DOUANE EN ACCIJNZEN TOEGEPAST

Transcriptie

1 DOUANE EN ACCIJNZEN TOEGEPAST

2 TOEGEPAST DOUANE EN ACCIJNZEN TOEGEPAST KERSTIEN CELIS JOSSE VERBEKEN Tweede editie Antwerpen Cambridge

3 Douane en accijnzen toegepast, tweede editie Kerstien Celis en Josse Verbeken 2016 Antwerpen Cambridge Omslagbeeld: Shutterstock/Dries Lauwers ISBN D/2016/7849/114 NUR 163 / 826 Alle rechten voorbehouden. Behoudens uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van de uitgever. Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kunnen noch de auteurs noch de uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige fout die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.

4 WOORD VOORAF Douane en Accijnzen is een tak binnen de Fiscaliteit en tevens binnen Logistiek Management, waarvoor het gezegde Onbekend is onbemind geldt. In dit boek wordt alvast een poging ondernomen om een deel van dit onbekende te onthullen. Het boek is bedoeld als een inleiding tot Douane en Accijnzen voor studenten én professionelen die zich de basisprincipes van deze materie willen eigen maken. We beperken ons niet tot een louter theoretische uiteenzetting van de belangrijkste principes. Het boek is, zowel voor douane als voor accijnzen, aangevuld met talrijke voorbeelden en cases uit de praktijk. Ten behoeve van studenten en lectoren uit het (hoger) onderwijs werd tevens elektronisch les- en oefenmateriaal uitgewerkt. Met behulp van een digitaal leerplatform kan de materie op een interactieve manier ingeoefend worden. Via de website van ( kunt u contact opnemen met de uitgeverij om toegang te krijgen tot dit Edumatic-oefenpakket. Naar aanleiding van deze tweede editie wensen we eveneens alle collega-lectoren van andere Vlaamse hogescholen te bedanken voor hun suggesties. Tot slot wensen we nog een aantal mensen en organisaties te bedanken voor hun medewerking bij de totstandkoming van dit boek: Jacques Vanwyck (HUBrussel), Jan Moortgat en Annie Vanherpe (Administratie Douane en Accijnzen), Eric Duchesne, Eric Geerts en Sarah Blessenaar (gewezen collega s Seagha-Descartes), collega s HoGent, Olivia Adins (Transuniverse), Elke Tack (VOKA Halle-Vilvoorde), Eddy Dela Rivière, Duvel- Moortgat, Dupont de Nemours Belgium, DHL Forwarding en vele anderen. Kerstien Celis Josse Verbeken v

5 INHOUD Woord vooraf v HOOFDSTUK 1. INLEIDING Douanebeleid Indirecte belastingen Douanebeleid gebaseerd op het principe van de douane-unie Gemeenschappelijke invoerrechten Gemeenschappelijke douanewetgeving Gemeenschappelijke handelspolitiek Harmonisatie van overige indirecte belastingen Douanebeleid gebaseerd op het principe van de vrijhandelszone Internationale instellingen m.b.t. douane Wereldhandelsorganisatie Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling Wereld Douane Organisatie Europese integratie BLEU-Verdrag Benelux-Conventie Verdrag van Parijs of EGKS-Verdrag Verdragen van Rome Akkoord van Schengen Europese Akte Verdrag van Maastricht Economische en Monetaire Unie (EMU) Europese Economische Ruimte Verdrag van Lissabon Europese Unie Europese instellingen Europese Commissie Europees Parlement vii

6 Douane en accijnzen toegepast 5.3. Raad van Ministers van de EU Europese Raad Europees Hof van Justitie Rekenkamer Europese Centrale Bank Wetgeving in de EU Verordening (Regulation) Beschikking (Decision) Richtlijn (Directive) Aanbevelingen en adviezen (Recommendations) Bekendmaking EU-wetgeving Uniedouanewetboek Basisbegrippen inzake douanewetgeving Uniegoederen (Union goods) Niet-Uniegoederen (Non-Union goods) Invoer (Import) Binnenbrengen Uitvoer (Export) Verzending Uniedouanevervoer (Union transit) Gemeenschappelijk douanevervoer (Community transit) Douanevervoer onder dekking van carnet TIR of carnet ATA HOOFDSTUK 2. BETROKKEN PARTIJEN Directe of indirecte vertegenwoordigers Personen die aangiften mogen indienen Declaranten en hulpdeclaranten Belgische Algemene Administratie der Douane en Accijnzen Situering Opdrachten Inning Invoerrechten (import duty) en belastingen van gelijke werking Accijnzen Energiebijdrage op bepaalde producten verkregen uit minerale oliën, op aardgas en elektriciteit Verpakkingsheffing op drankverpakkingen en milieuheffingen op sommige producten viii

