Inagro 16 januari 2018 Inleiding Overzicht van plagen en nuttigen Monitoringstechnieken Praktijkvoorbeelden 2 Inleiding Aardbei is een diverse

Nadere informatie

Nieuwsbrief Geïntegreerde Bestrijding Biologische bestrijders (deel 3)

Nieuwsbrief Geïntegreerde Bestrijding Biologische bestrijders (deel 3) Redactie Nieuwsbrief : PCS, Adviesdienst Gewasbescherming: Marc Vissers, Joachim Audenaert, Bart Haleydt, Ruth Verhoeven Vlaamse Overheid: Frans Goossens Nieuwsbrief Geïntegreerde Bestrijding Biologische

Nadere informatie

Wolluis, Dopluis, Schildluis Best Practices 2013

Wolluis, Dopluis, Schildluis Best Practices 2013 E T O C A R E Wolluis, Dopluis, Schildluis Best Practices 2013 4 december 2013 Maedeli Hennekam, ina Joosten, Roel van den Meiracker ETOCARE Wageningen [email protected] 1 E T O C A R E Doel onderzoek

Nadere informatie

Biologische bestrijding van plagen in de glastuinbouw,

Biologische bestrijding van plagen in de glastuinbouw, Biologische bestrijding van plagen in de glastuinbouw, 2012-2016 Indicator 16 januari 2019 U bekijkt op dit moment een archiefversie van deze indicator. De actuele indicatorversie met recentere gegevens

Nadere informatie

Gebruik lijst erkende insecticiden en fungiciden in sierteeltgewassen

Gebruik lijst erkende insecticiden en fungiciden in sierteeltgewassen Gebruik lijst erkende insecticiden en fungiciden in sierteeltgewassen Liesbet Blindeman Destelbergen 10 december 2013 Productkeuze EFFICIENT GEWASVEILIG MINIMALE NEVENEFFECTEN MINIMALE RISICO S Overzichtsposters

Nadere informatie

Schadelijke wantsen onder glas

Schadelijke wantsen onder glas E T O C A R E W A G E I G E Schadelijke wantsen onder glas Plantgezondheidsdag 4 december 2013 Maedeli Hennekam ([email protected]) ETOCARE Wageningen 1 Schadelijke wantsen; E T O C A R E W A G E

Nadere informatie

Onderzoek naar en ontwikkeling van een nieuw bacterieel biopesticide voor de biologische bestrijding van trips en spint.

Onderzoek naar en ontwikkeling van een nieuw bacterieel biopesticide voor de biologische bestrijding van trips en spint. Onderzoek naar en ontwikkeling van een nieuw bacterieel biopesticide voor de biologische bestrijding van trips en spint. Willem Jan de Kogel, Plant Research International B.V. Willem Ravensberg, Koppert

Nadere informatie

Glashelder. Nieuwsmagazine van Certis Europe B.V. voor ondernemers in de glastuinbouw Jaargang 6 - Nr Juli 2008

Glashelder. Nieuwsmagazine van Certis Europe B.V. voor ondernemers in de glastuinbouw Jaargang 6 - Nr Juli 2008 Glashelder Nieuwsmagazine van Certis Europe B.V. voor ondernemers in de glastuinbouw Jaargang 6 - Nr. 15 - Juli 2008 Gazelle in geïntegreerde sierteelt (pagina 3) Geïntegreerde rozenteelt groeit (pagina

Nadere informatie

V O O R D E S K U N D I G H E I D I N P R O D U C T O N T W I K K E L I N G

V O O R D E S K U N D I G H E I D I N P R O D U C T O N T W I K K E L I N G BCO-Thrips 03-06-2014 V O O R D E S K U N D I G H E I D I N P R O D U C T O N T W I K K E L I N G Inhoud Doelstelling / Achtergronden Screening Kasproef Praktijkproef Eindconclusies Doelstelling Verhogen

Nadere informatie

Aspecten van het gewasbeschermingsplan

Aspecten van het gewasbeschermingsplan Aspecten van het gewasbeschermingsplan In het gewasbeschermingsplan moeten de volgende aspecten aandacht krijgen: preventie; teelttechnische maatregelen; waarschuwings- en adviessystemen; niet-chemische

