Jury Excellente Scholen

Transcriptie

1 Jury Excellente Scholen Schoolrapport 2014 SBO Michaëlschool SBO Amersfoort

2

3 Schoolrapportage 1. Achtergrondgegevens van de school Gegevens van de school: 00UI Sbo Michaëlschool Aanvrager mw. Eva Naaijkens Adres Van Almondestraat 2 Amersfoort Leerlingenaantal 136 (door de school zelf opgegeven, april 2014) Bestuur: Stichting voor Katholiek Primair Onderwijs Amersfoort e.o. In januari 2014 is aan de Michaëlschool het predicaat Excellente School 2013 uitgereikt. De Michaëlschool staat in een rustige wijk en is gevestigd in een oud gebouw dat recentelijk geheel is gemoderniseerd en uitgebreid met nieuwbouw. Een sfeervolle omgeving en efficiënte inrichting voor de leerlingen om te leren en zich te ontplooien op creatief terrein. De inrichting is goed aangepast aan de doelgroep, waarvoor duidelijkheid, een opgeruimde omgeving en rust van groot belang zijn. Het aantal leerlingen is zoals op veel sbo-scholen enigszins teruggelopen en er is een lichte wijziging in de doelgroep. Met name het aantal crisisplaatsingen is toegenomen. 2. Motivatie van de school De onderbouwing die sbo Michaëlschool bij de aanmelding als kandidaat Excellente School 2014 gaf, luidt als volgt. Nadat sbo Michaëlschool het predicaat Excellente School 2013 heeft gekregen, hebben wij onze rol als ambassadeur opgepakt. Het leren van, door en met elkaar staat hierbij centraal. Wij hebben een presentatie gehouden voor de ouders van onze school, een workshop gegeven over onze schoolontwikkeling voor 80 medewerkers van onze stichting van KPOA. Verschillende teamleden en directies zijn bij ons op schoolbezoek geweest of brengen de komende periode een bezoek. Naast het schrijven van een artikel voor het SBOwerkverband zijn verschillende teamleden buiten school actief in netwerken. Natuurlijk hebben wij hard gewerkt om ons excellentiebeleid verder te ontwikkelen en te borgen. Tijdens het rapport van 2013 hebben wij aangegeven de resultaten op gebied van begrijpend lezen te willen verbeteren. Dit schooljaar zien wij een duidelijke verbetering van de leeropbrengsten begrijpend lezen. Wij hebben het kwaliteitszorgsysteem INK verder ingericht. Als pilotschool voor Positive Behavior Support (PBS) zijn wij nu bezig met het analyseren van data en het beschrijven van de borgingsafspraken op gebied van sociale veiligheid. Daarnaast zijn wij bezig met de aanvraag van het vignet Gezonde School. Op 25 maart 2014 heeft de Inspectie onze school bezocht in verband met een verificatieonderzoek. De Inspecteur was positief over onze schoolontwikkeling. Dit rapport is op school aanwezig. 1