7 Inhoud Btw op ingevoerde goederen (komende van buiten het douanegebied van de EU) of op goederen binnengebracht uit gebieden die wel behoren tot het douanegebied van de EU, maar niet tot het fiscale gebied (zogenaamde niet-fiscale gebieden) Controleopdrachten voor andere administraties van de FOD Financiën Controle inzake btw op binnenlandse goederenbewegingen Controle inzake verkeersbelasting Controle op uitvoering handelspolitiek van de EU Toepassen veiligheidsbeleid van de EU (en België) Bijkomende opdrachten Authorised Economic Operator Inleiding Voorwaarden tot het verkrijgen van een AEO-certificaat Soorten AEO-certificaten HOOFDSTUK 3. RECHTEN EN ACCIJNZEN BIJ INVOER DOUANEWAARDE Nomenclatuur en EU-douanetarief Het Geharmoniseerd Systeem Douanetarief uitgegeven door de Belgische Administratie Douane en Accijnzen Algemene regels voor de interpretatie van het Geharmoniseerd Systeem Regel Regel Regel 2a) Regel 2b) Regel Regel 3a) Regel 3b) Regel 3c) Regel Regel Regel 5a) Regel 5b) Regel Bindende tariefinlichtingen ix

8 Douane en accijnzen toegepast 2. Berekeningen i.v.m. (douane)waarde en rechten Soorten rechten Conventionele rechten en autonome rechten Preferentiële rechten en niet-preferentiële rechten Waarderechten, specifieke rechten en gemengde rechten Tariefcontingenten Bestemmingsrechten Methode waardebepaling Transactiewaarde ingevoerde goederen Transactiewaarde identieke goederen Transactiewaarde soortgelijke goederen Terugrekenmethode (of deductieve methode) Berekende waarde Methode met redelijke middelen Incoterms Incoterms voor alle transportmodi EXW Ex works (of af fabriek ) FCA Free carrier CPT Carriage paid to CIP Carriage and insurance paid to DAT Delivered at terminal DAP Delivered at place DDP Delivered duty paid (of franco inclusief rechten ) Incoterms voor alle zeevervoer of binnenvaart FAS Free alongside ship FOB Free on board CFR Cost and freight CIF Cost, insurance and freight (of kostprijs, verzekering en vracht ) Berekening van de douanewaarde, maatstaf van heffing voor de btw en statistische waarde Bijzondere waarderingen Eenheidswaarden (ook vereenvoudigde procedures genoemd) Invoerprijzen (ook forfaitaire invoerwaarden genoemd) x

9 Inhoud HOOFDSTUK 4. TIJDELIJKE OPSLAG EN DOUANEREGELINGEN Overzicht tijdelijke opslag en douaneregelingen Douaneregelingen In het vrije verkeer brengen (of gewone invoer) Uitvoer (export) Tijdelijke uitvoer (temporary export) Bijzondere regeling (special procedure) Douanevervoer (transit) Douane-entrepot (bonded warehouse) Specifieke bestemming Tijdelijke invoer (temporary import) Bijzondere bestemming (end-use procedure) Veredeling Actieve veredeling (inward processing) Passieve veredeling (outward processing) Tijdelijke opslag HOOFDSTUK 5. IMPORT CONTROL SYSTEM EN EXPORT CONTROL SYSTEM Import Control System (ICS) Inleiding Summiere Aangifte Binnenkomst (of Entry Summary Declaration) van alle goederen aan boord Aankomstmelding (aankomst transport) Aangifte voor tijdelijke opslag (te lossen goederen) Douaneregeling (douaneaangifte) Export Control System (ECS) Inleiding HOOFDSTUK 6. ENIG DOCUMENT Inleiding Elektronische systemen Waarom nog het ED bestuderen? Vak 1, vak 37 en vak 44 B.V Vak Vak 44 Code B.V Vak xi