Nadere informatie

Afwijkingen bestrijden

Afwijkingen bestrijden Afwijkingen bestrijden De ziekte- of schadeveroorzaker is al aanwezig en je bent tot de conclusie gekomen dat er bestreden moet worden. Welke methode ga je dan hanteren? Er zijn verschillende methoden

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 33059 16 juni 2017 Besluit van de Staatssecretaris van Economische Zaken 8 juni 2017, nr. 17077881, houdende tijdelijke

Nadere informatie

Effectief bestrijden door gelijkmatig verspreiden

Effectief bestrijden door gelijkmatig verspreiden Effectief bestrijden door gelijkmatig verspreiden Door gelijkmatige verspreiding van natuurlijke vijanden bent u het snelst bij de plaag. Sneller bij de plaag, beter resultaat. De Airobug, de Airbug en de Mini-Airbug,

Nadere informatie

Weerbaarheid in innovatieve kasteelten. 23 Mei 2013 Andre van der Wurff

Weerbaarheid in innovatieve kasteelten. 23 Mei 2013 Andre van der Wurff Weerbaarheid in innovatieve kasteelten 23 Mei 2013 Andre van der Wurff Innovatie in kas teelt Gewasbescherming productie bodemziekten en plagen 1925 zandcultuur en watercultuur USA 1950 grint (Verticillium

Nadere informatie

Ziekte beheersing. Aardappelen. Aardappelen. Aardappelen Euroblight monitoring 2016

Ziekte beheersing. Aardappelen. Aardappelen. Aardappelen Euroblight monitoring 2016 Ziekte beheersing Aardappelen Aardappelen Granen Phytophthora stammen - Zorvec NIEUW Cercospora - Fungicides inzet Sneeuwschimmel - Elatus Era NIEUW Aardappelen Phythophthora stammen Aardappelen Euroblight

Nadere informatie

Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie.

Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie. Phytophthora infestans: Richtlijn voor management van fungicidenresistentie. Introductie De aardappelziekte veroorzaakt door P. infestans is de belangrijkste ziekte in aardappelen in Nederland. Fungiciden

Nadere informatie

Emissie van gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen: knelpunten en oplossingen Themabijeenkomst Potanthurium 10 november 2009

Emissie van gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen: knelpunten en oplossingen Themabijeenkomst Potanthurium 10 november 2009 Emissie van gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen: knelpunten en oplossingen Themabijeenkomst Potanthurium 10 november 2009 Ellen Beerling Wageningen UR Glastuinbouw Knelpunten Waarom aandacht aan emissie

Nadere informatie

SPINT (algemeen, (recente update huidige toegestane middelen, toepassing en werking)

SPINT (algemeen, (recente update huidige toegestane middelen, toepassing en werking) TEELTBEGELEIDING WK 10 (8 maart 2019) ONKRUID Het is nu echt belangrijk de geschikte perioden te gaan gebruiken voor een Butisanbespuiting als u de mogelijkheden hebt en dit nog niet al gedaan hebt: De

Nadere informatie

Guido sterk. Biobest Hoofd registratie en R&D IPM aardbeien Ontwikkeling database nevenwerkingen

Guido sterk. Biobest Hoofd registratie en R&D IPM aardbeien Ontwikkeling database nevenwerkingen IPM Impact Linter Agropolis Kinrooi Guido sterk Origine marien bioloog Opzoekingsstation van Gorsem (nu PCF Velm) 1983-1994 Registratie proeven hard- en zachtfruit insecticiden/acariciden/rodenticiden

Nadere informatie

Bouwstenen voor een systeemaanpak voor tripsbestrijding

Bouwstenen voor een systeemaanpak voor tripsbestrijding Bouwstenen voor een systeemaanpak voor tripsbestrijding Anton van der Linden, Marieke van der Staaij, Amir Grosman, Chantal Bloemhard, Gerben Messelink, Informatiebijeenkomst 31 oktober 2013 PT project

Nadere informatie

Biologische bestrijding spintmijten in framboos

Biologische bestrijding spintmijten in framboos Biologische bestrijding spintmijten in framboos Project INSECT H. van Doornspeek Eindverslag demo-object project INSECT (maart 2006), gefinancierd door Productschap Tuinbouw. Ing. H. (Heino) van Doornspeek,

