HOUT UIT LANDSCHAPSONDERHOUD

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HOUT UIT LANDSCHAPSONDERHOUD"

Transcriptie

1 HOUT UIT LANDSCHAPSONDERHOUD Provinciaal centrum voor landbouw en milieu vzw 1 maart 2011

2 Waarom verwarmen met hout? Hout als hernieuwbare, milieuvriendelijke en CO 2 - neutrale brandstof Nieuwe functie voor kleine landschapselementen. Lokaal beschikbaar Stimuleert lokale werkgelegenheid en economische ontwikkeling van de regio. Economisch

3 GWh Kader Europese doelstelling in Vlaanderen Potentieel hernieuwbare energie 2020 per hernieuwbare energiebron Wind offshore +/- 10% Wind onshore +/- 5% Zon +/- 5% Ondergrondse technieken / warmtepompen +/- 10% Biomassa +/- 70% BAU 2020 PRO 2020 Bron: VEA Europese Unie : Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling INTERREG doet grenzen vervagen

4 Waarom verwarmen met hout? Brandstof Benodigde hoeveelheid brandstof Benodigde opslagruimte Prijs (BTW incl.) CO2-uitstoot bij verbranding Stookolie l 3,5 m kg Aardgas 3500 m 3 0 m kg Houtsnippers (W30) aangekocht Houtsnippers (W30) uit eigen productie 10 ton 35 m CO 2 -neutraal! 10 ton 35 m CO 2 -neutraal! Kostprijs van het equivalent aan stookolie werd berekend op basis van de eenheidsprijs 0,60 /l. CO2 emissies bij verbranding zijn afkomstig van CEREN, MEEDDAT. Gemiddelde kostprijs voor houtsnippers uit eigen productie: 60 /ton. Gemiddelde aankoopprijs van droge houtsnippers: 75/ton. Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

5 Waarom verwarmen met hout? Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

6 Hoeveel hout kan ik oogsten? Knotbomen Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

7 Hoeveel hout kan ik oogsten? Gemengde houtkanten Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

8 Hoeveel hout kan ik oogsten? Korteomloophout Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

9 Kippenboer met houtkant voor uitloop zwarte els - 0,7 ha gemengde houtkant (plantafstand 1m) - zwarte els - hazelaar - spaanse aak -rode Kornoelje -eik -meidoorn en sleedoorn - oogst na 5 jaar Kg DS/boom /5jaar Ton DS/ha/ jaar Ton DS/ha na 5 jaar Ton droog hout/ha na 5 jaar (W30%) Equivalent aantal liter stookolie/ha 10,13 20,3 101,3 131,62 ± hazelaar 3,5 7,0 35,2 45,75 ± Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

10 Houtkant met achterstallig beheer - Houtsingel 22 jaar oud - dubbele rij zwarte els en wilg - lengte 100m - gemiddelde plantafstand ±1m zwarte els en wilg Kg DS/ 10m/ 22 jaar kg DS /10m /jaar Ton droog hout/10m na 22 jaar (W30%) Ton droog hout/100m na 22 jaar Equivalent aantal liter stookolie 1264,9 57,5 1,644 16,44 ±5700 Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

11 Met welk hout verwarmen? = ± 3,5 m³/ ton droge houtsnippers Alle cijfers worden uitgedrukt in ton droog hout (vochtgehalte 30% ) Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

12 Houtblokken of snippers? Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

13 Kostprijs ketel? Ketel op stukhout (50 kw) ± 9000 Ketel op houtsnippers (50 kw) ± (ketel) (roerwerk) Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

14 Voor en nadelen ketel op stukhout Voordelen; Lagere investering voor ketel Minder opslagruimte nodig in de onmiddellijke omgeving van de ketel Nadelen; Vermogen tot ± 50 kw stukhout is duurder in aankoop Actuele prijs per stère = Gemiddeld gewicht stère = 400kg Actuele prijs/ton stukhout: (België) Actuele prijs per m³ (MAP) = ±20 Gemiddeld gewicht m³ (MAP) = ±285kg Actuele prijs/ton houtsnippers: ± 70 (België) Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

15 Voor en nadelen ketel op stukhout Voordelen; Lagere investering voor ketel minder opslagruimte nodig in de onmiddellijke omgeving van de ketel Nadelen; Vermogen tot ± 50 kw stukhout is duurder in aankoop stukhout is arbeidsintensiever (duurder) in productie Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

16 Houtblokken of snippers? Brandstofverbruik voor het hakselen: (manuele invoer) 0,75 tot 1,2 l per geproduceerde MAP (m³ Apparent de plaquettes) = 0,26 tot 0,41 l per 100kg geproduceerd hout ± 3 MAP/uur of 855 kg/uur Brandstofverbruik voor het klieven (manuele invoer) Verbruik ± 0,75 l per geproduceerde m³ = 0,19 l per 100 kg geproduceerd hout 400kg/uur Produceren van houtblokken duurt ruim 2x langer Algemeen wordt aangenomen dat 8% van de energie-inhoud verloren gaat aan fossiele brandstoffen om houtsnippers te produceren en te transporteren. Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

17 Voor en nadelen ketel op stukhout Voordelen; Lagere investering voor ketel minder opslagruimte nodig in de onmiddellijke omgeving van de ketel Nadelen; Vermogen tot ± 50 kw stukhout is duurder in aankoop stukhout is arbeidsintensiever (duurder) in productie houtblokken moeten langer drogen (> 1 jaar tot 2 jaar) minder autonomie (maximale autonomie van 20 uur t.o.v. een autonomie van soms 2 weken bij een ketel op houtsnippers), > arbeid In de veronderstelling dat jaarlijks 200 dagen gestookt wordt: Houtblokken: 200 keer vullen per jaar Houtsnippers: 14 keer vullen per jaar Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

18 Kostprijs totaal? Prijsverschil op 10 jaar (= ) Verbruik van 1000l stookolie of 100m³ of 29 ton/jaar houtblokken Prijs installatie: 9000 Prijs voor houtblokken aan marktprijs: Arbeidintensiever Totaal: Houtsnippers Prijs installatie: Prijs voor houtsnippers aan marktprijs: Totaal: Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

19 Verwarmingsinstallaties op hout Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

20 Kwaliteit van de houtsnippers Vochtgehalte: Vochtgehalte verse snippers 50% Drogen door natuurlijke convectie (betonnen vloer, overkapt en goed geventileerd) eventueel met ventillatiesysteem (cfr graandroging) Na 3 à 6 maanden hebben de snippers een vochtgehalte van < 30% Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

21 Kwaliteit van de houtsnippers Vochtgehalte is enorm belangrijk! Soort hout daarentegen is minder belangrijk, calorische waarde bij = vochtgehalte is nagenoeg dezelfde.!! Grote onderlinge verschil tss houtsoorten is de dichtheid => calorische per volume-eenheid Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