4 3. De resultaten, breed opgevat (Criterium 1) Hierbij onderscheidt de jury drie gebieden: 1. resultaten op de kernvakken; 2. resultaten op de andere leergebieden; 3. resultaten op aanvullende gebieden zoals burgerschap, sociaal-emotionele vorming, redzaamheid. Om recht te doen aan de verscheidenheid in het speciaal basisonderwijs heeft de jury ervoor gekozen de scholen zelf te laten aangeven op welke terreinen ze opvallend goede resultaten behalen. Daarnaast raadpleegt de jury de Inspectie van het Onderwijs over de door de school behaalde resultaten. 3.1 Resultaten op de kernvakken (Indicator I) Op grond van de resultaten die de Michaëlschool in 2011, 2012 en 2013 heeft behaald, stond de school in een voorselectie die de Inspectie van het Onderwijs aan de jury heeft verstrekt. Als recente ontwikkeling binnen deze indicator geeft de school in het aanmeldingsformulier het volgende aan. De Michaëlschool heeft meegedaan aan de landelijke pilot leerwinst en toegevoegde waarde (LWTW) van OCW en de Onderwijsinspectie. De CED-Groep heeft tijdens dit onderzoek een benchmark (OC-index) uitgevoerd tussen zes verschillende sbo-scholen in Nederland. Op gebied van rekenen en lezen hadden wij de beste leeropbrengsten. Bij de analyse van de leeropbrengsten in januari 2014 zien wij dat deze zich positief blijven ontwikkelen (onderliggende data zijn op school aanwezig). Door deelname van de school aan het landelijke onderzoek naar leerwinst en toegevoegde waarde van de Universiteit Twente zijn de opbrengsten overzichtelijk in beeld gebracht en heeft de delegatie een goed inzicht in de leergroei van de leerlingen gekregen. De resultaten uit dit onderzoek geven inzicht in de opbrengsten van de school in verhouding tot zes andere sbo-scholen in Nederland. Het onderzoek is te beperkt om al harde conclusies te trekken. De Michaëlschool laat zien dat haar resultaten over het geheel genomen duidelijk boven het sbo-gemiddelde liggen. 3.2 Resultaten op andere leergebieden uit het standaardcurriculum (Indicator II) De school noemt geen recente ontwikkeling binnen deze indicator in de aanmelding. De school voorziet in een breed aanbod, waarbij de leerlingen nauwkeurig gevolgd worden in hun ontwikkeling. Een belangrijk uitgangspunt is de gezondheid van de leerlingen. Dit item vindt de school essentieel. Vandaar ook de aanmelding voor de aanpak Gezonde School. 3.3 Resultaten op aanvullende leergebieden (Indicator III) Als recente ontwikkeling binnen deze indicator meldt de school in de aanmelding 2

5 het volgende. Sociale veiligheid en pedagogisch klimaat. Wij hebben de PBS-ontwikkeling voortgezet met PBS-gedragslessen op school- en klassenniveau. Vanaf december 2013 zijn we gestart met het analyseren van data in IRIS (incidentenregistratieprogramma). In maart 2014 hebben we een zelfbeoordelingsonderzoek uitgevoerd voor PBS. Door een stevige inzet op het gebied van de sociaal-emotionele ontwikkeling is het gedrag van de leerlingen sterk verbeterd. De school laat zien dat zij planmatig en door het team breed gedragen een inzet pleegt die nauwkeurig wordt geëvalueerd. Deelname aan School Wide Positive Behavior Support en in het verlengde daarvan de dataregistratie in IRIS geven zicht op de knelpunten en de resultaten die al zijn bereikt. Het werken met PBS heeft door de rust in de groepen ook indirect resultaat op de leergroei in de andere vakgebieden, omdat er meer effectieve leertijd overblijft (citaat uit gesprek met de leerkrachten). De school heeft intussen een reputatie opgebouwd in haar expertise ten aanzien van dit onderwerp, waarmee zij andere scholen kan ondersteunen. Een resultaatgerichte cultuur en het opbrengstgericht werken zijn de uitgangspunten voor de verdere schoolontwikkeling. In de gesprekken met de leerkrachten en vakcoördinatoren kreeg de delegatie van de jury een heldere toelichting op de verschillende vormen van samenwerken en het werken met het volgsysteem. Het is duidelijk dat de school waarmaakt wat ze beoogt: een duidelijke werk- en leefsfeer, die de delegatie tijdens het bezoek actief heeft waargenomen. 4. De omstandigheden waarbinnen de school werkt (Criterium 2) 4.1 Leerlingkenmerken en procesinrichting (Indicator IV) Bij haar aanmelding beschrijft de Michaëlschool de volgende recente ontwikkeling binnen deze indicator. De Michaëlschool wordt gekenmerkt door specialistische zorg voor kinderen met leer- en/of ontwikkelingsproblemen die zich niet optimaal kunnen ontplooien in het regulier basisonderwijs en meer ondersteuning nodig hebben om tot leren te komen. De school biedt dit onderwijs aan leerlingen van 4 tot 12 jaar met voornamelijk extra ondersteuningsbehoeften vanwege beperkte cognitieve capaciteiten (IQ ongeveer 60-85). Er kan sprake zijn van aanvullende problematiek, zoals aandachts- en concentratieproblemen (ADHD), werkhoudingsproblemen, faalangst, psychosociale (autisme) en andere problematiek die het leren kan belemmeren. De ondersteuningsstructuur van de Michaëlschool is zodanig dat alle leerlingen de hulp kunnen krijgen die ze nodig hebben voor een ononderbroken ontwikkeling. De ondersteuningsmogelijkheden zijn schooljaar beschreven in het schoolondersteuningsprofiel. De school gaat zonder meer uit van de specifieke kenmerken van de leerlingen en weet de eigen kracht in de aanpak van sociaal-emotionele ontwikkeling goed te 3

