De kwaliteit van Peuterplein

Transcriptie

1 De kwaliteit van Peuterplein Een beoordeling aan de hand van de kwaliteitseisen uit Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie, Ministerie van OC en W, 7 juli 2010 Hans Cohen de Lara Sardes December, 2010

2 Inleiding Op verzoek van uitgeverij Malmberg heeft Sardes het pakket Peuterplein beoordeeld aan de hand van het beoordelingskader uit het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, 7 juli Staatsblad 2010: 298). Het verslag van deze beoordeling is als volgt opgebouwd: Het eerste deel bestaat uit een korte karakteristiek van het pakket (doelen en materialen) en een beschrijving van de criteria uit het beoordelingskader aan de hand waarvan Peuterplein is beoordeeld. Daarna volgt een beschrijving van de beoordeling van het pakket. Het verslag eindigt met de conclusie die uit deze beoordeling voortvloeit. Peuterplein Peuterplein is een pakket voor kinderdagverblijven en peuterspeelzalen voor de stimulering van kinderen van 0 tot 4 jaar. Peuterplein is geschikt om te gebruiken in groepen met kinderen van dezelfde leeftijd en in groepen met kinderen van verschillende leeftijden. Het pakket bevat ook suggesties om de allerjongsten (baby s en dreumesen) bij de activiteiten te betrekken. Peuterplein stimuleert de ontwikkeling van de kinderen op de volgende gebieden: taal, voorbereidend rekenen, zintuigelijke waarneming, beweging, fijne motoriek, wereldoriëntatie, sociaal emotionele ontwikkeling en muziek. Het pakket bestaat uit de volgende materialen: map met 8 themahandleidingen en 1 pakketwijzer set van 4 prentenboeken schootboek met 4 themaverhalen liedjes-cd handpop Raai de Kraai werkboek Ik ga naar de basisschool Voor de beoordeling zijn alle materialen bestudeerd. Het beoordelingskader Het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie bepaalt dat voor voorschoolse educatie enkel een programma kan worden gebruikt waarin op een gestructureerde en samenhangende wijze de volgende ontwikkelingsdomeinen worden gestimuleerd: Taal Rekenen Sociaal-emotionele ontwikkeling Motoriek Met deze bepaling wordt dus een algemeen kader gegeven voor het programma dat gebruikt zou moeten worden in de voorschoolse educatie. Peuterplein is aan de hand van dit kader beoordeeld. 2

3 De beoordeling Bij de beoordeling van Peuterplein is de systematiek gehanteerd van de Quick scan VVEprogramma s 1. Dat betekent dat beoordeeld is in welke mate het pakket aandacht besteedt aan de vier voorgeschreven ontwikkelingsdomeinen: volledig, in hoge mate, in geringe mate of niet. We geven de beoordeling nu eerst weer in een schema. Dit schema lichten we daarna per domein toe. Aandacht in Peuterplein voor de vier ontwikkelingsdomeinen. Taal Rekenen Sociaal-emotionele ontwikkeling In hoge mate Motoriek Taal De volgende onderdelen van taal krijgen in ruime mate en gestructureerd aandacht: mondelinge taalvaardigheid, ontluikende geletterdheid, spelen met taal (plezier hebben in spel met klank en woorden) en woordenschat. Het interactief prentenboek voorlezen vormt een vast onderdeel in Peuterplein. Het gebeurd in alle 8 thema s met behulp van het schootboek en/of een van de vier prentenboeken. Het bevordert het verhaalbegrip en de woordenschat van de kinderen en maakt hen vertrouwd met de kenmerken van boeken (omslag, leesrichting enz.). Voor elk thema geeft Peuterplein suggesties voor het inrichten van een thematafel en aanwijzingen voor leidsters hoe zij hier stimulerende gesprekken met de kinderen over kunnen voeren. Daarnaast staan in elke themahandleiding ideeën om de kinderen te laten spelen met taal en aanwijzingen hoe de leidsters ter afsluiting van het thema een reflectief gesprek met de kinderen kan voeren over hun ervaringen tijdens de thema-activiteiten. Bij alle activiteiten van een thema krijgt de woordenschatontwikkeling veel aandacht. Voor de zwakke kinderen ( startwoorden ), voor alle kinderen ( basiswoorden ) en voor kinderen die meer uitdaging willen ( uitbreidingswoorden ). Deze drie categorieën woorden komen bij alle thema-activiteiten aan de orde. Dus ook bij andere domeinen dan taal, zoals rekenen, sociaal emotionele ontwikkeling en motoriek. Het is een voorbeeld dat Peuterplein de verschillende domeinen niet alleen gestructureerd stimuleert, maar ook in onderlinge samenhang. Rekenen Peuterplein biedt in alle thema s activiteiten om de ontwikkeling van het voorbereidend rekenen (ook wel ontluikende gecijferdheid genoemd) te bevorderen. De volgende onderdelen komen daarbij standaard aan de orde: tellen en beginnend getalbegrip, meten en ruimte en vormen. Dit betekent dat Peuterplein bij de kinderen een goede basis legt voor een voorspoedige ontwikkeling van het leren rekenen op de basisschool, op alle belangrijke onderdelen. 1 Jepma, IJ., Rutten, Sj., Beekhoven, S. (2009). Quick scan VVE-prgramma s. Utrecht: Sardes. 3

