Modulebeschrijving. Gezinshûs. Pleegzorg

Transcriptie

1 Modulebeschrijving Gezinshûs Pleegzorg!

2 INDE Samenvatting 3 A. Modulebeschrijving: probleem, doelgroep, doel, aanpak, materialen en uitvoering 5 1. Risico- of probleemomschrijving 5 2. Doel van de module 6 3. Doelgroep van de module 7 4. Aanpak van de module 8 5. Materialen en links 10 B. Onderbouwing van de module Verantwoording: doelgroep, doelen en aanpak Samenvatting onderbouwing Randvoorwaarden voor uitvoering en kwaliteitsbewaking Onderzoek naar de uitvoering van de module 14 C. Effectiviteit Nederlandse effectstudies Buitenlandse effectstudies 15 D. Overige informatie Toelichting op de naam van de module Uitvoering (uitvoerende en/of ondersteunende organisaties en partners) Overeenkomsten met andere modules 16 Bijlage CAP-J classificatieoverzicht (assen en rubrieken) Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 2! /! 20

3 SAMENVATTING Doel Het doel van de module Gezinshûs is een vervangende woonsituatie in een zo genormaliseerd mogelijke omgeving voor jeugdigen te creëren waarbinnen het perspectief van de jeugdige duidelijk wordt. Het streven is dat de jeugdige en/of diens omgeving (gezin) zich op zodanige wijze heeft ontwikkeld dat thuis wonen weer mogelijk is. Secundair is dat een vervangende pleeggezinssituatie de jeugdige voldoende ontwikkelingskansen en -mogelijkheden biedt, waardoor plaatsing in een Gezinshûs niet langer noodzakelijk is. Wanneer blijkt dat bovenstaande uitgangspunten niet in het belang van de jeugdige zijn dan kan de jeugdige binnen het Gezinshûs doorgroeien richting zelfstandigheid. De jeugdige krijgt tijdens zijn verblijf voldoende kans om zich naar zijn mogelijkheden optimaal te kunnen ontwikkelen richting zelfstandigheid, dan wel richting een mogelijke terugkeer naar het gezin van herkomst of een pleeggezin. Dit doel wordt bereikt door de volgende uitgangspunten tijdens het verblijf in een Gezinshûs te hanteren: zoveel als mogelijk aansluiten bij een gezinssituatie voor een jeugdige; de jeugdige laten participeren in gezin, buurt, verenigingsleven; middels vaste opvoeders creëren van continuïteit en een stabiele en veilige leefomgeving; de veiligheid, geborgenheid en ontwikkeling van de jeugdige staat centraal; het (in dialoog) aansluiten bij de vragen en doelen van het de jeugdige in zijn/haar ontwikkeling; normalisatie en individualisatie van de jeugdige. Doelgroep Jeugdigen van 6 tot 18 jaar die een vorm van onderwijs volgen kunnen in een Gezinshûs verblijven. Bij voorkeur is de jeugdige niet ouder dan 14 jaar. De jeugdige heeft voor zijn/haar verdere ontwikkeling behoefte aan een kleinschalige leefsituatie met vaste opvoeders. De jeugdige is in relatie tot de volwassene in staat om zich aanspreekbaar en leerbaar op te stellen. Tevens dient de jeugdige mogelijkheden te bezitten om vorm te kunnen geven aan de onderlinge relaties aan de onderlinge relaties die inherent zijn aan het verblijven in een Gezinshûs en dient de jeugdige tevens een vorm van sturing op regels en grenzen te kunnen verdragen. Aanpak In een Gezinshûs wordt een zo gewoon mogelijke gezinssituatie geboden, waarin op een zo normaal mogelijke manier opgevoed wordt: Gewoon waar mogelijk, speciaal waar gewenst. Het Gezinshûs staat in een woonwijk, waar de Gezinshûsouders wonen. In het Gezinshûs is de duur van de plaatsing afhankelijk van het perspectief van de jeugdige. De begeleiding is gebaseerd op specifieke professionele deskundigheid, praktische ervaring en vakkundige intuïtie van de medewerkers. De Gezinshûsouders worden begeleid en toegerust voor het werken en wonen binnen een Gezinshûs. De kracht van het Gezinshûs is gelegen in: de aanwezigheid van twee gecommitteerde volwassenen die in een genormaliseerde omgeving een duurzame relatie aangaan met het de jeugdige; de Gezinshûsouders (en eventueel hun kinderen) wonen in een huis/boerderij en voeren een reguliere huishouding; de Gezinshûsouders geven vorm aan de opvoeding en de opvoedingsomgeving en bieden hierin continuïteit; het onnadrukkelijk vorm geven van een nadrukkelijke opvoeding. Er is sprake van specifiek opvoeden, het opvoedend handelen, wordt bewust en doelgericht ingezet, aansluitend op wat de jeugdige gezien zijn achtergrond en problematiek nodig heeft (Jongepier, 2012). De Module Gezinshûsouders - Pleegzorg worden hierin ondersteund door een praktijkcoach (werkbegeleiding Pagina en 3! /! 20 intervisie), een gedragswetenschapper (inhoudelijke ondersteuning en advisering) en een

4 afdelingsmanager (bedrijfsvoering rondom Gezinshûsen). Indien wenselijk kan er op aanvraag een ouderbegeleider (oudercontacten) ingezet worden (indien er een spanningsveld is of dreigt te ontstaan in het contact met ouders met betrekking tot de plaatsing in een gezinshuis). Materiaal Naast de modulebeschrijving staat in de Bedrijfsvoering en de Perspectiefbepaling Gezinshuizen beschreven hoe de module Gezinshuis is uitgewerkt en onderbouwd. Onderzoek De Baat et al. (2012) concluderen dat er in Nederland geen onderzoek is uitgevoerd naar de effectiviteit van gezinshuizen. Er is langer geleden beperkt onderzoek gedaan naar vormen van zorg die veel lijken op Gezinshûsen, namelijk de kleinschalige residentiële hulpverlening. Dit leverde weliswaar enkele aanwijzingen op voor de effectiviteit van gezinshuizen, maar geen wetenschappelijk bewijs. Wel is er zicht op de mening van gezinshuisouders en opgenomen jeugdigen over de werkzaamheid van gezinshuizen. Door Stichting Alexander is er onderzoek gedaan naar de waardering van de geplaatste kinderen en hun biologische ouders ten aanzien van gezinshuizen. Daaruit is gebleken dat jeugdigen de gezinsvorm van een gezinshuis waarderen; het geeft hen de rust te leren en zich te ontwikkelen. De kracht van gezinshuizen zit voor hen met name in drie aspecten: continuïteit, vrijheid en gelijkheid (Sarti Neijboer, 2011). Continuïteit bestaat er voor jeugdigen uit dat ze het gevoel hebben deel uit te maken van het gezin waarin ze wonen. Ze vinden dat de plek waar ze wonen bij hen past en dat ze zich daar kunnen ontwikkelen, in sommige gevallen juist omdat de plek anders (beter) is dan waar ze vandaan komen. Ze vinden het prettig dat er in een gezinshuis altijd dezelfde mensen aanwezig zijn, zo ontstaat er bijvoorbeeld minder verwarring over gemaakte afspraken. Jeugdigen vinden het prettig dat ze één keer hun verhaal kunnen doen en niet te maken hebben met verschillende groepsleiders, die ze steeds weer op de hoogte moeten stellen. Jeugdigen zijn heel goed te spreken over gezinshuisouders, want zij staan dicht bij hen en zijn hun eerste aanspreekpunt. Ze voelen zich gehoord en serieus genomen door gezinshuisouders. Jeugdigen zijn ook tevreden over de frequentie en de wijze van het contact met familie. Veel jeugdigen vertellen dat ze in het gezinshuis meer vrijheid hebben dan op andere plekken waar ze gewoond hebben. Ze kunnen meer hun eigen gang gaan en krijgen bijvoorbeeld de vrijheid om een hobby uit te oefenen die ze zelf willen. Er mag een broertje of zusje komen logeren en er is ruimte om af te spreken met vrienden. Positieve ervaringen zijn ook de aanwezigheid van huisdieren in het gezinshuis en veel ruimte om te kunnen spelen. Wat ook vaak genoemd werd is dat er veel rust is in het gezinshuis, omdat er minder mensen wonen dan bijvoorbeeld in een leefgroep. Ook de andere bewoners in het gezinshuis zijn belangrijk voor hoe het wonen er wordt beleefd. In gezinshuizen ervaren jeugdigen meer onderlinge gelijkheid ten opzichte van bijvoorbeeld pleeggezinnen of leegroepen. Jeugdigen vinden ook dat ze voldoende kunnen uitwisselen over hun ervaringen met de kinderen en jongeren in het huis waar ze wonen. Zij ervaren het als voordeel dat ze met andere kinderen in dezelfde situatie zitten. Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 4! /! 20