Nadere informatie

Weekhuidmijten bij azalea:

Weekhuidmijten bij azalea: Weekhuidmijten bij azalea: efficiënter biologisch bestrijden van de plaag Joachim Audenaert IWT-Landbouwonderzoeksproject 090931(2011-2014): Duurzaam gebruik van roofmijten in de moderne energiezuinige

Nadere informatie

Plaagbestrijding als teamsport

Plaagbestrijding als teamsport Plaagbestrijding als teamsport Een inleiding over Natuurlijke Vijanden Jerre de Blok Oktober 2007 Werken met natuurlijke vijanden Natuurlijke vijanden: dieren of micro-organismen die van nature plagen

Nadere informatie

BIOLOGISCHE ALTERNATIEVEN IN DE AARDBEITEELT. Céline De Baere Crop specialist

BIOLOGISCHE ALTERNATIEVEN IN DE AARDBEITEELT. Céline De Baere Crop specialist BIOLOGISCHE ALTERNATIEVEN IN DE AARDBEITEELT Céline De Baere Crop specialist Inhoudsopgave Wat gaan we bespreken? Trips bestrijding resultaten proef Proefcentrum Hoogstraten Bladluis bestrijding Flying

Nadere informatie

AANVULLING ONKRUIDBESTRIJDING:

AANVULLING ONKRUIDBESTRIJDING: TEELTBEGELEIDING WK 2 (13 januari 2017) MILIEUVRIENDELIJK SPUITEN Door zo vriendelijk mogelijk te spuiten en de juiste keuzes te maken kunt u het milieu en de natuurlijke vijanden sparen: Als u allesdoders

Nadere informatie

Gewasbeschermingsplan

Gewasbeschermingsplan tel. (418) 65 59 44 Gewasbeschermingsplan Boomkwekerij 215 Waardenburg, januari 215 GEWASBESCHERMINGSPLAN Versie: boomkwekerij (januari 214) Naam: Gewas: Laanboom pot Laanboom vlg Adres: Heester pot Heester

Nadere informatie

Cylindrocladium buxicola Onderzoek 2014: effectieve strategie. 9 oktober DLV Plant

Cylindrocladium buxicola Onderzoek 2014: effectieve strategie. 9 oktober DLV Plant Cylindrocladium buxicola Onderzoek 2014: effectieve strategie 9 oktober 2014 Index Introductie DLV Plant Onderzoekslocatie(s) Achtergrond onderzoek Cylindrocladium (Voorlopige) resultaten. DLV Plant Advisering

Nadere informatie

Azalea s telen met minder GBM: een utopie of ooit werkelijkheid?

Azalea s telen met minder GBM: een utopie of ooit werkelijkheid? Azalea s telen met minder GBM: een utopie of ooit werkelijkheid? Els Pauwels 1 Azalea s telen zonder chemische gewasbescherming? 2 Azalea s telen zonder chemische gewasbescherming? Is dit een utopie ja/nee?

Nadere informatie

Problematiek Bemisia in de glasgroenteteelt

Problematiek Bemisia in de glasgroenteteelt Problematiek Bemisia in de glasgroenteteelt Mei 2016 Helma Verberkt Jeannette Vriend PT nr. 15138.16 Inhoudsopgave 1. Inleiding en knelpuntanalyse 2 2. Bemisia tabaci ofwel tabakswittevlieg 3 3. Aanpak

Nadere informatie

Aandachtspunten. Praktijknetwerk duurzame aanpak ziekten plagen en onkruiden Esther Hessel & Hans Smeets

Aandachtspunten. Praktijknetwerk duurzame aanpak ziekten plagen en onkruiden Esther Hessel & Hans Smeets Aandachtspunten onkruidbestrijding Praktijknetwerk duurzame aanpak ziekten plagen en onkruiden Esther Hessel & Hans Smeets Onkruidbestrijding Toenemende mate een groot probleem veroorzaakt door steeds

Nadere informatie

Gewasbescherming Basis

Gewasbescherming Basis Gewasbescherming Basis Geïntegreerde gewasbescherming Geïntegreerd telen (duurzame GB) 1.Preventiemaatregelen 2. Waarnemen 3. Niet-chemische bestrijding 4. Chemische bestrijding Van bestrijden naar beheersen