6 benutten. De eenduidige aanpak en data-analyse (door de PBS-stuurgroep) geven de leerkracht goede handvatten ten aanzien van de eisen die gesteld mogen worden aan het gedrag tijdens instructie en zelfstandig werken. Aan de basis van de differentiatie ligt een sterke organisatie, op schoolniveau maar ook op groeps- en zorgniveau. Er wordt op indringende en tegelijk speelse manier met de kinderen geoefend, waarbij gebruik wordt gemaakt van praktische situaties uit het dagelijks leven. Dit kwam naar voren tijdens waarnemingen van de delegatie in een les. 4.2 Leerlingkenmerken en resultaten (Indicator V) In het aanmeldingsformulier gaf de school als recente ontwikkeling het volgende aan. Uit vaardigheidsscores van schoolverlaters op diverse vakgebieden blijkt desondanks handhaving van de niveaugroei. Er wordt door het ontwikkelteam ingespeeld op ontwikkelingen in de leerlingenpopulatie, bijvoorbeeld op schoolniveau door implementatie van de Kanjertraining en op subgroepniveau door in samenwerking met externe instanties de zorg voor kinderen met autisme te optimaliseren (documenten ter onderbouwing op school aanwezig). Vanuit de kennis over de specifieke kenmerken van de leerlingen heeft de school een opbrengstgerichte structuur ontwikkeld waarin zorgroutes, gekoppeld aan het stellen van hoge verwachtingen, een belangrijke rol spelen. Vakcoördinatoren en leerkrachten houden rekening met de capaciteiten van leerlingen bij het opstellen van het ontwikkelingsperspectief. De leerrendementverwachtingen kunnen ook beschouwd worden als schoolstandaarden op het gebied van de opbrengsten. Er is bijvoorbeeld in de 1-zorgroute werkelijk sprake van een teamdocument dat in samenspraak wordt vastgesteld. Het is een document dat voortdurend wordt besproken en waar nodig aangepast. 4.3 Benutting van het inzicht in leerwinst bij onderscheiden categorieën leerlingen (Indicator VI) In de aanmelding noemt de school geen recente ontwikkeling op dit punt. De school heeft een opbrengstgerichte cultuur ontwikkeld, waarbij het vanzelfsprekend is geworden om resultaten te verzamelen en daaraan consequenties te verbinden. Daarmee heeft de school een belangrijke voorwaarde voor succesvol opereren in handen en daarvan is de school zich zeer bewust. De school stelt vast welk rendement het onderwijs op individueel niveau heeft en of dit in overeenstemming is met de veronderstelde capaciteiten en het ontwikkelingsperspectief van de leerling. 5. De inrichting van het onderwijsproces (Criterium 3) 5.1 Schoolspecifieke aanpak en proceskwaliteit (Indicator VII) In haar aanmeldingsformulier geeft de Michaëlschool geen recente ontwikkeling 4