5 A. MODULEBESCHRIJVING: PROBLEEM, DOELGROEP, DOEL, AANPAK, MATERIALEN EN UITVOERING 1. Risico- of probleemomschrijving Jeugdigen die door problemen niet thuis kunnen wonen en baat hebben bij een langer durende structuur, veiligheid en geborgenheid waarbij een balans wordt geboden tussen emotionele nabijheid en neutraliteit, kunnen in een Gezinshûs verblijven. De jeugdige heeft baat bij ondersteuning op het gebied van de persoonlijke ontwikkeling, sociale ontwikkeling, emotionele ontwikkeling en zijn/haar perspectiefontwikkeling. De problematiek van het de jeugdige kenmerkt zich door een grote verscheidenheid. De jeugdige kent vaak een voorgeschiedenis waarbij sprake is geweest van (affectieve) verwaarlozing en/ of mishandeling in de opvoedingssituatie. Psychopathologie als bedoeld in een psychiatrische beperking of verslaving bij de opvoeders in het gezin van herkomst en/of de jeugdige komt dikwijls voor. Daarnaast is veel voorkomende problematiek: loyaliteit- en hechtingsproblematiek, impuls- en concentratieproblemen, sociale en emotionele problematiek en gedragsproblematiek. De jeugdige is niet geïndiceerd voor een psychiatrische dan wel orthopedagogische behandeling. De jeugdige kunnen profiteren van een specifieke woon- en opvoedings- omgeving waarbij naast een gezinssituatie kennis en deskundigheid aanwezig is op het gebied van orthopedagogische begeleiding, het bieden van continuïteit, herstel van het gewone leven en het bieden van geborgenheid en veiligheid. Bij de doelgroep Gezinshûsen is kunnen functioneren in gezinsverband veelal een doelstelling op zich. Er wordt vaak gezien dat door de kracht van het gewone leven het probleemgedrag van de jeugdige in het Gezinshûs vrij snel afneemt, zodat gewerkt kan worden aan de meer complexe en kind-eigen problematiek. Hiervoor kan het bij een individuele jeugdige noodzakelijk zijn om iets extra s in te zetten om zijn/haar ontwikkeling weer op gang te helpen: individuele en/of systeemgerichte behandeling. Met behulp van CAP-J zijn door het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) en organisaties die werken met Gezinshûsen, waaronder Jeugdhulp Friesland (Van der Steege, 2012), de problemen van de kinderen en hun gezin van herkomst in kaart gebracht. In totaal zijn bij de 56 casussen 736 problemen geconstateerd. Dit betekent dat de problematiek van de kinderen en hun gezin van herkomst meervoudig zijn. De problemen zijn te typeren op de vijf zogenoemde assen van de CAP- J: A) Psychosociale problematiek jeugdige, B) Lichamelijke problematiek jeugdige, C) Problemen in vaardigheden en cognitieve ontwikkeling jeugdige, D) Problemen bij het gezin en in de opvoeding en E) Problemen bij jeugdige en omgeving. Volgens Van der Steege bevindt 26% van het totale aantal problemen zich op as A: psychosociale problemen jeugdige. 63% van de kinderen kampt met opstandig/antisociaal gedrag, 38% vertoont druk en impulsief gedrag (inclusief de diagnose ADHD is het 41%) en 46% heeft problemen in competentiebeleving. Opvallend is dat er weinig stoornissen worden genoemd. Regelmatig is sprake van lichamelijke problemen, 7% van het totaal aantal genoemde problemen zit op as B. Genoemd zijn onder andere lichamelijke ziekten, voedings- en eetproblemen en problemen in de zelfverzorging. Regelmatig komen problemen in vaardigheden en cognitieve ontwikkeling van de kinderen voor, 12% van het totaal aantal problemen valt binnen as C. 36% van de kinderen heeft problemen in schoolprestaties, 36% heeft sociale vaardigheidsproblemen en 30% kampt met aandachtsproblemen. 9% van het totaal aantal genoemde problemen valt binnen as E: problemen jeugdige en omgeving. 