Van transitie naar transformatie

Transcriptie

1 Van transitie naar transformatie Juridische ontwikkelingen in het sociaal domein Melita van der Mersch Pels Rijcken 9 en 10 november 2015

2

3 De noodzaak van verandering "gedurende lange tijd grote diversiteit aan problemen (gezondheid, familie, huisvesting, werk & inkomen, financiën, veiligheid en onderwijs) problemen zijn niet effectief en integraal aangepakt op signalen van onveiligheid is onvoldoende gezamenlijk door organisaties gehandeld" Samenwerkend toezicht Jeugd: rapport Daniëlla april 2015

4 Transitie en transformatie transitie: veranderingen in verantwoordelijkheid, de structuur en de organisatie transformatie: verandering in cultuur en werkwijzen, het gaat om gedeelde waarden en ambities, om regels, gedrag en houding Movisie, de kracht van waarden, decentralisaties als integrale en duurzame transformatie, maart 2015

5 Transitie en transformatie Kernbegrippen transformatie: cliënt staat centraal 1 gezin, 1 regisseur, 1 plan ontschotten integreren vrijheid en ruimte aan de professional lerend werken

6 Transformatie en regels "door complexiteit ontstaat reflex vrijheid die is ontstaan te knechten met meer regels en protocollen; een verkeerde reflex" "niet meer het recht op een regeling of voorziening, maar de behoefte van de burger staat centraal" "regels bieden meer houvast dan improviseren, dat zou niet moeten" brief van 3 september 2015 van de Transitiecommissie Sociaal Domein aan de minister

7 De jurist en transformatie

8 Wat te doen?

9 Afbakenen juridische grenzen inkoop in het sociaal domein samenwerking in sociale wijkteams klachten en geschillen

10 Inkoop in het sociaal domein Wat zien we in de praktijk? gemeenten kiezen voor bestuurlijk aanbesteden aanbesteding volledig regime beperkt ingezet subsidie en aanbesteden naast elkaar jeugdwet/wmo/participatiewet apart ingekocht

11 Inkoop in het sociaal domein Aanbestedingsrecht: diensten op het gebied van jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning = IIB Wmo huishoudelijke hulp? IIB diensten vallen niet onder de Richtlijnen/ Unierecht, tenzij duidelijk grensoverschrijdend belang"

12 Inkoop in het sociaal domein Uit de hand gunnen mag, maar gemeente moet rekening houden met: wijze waarop overeenkomst tot stand wordt gebracht én keuze voor toegelaten instellingen moeten aan de hand van objectieve criteria worden gemotiveerd algemene beginselen van behoorlijk bestuur

13 Inkoop in het sociaal domein Let op: de nieuwe richtlijn 2014/24/EU schrijft boven Є naleving van de beginselen voor, in ieder geval publicatie van de opdracht vooraf

14 Inkoop in het sociaal domein Tips voor goed bestuurlijk aanbesteden: bedenk welke beslissingen in de overlegtafels moeten worden genomen en welke niet, neem uitzonderingen op in de basisovereenkomst/deelovereenkomst bedenk hoe om te gaan met de toetreding van nieuwe aanbieders en (vanaf 1 april 2016) met de publicatie-eis

15 Inkoop in het sociaal domein zorg dat de contracten per gemeente zijn afgestemd op de feitelijke situatie in die gemeente zorg voor goede wijziging/beëindigingsbepalingen in de contracten in geval van wijziging wet- en regelgeving of wijziging beschikbare budget check contracten op overeenstemming met wet- en regelgeving

16 Inkoop in het sociaal domein Tips inkoopcontracten, op weg naar transformatie: stel geen eisen die gemeente toch niet gaat controleren beperk de administratieve lasten bij zowel aanbieders als gemeente

17 Inkoop in het sociaal domein spreek af dat instellingen de gemeente berichten over het aantal verwijzingen dat ze via de huisarts hebben ontvangen jeugd GGZ: WGBO van toepassing, let op hoofdbehandelaarschap hoe gaat de gemeente om met evt. wachtlijsten en maak daar indien nodig afspraken over

18 Inkoop in het sociaal domein onredelijke tarieven? Rb.Gelderland 27 maart 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:2136 pas op met omzetplafonds op basis van historische gegevens die al te ver in het verleden liggen maak een duidelijk systeem van herschikking op basis van voldoende informatie, maar overdrijf niet

19 Inkoop in het sociaal domein Rb. Noord-Nederland 30 oktober 2015 ECLI:NL:RBNNE:2015:5015: "voorwaarden in aanbesteding die het leveren van zorg via een pgb tegengaat en zorg in natura bevordert zijn onverenigbaar met de keuzevrijheid die de wetgever heeft willen vastleggen in de Wmo 2015."

