Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel

Transcriptie

1 Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel

2 INHOUD Inleiding Algemeen Huidige werkwijze Preventief strooien Weersverwachting/wegdekconditie Strooiactie Planning personeel Relevante aspecten en bepalingen Juridische aspecten Arbo- en veiligheidsaspecten Milieuaspecten Risico-inventarisatie en evaluatie Integrale visie Communicatie Toekomstige ontwikkelingen en werkwijze Strooiroutes Berggierslanden Nieuwe technieken/ontwikkelingen Strooiroutes Materiaal en financiën Materiaal Begroting...10 Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 1

3 Inleiding In het algemeen rust op de gemeente de plicht ervoor te zorgen dat een openbare weg in goede staat verkeert. De toestand van de weg mag de veiligheid van personen en zaken niet in gevaar brengt. Gladheid door sneeuw of ijzel is een gebrek van het wegdek dat gevaar oplevert voor het verkeer. Indien door het ontbreken van maatregelen ter voorkoming van dat gevaar gezegd kan worden dat de weg niet voldoet aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden kan stellen, draagt de gemeente een zogenaamde risicoaansprakelijkheid voor schade die daardoor is dan wel zal ontstaan. De gemeente heeft wat dat betreft een inspanningsverplichting. De gemeente moet aantonen dat zij niet verwijtbaar heeft gehandeld. Om te kunnen bewijzen dat de gemeente aan haar inspanningsverplichting heeft voldaan, is het belangrijk dat de gemeente beschikt over een gladheidsbestrijdingsplan. Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 2

4 1. Algemeen Ieder jaar van 1 november tot 1 april staat de gemeente Meppel klaar de gemeentelijke wegen en fietspaden sneeuw- en ijsvrij te houden. Voor een adequate gladheidbestrijding moeten prioriteiten worden gesteld. Daarom is er een indeling in de te strooien wegen en fietspaden. Hoofdverbindingswegen en -fietspaden hebben een grotere prioriteit dan wegen in bijvoorbeeld 30 kilometer zones. De te strooien routes worden opgenomen in een jaarlijks op te stellen draaiboek gladheidbestrijding (strooiplan). Dit draaiboek wordt ieder jaar door het college vastgesteld. Vervolgens wordt het draaiboek ter inzage gelegd voor alle betrokkenen. In onderstaand schema zijn de processtappen weergegeven. Opstellen beleidsplan (1 maal per 5 jaar) Opstellen draaiboek (1 maal per jaar) Plan actualiseren/bijstellen Draaiboek uitvoeren Evaluatie. Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 3

5 2. Huidige werkwijze 2.1 Preventief strooien In de gemeente Meppel wordt preventief gestrooid. Bij preventief strooien wordt aan het zout water toegevoegd. Deze methode van nat strooien heeft de volgende voordelen. - Hoog rendement, nat zout verwaait niet en hecht zich optimaal aan het wegdek. - Geringe milieubelasting, er komt minder zout op de weg omdat er gelijkmatiger gestrooid wordt. - Organisatie, er kan invloed worden uitgeoefend op het tijdstip van strooien. - Veiligheid, er wordt gestrooid op het moment dat het nog niet glad is. Je houdt hierdoor de verkeerstromen uit elkaar (geen fietsers op de rijbaan omdat het fietspad nog niet gestrooid is). Uiteraard zitten er ook nadelen aan vast. Omdat je strooit op het moment dat het nog niet glad is kan het voorkomen dat het weer omslaat en achteraf niet uitgerukt had hoeven worden. Ook kan het zijn dat tussen de strooiactie en het daadwerkelijke moment van gladheid een regenbui overtrekt waardoor er nogmaals gestrooid moet worden. Dit zijn incidenten maar het komt voor. Natzout menginstallatie Eén voertuig is uitgerust met een sproei-installatie. Dit voertuig wordt ingezet op fietspaden die te smal zijn voor de reguliere strooiers. 2.2 Weersverwachting/wegdekconditie Binnen de gemeente staan twee meetpunten die de conditie van het wegdek registreren. De meetpunten staan op de koudste plekken in de gemeente en zijn hierdoor een goede referentie voor de rest van de gemeente. De meetpunten geven inzicht in de volgende gegevens: - wegdektemperatuur - de hoeveelheid (rest)zout - temperatuur van de onderkant van het wegdek - luchttemperatuur - relatieve vochtigheid - dauwpunt - neerslagaanwezigheid. Door de gegevens van de meetpunten en de actuele weersinformatie is het mogelijk om nauwkeurig vast te stellen of er gladheid zal gaan optreden. De Meetpunt Bramenweg Nijeveen interpretatie van de gegevens wordt gedaan door de gladheidcoördinator in samenwerking met MeteoConsult. Dagelijks wordt de Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 4