22 G30 G50 Kwaliteit van de houtsnippers Europese norm EN14961 (Solid biofuels, 2010) (vroeger Önorm, Oostenrijk) - Vochtgehalte (M), in gewicht van totaal gewicht als ontvangen (5% klassen (M10-M55), bv. M 30, betekent 30% vocht) - Stukgrootte Naam Minimum 75%in hoofd fractie, mm* Fijne fractie, w- % (<3,15mm) Grove fractie, w-% P16A 3,15 P 16mm 12% 3% > 16mm en allen < 31,5mm De dwarsdoorsnede van alle te grote deeltjes <1cm - Densiteit - Asrest (<1%) P16B 3,15 P 16mm 12% 3% > 45mm en allen < 120mm. De dwarsdoorsnede van alle te grote deeltjes <1cm P31,5 8 P 31,5 mm 8% 6% > 45mm en allen < 120mm. De dwarsdoorsnede van alle te grote deeltjes < 2cm P45 31,5 P 45mm 8% 6% > 63mm en maximum 3,5% >100mm, allen <120mm. De dwarsdoorsnede van alle te grote deeltjes <5cm P63 8 P 63 mm 6% < 6% > 100mm, allen < 350mm

23 Wetgeving verbranding Types Onbehandeld afvalhout A-hout (enkel mechanische behandeling) Niet verontreinigd behandeld afvalhout B-hout (geverfd, verlijmd gelakt of veredeld hout plaathout) Vergunning klasse 5 MW: 2 > 5 MW: 1 Afvalhout Niet toegelaten voor verbranding *Snoeihout afkomstig van tuinen, stedelijk groen aangevoerd naar containerparken (1) * Afval van houten verpakkingen (2) Verontreinigd behandeld afvalhout C-hout (verduurzaamd) (zware metalen, PAK s, ) Massief, onbehandeld afvalhout (bv. houtblokken, - stammen en paletten ) (1): hergebruik door compostering of mulching (Ladder van Lansink) (2): hergebruik in spaanplaatindustrie Status van snoeihout uit natuurgebieden met beheerplan = A-hout 1 < 300 kw: geen 5 MW: 2 > 5 MW: 1 Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

24 Wetgeving verbranding Niet - Afvalhout Types niet-afvalhout (biomassaproducten) Vergunning klasse Exploitatie van productiebossen Hout van eigen kweek: - Kleine landschapselementen - Korteomloophout < 300 kw: geen 300 kw 0.5 MW: MW 5 MW: 2 > 5 MW: 1 Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

25 Wetgeving verbranding Meetverplichtingen emissies + controleparameters Afval Niet afval (biomassaproduct) > 5 MW en < 50 MW Altijd verplicht. Om de 3 maanden > 1 MW en 5 MW Frequentie ifv type afvalhout en vermogen installatie: Om de 2 jaar > 300 kw en 1 MW Jaarlijks, 6-maandelijks, 3- maandelijks, continue Om de 5 jaar < 300 kw Geen meetverplichting Maar jaarlijkse onderhoudsbeurt + controleproef Europese Unie: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling Interreg doet grenzen vervagen

26 Rendabel groen; korteomloophout Landbouwteelt of rendabel groen

27 Kadering project Projectperiode: 1 februari januari 2012 Budget: Partners: - Proclam vzw - Vereniging voor bos in Vlaanderen vzw - Instituut voor natuur- en bosonderzoek (INBO) - Sylva Van Hulle - Gemeente Zedelgem - New Holland - Ugent

28 Doelstellingen: - sensibiliseren + informeren rond de teelt van KOH, landschapsbeheer en gebruik van hout als hernieuwbare energiebron (technisch, juridisch, kostprijsberekeningen, ) Studieclubs Infoloket Brochure teelt in beeld Website en - demonstreren aan en ondersteunen van landbouwers - Opvolging van de biodiversiteit in de aanplanten (ism Universiteit Gent, Labo Bosbouw)

29 Wat is korteomloophout (KOH)? Teelt van snelgroeiende houtachtige gewassen waarbij de bovengrondse biomassa periodiek tot maximaal 8 jaar na de aanplanting of na de vorige oogst, in zijn totaliteit wordt geoogst.

30 KOH en BOSDECREET KOH = BOS? uitgezonderd de korte-omloop-houtteelt waarvan de aanplant plaatsgevonden heeft op gronden die op dat ogenblik gelegen zijn buiten de ruimtelijk kwetsbare gebieden VOORWAARDE: buiten de kwetsbare gebieden Ruimtelijk kwetsbare gebieden: Volgens de plannen van aanleg: agrarische gebieden met ecologische waarde of belang, bosgebieden, brongebieden groengebieden natuurgebieden, natuurgebieden met wetenschappelijke waarde natuurontwikkelingsgebieden natuurreservaten, overstromingsgebieden, parkgebieden, valleigebieden Volgens de ruimtelijke uitvoeringsplannen: bos, parkgebied, VEN-gebied, beschermde duingebieden en voor het duingebied belangrijke landbouwgebieden

31 KOH in kwetsbare gebieden Indien een vegetatiewijziging nodig is, kan nieuwe aanplant van KOH geweigerd worden Problemen met normale exploitatie van KOH (wegens criteria van duurzaam bosbeheer) (zeker in VEN en SBZ) Door toep. van Bosdecreet en Natuurdecreet; normale exploitatie KOH nagenoeg onmogelijk => geen garanties omtrent 3 jaarlijkse exploitatie en vernieuwing van de aanplant na 21 jaar (ontstronken zal nooit toegestaan worden)

32 KOH en veldwetboek Bosaanplanting: verboden op minder dan zes meter tussen twee erven Vergunning van het college van burgemeester en schepenen vereist. MAAR: KOH buiten de ruimtelijk kwetsbare gebieden bosaanplanting

33 KOH en Pachtwet Bosbouw, die de houtwinning nastreeft: niet in Pachtwet aanplanten van bomen Pachter: schriftelijke toestemming van de verpachter. Verpachter: aanplanting met bomen: geen persoonlijke exploitatie Nationale materie

34 Aanleg en beheer Indien nodig : - onkruidbestrijding (glyfosaat 5l/ha) - bemesting N-behoefte van wilgen kg N/ha/rotatie) Jaarlijkse bemesting/ha mag volgende grenzen niet overschrijden; kg N kg P - 40kg K - ploegen en mooi effen eggen

35 dubbele rijen op een afstand van 0,75m en 1,50m tussen elke dubbele rijen onderling plantafstand in de rij bedraagt 0,60m wat geklijk is aan stekken per ha. ± 1 ha/dag

36 Beheer gedurende het eerste jaar Minder intensief dan de klassieke akkerbouwteelten Mechanische onkruidbestrijding; 3 tot 4 keer per jaar in combinatie met vooropkomstbehandeling (propyzamide) kan ook chemisch (glufosinaat, glyfosaat en Isoxaben)

37 Beheer KOH Alternatieve onkruidbestrijding en plaagbestrijding in Beitem Bemesting: (200kippen/ha) 140 N-eenheden 70 P-eenheden Potentieel; combinatie van korteomloophout met het voorzien van buitenloop voor kippen en de productie van biomassa.