7 binnen deze indicator aan. De vakcoördinatoren en intern begeleiders spelen als coach en als begeleider van de teamleden een belangrijke rol in de totale cyclus van de leerlingbesprekingen. Zij kunnen leerkrachten ondersteunen bij de didactische planning om te komen tot planmatig werken. De delegatie van de jury merkt dat leerkrachten zich deze manier van werken al helemaal eigen hebben gemaakt. De ontwikkeling van de competenties van de teamleden neemt een belangrijke plaats in en wordt planmatig en volledig geïntegreerd in de zorgroutes uitgevoerd. Maar ook de ouders worden sterk betrokken bij de ontwikkeling van hun kind. Dit uit zich bijvoorbeeld in het leesonderwijs door het maken van een nieuwsbrief voor ouders, het organiseren van themabijeenkomsten over lezen waar ouders wordt voorgedaan/geleerd hoe zij met hun kinderen moeten lezen en door het samenstellen van vakantieleesboekjes die aansluiten bij het leesniveau van de kinderen door de leescoördinator. Verder kunnen kinderen op school boeken lenen om deze thuis te lezen. 5.2 Schoolspecifieke aanpak en organisatiekwaliteit (Indicator VIII) In de aanmelding noemt de school als recente ontwikkeling het volgende. De school werkt aan vernieuwing en optimalisering van onderwijsleerprocessen. Zo wordt vanuit het herziene schoolontwikkelingsprofiel het OPP efficiënter ingezet als geïntegreerd werkdocument van de leerling, wat de basis en sturing vormt voor onderwijsleerprocessen. Het vernieuwde OPP inclusief werkproces is geborgd, wat zorgt voor structurele evaluatie van leerresultaten en onderwijsbehoeften (documenten ter onderbouwing op school aanwezig). Ook het proces rondom remedial teaching en onderwijsondersteuning is gestroomlijnd en geborgd, met als winst toename van planmatig werken op basis van zorgniveaus. De IB er functioneert in toenemende mate als observator en adviseur. Tot slot wordt in toenemende mate op systemische basis samengewerkt met zorgpartners, zoals het wijkteam en Arkemeijde. Uit het gesprek met de leescoördinator en de leerkracht kwam glashelder naar voren dat er sprake is van een lerende organisatie. Er wordt in samenspraak gezocht naar het verfijnen van het onderwijsaanbod. Dat gebeurt in verschillende vormen en op verschillende niveaus, waarbij het beeld naar voren komt dat leerkrachten worden gestimuleerd om hun kennis en kunde schoolbreed in te zetten. Dit laatste geeft een beeld van een organisatie waar de leiding goed zicht heeft op de kwaliteiten van de leerkrachten. Enerzijds wordt er ruimte gegeven om kennis en expertise naar voren te laten komen, en anderzijds wordt de leerkracht die hierin terughoudend is, aangemoedigd zich te ontplooien. Door de open houding van het team en manier van bespreken van de competenties is het geven en krijgen van respect, en rekening houden met elkaars capaciteiten tot een schoolcultuur geworden. 5

8 6. Verband tussen de inrichting van het onderwijsproces en de resultaten die de school boekt (Criterium 4) 6.1 Veranderingen vanwege resultaten (Indicator IX) De school noemt in haar aanmeldingsformulier geen recente ontwikkeling binnen deze indicator. De intern begeleider speelt een centrale rol bij het toekennen van extra hulp en zorgt voor de afstemming van activiteiten. De vakcoördinatoren voor de kernvakken overzien het totale beeld van de resultaten en vanuit hun specifieke kennis ondersteunen zij de leerkrachten en houden de leerlijnen in beeld. Veranderingen komen veelal vanuit de werkvloer, al moet worden gezegd dat de directie initiatiefrijk is. Door deelname aan projecten en het leggen van contacten met de ketenpartners weet de directie de schoolontwikkeling sterk te inspireren en faciliteren. 6.2 Vasthouden van resultaten (Indicator X) In de aanmelding noemt de school de volgende ontwikkeling. De Michaëlschool heeft in maart 2014 een verificatieonderzoek gehad van de Inspectie van het Onderwijs. In het (concept-)rapport geeft de inspecteur aan dat de kwaliteitszorg van de Michaëlschool overwegend systematisch en cyclisch is. De Michaëlschool heeft tekortkomingen uit het vorig onderzoek verbeterd, waardoor de kwaliteitszorg nu over de hele lijn in orde of zelfs van goede kwaliteit is. Een sluitend systeem van kwaliteitszorg en een duidelijke verdeling van de verantwoordelijkheden voor het proces maken dat de school gedegen en succesvol werkt. De aanpassingen naar aanleiding van het verificatieonderzoek zijn in het overleg met de vakcoördinatoren en de IB er besproken en overtuigen de delegatie van de jury ervan dat de school tekortkomingen durft en kan omzetten in een winstsituatie. 6.3 Kwalificatie, professionaliteit, schoolkennis (Indicator XI) In de aanmelding geeft de school geen ontwikkeling binnen deze indicator. De school benut verschillende manieren, waaronder onderzoek, om zichzelf een spiegel voor te houden, zo nodig bij te sturen en de resultaten te gebruiken. In dat proces vullen directie en het team elkaar goed aan en durven zij externe deskundigen kritisch naar hun werk te laten kijken (zie ook paragraaf 6.2). De teamleden voelen zich eigenaar van hun eigen werkzaamheden in de groepen, maar door de open houding van het managementteam is er ook een verantwoordelijkheidsgevoel voor de totale schoolorganisatie ontstaan en worden de plannen breed gedragen. De meest recente tevredenheidonderzoeken zijn afgenomen in