6 gladheidcoördinator op de hoogte gesteld van de weersverwachting in de regio Meppel. Hiermee kan vooraf worden aangeven of er in de avond wordt uitgerukt en wanneer. Meteo Consult bewaakt gedurende het gladheidseizoen 24 uur per dag de gladheidverwachting voor Meppel. Bij kans op gladheid neemt MeteoConsult vooraf contact op met de diensdoende gladheidcoördinator. 2.3 Strooiactie Indien de gladheidcoördinator adviseert een strooiactie uit te gaan voeren dan roept hij de strooiploeg op. Momenteel gebeurt dit via piepers. De strooiploeg bestaat een coördinator, 7 chauffeurs en een monteur. De preventieve strooiactie duurt ca 3 tot 3,5 uur. De gladheidcoördinator meldt de strooiactie aan bij de meldkamer Drenthe. Na afloop van de strooiactie wordt deze afgemeld bij de meldkamer en MeteoConsult. Van elke strooiactie wordt door de coördinator een gladheidbestrijdingsformulier ingevuld. Hierop worden de volgende gegevens vermeld: - dag en datum; - aanvang en einde strooiactie; - omstandigheden (bevriezing, sneeuwval, ijzel, rijpvorming, etc); - hoeveel gram zout per vierkante meter; - namen medewerkers strooiploeg en voertuigen; - eventuele opmerkingen en bijzonderheden; Pieper - eventueel uitgevoerde bedrijfsmatige acties. Het gladheidbestrijdingsformulier is opgenomen in het draaiboek gladheidsbestrijding. 2.4 Planning personeel Voor de gladheidbestrijding wordt jaarlijks een rooster opgesteld. Voor de chauffeurs van de strooi-eenheden wordt een schema gehanteerd van 1 week op, 2 weken af. Tevens wordt voor één route een aannemer ingehuurd. Voor de coördinatoren en de monteurs geldt een schema van 1 week op, 3 weken af. De wisseling van de strooidienst vindt plaats op vrijdag om 16:00 uur. In geval van ziekte neemt de daarop volgende de wachtdienst over. 3. Relevante aspecten en bepalingen 3.1 Juridische aspecten In de artikelen 15 e.v. van de Wegenwet is geregeld dat bij de gemeente de zorg rust voor het in goede en veilige staat verkeren van wegen, voor zover deze zorg niet aan een ander overheidsorgaan is opgedragen. Hiertoe behoort ook het bestrijden van gladheid op deze wegen. Er bestaat op grond van artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek een risico-aansprakelijkheid voor de gemeente als wegbeheerder voor wegen die niet voldoen aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen en daadoor gevaar opleveren voor personen en/of zaken. Van belang hierbij is dat het hierbij gaat om een inspanningsverplichting van de gemeente en niet om een resultaatsverplichting. Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 5