Nadere informatie

Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector glastuinbouw

Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Sector glastuinbouw Bestrijding van Echinothrips americanus in Dieffenbachia Juliette Pijnakker, Peter Korsten, Debbie Elstgeest (Benfried), Mädeli Hennekam (Entocare), project 41280108 Praktijkonderzoek Plant & Omgeving

Nadere informatie

Project geïntegreerde chrysantenteelt

Project geïntegreerde chrysantenteelt Jan Mostert Crop Manager VERTROUWELIJK Syngenta Crop Protection B.V. Stepvelden 8 Postbus 1043 4700 BA Roosendaal Nederland Telefoon: 0165-574926 Fax: 0165-574922 Mobiel: 06-51591984 [email protected]

Nadere informatie

Schadelijke mijten in glastuinbouw

Schadelijke mijten in glastuinbouw Schadelijke mijten in glastuinbouw Juliette Pijnakker (Biobest) en Ada Leman (WUR) PlantgezondheidEvent 2019 Welke mijtensoorten komen onder glas voor? Spintmijten Kasspintmijt Fruitspintmijt Citrusspintmijt

Nadere informatie

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA.

Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou. Erfelijke informatie ligt in de celkern in de chromosomen. Chromosomen bestaan weer uit DNA. Samenvatting Erfelijkheid Vmbo 3a Biologie voor Jou 4.1 Fenotype Genotype = waarneembare eigenschappen van een individu = de erfelijke informatie in het DNA Genotype + milieufactoren = fenotype Erfelijke

Nadere informatie

Japanse roest: sporensnuffelpalen en fungicidenresistentie

Japanse roest: sporensnuffelpalen en fungicidenresistentie Japanse roest: sporensnuffelpalen en fungicidenresistentie Mathias De Backer, Mikhail Claeys en Kurt Heungens Studiedag potchrysant PCS 01/12/10 Overzicht 1. Inleiding - symptomen - hoe beheersen? - probleemstelling

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: evolutieleer 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Biologie: evolutieleer 6/29/2013. dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Biologie: evolutieleer 6/29/2013 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) en studenten van forum http://www.toelatingsexamen-geneeskunde.be

Nadere informatie

Dan is de waarde van het recessieve allel q dus 0,87, vanwege het feit dat p + q = 1.

Dan is de waarde van het recessieve allel q dus 0,87, vanwege het feit dat p + q = 1. Opgave 1: Wet van Hardy-Weinberg Een populatie van 10.000 individuen voldoet wat betreft de onderlinge voortplanting aan de voorwaarden, genoemd in de wet van Hardy-Weinberg. Van deze populatie is bekend

Nadere informatie

Pilot systeem-aanpak luis in paprika Resultaten IPM stappen

Pilot systeem-aanpak luis in paprika Resultaten IPM stappen Pilot systeem-aanpak luis in paprika Resultaten IPM stappen Augustus 2018 Karen Smit PT projectnr. 15138.22 Inhoudsopgave Inleiding 2 1. IPM systeem paprika 3 2. Opzet luisbeheersing in paprika 4 2.1 Preventie

Nadere informatie

Geïntegreerde beheersing van Cylindrocladium buxicola in Buxus. Bjorn Gehesquière Studiedag Boomkwekerij 11 februari 2011

Geïntegreerde beheersing van Cylindrocladium buxicola in Buxus. Bjorn Gehesquière Studiedag Boomkwekerij 11 februari 2011 Geïntegreerde beheersing van Cylindrocladium buxicola in Buxus Bjorn Gehesquière Studiedag Boomkwekerij 11 februari 2011 Wat is Cylindrocladium buxicola? Symptomen Partners PCS (Proefcentrum voor Sierteelt)

Nadere informatie

HAPTE CHAP SAMENVATTING

HAPTE CHAP SAMENVATTING HAPTE CHAP Wanneer voortplanting tussen individuen van verschillende soorten, maar ook van verschillende populaties wordt voorkómen, noemen we dit reproductieve isolatie. Reproductieve isolatie speelt

Nadere informatie