38 Drie verschillende types oogstmachines Europese Unie : Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling INTERREG doet grenzen vervagen

39 KOH voor (bio)diversiteit in het landbouwlandschap Meerjarige teelt en weinig gewasbeschermingsmiddelen Stabieler en natuurlijker milieu dan gangbare intensievere jaarlijkse akkerteelten Ontwikkeling van kruidachtige vegetatie Insecten en hun predatoren: natuurlijk evenwicht Biodiversiteit sterk afhankelijk van : Omliggend landschap Fase van ontwikkeling (bos- en akkersoorten) Structuurdiversiteit Biodiversiteit verhogen door: Gebruik van streekeigen boomsoorten Aanplant van streekeigen houtkant langs de aanplant Natuurlijk beheer van kopakker of inzaai van pollen en nectar planten

40 KOH voor (bio)diversiteit in het landbouwlandschap Studie Labo Bosbouw Ugent Zomer 2010: onderzoek van een 8-tal locaties (Nederland, België en Frankrijk) Vergelijking van biodiversiteit in een KOHperceel en een maïsakker gelegen in een vergelijkbare landbouwmatrix. Bemonstering van planten en hogere (in de voedselpiramide) ongewervelden (natuurlijke vijanden wilgenhaantje)

41 Beheer KOH Potentiële plagen en ziekten - wilgenhaantje - reeën en konijnen - roest

42 Opbrengst en rendabiliteit van de teelt

43 Rendement DS(kg/ha/jaar) Oogst Beitem na 2 jaar Rendement KOH Beitem TORA RAAMBERGER OLOF INGER TORDIS => Gemiddelde DS opbrengst is 11,39 ton

44 Rendement DS (kg/ha/jaar) Oogst 2011 (na 3 groeiseizoenen) 25,00 Rendement KOH Beitem 20,00 15,00 10,00 5,00 TORA Raamberger OLOF INGER TORDIS 0,00 Gemiddelde DS opbrengst incl Raamberger = 16,71 ton Gemiddelde DS opbrengst excl Raamberger = 18,39 ton

45 Opbrengsten van bestaande percelen Ryckevelde (1 ha) ton DS jr/ha Beitem (0,5ha) stekken/ha Rendement DS (ton/ha/jaar) Stekken / ha Torhild 8,5 7,3 Tora 15,4 12,1 Tordis 15,3 10,1 Schwerinnii 11,1 6,6 Olof 12,9 11,1 Rap 5,0 3,9 Gemiddelde 11,4 8,5 Oogsttijdstip na eerste 3 groeiseizoenen. Rendement DS (ton/ha/ jaar) TORA 8,91 RAAMBERGER 7,70 OLOF 13,75 INGER 11,33 TORDIS 15,27 Gemiddelde 11,39 Oogsttijdstip na eerste 2 groeiseizoenen.

46 Inschatting Rendabiliteit Inschatting biomassaproductie: => 10 ton DS (0% vocht)/ha/jaar => 13 ton droge houtsnippers (30% vocht)/ha/jaar => 15,6 ton verse houtsnippers (50% vocht)/ha/jaar Equivalent aan 4500l stookolie/ha/jaar => Iedere 3 jaar kan 39 ton droog hout geoogst worden per ha = ± 3,5 m³/ ton droge houtsnippers

47 Berekeningen voor 3 ha KOH 3 verschillende scenario s: 1- Landbouwer plant 3 ha KOH en verkoopt de snippers nat, net na de oogst tegen de marktprijs van 43,5 /ton. - 3 ha KOH 2- Landbouwer plant 3 ha KOH en droogt zijn houtsnippers zelf (<30%) om ze te verkopen tegen de marktprijs van 75 /ton. - 3ha KOH - droogruimte 3- Landbouwer plant 3 ha KOH en droogt zijn houtsnippers zelf (<30%) om ze te gebruiken voor verwarming op zijn bedrijf. - 3ha KOH - droogruimte - verwarmingsketel op hout

48 Inschatting Rentabiliteit Kosten aanleg Jaar 1 kost (excl. BTW) Terreinvoorbereidende werken Chemische onkruidbestrijding 73 Bemesten (stalmest) 0 inwerken met cultivator 50 Ploegen en eggen 140 Aantal stekken (15000/ha) Prijs stekken (0,12 ) 1800 Aanplanten met preiplanter (4pers) 900 Mechanische onkruidbestrijding 1320 Algemeen beheer 100 Subtotaal 1 ha Totaal 3 ha

49 Kosten en investeringen voor de aanplant Investeringskosten Kostprijs (excl BTW) Aanplant 3 ha KOH Verwijderen aanplant na 21 jaar 2500 kosten /ha Jaar 1, 2, 3 (cyclus 1) Cyclus 2 Kostprijs (excl BTW) Algemeen beheer 100 Oogst 900 Bemesten 0 Etc. => 1000 per cyclus (3 jaar)

50 In het geval u de snippers droog wil verkopen of zelf gebruiken investering Prijs (excl BTW) droogruimte 5000 In het geval u de snippers zelf wil gebruiken voor verwarming Verondersteld verbruik ±10.000l stookolie/jaar Prijs houtverbrandingsinstallatie Verwarmingsketel 100kW Aanvoersysteem houtsnippers en vooropslag 5500 Vlif-steun (28%) Buffervat 5.000l 6500 Onderhoud en nazicht (21j) 300 x 21 jaar = 3600 Totale investeringskost

51 Scenario 1 Landbouwer verkoopt verse houtsnippers (w= 50%) (3ha ) Productieprijs per ton 37,79 = (jaarlijkse afschrijving 3ha +beheerkosten) 46,8 ton Bruto inkomsten per ton houtsnippers 43,5 Winst per ton 5,71 x 15,6 ton x 3 ha Jaarlijkse netto-opbrengst per ha 89,07 Statische terugverdientijd investering (jaar) 15,58 = (investeringskost)/((verkoopprijs hout * #ton)- (oogst en beheerkost))

