LEVENDE BODEM. Natasja Poot

Transcriptie

1 LEVENDE BODEM Natasja Poot 1

2 Introductie Biologische bodemkwaliteit wordt steeds belangrijker Meer belangstelling en bewustzijn onder telers Wet- en regelgeving Minder gewasbeschermingsmiddelen toegelaten Beperkte aanvoer van nutriënten Bodem is de basis Opbouw en afbraak organische stof Nutriënten leveren / vasthouden Bodemstructuur Waterregulatie Ziekte- en plaagwering

3 Bodemvoedselweb Trofisch niveau

4 Bodemweerbaarheid Algemene ziektewering Divers en actief bodemleven Concurrentie om ruimte en voedsel Specifieke ziektewering Predatie / parasitisme Uitscheiden van giftige stoffen of antibiotica Indirecte ziektewering Weerstandsverhoging plant door het op scherp zetten van de verdedigingsmechanismen

5 Bodemvoedselwebanalyse

6 Bodemvoedselwebanalyse

7 Bodemvoedselwebanalyse Bacteriën Belangrijk voor het verteren en vasthouden van simpele componenten Verhogen specifieke en algemene ziektewering Snel aanpassingsvermogen en vermenigvuldigen snel onder goede omstandigheden Lysobacter bacteriën remmen de groei van Pythium

8 Bodemvoedselwebanalyse Schimmels Verteren complexe componenten Kunnen slecht tegen zuurstofloze condities en intensieve grondbewerking Pathogenen: goede en slechte schimmels Mycorrhiza

9 Bodemvoedselwebanalyse Protozoa Belangrijke rol in nutriëntencyclus Beheersen bacteriepopulaties Hoger C:N ratio dan bacteriën Indicator voor N-mineralisatie (ammonium)

10 Bodemvoedselwebanalyse

11 Bodemvoedselwebanalyse Belangrijk in nutriëntencyclus Waardevolle bio-indicator voor bodemkwaliteit Aanwezig in alle niveaus van het bodemvoedselweb Minder gevoelig voor vocht en temperatuur fluctuaties

12 Bodemvoedselwebanalyse Proef bodemvoedselweb Relaties met fysische en chemische kengetallen Verloop door het seizoen heen Neem monsters onder soortgelijke omstandigheden Schimmels 1Mrt Apr 2 Mei 3 Jun Dauerlarven bouwland 1 bouwland 2 mais 1 mais Bacteriën 0 1Mrt Apr 2 Mei 3 Jun 4 0 1Mrt Apr 2 Mei 3 Jun 4

13 Bodemvoedselwebanalyse; wat kan ik ermee? Nog geen vertaling van bodemvoedselweb naar praktisch advies Slechte plek of perceel analyseren en vergelijken Bodemvoedselweb monitoren Verschillende behandelingen vergelijken Niet-kerende grondbewerking Bodemverbeteraars

14 Bodemgezondheid verhogen Organische stof aanvoeren! Compost Stabiel organische stof Rijk aan divers bodemleven (algemene en specifieke ziektewering) Kwaliteit varieert sterk Let o.a. op geur, ph en C/N ratio

15 Bodemgezondheid verhogen Vruchtwisseling Bodemstructuur en organische stof Onderdrukken ziekteverwekkers Groenbemesters Bodemstructuur, organische stof, nutriënten vasthouden Groenbemester als bestrijdingsmaatregel Effect verschilt per organisme Weten welke ziekten/plagen in je bodem zitten

16 Aaltjeschema.nl

17 Bodemgezondheid verhogen Chitine Hoofbestanddeel van de huid van ongewervelden Bepaalde aaltjes (bv. cystenaaltje) en schimmels (bv. wratziekte) Stimuleert schimmels en bacteriën welke chitine afbreken: specifieke ziektewerking Specifieke antagonisten Versnelling specifieke ziektewering Sterk afhankelijk van de fysisch-chemische toestand van de bodem In vollegrond onvoorspelbaar door grote variatie in bodems

18 Bodemgezondheid verhogen Kerende bodembewerking Gerelateerd aan afname schade door wortelrot (beter ontwikkeld wortelstelsel) Schadelijk voor belangrijke bodemorganismen (o.a. schimmels, pendelaars) Minimale grondbewerking Aanwijzingen voor hogere ziektewerendheid Meer antagonostische bacteriën en mycorrhiza Braak Bestrijding tegen bv. Meloidogyne en Pratylenchus Regelmatige bodembewerking

19 Bodemgezondheidsproef PPO Vredepeel Meer-jarige veldproef sinds 2006 Natuurlijke besmetting met o.a. Pratylenchus penetrans Trichodoriden Verticillium dahliae Vier verschillende gewasrotaties 10 verschillende technieken om bodemgezondheid te verbeteren

20 Bodemgezondheidsproef PPO Vredepeel Behandelingen Braak Tagetes Gras/klaver Compost Chitine Biologische grondontsmetting Biofumigatie Chemische grondontsmetting Fysische grondontsmetting Combinatie (Tagetes + Chitine + Compost)

21 Pratylencidae (n/100ml grond) Bodemgezondheidsproef PPO Vredepeel Effect op P. penetrans g 300 def efg fg 200 c cd cde 100 b 0 a a G. Korthals PPO AGV

22 opbrengst (ton/ha) Bodemgezondheidsproef PPO Vredepeel Netto aardappelopbrengst 70 d d a a a a ab bc c c G. Korthals PPO AGV

23 Projecten bodemleven Landelijk Meetnet Bodemkwaliteit (LMB) BOBI Verschillende praktijknetwerken BASIS Sinds 2009 Mais No-till/ ridge till Sinds 2009 Bodemkwaliteit op zandgrond Sinds 2011 (1988) Bodemgezondheid Sinds 2006 Bodemkwaliteit Veenkoloniën

24 Conclusie Ziektewering is een gevolg van goede chemische, fysische en biologische bodemkwaliteit Zorg goed voor het bodemleven Aanvoer organisch materiaal Bodemstructuur op orde Minimale verstoring Praktisch advies onderweg Veel lopende onderzoeken Optimale verhoudingen verschilt per situatie Meettechnieken worden beter en betaalbaarder