Globalisering en gezondheidszorg

Transcriptie

1 Globalisering en gezondheidszorg De invloed van Europa op de gezondheidszorgverzekering en de markt van de gezondheidszorg Rita Baeten, VWEC 19 november 2010

2 Overzicht presentatie Bevoegdheidsverdeling EU/lidstaten Interne markt en gezondheidszorg Mogelijke invloed Beleidsreacties Besluit

3 Taakverdeling EU/lidstaten EU : creëren van de markt Economische integratie: verwijderen van obstakels voor handel tussen lidstaten Lidstaten : corrigeren van de markt Sociaal beleid, sociale zekerheid, gezondheidszorg Garanderen van universele toegang en kwaliteit

4 Expliciete EU bevoegdheden VWEU Lidstaten Sociale Zekerheid: Vaststellen van de fundamentele beginselen (art 153) Gezondheidszorg: Organisatie en de verstrekking (art 168) Europese Unie Samenwerking en ondersteuning (art 153 en 168) complementariteit van gezondheidsdiensten in de grensgebieden Open coördinatie methode (OMC) sociale zekerheid richtsnoeren en indicatoren, uitwisseling goede praktijken,controle en evaluatie, Comité voor sociale bescherming (art 156 en 160) Sociale bescherming bij vrij verkeer van personen (art 21, 48) Kwaliteits- en veiligheidseisen organen, bloed, geneesmiddelen en medische hulpmiddelen(art 168)

5 Taakverdeling vervaagt Dubbele ontwikkeling : 1. Meer marktmechanismen in de gezondheidszorgstelsels 2. Uitdeinend Europees marktconcept

6 Marktgebaseerde mechanismen in de zorgsector Concurrentie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars Overheid en cliënten kopen zorgen in Vouchers, persoonsgebonden budgetten Publiek private samenwerking voor uitvoering zorg, investeringskosten Doel: Doelmatig gebruik van beperkte financiële middelen beter presterende verstrekkers, responsabilisering verzekeraars, keuze voor cliënten

7 Uitdeinend Europees marktconcept Vrij verkeer en vrije mededinging Doel: vermijden oneerlijke concurrentie en obstakels voor handel No way back! Toepassingsgebied : Economische activiteit Gezondheidsverstrekking: wel Verplichte sociale zekerheid: niet Aanvullende ziekteverzekeringen: wel Ongeacht van wie er betaalt Overheid, patiënt, sociale zekerheid Ongeacht wie uitvoert Publieke, not for profit of commerciële verstrekker

8 Constitutionele (a)symmetrie Nationaal niveau markt scheppen (economische belangen) en markt corrigeren (sociale bescherming) zelfde grondwettelijke status Conflicten worden politiek opgelost Europees niveau Doel: Economische integratie en interne markt Europees recht heeft voorrang op nationaal recht, zelfs nationaal grondwettelijk recht.

9 Economische activiteit Stuwende kracht: Europees Hof van Justitie Toepassing van basisregels uit EU Verdrag Niet politiek onderhandeld Dynamisch concept wat vandaag geen economische activiteit is kan het morgen wel zijn Juridische onzekerheid Grijze zone: tussen markt en staat

10 Sociaal beleid is marktverstorend Vrij verkeer van diensten Geen niet gerechtvaardigde belemmeringen van grensoverschrijdende verstrekking of financiering van zorg/hulpverlening Regelgeving (planningscriteria, juridisch statuut, verwijzingsregels, vergunningsstelsels, maximumtarieven, beroepskwalificaties, verbod op reclame...) Mededingingsrecht Verbod op monopolies-kartels-prijsafspraken Tariefovereenkomsten, selectieve contractering Geen staatshulp-exclusieve rechten Subsidiëring, solidariteitsmechanismen

11 Belang van regulering in gezondheidszorg Toegang tot zorg als fundamenteel recht Publieke financiering Kosteneffectief gebruik van middelen garanderen Marktonvolkomenheden Ongelijke spreiding van risico s: risicoselectie Informatieasymmetrie: aanbod geïnduceerde vraag Dus: overheid garandeert universele toegang en kwaliteit

12 Dubbele dynamiek van interne markt 1. Deregulering (= negatieve integratie) Afschaffing van niet gerechtvaardigde belemmeringen 2. Harmonisering op europees niveau (= positieve integratie) Maar in de gezondheidssector: Grote verschillen tussen lidstaten Europa nauwelijks bevoegdheid

13 Economische activiteit toepassing Geen belemmering van de handel Tenzij Noodzakelijk omwille van dwingende reden van algemeen belang /opdracht van algemeen belang (mandaat) Proportioneel: geen minder vergaande middelen om zelfde doel te bereiken. Transparant-objectief-coherent

14 Patiëntenmobiliteit Belemmering Toestemming vooraf voor terugbetaling van zorgen Verboden tenzij: Noodzakelijk Ziekenhuiszorgen: planning noodzakelijk. Bescherming volksgezondheid en financieel evenwicht sociale zekerheidssysteem; Proportioneel Erkennen van kwaliteitsregels elders Ook bij verstrekkers die niet in publieke systeem in buitenland geïntegreerd zijn Geen onbehoorlijke wachttijd

15 Vrij verkeer : gevolg (commerciële) Zorgaanbieders, zorgverzekeraars of patiënten kunnen regelgeving aanvechten indien het hun toegang tot of uitoefening van de zorgverlening hindert Ook wetgeving die op gelijke wijze toepasselijk is op marktdeelnemers uit buitenland >Bijna alle regelgeving kan potentieel aangevochten worden. Bewijslast voor de regulerende overheden is hoog Meer keuze voor (beter gestelde) patiënten: publieke steun voor solidariteitsprincipes? Meer keuze voor verstrekkers: selectie van patiënten?

16 Ziekteverzekering Verplichte ziekteverzekering: pure sociale activiteit Verplichte aansluiting, mechanismen van sociale solidariteit, premies en voordelen wettelijk gedefinieerd Hoeveel markt mag? Vb. Nederlands stelsel Aanvullende ziekteverzekering: economisch Iers risicoverevingssysteem: Gerechtvaardigde staatshulp Belgische aanvullende ziekteverzekeringen Verzekeringsrichtlijn toepassen: waarborgfonds, taks, solvabiliteit

17 Beleidsreacties Dienstenrichtlijn Gezondheidszorgverlening uitgesloten Voorstel van richtlijn voor patiëntenrechten bij grensoverschrijdende zorg Codificering rechtspraak patiëntenmobiliteit Informatie aan patiënten, kwaliteit van zorgen Samenwerking tussen lidstaten netwerken van hooggespecialiseerde centra, health technology asessment, dataverzameling Staatssteun Compensatie voor opdracht van algemeen economisch belang

18 Verdrag van Lissabon (VWEU) Diensten van algemeen economisch belang Protocol Juridische basis voor regelgeving (Art. 14) Mogelijkheden voor positieve invulling opdrachten van algemeen belang ipv uitzonderingen? Horizontale sociale clausule (art. 9) In haar beleid waarborgt de Unie een adequate sociale bescherming, een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid Antwoord op de constitutionele asymmetrie?

19 Conclusies Positieve bevoegdheid EU inzake gezondheidszorg marginaal Interne markt beperkt mogelijkheden voor marktcorrigerend overheidsoptreden Sociale en volksgezondheidsdoelstellingen Enkel ter rechtvaardiging van inbreuken Paradox meer EU inmenging nodig om lidstaten toe te laten nationaal sociaal beleid te voeren Interne markt =opwaartse druk op uitgaven Economisch beleid =druk om uitgaven te beperken