52 Scenario 2 Landbouwer verkoopt droge houtsnippers ( 3ha ) Productieprijs per ton 51,45 Bruto inkomsten per ton houtsnippers = ((jaarlijkse afschrijving 3ha en droogruimte) + beheerkosten)) 39 ton 75 Winst per ton 23,55 Jaarlijkse netto-opbrengst per ha x 13 ton x 3 ha 306,11 Statische terugverdientijd investering (jaar) 10,98 = (investeringskost)/((verkoopprijs hout * #ton)-(oogst en beheerkost))

53 Scenario 3 Landbouwer gebruikt zelf geproduceerde houtsnippers voor verwarming Productieprijs per ton 89,50 = (afschrijving 3ha en droogruimte) + beheerkost + afschrijving en onderhoud verwarmingsketel) 39 ton Bruto inkomsten per ton droge houtsnippers 171,15 Winst per ton 81,65 Jaarlijkse netto-opbrengst per ha Statische terugverdientijd investering (jaar) 1061,33 = (uitgespaarde kost 10000l stookolie + verkoop overschot snippers) - (afschrijving aanplant, droogruimte en ketel + beheerkost +onderhoudskost ketel) 8,56

54 Rendabiliteit

55 Inschatting Rendabiliteit Interessantste scenario: Landbouwer plant 3 ha KOH en droogt zijn houtsnippers zelf (<30%) om ze te gebruiken voor verwarming op zijn bedrijf. (onafhankelijkheid van fossiele brandstof) => Actualisatievoet 4% => Rekening houdend met prijsstijging energie 5% Netto contante waarde IRR (Internal rate of return) Dynamische terugverdientijd (jaar) 10,4 ton droog hout/ha (=8 ton DS) 1 3 ton droog hout/ha (=10 ton DS) 15,6 ton droog hout/ha (=12 ton DS) 18,2 ton droog hout/ha (=14 ton DS) ,05% 17,79% 19,22% 21,10%

56 Inschatting Rendabiliteit Vergelijking van jaarlijks netto inkomen/ ha met akkerbouwteelten Korteomloophout => 1061,33 /ha Rotatie wintertarwe- aardappelen-maïs - suikerbieten =>1516,17 /ha Let op! Sinds 2010 kunnen toeslagrechten geactiveerd worden voor KOH (gem. voor Vlaanderen 460 /ha) teeltcyclus bespuiten 0,5u ploegen Eggen Arbeidsuren/ha Cyclus 21j planten 32u (4 personen x 8u) onkruidbestrijding 3u 2u 12u =(4x3u) Algemeen beheer 42u = 2u x 21 Totale arbeid (21j) Gemiddelde jaarlijkse arbeid 91,5 u 4,35 u Houdt er verder rekening mee dat een verwarmingsketel op hout ook meer werk en opvolging vraagt.

57 Randvoorwaarden - Opbrengsten zijn variabel en hangen af van; - bodemomstandigheden en type - plagen zoals wilgenhaantje en eventuele ziekten of schimmels (bv. roest) - Oogstmachines zijn schaars (oogstkost 900 ) - Kopakker moet apart gevaloriseerd worden, niet meegenomen in berekening omdat grootte van de kopakker (12 m breed) is erg variabel: bv. perceel 1 ha : 100m x 100m => maximaal 24% is kopakker Lokale productie! Energie-inhoud van 1m 3 hout is tot 10x lager dan deze van 1m 3 stookolie. Lage houprijzen maken verre transporten van hout niet interessant.

58 PRAKTIJKVOORBEELDEN

59 Aanplanting KOH Aanplant in 2004: 1 ha in Ryckevelde Aanplant in 2008: 0,5 ha in Beitem 1 ha in Wervik Aanplant in ha in Wervik Aanplant in 2010: 2 ha in Zedelgem 0,5 ha in Ryckevelde

60 Aanplanting KOH Zedelgem 1 ha klassiek KOH-perceel Gudrun (Salix dasyclados) Tordis (Salix schwerinii x S. Viminalis) x S. Viminalis) Klara ((Salix burjatica x S. Viminalis)x S.burjatica) x (S. viminalis x (S. Schwerinii x S. Viminalis)) 1 ha inheems beworteld plantgoed ruwe berk zwarte els boswilg

61 Aanplanting KOH Ryckevelde 0, 5 hectare inheems beworteld plantgoed Gewone esdoorn Zwarte els Gewone es Aanvulling bestaande klassieke KOH-perceel Tora

62 Landbouwer Dirk Talpe, Wervik (2ha) - aanplant in m² serre (sierteeltbedrijf) - 30 ton droog hout/jaar - hout afkomstig van KOH en KLE

63 Aanplanting KOH Wervik Aanplanting machinaal oogstbare inheemse houtkant Oogst tegelijk met KOH-aanplant Doelstellingen van de landbouwer: - verhogen structuur en soortendiversiteit - habitatcontinuïteit verhogen (nooit helemaal gekapt) - hogere biodiversiteit en ecologisch evenwicht wat resistentie en productie ten goede kan komen

64 Melkveebedrijf Killem (2,5ha) - melkveebedrijf - aanplant in ,5 ha Korteomloophout - als biofilter voor; - mestsappen van 60 koeien - reinigingswater stallen - afvalwater van productieproces voor de zuivelproducten en kaas. - totale investering jaarlijks uitgespaarde kost = m 3 /dag, druppelirrigatie - tot 300N-eenheden/ha

65 Leroux SA Orchies, Frankrijk (13ha) Cichorei verwerkend bedrijf 30m³/dag licht vervuild afvalwater van reiniging productieruimte Vroeger jaarlijks om te reinigen via conventionele waterzuivering Investeringsprijs/ha Water volledig gezuiverd en opgenomen Iedere 2 jaar geoogst voor biomassaproductie

66 Stad Doornik (25 ha) - aanplant WKK heeft een vermogen van kw elec en 550 kw therm (verwarming van stedelijk zwembad) ton droog hout/jaar -bevoorrading met stedelijk groen en KOH - contractteelt met landbouwers - 25 ha aangeplant (8 landbouwers) -

67 Bedankt voor jullie aandacht!

HOUT UIT LANDSCHAPSONDERHOUD. Pieter Verdonckt Mathias D Hooghe

HOUT UIT LANDSCHAPSONDERHOUD. Pieter Verdonckt Mathias D Hooghe HOUT UIT LANDSCHAPSONDERHOUD Pieter Verdonckt Mathias D Hooghe Waarom verwarmen met hout? Hout als hernieuwbare, milieuvriendelijke en CO 2 - neutrale brandstof Nieuwe functie voor kleine landschapselementen.