7 Aan een weg die door sneeuw of ijzel glad is geworden, kunnen niet dezelfde eisen worden gesteld als aan een weg in de zomer. Van een weggebruiker mag worden verwacht dat bij winterse omstandigheden een grote mate van oplettendheid en voorzichtigheid in acht wordt genomen. In dergelijke omstandigheden kan de gemeente als wegbeheerder niet altijd zondermeer aansprakelijk worden geacht voor eventuele ontstane schade. Er bestaat geen aansprakelijkheid in een situatie waarin de tijdsduur tussen het ontstaan van het gebrek en het verwezenlijken van het gevaar zo kort was, dat het gevaar redelijkerwijs niet te voorkomen was (tenzij-formule) Artikel 162, derde lid van het Burgerlijk wetboek luidt: Een onrechtmatige daad kan aan de dader worden toegerekend, indien zij te wijten is aan zijn schuld of aan een oorzaak welke krachtens de wet of de in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt. Op grond van deze bepaling kan de gemeente aan de aansprakelijkheid ten gevolge van gladheid ontkomen als wordt aangetoond dat in de gegeven omstandigheden deze schade redelijkerwijs niet voor rekening van de gemeente kan worden gebracht, gezien de in het rechtsverkeer geldende opvattingen. De bewijslast rust daarbij op de gemeente. Of in een concrete situatie de gemeente erin slaagt om dit bewijs te leveren hangt tevens af van het beleid van de gemeente bij de gladheidsbestrijding. Om aan de gemeentelijke zorgplicht/inspanningsplicht op structurele wijze te voldoen, is het belangrijk dat: - De bewoners jaarlijks worden geïnformeerd over het gemeentelijke gladheidbeleid vóór de mogelijke sneeuw- en vorstperiode; - Snel en doeltreffend wordt gehandeld zodra bepaalde gevaarlijke situaties bij de gemeente bekend zijn; - Goed en voldoende materiaal voorhanden is; - De gemeente een gladheidmeldsystematiek heeft; - Een goede administratie wordt bijgehouden van tijden en gereden routes; - Jaarlijks een draaiboek gladheidbestrijding wordt vastgesteld en gepubliceerd, waarin inzichtelijk wordt gemaakt wie op welk moment met de uitvoering is belast. 3.2 Arbo- en veiligheidsaspecten De gladheidsbestrijding wordt uitgevoerd door het personeel van de buitendienst. Eventueel kan hiervoor ook extra personeel worden ingehuurd. De kaders voor de inzet en de arbeidsomstandigheden van het personeel zijn bepaald in de Arbeidstijdenwet en de Arbowet. Voor het gemeentepersoneel geldt de CAR-UWO. De werkgever kan de ambtenaar verplichten om zich buiten de voor zijn betrekking vastgestelde werktijden beschikbaar te houden voor de gladheidsbestrijding als de werkgever dit uit dienstbelang noodzakelijk vindt. De gladheidsbestrijding is opgenomen in de piketdienst. Naast de coördinator, die een waaken coördinerende functie heeft, worden ook andere medewerkers van de buitendienst ingezet voor strooiacties. De ambtenaar die zich beschikbaar houdt heeft recht op een vergoeding. De hoogte van de vergoeding is door het college vastgesteld en is een vast percentage van het bruto loon. De veiligheidsaspecten bij gladheidsbestrijding hebben betrekking op het materiaal en op de uitvoering. Voor de start van het strooiseizoen wordt met alle betrokkenen de procedure doorlopen. De belangrijkste zaken die doorlopen worden zijn: - controle van de doseerinstellingen; - het bedienen van en het werken met het gladheidsbestrijdingsmateriaal; Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 6