20 Inkoop in het sociaal domein let op: adhd-zorg in ziekenhuizen inkoop 2016 bij gemeenten let op: bij inkoop Wmo 2015: specifieke regels in uitvoeringsbesluit Wmo 2015: - overlegplicht aanbieders overname personeel bij nieuwe opdracht moet in contract - ingangsdatum opdracht drie maanden na gunning

21 Sociaal wijkteam

22 Sociale wijkteams Najaar 2014: 86 % van alle gemeenten werkt met wijkteams of is van plan een wijkteam te introduceren Movisie, Sociale (wijk)teams in vogelvlucht, februari 2015

23 Sociale wijkteams

24 Gevolg: Sociale wijkteams

25 Gecontroleerd loslaten Sociale wijkteams

26 Sociale wijkteams breng verantwoordelijkheden in kaart, dat is van belang voor de inrichting van de samenwerking en aansturing van de sociale wijkteams probeer taken en activiteiten jeugd- en gezinsteam goed van elkaar te onderscheiden, preventie is geen jeugdhulp, toegang is geen jeugdhulp, preventie is geen toegang, jeugdhulp is geen toegang - transformatie?

27 Sociale wijkteams maak 1 professional verantwoordelijk (hoofdbehandelaar) voor een gezin/jeugdige: dossiervoering, contact met verwijzers en tweedelijn, contact met expert/diagnostisch team sociaal wijkteam heeft geen rechtspersoonlijkheid? Maak in een samenwerkingsovereenkomst afspraken met elkaar transformatie?

28 Sociale wijkteams als gecontracteerd wordt met jeugdhulpaanbieders die jeugdhulp gaan verlenen: maak wettelijke vereisten ten aanzien van kwaliteit ook onderdeel contractuele verbintenis probeer tweedelijnsaanbieders te betrekken bij sociaal team om transformatie te bewerkstelligen blijf als jurist op de hoogte van de ontwikkel/innovatieagenda

29 Klachten en geschillen

30 Klachten en geschillen Gemeente: - klacht H9 Awb - bezwaar en beroep - ombudsman Instelling: - klachtenregeling Wmo/Jeugdwet - Wkkgz

31 klachten en geschillen Professional: - medisch tuchtrecht (BIG-geregistreerd) - tuchtrecht (geregistreerde jeugdhulpprofessional) - tuchtrecht beroepsorganisatie

32 Klachten en geschillen Transformatie: geïntegreerde geschilbeslechting in het sociaal domein? - contractueel regelen dat klachten wijkteam op basis van 1 regeling en 1 loket worden afgedaan - terug naar de keukentafel?

33 Klachten en geschillen Gemeente Rotterdam: klachten over de uitvoering: aanbieder dispuut bij gemeente bezwaar tegen indicatie: gemeente bezwaar tegen uitvoering: niet-ontvankelijk Rb. Rotterdam 7 oktober 2014 ECLI:NL:RBROT:2014:8133

34 Transformeren rechters mee?

35 Huishoudelijke hulp

36 Geschillen Besluit genomen in 2014 vooruitlopend op beleid 2015? als bob is genomen in 2015, Wmo 2015 van toepassing (Rb. Midden-Nederland 9 maart 2015 ECLI:NL:RBMNE:2015:1394) als in 2015 algemene voorziening (en 2014 niet) strijd met legaliteitsbeginsel, bob 2015 maakt geen verschil (Rb. Gelderland 27 oktober 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:6566)