Nadere informatie

ADLO project: VerKOHt! Korteomloophout (KOH) voor (bio)diversiteit in het landbouwlandschap

ADLO project: VerKOHt! Korteomloophout (KOH) voor (bio)diversiteit in het landbouwlandschap ADLO project: VerKOHt! Korteomloophout (KOH) voor (bio)diversiteit in het landbouwlandschap 16 december 2010 Pieter Verdonckt, Proclam Projectperiode: 1 februari 2010 31 januari 2012 Budget: 75.000 Partners:

Nadere informatie

KOH in de uitloop: Ervaringen in Vlaanderen. Studiedag: beplantingen in de buitenloop 06/05/2015

KOH in de uitloop: Ervaringen in Vlaanderen. Studiedag: beplantingen in de buitenloop 06/05/2015 KOH in de uitloop: Ervaringen in Vlaanderen Studiedag: beplantingen in de buitenloop 06/05/2015 ARBOR Kernvraag: Biomassa voor de productie van energie? Voorwaarde: aanplanten op onbenutte grond bv. buitenloop

Nadere informatie

Toepassing van korteomloophout voor lokale energievoorziening.

Toepassing van korteomloophout voor lokale energievoorziening. Toepassing van korteomloophout voor lokale energievoorziening. 2 dec 2013 Pieter Verdonckt Inagro vzw Inhoud: - Potenties van houtige biomassa voor energetische valorisatie - Korteomloophout: wetgeving

Nadere informatie

Houtige landschapselementen in de bedrijfsvoering. Verscheidenheid in voorkomen. Hakhout en knotbeheer door landbouw. Hout als energiebron

Houtige landschapselementen in de bedrijfsvoering. Verscheidenheid in voorkomen. Hakhout en knotbeheer door landbouw. Hout als energiebron ENERGIE HOUTI G E L ANDSCHAP SEL EM ENTEN STUDIEDAG Landbouw & Energiegewassen Luc Vande Ryse 9 juni 2007 Energie uit houtige landschapselementen houtige landschapselementen & energie: een oud gebruik?

Nadere informatie

Growing for a Green Future

Growing for a Green Future Programma Miscanthus-middag Growing for a Green Future Groene Grondstoffen, innovatief gebruik van landbouwgewassen welkom en intro teelt en economie afzet en verwerking bezoek miscanthusvelden afsluiting

Nadere informatie

hout: meer dan energie alleen!

hout: meer dan energie alleen! hout: meer dan energie alleen! Verwarming met hout heeft vele voordelen: hout is een schone, goedkope en vaak lokaal aanwezige energiebron. Hoogtechnologische verwarmingsketels met houtsnippers (of pellets)

Nadere informatie

Van snoeihout tot warmte: een gesloten cyclus. Dinsdag 10 juli 2007, Wervik

Van snoeihout tot warmte: een gesloten cyclus. Dinsdag 10 juli 2007, Wervik Van snoeihout tot warmte: een gesloten cyclus Dinsdag 10 juli 2007, Wervik Kadering Inhoud Classificatie van houtsnippers Wetgeving Steunmaatregelen Korte omloophout Oogsten & drogen van snippers Economische

Nadere informatie

Houtige biomassaketen

Houtige biomassaketen Houtige biomassaketen 27 januari 2016, Gilze Rijen Schakelevent RVO: Is houtige biomassateelt voor kleinschalige warmte-opwekking interessant? [email protected] Eigen duurzame energieketen Biomassaproductie/Biomassa

Nadere informatie

De praktijk van wilgenenergieplantages

De praktijk van wilgenenergieplantages De praktijk van wilgenenergieplantages Martijn Boosten Excursie wilgen in de uitloop Lelystad, 4 februari 2013 Wilgen-energieplantages Moderne wilgengrienden voor de teelt van biomassa Korte omlopen: oogst

Nadere informatie

gemeente Brasschaat houtsnipperinstallatie op laanbomen netwerkevent oogstbare landschappen biomassa 26 april 2018

gemeente Brasschaat houtsnipperinstallatie op laanbomen netwerkevent oogstbare landschappen biomassa 26 april 2018 gemeente Brasschaat houtsnipperinstallatie op laanbomen netwerkevent oogstbare landschappen biomassa 26 april 2018 bomenpatrimonium van ± 40.000 laanbomen evenveel laanbomen als inwoners beleidskeuze:

Nadere informatie

Energieke houtkanten Ravels

Energieke houtkanten Ravels Energieke houtkanten Ravels Wat doet het Agrobeheercentrum ECO²? Stimuleren en ondersteunen van landbouwers bij natuur- en landschapsbeheer Stimuleren en ondersteunen samenwerking landbouwers in agrobeheergroepen

Nadere informatie

Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets

Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets Warmte uit biomassa Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets Perfectie door Passie. Er is voldoende hout! Hout in Duitsland. -.4 miljoen kubieke meter hout totaal - 95 miljoen kubieke meter

Nadere informatie

Provincie Antwerpen als katalysator voor duurzame energie, focus op houtige biomassa

Provincie Antwerpen als katalysator voor duurzame energie, focus op houtige biomassa Provincie Antwerpen als katalysator voor duurzame energie, focus op houtige biomassa 1-10/7/2016 Biomassa in de pers 2-10/7/2016 2-10/7/2016 CO2 emissies bij verbranding zijn afkomstig van CEREN, MEEDDAT.

Nadere informatie

De potenties van korte omloop hout

De potenties van korte omloop hout FACULTEIT INDUSTRIËLE INGENIEURSWETENSCHAPPEN CAMPUS GEEL De potenties van korte omloop hout Maarten De Bie Promotor: Dr. Ir. Bert Reubens Samenvattend artikel Co-promotor: Prof. Leander De Vos Academiejaar

Nadere informatie

Verkenning biomassaketens Moubeek- Vloethemveld

Verkenning biomassaketens Moubeek- Vloethemveld Pieter Verdonckt T 051/ 27 33 82 [email protected] Expert houtige biomassa Inagro vzw Maatschappij en Leefomgeving Willem Boeve T 051/27 33 79 [email protected] Expert valorisatie maaisel

Nadere informatie

Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw

Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw 18/09/2012 Biomassa Hernieuwbare energie in gebouwen Vlaamse confederatie bouw Ruben Guisson VITO Bioenergy Team 13 september 2012, Technopolis Mechelen Types brandstof Houtpellets + Hoge energiedichtheid

Nadere informatie

GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE

GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE GROENE WARMTE DOOR VERBRANDING VAN HOUTSNIPPERS INFOBROCHURE Wat is het? Houtsnippers worden gemaakt van afvalhout, meer bepaald van snoeihout. Snoeihout is een vorm van biomassa-afval. Biomassa is een