9 Gemiddelde score op de tevredenheidonderzoeken Gemiddelde score school Landelijke score Medewerkertevredenheid 8,5 7,6 Oudertevredenheid 8,3 7,5 Leerlingtevredenheid 8,4 8,1 In haar aanmeldingsformulier geeft de school aan dat ze naar aanleiding van de tevredenheidonderzoeken de volgende stappen heeft gezet. De ouder-, leerling- en medewerkertevredenheidonderzoeken zijn in maart afgenomen. De data zijn vandaag door Scholen met Succes naar ons g d. Het is nog te vroeg om aan te geven welke stappen de school gaat zetten. De school is zich zeer bewust van de waarde van een goed contact met ouders en hebben het vignet Gezonde School aangevraagd, een aanpak waarbij de ouders worden betrokken. 7. Het excellentiebeleid van de school (Criterium 5) Uitgangspunt van de jury is dat een excellente school zeer goede resultaten behaalt en een weloverwogen onderwijsinrichting laat zien. Daarenboven kan een school op een specifiek excellentiegebied uitblinken. Dat kan betrekking hebben op diverse zaken en bijvoorbeeld gericht zijn op een inhoudelijk domein en/of op een specifieke groep leerlingen. 7.1 Het schooleigen excellentiebeleid (Indicator XII) In haar aanmeldingsformulier noemt de Michaëlschool als recente ontwikkeling binnen deze indicator het volgende. Als PBS-pilotschool hebben wij ambitieuze stappen gezet gedurende het tweede implementatiejaar. Dit jaar is gericht op gedragsafspraken in de klas. We hebben een zelfevaluatie uitgevoerd en zien dat wij veel PBS-interventies hebben weten te borgen in onze professionele organisatie. Deze interventies hebben een positief effect op de beleving van de pedagogische en sociale veiligheid (leerlingtevredenheid en oudertevredenheid), maar geven ons ook richting en verbeterpunten voor de toekomst. De school heeft hoge maar ook reële ambities, waarbij de kritische houding op het eigen functioneren een goede maatstaf is om de grenzen van het kunnen te bepalen. Het professionele handelen van de leerkrachten staat volop in de aandacht. In de ontmoeting met de andere scholen en ketenpartners wordt de blik naar buiten gericht en wordt gekeken naar het belang van de ontmoeting en kennismaking van de leerlingen met andere kinderen en andere nieuwe situaties. 7.2 Erkenning door externe partijen (Indicator XIII) In de aanmelding beschrijft de school de volgende recente ontwikkeling. Door alle aandacht die wij hebben voor het predicaat Excellente School 2013 zien wij veel meer belangstelling voor de inrichting van onze didactische organisatie met vakinhoudelijke coördinatoren. De afgelopen periode hebben wij 7