8 - het rijden van de routes. Het gladheidbestrijdingsmateriaal is conform de arbowetgeving voorzien van CE-markering en een bijbehorende EG-verklaring. 3.3 Milieuaspecten Door het toepassen van de natzoutstrooimethode treedt er minder verwaaiing van zout op en het zout blijft langer op de straat liggen. De dosering is hierdoor kleiner dan bij droogzout (ca 20% minder dan bij droogzoutstrooimethode). Door de preventieve routes in de woonwijken te beperken wordt de milieubelasting hier tot bijna nul gereduceerd. Met behulp van het aanwezige gladheidsmeldsystemen is het mogelijk de hoeveelheid restzout en de wegconditie (nat of droog) te bepalen. Hierdoor kunnen strooiacties bij voldoende restzout en/of een droge weg achterwege blijven. 3.4 Risico-inventarisatie en evaluatie Aan de hand van de resultaten van de laatste jaren kan worden gesteld dat nagenoeg alle gevaarlijke wegen/fietspaden in het draaiboek zijn opgenomen. De Meldkamer Meteoconsult woonwijken worden met uitzondering van de ontsluitingswegen, doorgaande wegen en busroutes niet preventief gestrooid. Door publicatie van de strooiroutes is de burger en de weggebruiker goed op de hoogte en in staat zijn/haar rijgedrag hierop aan te passen. De fietsbrug op de grens met Staphorst en Meppel is het afgelopen jaar een probleem geweest. De brug ligt op 7 meter hoogte en is van hout met stalen liggers. Het brugdek is van kunststof met een harslaag. Er ligt beton aan het begin en einde en in het midden van de brug. In eerste instantie werd hier gesproeid met pekelwater. Dit was niet afdoende. Met name de betongedeelten bleven glad. Nu wordt de brug met zout gestrooid. Er wordt gekeken of de betongedeeltes kunnen worden opgeruwd. Voor het komende seizoen heeft de brug speciale aandacht. Er is een waarschuwingsbord geplaatst met de tekst glad bij regen en vorst. Het strooimateriaal is modern en werkt zonder problemen. De strooiers worden in 10 jaar afgeschreven en vervangen. 3.5 Integrale visie Een integrale visie is van belang zodat de verschillende wegbeheerders dezelfde uitgangspunten hanteren. Voorkomen moet worden dat het strooibeleid wijzigt indien een gedeelte van de weg onder een andere beheerder valt. Bij een integrale visie is het van belang dat: - de veiligheid van de weggebruiker voorop staat; - gladheidpreventie, waar noodzakelijk, boven curatieve gladheidbestrijding gaat. Om dit te bewerkstelligen wordt jaarlijks met de omliggende gemeenten en de provincie overlegd en worden de strooiroutes op elkaar afgestemd. Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 7

9 3.6 Communicatie Na vaststelling van het voorgestelde beleid zal een eenvoudig communicatieplan voor de gladheidbestrijding worden opgesteld en uitgevoerd. Het communicatieplan is bedoeld om de burger van de gemeente op de hoogte te brengen wat zij in geval van gladheid van de gemeente kunnen verwachten en wat de verantwoordelijkheid is van de burger. Op deze wijze kunnen vragen en klachten worden voorkomen. De algemene informatie over de gladheid wordt aan het begin van het seizoen gemeld via: - de Meppeler Courant, de nieuwe Meppeler en het Molentje; - de website worden de primaire (preventieve) strooiroutes gepubliceerd; Tijdens kantooruren (vanaf 15 oktober) ligt op het stadhuis het gladheidsbestrijdingsplan (beleidsplan en draaiboek gladheidbestrijding) ter inzage. 4. Toekomstige ontwikkelingen en werkwijze 4.1 Strooiroutes De gladheidbestrijding bestaat momenteel uit 7 strooiroutes. Omdat een van de strooiers aan vervanging toe is, is het zinvol te bekijken of er een bezuiniging kan worden doorgevoerd. Indien één strooier minder wordt ingezet geeft dit een besparing van gemiddeld ,-- per strooiseizoen.. Om de besparing te bewerkstelligen is het noodzakelijk dat een aantal straten uit de strooiroutes worden gehaald. Voorgesteld wordt een deel van de 30 km zones die momenteel nog in de strooiroutes zijn opgenomen niet meer op te nemen in het strooiplan. In de 30 km gebieden wordt met lage snelheden gereden waardoor de kans op ongelukken klein is. Bovendien zijn woonstraten, met name in de avond en nacht periode moeilijk bereikbaar voor de strooiers omdat vaak aan één of beide kanten van de straat auto s worden geparkeerd. Het strooien in woonwijken beperkt zich tot de ontsluitingswegen/fietspaden en doorgaande hoofdwegen/fietspaden. Eventuele busroutes in deze zones worden wel meegenomen in het strooiplan. Door deze besparing komt er bovendien minder zout in het milieu terecht Bovenstaande aanpassing geldt alleen bij de preventieve strooiacties. Indien de gladheid langer aanhoud dan 24 uur worden de woonstraten in werktijd (7:30 tot 16:00 uur op werkdagen) gestrooid. 4.2 Berggierslanden Volgens de ontwerpuitgangspunten van oppervlakkige afvoer van hemelwater via goten etc. mag er in de Berggierslanden niet gestrooid worden. Alleen de ontsluitingsweg is opgenomen in het strooiplan (vanaf de rotonde in de Europaweg tot de eerste brug in de Valeriaan). Ook voor Berggierslanden geldt dat indien de gladheid langer aanhoud dan 24 uur de woonstraten in werktijd (7:30 tot 16:00 uur op werkdagen) worden gestrooid. 4.3 Nieuwe technieken/ontwikkelingen Nieuwe ontwikkelingen en technieken worden op de voet gevolgd. Bijzondere aandacht gaat uit naar automatiseringssystemen zoals Autologic. Hierbij worden de strooifuncties automatisch bediend. De chauffeur wordt op basis van GPS-navigatie langs een vooraf Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 8