Nadere informatie

Korte omloop hout & agroforestry

Korte omloop hout & agroforestry Korte omloop hout & agroforestry Bert Reubens Studienamiddag energieteelten & alternatieve teelten 16 maart 2017 AGROFORESTRY - BOSLANDBOUW Agroforestry: wat is het? Agroforestry (boslandbouw) = gecombineerde

Nadere informatie

Slotbijeenkomst. Leader-project Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud

Slotbijeenkomst. Leader-project Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud Slotbijeenkomst 15 september 2014 Huysmanhoeve, Eeklo Leader-project Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud Samenwerking Voor Agrarisch Landschap vzw (SVAL) www.energieklandschapshout.be

Nadere informatie

AGROFORESTRY - JURIDISCHE ASPECTEN

AGROFORESTRY - JURIDISCHE ASPECTEN AGROFORESTRY - JURIDISCHE ASPECTEN Studiedag Beveren-Waas: agroforestry 2 SEPT 2014 Regelgeving LV inzake agroforestry Regelgeving beleidsdomein Landbouw en Visserij: BVR Agroforestry: BVR van 30 juli

Nadere informatie

Landgoederen en Energie. Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011

Landgoederen en Energie. Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011 Landgoederen en Energie Bijeenkomst Landgoederen NMU juni 2011 Nic en Michiel Franssens Nic 25 jaar in milieutechniek Michiel bedrijfskundige Rookgasmeting Afgasreiniging Stookcursus Advisering Agenda

Nadere informatie

Welkom WWW Themadag Verwarmen zonder gas

Welkom WWW Themadag Verwarmen zonder gas Welkom WWW Themadag Verwarmen zonder gas 26-08-2017 Waarom deze themadag? Rijk, provincies en gemeenten sturen aan op energieneutraal wonen. Als het aan de overheid ligt is in 2050 geen woning meer aan

Nadere informatie

Energie uit hout. Valorisatie van houtige biomassa door en voor landbouwers

Energie uit hout. Valorisatie van houtige biomassa door en voor landbouwers Valorisatie van houtige biomassa door en voor landbouwers Energie uit hout Verwarmen met hout heeft heel wat voordelen: hout is een schone, goedkope en vaak lokaal aanwezige energiebron. Het bepalen van

Nadere informatie

Dynamische Energie Atlas Limburg (DEA)

Dynamische Energie Atlas Limburg (DEA) Dynamische Energie Atlas Limburg (DEA) 1 Waarom een EnergieAtlas Limburg?» Hoe ontwikkelingen rond HE ruimtelijk beoordelen, ordenen, afstemmen, faciliteren, optimaliseren? => Dynamische Energie Atlas

Nadere informatie

Algemene Vereniging Inlands Hout

Algemene Vereniging Inlands Hout Algemene Vereniging Inlands Hout Algemene Vereniging Inlands Hout: vereniging van ondernemers in bos en hout Typen ondernemers bij de AVIH: adviesbureau bosbouwaannemer (exploiterende) rondhouthandel rondhoutverwerkende

Nadere informatie

de economische kant van drevenbeheer snoeihout als biomassa

de economische kant van drevenbeheer snoeihout als biomassa gemeente Brasschaat de economische kant van drevenbeheer snoeihout als biomassa 15 december 2016 verwarmen op lokale houtsnippers CO2 neutraal bomen & biomassa nemen tijdens hun groei net zo veel CO2 op

Nadere informatie

LEADER-PROJECT. Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud

LEADER-PROJECT. Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud LEADER-PROJECT Energiek gebruik van resthout uit landschapsonderhoud Algemene voorstelling Samenwerking Voor Agrarisch Landschap vzw (SVAL) Het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa

Nadere informatie

Gemeentelijk subsidiereglement kleine landschapselementen

Gemeentelijk subsidiereglement kleine landschapselementen Gemeentelijk subsidiereglement kleine landschapselementen Hoofdstuk 1 definities en afbakening Artikel 1 Het gemeentebestuur van de gemeente Pittem verbindt er zich toe dat de aanvrager een toelage bekomt

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

BIOMASSA. Logo leverancier. Wat is biomassa?

BIOMASSA. Logo leverancier. Wat is biomassa? BIOMASSA Een introductie op pellets en houtketels Wat is biomassa? Biomassa is het drooggewicht van organismen of delen ervan. Hieronder valt zowel plantaardig als dierlijk materiaal. Ook producten gewonnen

Nadere informatie

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03)

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) 1 HOE BEOORDEEL JE DE RENDABILIEIT VAN EEN INVESTERING? Is het rendabel om in uw woning te investeren in een systeem dat werkt op hernieuwbare energie?

Nadere informatie

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit

DE RYCK Klima. 1 kw primaire energie 2,25 kw warmte. ŋ verlies op motor 10% netto vermogen op WP 34% geeft warmte afvoer verwarmingscircuit DE RYCK Klima LUWAGAM : pomp lucht-water aangedreven met gasmotor PAUL DE RYCK Werking op laag niveau (buitenlucht min. 0 C) omzetten naar warmte op hoog niveau (buiswater max. 50 C) Serreverwarming buis

Nadere informatie

2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2015 Herstel en aanleg

2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2015 Herstel en aanleg 2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2015 Herstel en aanleg De normbedragen zijn opgebouwd uit kosten voor arbeid inclusief kosten voor materialen. De bedragen zijn de werkelijke

Nadere informatie

Beplantingen Elzensingel Enkele rij, 3 stuks per meter. Minimale lengte 10 m. Planten bosplantsoen (60-100cm) 1 m 4,20

Beplantingen Elzensingel Enkele rij, 3 stuks per meter. Minimale lengte 10 m. Planten bosplantsoen (60-100cm) 1 m 4,20 Normbedragen Landschapselementen 201 Normbedragen voor herstel en aanleg De normbedragen zijn opgebouwd uit kosten voor arbeid inclusief kosten voor materialen. De bedragen zijn de werkelijke kosten. Afwijkingen

Nadere informatie

Olifantsgras Miscanthus Giganteus

Olifantsgras Miscanthus Giganteus Olifantsgras Miscanthus Giganteus -Volgroeid veldgewas Miscanthus na circa 4 jaar. -Onkruid krijgt geen kans meer. -Optimale beschutting voor vele soorten wild. Rhizomen - Miscanthus veldgewas komt voort

Nadere informatie

Presenta(e. Ing. A.J. (Arjan) Blokland. Energie uit Hout. DEGIN B.V. - De Wiske 1-8806 KR Achlum - Tel. 0517-641668 - Fax.