10 medewerkers van andere scholen kunnen inspireren en motiveren. Vooral voor de teampresentatie over PBS is veel belangstelling van andere scholen en instellingen. Verschillende medewerkers van sbo Michaëlschool zijn actief binnen extern gerichte netwerken zoals het KPOA expertisecentrum, RT-kring, projectleiding pilot voor passend onderwijs, IB-netwerk, Rekennetwerk, wijkgericht ABC-netwerk. De school heeft naast de hierboven genoemde activiteiten ook een belangrijke positie in de wijk door actief mee te werken aan de wijkactiviteiten op creatief en ontspannend vlak. Zo worden de creatieve vakken van binnen de schooltijd ook na schooltijd benut. Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van de mogelijkheden om contacten te leggen, expertise uit te wisselen met basisscholen maar ook bijvoorbeeld met het so. De jury heeft diverse referenten gevraagd in hoeverre ze de kwaliteit van de Michaëlschool onderschrijven en het excellentiebeleid van de school herkennen. Van vier referenten kreeg de jury een reactie. Een van de referenten staat nabij de school. Uit deze referenties komt onder meer naar voren dat de school erg serieus bezig is met het gezondheidsbeleid, en dat de organisatie professioneel wordt geleid. De school werkt goed samen met het netwerk en geeft leerlingen de mogelijkheid zich optimaal te ontwikkelen. Alle referenten onderschrijven dat de Michaëlschool excellent is. 7.3 Versterking van het excellentiebeleid in de toekomst (Indicator XIV) In de aanmelding noemt de school als recente ontwikkeling het volgende. Een professionele cultuur vraagt om een continu proces van leren en verbeteren. Met veel enthousiasme hebben de collega s zich aangemeld voor de verschillende inspiratieactiviteiten. Wij blijven ambitieus en zien veel kansen binnen de spilfunctie richting het po gekoppeld aan passend onderwijs. De school straalt energie uit en de aanhoudende wil om te verbeteren. De school heeft een heel duidelijk koers die erg breed wordt gedragen. In de gesprekken blijkt duidelijk dat het team zeer betrokken is en zich wil blijven ontwikkelen. Er zijn nog veel ideeën om met steun van een initiatiefrijke directie aan te pakken. Op het gebied van de Gezonde School zijn in samenwerking met de ouderraad al diverse stappen gezet en is er enige winst behaald in het gedrag van de leerlingen. 8. Opmerkingen Inspectie Geen aanvullende opmerkingen. 9. Conclusie van de jury De Michaëlschool kreeg vorig jaar het predicaat Excellente School

11 toegekend en heeft zich in 2014 opnieuw kandidaat gesteld. De Michaëlschool staat in een rustige wijk en is gevestigd in een oud gebouw dat recentelijk geheel is gemoderniseerd en uitgebreid met nieuwbouw. Een sfeervolle omgeving en efficiënte inrichting voor de leerlingen om te leren en zich te ontplooien op creatief terrein. De inrichting is goed aangepast aan de doelgroep en sluit aan bij de visie van de school dat duidelijkheid, een opgeruimde omgeving en rust van belang zijn. Het aantal leerlingen is zoals op veel sbo-scholen enigszins teruggelopen en er is een lichte wijziging in de doelgroep. Door deelname van de school aan het landelijke onderzoek naar leerwinst en toegevoegde waarde van de Universiteit Twente zijn de opbrengsten overzichtelijk in beeld gebracht en heeft de delegatie van de jury een goed inzicht in de leergroei van de leerlingen gekregen. De resultaten uit dit onderzoek geven inzicht in de opbrengsten van de school in verhouding tot zes andere sbo-scholen in Nederland. De breedte van het onderzoek is nog te beperkt om harde conclusies te trekken. De Michaëlschool laat zien dat haar resultaten over het geheel genomen duidelijk boven dat sbogemiddelde liggen. De school laat zien dat zij planmatig werkt. Het team werkt professioneel en de inzet wordt nauwkeurig geëvalueerd. Deelname aan School Wide Positive Behavior Support en in het verlengde daarvan de dataregistratie in IRIS geven zicht op de knelpunten en de resultaten die al zijn bereikt op het gebied van de sociaal-emotionele vorming. De school heeft intussen een reputatie opgebouwd in haar expertise op dit gebied, waarmee zij ook andere scholen ondersteunt. De school heeft ook een belangrijke positie in de wijk door actief mee te werken aan de wijkactiviteiten op creatief en ontspannend vlak. Zo worden de creatieve vakken die ze binnen schooltijd aanbiedt, ook na schooltijd benut. Ontwikkelingen binnen de school worden gesteund door professionalisering van het team. Verder wordt veelvuldig gebruik gemaakt van mogelijkheden om contacten te leggen met andere scholen en expertise uit te wisselen. Dit betreft basisscholen, maar ook bijvoorbeeld het so. De procesmatige aanpak van de school en de afgewogen vorm van leiderschap van de directie bevorderen en sturen de gerichte, effectieve werkwijze in de school. Gecombineerd met de intensieve samenwerking in het team vormt dit de basis voor de hoge kwaliteit in het onderwijs. Alles overziende is de jury van oordeel dat de Michaëlschool op basis van de door de jury waargenomen kenmerken en gerapporteerde bevindingen het predicaat Excellente School (sbo) 2014 toekomt. De school is op hoog niveau gebleven en er is sprake van verdere ontwikkeling op diverse relevante terreinen. 9