4 Hierbij krijgt ook de taalontwikkeling weer een impuls. Belangrijke woorden die tijdens de rekenactiviteiten gebruikt kunnen worden, krijgen expliciet aandacht. Waaronder woorden die een duidelijke relatie hebben met rekenen ( meer, minder, (even) veel, boven, onder, (even) groot e.d. Dit is weer een voorbeeld van de samenhang die Peuterplein realiseert in de stimulering van de verschillende ontwikkelingsdomeinen. Die samenhang komt ook tot uiting door de relatie die Peuterplein legt tussen het onderdeel ruimte en vormen en de ontwikkeling van het lichaamsbesef van de kinderen en hun beleving van hun plaats in de ruimte. Zoals in het voorbeeld van verstoppertje spelen waarbij de kinderen zich vrij door de ruimte bewegen om ergens een plek te vinden waar ze zich goed kunnen verstoppen. Sociaal-emotionele ontwikkeling De volgende onderdelen van sociaal-emotionele ontwikkeling staan in Peuterplein centraal: zelfkennis, zelfvertrouwen, rekening houden met anderen en samenspelen/werken. Deze onderdelen krijgen regelmatig aandacht. Zowel bij activiteiten die speciaal gericht zijn op de sociaal-emotionele ontwikkeling als bij de activiteiten voor taal, rekenen en motoriek. Kinderen krijgen bijvoorbeeld bij deze laatste ontwikkelingsdomeinen gelegenheid om te laten zien wat ze allemaal al kunnen, zodat ze hun zelfvertrouwen kunnen ontwikkelen. Verder leren de kinderen in allerlei gezamenlijke activiteiten (voor welk domein dan ook) goed samen te werken en met elkaar rekening te houden. Maar zoals gezegd stimuleert Peuterplein de verschillende aspecten van de sociaal emotionele ontwikkeling ook in speciale hierop gerichte activiteiten. Dit gebeurt bijvoorbeeld door bij een prentenboek of een verhaal uit het schootboek extra aandacht te besteden aan de gevoelselementen in het verhaal, zoals goed voor dieren zorgen, laten merken wat je wel of niet leuk vindt en wat je doet als je bijvoorbeeld boos, verdrietig of bang bent. Peuterplein geeft verder suggesties om de pop Raai de Kraai een rol te geven bij de sociaalemotionele activiteiten. Bijvoorbeeld door kinderen te vragen om verdrietige Raai te troosten. Zoiets kan natuurlijk ook met andere aanwezige poppen. Ook voor de inzet daarvan geeft Peuterplein aanwijzingen. Motoriek Peuterplein maakt voor de baby s en de dreumesen terecht nog geen onderscheid tussen de zintuigelijke en de motorische ontwikkeling. Die ontwikkeling gaat hand in hand als de kinderen de wereld verkennen door te kijken, voelen, enz. en door te bewegen. Daarom betrekt Peuterplein zintuigelijke waarneming bij het stimuleren van de motoriek. De andere onderdelen die bij motoriek aandacht krijgen, zijn bewegen en fijne motoriek. In elk thema biedt Peuterplein verschillende activiteiten aan die gericht zijn op deze onderdelen. Bij bewegingsactiviteiten werkt Peuterplein aan het plezier dat kinderen hier in hebben: sterker worden, spelen met de bal, bewegen op muziek, enz. Voor de ontwikkeling van de fijne motoriek krijgen de kinderen materialen aangeboden waarmee ze graag werken zoals klei, tekenmaterialen, verf en kwasten. Op deze manier leren de kinderen steeds doelgerichter hun lichaam te gebruiken, met speciale aandacht voor het gebruik van hun handen en de ontwikkeling van de oog-hand coördinatie Naast deze specifieke motoriekactiviteiten stimuleert Peuterplein de motoriek ook in samenhang met de overige ontwikkelingsgebieden. Als kinderen bijvoorbeeld kunstjes doen (zoals op één been staan) versterkt dat hun zelfvertrouwen (sociaal emotionele ontwikkeling). En een ander voorbeeld van de onderlinge samenhang is dat bij alle motoriekactiviteiten de woorden (taal) aandacht krijgen die bij de desbetreffende activiteit passen. 4

5 Conclusie We kunnen concluderen dat Peuterplein voldoet aan de voorwaarden die het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie stelt aan te gebruiken programma in de voor- en vroegschoolse educatie. Het pakket stimuleert de in het besluit genoemde vier ontwikkelingsgebieden op een gestructureerde en samenhangende manier. Professionals in peuterspeelzalen en in de kinderopvang krijgen duidelijke aanwijzingen om de ontwikkeling van de kinderen op een inspirerende manier te stimuleren. Het plezier dat kinderen hebben in hun eigen ontwikkeling staat daarbij centraal. De aanwijzingen spelen ook goed in op de mogelijkheden (ruimte, materialen) die er in de peuterspeelzalen en in de kinderopvang zijn. En, last but not least, Peuterplein helpt de professionals te werken volgens de meest recente inzichten over ontwikkelingsstimulering. 5