Presenta(e. Ing. A.J. (Arjan) Blokland. Energie uit Hout. DEGIN B.V. - De Wiske 1-8806 KR Achlum - Tel. 0517-641668 - Fax. Presenta(e Ing. A.J. (Arjan) Blokland Energie uit Hout DEGIN B.V. - De Wiske 1-8806 KR Achlum - Tel. 0517-641668 - Fax. 084-2288924 Energie in de pers Biomassa CO 2 neutraal Ieder gewas absorbeert CO 2

Nadere informatie

Infoavond: Oogsten van houtige biomassa

Infoavond: Oogsten van houtige biomassa LEADER-PROJECT ENERGIEK GEBRUIK VAN RESTHOUT UIT LANDSCHAPSONDERHOUD Infoavond: Oogsten van houtige biomassa Sint-Jan-In-Eremo, 2 december 2013 Samenwerking voor Agrarisch Landschap vzw Agenda: 19:45:

Nadere informatie

VERGROENING BINNEN HET NIEUWE GLB; ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED

VERGROENING BINNEN HET NIEUWE GLB; ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED VERGROENING BINNEN HET NIEUWE GLB; ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED - Regionaal overleg Milieu- 16 maart 2017 Pieter Verdonckt [email protected] Landbouw & Maatschappij, Inagro Vergroening: algemeen

Nadere informatie

Plant Goed aanbevelingslijst

Plant Goed aanbevelingslijst Plant Goed aanbevelingslijst Lijst streekeigen groen voor houtelementen De soorten in onderstaande tabellen die rood gemarkeerd staan mogen enkel gebruikt worden als gecertificeerd autochtoon plantmateriaal.

Nadere informatie

SUBSIDIEREGLEMENT VOOR DE AANLEG EN HET ONDERHOUD VAN KLEINE LANDSCHAPSELEMENTEN

SUBSIDIEREGLEMENT VOOR DE AANLEG EN HET ONDERHOUD VAN KLEINE LANDSCHAPSELEMENTEN SUBSIDIEREGLEMENT VOOR DE AANLEG EN HET ONDERHOUD VAN KLEINE LANDSCHAPSELEMENTEN Hoofdstuk 1: definities en afbakening Artikel 1. Het gemeentebestuur van Wielsbeke wenst een toelage uit te keren, binnen

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Warmteopwekking in de Muziekwijk Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Artikelen 2 Muziekwijk Wijk met 333 woningen Gefaseerde bouw Duurzaam verwarmen Opdrachtgever: SWZ Opdracht

Nadere informatie

BOS IN SINT-TRUIDEN Nota

BOS IN SINT-TRUIDEN Nota BOS IN SINT-TRUIDEN Nota Ir. Koenraad Van Meerbeek 12/03/2012 1. Wat is bos? Wanneer we over bos spreken, is er een duidelijke definitie nodig van een bos. Iedereen moet immers over hetzelfde praten. Een

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Presentatie Warmteproductie met snoeihout. 3 November 2011 Doen! Ervaring en tips uit de praktijk Ben Reuvekamp HeatPlus

Presentatie Warmteproductie met snoeihout. 3 November 2011 Doen! Ervaring en tips uit de praktijk Ben Reuvekamp HeatPlus Presentatie Warmteproductie met snoeihout 3 November 2011 Doen! Ervaring en tips uit de praktijk Ben Reuvekamp HeatPlus Inhoud presentatie Historie HeatPlus Energie en warmte Werking houtgestookte CV installatie

Nadere informatie

Inventarisatie Functionele Akkerranden

Inventarisatie Functionele Akkerranden Inventarisatie Functionele Akkerranden Het gezegde Nederland waterland is niet uit de lucht gegrepen. De totale lengte van de sloten in Nederland bedraagt circa 330.000 kilometer (bron compendium voor

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Bio-energieproductie: Miscanthus als bron van biomassa. Viooltje Lebuf POM WVL Sophie Tobback POM WVL

Bio-energieproductie: Miscanthus als bron van biomassa. Viooltje Lebuf POM WVL Sophie Tobback POM WVL Bio-energieproductie: Miscanthus als bron van biomassa Viooltje Lebuf POM WVL Sophie Tobback POM WVL Het ARBOR-project ARBOR Europees Interreg-project voor Noordwest-Europa Stimuleren van het gebruik van

Nadere informatie

2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2016 Herstel en aanleg

2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2016 Herstel en aanleg 2. Normkostentabel aanleg, herstel en achterstallig onderhoud 2016 Herstel en aanleg De normbedragen zijn gebaseerd op de werkelijke kosten. Zij zijn opgebouwd uit kosten voor arbeid inclusief kosten voor

Nadere informatie

Kansen voor de wilgenenergieplantages

Kansen voor de wilgenenergieplantages Kansen voor de wilgenenergieplantages in Nederland Martijn Boosten Oogstdemonstratie Flevohout Lelystad, 24 januari 2012 Inhoud presentatie Wilgen-energieplantages Historie (wilgen)energieplantages in

Nadere informatie

Miscanthus : een nieuwe teelt voor de Vlaamse landbouw? Hilde Muylle

Miscanthus : een nieuwe teelt voor de Vlaamse landbouw? Hilde Muylle Miscanthus : een nieuwe teelt voor de Vlaamse landbouw? Hilde Muylle Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek Eenheid Plant www.ilvo.vlaanderen.be Beleidsdomein Landbouw en Visserij Probleemstelling

Nadere informatie

Verwarming vleeskuikenstallen

Verwarming vleeskuikenstallen Verwarming vleeskuikenstallen Kris De Baere, Jenny Löffel 15 juni 2011 1 Verwarmingssystemen Directe systemen: verbrandingsproces in stal zelf Warmtekanon => meest gebruikte verwarmingssysteem - zonder

Nadere informatie

Gemeentelijk subsidiereglement voor de aanleg en het onderhoud van kleine landschapselementen

Gemeentelijk subsidiereglement voor de aanleg en het onderhoud van kleine landschapselementen Gemeentelijk subsidiereglement voor de aanleg en het onderhoud van kleine landschapselementen Vanaf 1 juni 2007 Artikel 1 Binnen de perken van de jaarlijks op de begroting goedgekeurde kredieten, verleent

Nadere informatie

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid.

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Een Levens Cyclus Duurzaamheids Analyse Auteur: Baukje Bruinsma November 2009 Samenvatting. Door het verbranden van fossiele

Nadere informatie

Introductie HoSt B.V.