37 Geschillen Is de compensatieplicht teruggekeerd in de Wmo 2015? ja! Rb. Noord-Nederland 13 maart 2015 ECLI:NL:RBNNE:2015:1134 toetsingskader is passende bijdrage: Rb. Midden-Nederland 9 maart 2015 ECLI:NL:RBMNE:2015:1394

38 Geschillen "Recht op een schoon huis"

39 Geschillen Onder Wmo 2007: - indiceren in resultaatsgebieden is geen duidelijke objectieve maatstaf - niet voldaan aan compensatieplicht: minder uren, beperkt budget en geen schoon huis Rb. Rotterdam 7 oktober 2014 ECLI:NL:RBROT:2014:8133

40 Geschillen zonder nadere uitwerking is verordening waarin enkel is opgenomen dat de voorziening bestaat uit een 'schoon en leefbaar huis' onvoldoende objectief bepaalbaar en daardoor onverbindend. Rb. Gelderland 24 maart 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:1889

41 Geschillen Maar: Rb. Midden-Nederland 7 juli 2015 ECLI:NL:RBMNE:2015:5027 "De rechtbank ziet geen grond voor het oordeel dat de definitie van schoon en leefbaar huis die de gemeente hanteert zich niet verhoudt tot de Wmo 2015"

42 Geschillen Termijnoverschrijding verschoonbaar als pas bezwaar na ontvangst ondersteuningsplan? ja, er is sprake van verlengde besluitvorming! Rb. Rotterdam 1 april 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:2196

43 Geschillen Algemene voorziening in de markt? Voorzieningenrechter Rb. Gelderland 23 april 2015 (gemeente Elst) ECLI:NL:RBGL:2015:2775

44 Geschillen Voorliggende voorziening (COA-voorziening, Zvw, algemeen gebruikelijke voorziening, Jeugdwet)? voorliggende voorziening kent Wmo 2015 niet Rb. Noord-Nederland 1 oktober 2015 ECLI:NL:RBNNE:2015:4593

45 Geschillen Mandaat in de Jeugdwet: 10:3 Awb: mandaat kan, tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald of de aard van de bevoegdheid zich ertegen verzet verzoek machtiging gesloten jeugdhulp vrijwillig kader: mandaat aan GI kan niet Rb. Gelderland 16 februari 2015 ECLI:NL:RBGEL:2015:1159

46 Geschillen mandaat aan ander dan GI: mag mandaat verleningsbeschikking mag Rb. Rotterdam 28 april 2015 ECLI:NL:RBROT:2015:3412

47 Geschillen Let op: Rb. Noord-Holland 30 juni 2015 ECLI:NL:RBNHO:2015:5904 mandaat verzoek gesloten jeugdhulp vrijwillig kader aan GI mag mandaat verleningsbeschikking aan GI mag

48 Maatwerk

49 Maatwerk zijn (beleids)regels nog nodig als gemeente alleen maar maatwerk moet leveren? hoe bewaak je gelijke behandeling van burgers? en de financiële gevolgen?

50 maatwerk transformatie: leerlingenvervoer met OV en begeleiding Wmo burger vindt taxivervoer noodzakelijk: maatwerk nodig?

51 Van transitie naar transformatie

52 Van transitie naar transformatie zorg voor overzicht, breng de juridische relaties in kaart

53

54 Van transitie naar transformatie Aan de hand van de in kaart gebrachte relaties wordt ook zichtbaar waar nog (juridisch) ontschot kan worden en geïntegreerd kan worden inkoop taken en bevoegdheden wijkteam klachten en geschillen

55 Van transitie naar transformatie bewaak de uiterste juridische grenzen, daarbinnen is er vrijheid voor team, instelling en professional leg bij samenwerkingsverbanden niet alleen gezamenlijke waarden en uitgangspunten vast, maar ook ieders verantwoordelijkheden zoek waar nodig grenzen op val bij calamiteiten of fouten niet terug in regeldrift

56 Van transitie naar transformatie evalueer regelmatig of de bestaande regels en protocollen nog voldoen, moeten worden afgeschaft of verbetering behoeven blijf op de hoogte van juridische ontwikkelingen en jurisprudentie: ociaal-domein

57 Vragen?