10 Douane en accijnzen toegepast 3. De voornaamste vakken van invoer-, uitvoer- en transitaangiften Vak 2. Afzender/exporteur Vak 3. Formulieren Vak 5. Artikelen Vak 6. Totaal colli Vak 7. Referentienummer Vak 8. Geadresseerde Vak 9. Financieel verantwoordelijke, Vak 10. Land eerste bestemming/land laatste herkomst, Vak 11. Handels(productie)land, Vak 12. Gegevens inzake waarde en Vak 13. Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) Vak 14. Aangever/vertegenwoordiger Vak 15a. Code land van uitvoer/verzending Vak 15b. Land van uitvoer/verzending Vak 16. Land van oorsprong en Vak 17. Land van bestemming Vak 17a. Code land van bestemming Vak 17b. Code regio van bestemming Vak 18. Identiteit en nationaliteit vervoermiddel bij aankomst/vertrek Vak 19. Containers Vak 20. Leveringsvoorwaarden Vak 21. Identiteit en nationaliteit van het grensoverschrijdende vervoermiddel Vak 22. Valuta en totaal gefactureerd bedrag Vak 23. Wisselkoers Vak 24. Aard van de transactie Vak 25. Vervoerwijze aan de grens Vak 26. Binnenlandse vervoerwijze Vak 27. Plaats van lading/lossing Vak 29. Kantoor van uitgang/binnenkomst Vak 30. Plaats waar de goederen zich bevinden Vak 31. Colli en omschrijving van de goederen Vak 32. Artikelnummer Vak 33. Goederencode Vak 34a. Code van oorsprong Vak 34b. Regio van oorsprong Vak 35. Brutomassa (kg) Vak 36. Preferentie Vak 37. Regeling Vak 38. Nettomassa (kg) xii

11 Inhoud Vak 39. Contingent Vak 40. Summiere aangifte/voorafgaand document Vak 41. Aanvullende eenheden Vak 42. Prijs van de goederen Vak 43. Methode waardebepaling Vak 44. Bijzondere vermeldingen Andere documenten Vak 46. Statistische waarde Vak 47. Berekening van de belastingen Vak Vak 49. Identificatie van het entrepot Vak Vak Vak Vak 53. Kantoor van bestemming HOOFDSTUK 7. PROCEDURES EN WERKWIJZE BIJ HET (ELEKTRONISCH) UITWISSELEN VAN GEGEVENS Inleiding Procedures bij NCTS Inleiding NCTS-terminologie Normale procedure bij vertrek en aankomst Bij vertrek Bij aankomst op het kantoor van bestemming Vereenvoudigde procedure bij vertrek en aankomst Procedure bij een vergunning laad- en losplaats Procedures bij PLDA PLDA-terminologie Procedure bij export en ECS Procedure bij import en herhaling ICS HOOFDSTUK 8. OORSPRONG VAN GOEDEREN Inleiding Fiscale oorsprong Principe Oorsprong xiii

12 Douane en accijnzen toegepast Definities en principe Voorbeelden volgens oorsprong Overzicht van de overeenkomsten Algemeen Preferentieel Systeem (APS) voor ontwikkelingslanden APS-landen (sinds 1 januari 2014 gewijzigd) Regeling met de APS-landen Vrijhandelsovereenkomsten Middellandse Zeegebied EPA-landen LGO-landen EVA-landen Turkije Landen van de westelijke Balkan Andere landen en verdragen Niet-preferentiële oorsprong HOOFDSTUK 9. OORSPRONG DOOR CUMULATIE Inleiding Bilaterale cumulatie PANEUR-cumulatie SAP-cumulatie Totale cumulatie PANEUR-MED-cumulatie Leveranciersverklaring PANEUR of PANEUR-MED met Turkije HOOFDSTUK 10. INVOER VAN GOEDEREN VOOR HET VRIJE VERKEER EN VOOR HET VERBRUIK Algemeen Vak Vak Vak Vak Vak Goederen met bestemming buiten België Over te leggen documenten Factuur xiv