Introductie HoSt B.V. HR Hout WKK (Vink Sion) voor glastuinbouw en stadverwarming door HoSt Imtech Vonk vof door H. Klein Teeselink [email protected] Introductie HoSt B.V. Inhoud: Waarom biomassa WKK, belang van warmte? Wie zijn

Nadere informatie

SUBSIDIERING VOOR DE AANPLANTING VAN LIJN- en PUNTVORMIGE ELEMENTEN (K.L.E. s) :( hagen, haagkanten, houtkanten en bomenrijen )

SUBSIDIERING VOOR DE AANPLANTING VAN LIJN- en PUNTVORMIGE ELEMENTEN (K.L.E. s) :( hagen, haagkanten, houtkanten en bomenrijen ) BIJLAGE 2 AANVRAAGFORMULIER SUBSIDIERING VOOR DE AANPLANTING VAN LIJN- en PUNTVORMIGE ELEMENTEN (K.L.E. s) :( hagen, haagkanten, houtkanten en bomenrijen ) Te sturen naar het Stadsbestuur van Geraardsbergen,

Nadere informatie

HR WKK met CO 2 winning

HR WKK met CO 2 winning HR WKK met CO 2 winning Door: Herman Klein Teeselink HoSt Sheet 1 of 22 Inhoud HoSt HoSt ImtechVonkV.O.F. - Reinigen van rookgassen - Rookgascondensor / Scrubber - Nat elektrostatisch filter - Waterbehandeling

Nadere informatie

Houtige biomassa in Nederland: markt, logistiek en potenties. Jan Oldenburger, Probos

Houtige biomassa in Nederland: markt, logistiek en potenties. Jan Oldenburger, Probos Houtige biomassa in Nederland: markt, logistiek en potenties Jan Oldenburger, Probos Arnhem, 27 januari 2011 Inhoud Houtige biomassa? De markt en logistiek Potenties Duurzaamheid Aandachtspunten Inhoud

Nadere informatie

pca Bewaarproblemen oogst 2014

pca Bewaarproblemen oogst 2014 pca Bewaarproblemen oogst 2014 Seizoen 2014 Prachtig voorjaar Zomer: groeizaam weer (plaag ) Natte augustus Hoge temperaturen bij oogst Hoge temperaturen eerste weken bewaring Grote productie Grove knollen,

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012

Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Warmtekrachtkoppeling Wat, waarom en wanneer? Tine Stevens COGEN Vlaanderen Studiedag Slimme netten en WKK 29 februari 2012 1 COGEN Vlaanderen Doelstelling:

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

Optimale benutting van de energie input van een houtgestookte centrale door plaatsing rookgascondensor en CO2- benutting met PVT

Optimale benutting van de energie input van een houtgestookte centrale door plaatsing rookgascondensor en CO2- benutting met PVT Resultaten en bevindingen van project Optimale benutting van de energie input van een houtgestookte centrale door plaatsing rookgascondensor en CO2- benutting met PVT Dit rapport is onderdeel van de projectencatalogus

Nadere informatie

25/03/2013. Overzicht

25/03/2013. Overzicht Micro-WKK: basisbegrippen en toepassingsmogelijkheden Tine Stevens, Vlaams Energieagentschap Regiovergadering Provincie West-Vlaanderen 12 en 14/03/2013 2 Warmte-krachtkoppeling (WKK) De gelijktijdige

Nadere informatie

Economische analyse en dimensionering van een verwarmingssysteem op. collectieve systemen

Economische analyse en dimensionering van een verwarmingssysteem op. collectieve systemen Economische analyse en dimensionering van een verwarmingssysteem op zonne-energie voor collectieve systemen Voordelen van gravitaire drainage voor collectieve systemen Economisch optimale dimensionering

Nadere informatie

Groene stroom van eigen

Groene stroom van eigen Groene stroom van eigen bodem: korte-omloophoutteelten in Vlaanderen De aanplantingen gebeurden in maart van 2004. Als terreinvoorbereiding werd geploegd en geëgd. De aanplanting gebeurde machinaal, met

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

DE BEREKENING VAN DE GROENESTROOMCERTIFICATEN

DE BEREKENING VAN DE GROENESTROOMCERTIFICATEN 1. CONTEXT Infofiche Energie DE BEREKENING VAN DE GROENESTROOMCERTIFICATEN In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt de productie van groene stroom afkomstig van hernieuwbare energiebronnen of warmtekrachtkoppeling

Nadere informatie

Samenwerken rond het terug dringen van woekerende (invasieve) planten in Noord- Limburg

Samenwerken rond het terug dringen van woekerende (invasieve) planten in Noord- Limburg Samenwerken rond het terug dringen van woekerende (invasieve) planten in Noord- Limburg Inhoud Onze landschapselementen vroeger, nu en morgen: een blik op het verleden de huidige situatie en de toekomst

Nadere informatie

Evaluatie van de rentabiliteit van een investering

Evaluatie van de rentabiliteit van een investering Evaluatie van de rentabiliteit van een investering Vorming voor Energieverantwoordelijken van het BHG Céline Martin ICEDD asbl 22 maart 2007 Vertreksituatie: vervanging van een verwarmingsketel Men wil

Nadere informatie

Hout van het Dijleland

Hout van het Dijleland Hout van het Dijleland 22/06/2018 Ontwikkeld met steun van de provincie Vlaams-Brabant Joost-Pim Balis Regiocoördinator agrobeheercentrum Eco² Inhoud o Werking Agrobeheercentrum Eco² o o Biomassa uit landschapsonderhoud

Nadere informatie

Hout voor energie in Nederland

Hout voor energie in Nederland 2019 #2 Hout voor energie in Nederland In 2018 is er weer volop gediscussieerd over de inzet van houtige biomassa voor de opwekking van hernieuwbare energie. Stichting Probos heeft deze discussie met veel

Nadere informatie

Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten

Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten Jan Oldenburger Inhoud Houtige biomassa? Kwaliteitsaspecten De markt Omvang Nederlandse markt Typering Prijzen Houtige biomassa? Houtige biomassa?

Nadere informatie

Schetsschuit Energielandschap Reestdal

Schetsschuit Energielandschap Reestdal Schetsschuit Energielandschap Reestdal Verkenning ontwerp energielandschappen 1. Inleiding 2. Opdracht 3. Resultaten + aanbevelingen 4. Conclusies Inleiding Opdrachtgever provincie Bijdrage duurzame energie

Nadere informatie

o Visie gemeente: Hoe het gemeentehuis verwarmen met biomassa? Jan Van der Velpen, schepen landbouw en leefmilieu Bierbeek

o Visie gemeente: Hoe het gemeentehuis verwarmen met biomassa? Jan Van der Velpen, schepen landbouw en leefmilieu Bierbeek o Toelichting streefdoelen provincie: Klimaatneutraal tegen 2040, Tie Roefs, gedeputeerde voor leefmilieu Vlaams-Brabant o Visie gemeente: Hoe het gemeentehuis verwarmen met biomassa? Jan Van der Velpen,

Nadere informatie