10 gedefinieerde strooiroute geleid. Strooibreedte, dosering etc. worden gedurende de route automatisch ingesteld aan de hand van GPS-coördinaten. Ook systemen die de strooigegevens vastleggen zijn interessant. Met deze systemen is controle op de te strooien route optimaal. Er kan altijd aangetoond worden of er wel of niet gestrooid is. Met name is dit van belang bij juridische kwesties maar ook indien het strooien wordt uitbesteed geeft dit de mogelijkheid regie te voeren. 5. Strooiroutes Bij de preventieve strooiacties worden alleen de hoofdwegen en ontsluitingswegen gestrooid. Doodlopende wegen en de wegen in de 30 kilometer zones worden niet opgenomen in de preventieve routes tenzij deze wegen zijn opgenomen in de busroute. Belangrijke fietspaden worden opgenomen. De strooiroutes worden opgenomen in het jaarlijks op te stellen draaiboek gladheidbestrijding. Indien de gladheid langer dan 24 uur duurt dan worden ook de overige wegen gestrooid in op werkdagen (van 7.30 tot uur). 6. Materiaal en financiën 6.1 Materiaal In onderstaande tabel is het materieel gladheidsbestrijding per 1 juli 2009 opgenomen. nr Omschrijving aanschafdatum 354 Zoutstrooier (nijev) Nido WTL Sneeuwploeg(nijev)SNK240-RVPZ Zoutstrooier(G10) StratosB30-30-PAXN zoutmenger Sneeuwploeg(R7)SNK180R-EPZ12VSN Zoutstrooier(R8)Stratos08-18BAXN Sneeuwploeg (R8) SNK 180 EPS Zoutstrooier (R7) Stratos B08-18BAXN Sneeuwborstel (R7) HF m Strooier (R 12) Sneeuwploeg ( R 12) Sneeuwploeg (G10) Sneeuwploeg (R27) SNK natstrooier tbv R zoutstrooier(r28)stratos50-42pcln Sneeuwploeg (R28) SNK 240 EPZ Laadtransporteur Bij gelijkblijvende routes is het noodzakelijk dat 354 en 359 in 2009 worden vervangen. Vervangingsinvesteringen worden jaarlijks opgenomen en indien nodig bijgesteld in de (meerjaren)begroting. Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 9

11 6.2 Begroting kengetallen: seizoen seizoen seizoen gemiddeld optie 2006/ / / strooiroutes 6 strooiroutes aantal uitrukken zout (ton) zout/strooiactie (ton) duur strooiactie in uren 3,5 3,5 3,5 3,5 3,5 eigen personeel (aantal ploeg) inhuur personeel derden (aantal per strooiactie) strooieenheden aantal weken paraat Begroting 2010: lasten gladheidsbestrijding 7 strooiroutes 6 strooiroutes inhuur personeel derden 7.600,00 - aankoop wegenzout , ,00 24 uursbewaking meetpunten en jrl.onderhoud 8.000, ,00 data- en telecommunicatie 300,00 300,00 Overige kosten 919,00 600,00 kapitaallasten , ,00 doorbelasting wagenpark en materieel , ,00 inzet uren , ,00 totaal lasten gladheidsbestrijding , ,00 in begroting 2009 totale lasten ,00 minus correctie PPN /marap 2009 (20.000,00) raming begroting 2009 na marap ,00 Door de preventieve strooiroutes terug te brengen van 7 naar 6 nemen de gemiddelde kosten met ca ,-- per seizoen af. Beleidsplan gladheidbestrijding Gemeente Meppel Pagina 10