13 Inhoud 3.2. DV1 Declaration of value Certificaten en attesten betreffende de herkomst of de oorsprong van de goederen Documenten die vereist zijn ter uitvoering van een gezondheidsmaatregel en/of plantenziektekundige getuigschriften bij invoer van allerlei planten en vruchten Begeleidende documenten voor afvalstoffen en vervoervergunningen voor radioactieve producten en springstoffen CITES-invoervergunningen of certificaten voor bedreigde in het wild levende planten- en diersoorten Andere invoervergunningen of certificaten indien de goederen bij invoer aan een vergunning of certificaat onderworpen zijn Betalen van rechten bij invoer HOOFDSTUK 11. TRANSIT Uniedouanevervoer en gemeenschappelijk douanevervoer TIR Vereenvoudigingen Vervoer door de lucht Vervoer over zee Vervoer per spoor Zekerheidstelling HOOFDSTUK 12. UITVOER VAN GOEDEREN Algemeen Procedures Over te leggen documenten Certificaten bestemd voor het land van bestemming Geldigheid van het certificaat Leveranciersverklaring HOOFDSTUK 13. BIJZONDERE REGELINGEN Douane-entrepots Inleiding Publieke entrepots xv

14 Douane en accijnzen toegepast Entrepot van het type I Entrepot van het type II Entrepot van het type III Particuliere entrepots Werking van een entrepot Inslag Opslag Uitslag Vergunning Zekerheid Specifieke bestemming Tijdelijke invoer Algemeen Over te leggen documenten Te betalen rechten bij invoer Gehele vrijstelling van rechten Geen vrijstelling Gedeeltelijke vrijstelling Zekerheid Bijzondere bestemming Veredeling Actieve veredeling Inleiding Vergunning Werking van de schorsingsregeling actieve veredeling Document bij plaatsing Zekerheid Verlenging van de geldigheidsduur Overbrenging Zuivering van de regeling Belangrijke vereisten bij actieve veredeling Lijst van processen waarvoor het niet opportuun is om een vergunning actieve veredeling aan te vragen Economische voorwaarden Identificatie van de goederen onder actieve veredeling Opbrengstpercentage No drawback-regel xvi

15 Inhoud Bijzondere regelingen Equivalentieverkeer Voorafgaande uitvoer Driehoeksverkeer Passieve veredeling Inleiding Bijzondere varianten Driehoeksverkeer Uitwisselingsverkeer Herstelling Werking van het regime van passieve verdeling Plaatsing onder de regeling Wederinvoer van de veredelingsproducten Berekening rechten Vergunning Equivalentieverkeer Voorafgaande invoer HOOFDSTUK 14. ACCIJNZEN Algemeen Communautaire accijnsgoederen versus nationale accijnsproducten Gewone versus bijzondere accijnzen Pogingen tot harmonisatie in de Benelux Begrippen inzake accijnzen Erkend entrepothouder Geregistreerde geadresseerde Tijdelijk geregistreerde geadresseerde Geregistreerde afzender Vrijgestelde geadresseerde Accijnsinrichting voor nationale accijnsproducten Uniek SEED-nummer Verschuldigdheid van accijnzen Tussen bedrijven Privéaankopen Berekeningen van de accijnzen Voorraadadministratie Bewegingen met accijnsproducten: het ead Inhoud van het AGD of het ead xvii

16 Douane en accijnzen toegepast 8. De verschillende producten Ethylalcohol en alcoholhoudende dranken Energieproducten en elektriciteit Tabaksfabrikaten Alcoholvrije dranken Excise Movement Control System (EMCS) Inleiding De procedure voor overbrenging van communautaire accijnsgoederen Uitvoer van communautaire accijnsgoederen Invoer van accijnsgoederen uit een derde land Zekerheidstelling en zuivering Bibliografie Bijlagen Bijlage 1. Aanvraagformulier Bindende Tariefinlichting Bijlage 2. Enig Document Bijlage 3. Letters voor vak 44 code B.V Bijlage 4. Tabel met de combinaties van de codes voor de vakken 37 (1), 37 (2) en Bijlage 5. Aard van de transactie Codes Bijlage 6. Wijze van vervoer Codes Bijlage 7. Verpakkingen Codes Bijlage 8. EUR.1-formulier Bijlage 9. FORM A Bijlage 10. Preferentie Codes Bijlage 11. Begeleidingsdocument NCTS Bijlage 12. Geheel en al verkregen producten Bijlage 13. Ontoereikende bewerkingen Bijlage 14. A.TR-formulier Bijlage 15. Aangifte inzake douanewaarde (DV1) Bijlage 16. Inlichtingenblad actieve verdeling (INF1) Bijlage 17. Inlichtingenblad actieve verdeling (INF5) Bijlage 18. Tijdelijke invoer (ATA-carnet) Bijlage 19. Elektronisch Administratief Document (e-ad) xviii