32% van de kinderen heeft een gebrekkig sociaal netwerk en 29% heeft een problematische relatie met leeftijdsgenoten. Met name op as D gezin en opvoeding is bij de 56 kinderen een veelheid en grote diversiteit aan problemen te zien. 47% van het totaal aantal problemen zit op deze as. In 64% van de gezinnen van herkomst is er sprake van ontoereikende opvoedingsvaardigheden, bij 52% zijn problemen in ondersteuning, verzorging en bescherming. 39% van de kinderen is slachtoffer van verwaarlozing. Verder Module is Gezinshûs er bij 50% - Pleegzorg van de kinderen sprake van problemen in de hechting aan primaire verzorgers Pagina 5! /! 20

6 (inclusief de diagnose reactieve hechtingsstoornis) en 38% van de ouders kampt met eigen psychische problematiek). Tijdens het verblijf in een Gezinshûs is het van wezenlijk belang dat bij de start een passende vorm van onderwijs voor de jeugdige aanwezig is en behouden blijft en is er sprake van op maat toegesneden invulling van vrije tijd. De probleemoplossende vaardigheden zijn vergroot en de draagkracht-/draaglastverhouding van de jeugdige en diens systeem is in evenwicht. Bij opname in een Gezinshûs kan het perspectief verschillen. Zo kan het perspectief gericht zijn op terugplaatsing naar huis, een pleeggezin of een langdurig verblijf gericht op zelfstandigheid. De jeugdige krijgt tijdens zijn verblijf voldoende kans om zich naar zijn mogelijkheden optimaal te kunnen ontwikkelen om het perspectief te realiseren. Uitgangspunten Gezinshûsen: zoveel mogelijk aansluiten bij een gezinssituatie voor een kind/jeugdige; de kinderen/jeugdigen laten participeren in gezin, buurt, verenigingsleven; door middel van vaste opvoeders creëren van continuïteit en een stabiele en veilige leefomgeving; de veiligheid, geborgenheid en ontwikkeling van de jeugdige staat centraal; het (in dialoog) aansluiten bij de vragen en doelen van het kind/de jeugdige in zijn/haar ontwikkeling; normalisatie en individualisatie van het de jeugdige. Ambulante ondersteuning/begeleiding en/of een lichtere hulpvorm in de vorm van nazorg is mogelijk wanneer een plaatsing is beëindigd. Deze zorg wordt op maat geboden en is zo licht als mogelijk. (wijkteam/maatschappelijk werk/cjg). 2. Doel van de module Het doel van de module Gezinshûs is een vervangende woonsituatie in een zo genormaliseerd mogelijke omgeving voor jeugdigen te creëren waarbinnen het perspectief van de jeugdige duidelijk wordt. Het streven is dat de jeugdige en/of diens omgeving (gezin) zich op zodanige wijze heeft ontwikkeld dat thuis wonen weer mogelijk is. Secundair is dat een vervangende pleeggezinssituatie de jeugdige voldoende ontwikkelingskansen en -mogelijkheden biedt, waardoor plaatsing in een Gezinshûs niet langer noodzakelijk is. Wanneer blijkt dat bovenstaande uitgangspunten niet in het belang van de jeugdige zijn dan kan de jeugdige binnen het Gezinshûs doorgroeien richting zelfstandigheid. Tijdens het verblijf in een Gezinshûs is het van wezenlijk belang dat bij de start een passende vorm van onderwijs voor de jeugdige aanwezig is en behouden blijft en is er sprake van op maat toegesneden invulling van vrije tijd. De probleemoplossende vaardigheden zijn vergroot en de draagkracht-/draaglastverhouding van de jeugdige en diens systeem is in evenwicht. Bij opname in een Gezinshûs kan het perspectief verschillen. Zo kan het perspectief gericht zijn op terugplaatsing naar huis, een pleeggezin of een langdurig verblijf gericht op zelfstandigheid. De jeugdige krijgt tijdens zijn verblijf voldoende kans om zich naar zijn mogelijkheden optimaal te kunnen ontwikkelen om het perspectief te realiseren. Uitgangspunten Gezinshûsen: zoveel mogelijk aansluiten bij een gezinssituatie voor een kind/jeugdige; de kinderen/jeugdigen laten participeren in gezin, buurt, verenigingsleven; door middel van vaste opvoeders creëren van continuïteit en een stabiele en veilige leefomgeving; de veiligheid, geborgenheid en ontwikkeling van de jeugdige staat centraal; het (in dialoog) aansluiten bij de vragen en doelen van het kind/de jeugdige in zijn/haar ontwikkeling; normalisatie en individualisatie van het de jeugdige. Ambulante ondersteuning/begeleiding en/of een lichtere hulpvorm in de vorm van nazorg is mogelijk wanneer een plaatsing is beëindigd. Deze zorg wordt op maat geboden en is zo licht als mogelijk. (wijkteam/maatschappelijk werk/cjg). Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 6! /! 20

7 3. Doelgroep van de module 3.1 Voor wie is de module bedoeld? Jeugdigen behoren op te groeien in een zo genormaliseerd mogelijke omgeving via een opvoedingsrelatie met hun ouders of gecommitteerde anderen. In volgorde van voorkeur: het eigen gezin, een netwerkgezin, een pleeggezin, een Gezinshûs, een intensieve woongroep (AWBZ). Bij plaatsing in een Gezinshûs wordt het perspectief op terugplaatsing naar huis of een pleeggezin niet uitgesloten. Het perspectief pleeggezin is over het algemeen onderzocht, maar als niet toereikend of niet afdoende ingeschat. Het perspectief op plaatsing in een pleeggezin of terug naar huis blijft wel onderdeel van de begeleiding, tenzij dit gezien de individuele problematiek van de jeugdige of de mogelijkheden van diens systeem wordt uitgesloten. In 2012 zijn in samenwerking met het NJI en een aantal organisaties die betrokken zijn bij de gezinshusen, waaronder Jeugdhulp Friesland, 56 casussen aangeleverd. Voor het typeren van de problemen en het bevorderen van de eenheid van taal hierover is gebruik gemaakt van het Classificatiesysteem Aard Problematiek Jeugd (C. Konijn, W. Bruinsma, L. Lekkerkerker, K. Eijgenraam, M. van der Steege & M. Oudhof, 2009). De volgende kenmerken blijken typerend te zijn voor de doelgroep die momenteel in de gezinshuizen in Nederland verblijft (Van der Steege, 2012): de gemiddelde leeftijd van de kinderen is 10 jaar (spreiding tussen 4 en 17 jaar); 75% van de kinderen zit in de basisschoolleeftijd tussen 6 en 12 jaar; jongens zijn licht in de meerderheid: 59% versus meisjes 41%; 22% van de kinderen is afkomstig uit een tweeoudergezin; 25% uit een eenoudergezin; 29% van de ouders is gescheiden; 14% woont in een nieuw samengesteld gezin; 71% van de kinderen is van Nederlandse afkomst; van de kinderen is bij 80% sprake van een beschermingsmaatregel; 64% staat onder toezicht, bij 18% is het gezag in handen van een gezinsvoogd (voogdijmaatregel); de kinderen en hun gezin hebben in het verleden allemaal al eerder hulp gehad, gemiddeld vier vormen. De hulpverleningsgeschiedenis omvat een breed scala aan diverse vormen van hulp: ambulant, crisishulp, residentieel en pleegzorg. In totaal is bij de 56 kinderen zo n 200 keer een vorm van voorafgaande hulp benoemd, bij 2 kinderen zelfs 13 verschillende vormen. Het meest voorkomend zijn residentiële en ambulante hulp, daarnaast hebben 17 kinderen in het verleden voor langere tijd in een pleeggezin gewoond (geen crisisplaatsing). 52% van de kinderen volgt regulier basis- of voortgezet onderwijs en 39% een vorm van speciaal onderwijs waaronder cluster 4-onderwijs. Een Gezinshûs is een kleinschalige vorm van hulpverlening. In een Gezinshûs wonen jeugdigen samen met Gezinshûsouders. De Gezinshûsouders zijn doorgaans een echtpaar en geven samen met hun gezin en eventueel met een vervangend Gezinshûsouder vorm aan het Gezinshûs. De jeugdigen zijn in de leeftijd van 4 tot ongeveer 18 jaar en hebben een dagbesteding (school/ werk). De jeugdige is bij voorkeur bij opname niet ouder dan 14 jaar. De jeugdigen hebben voor hun verdere ontwikkeling behoefte aan een kleinschalige leefsituatie met vaste opvoeders. Het gewone dagelijkse leven en continuïteit spelen een belangrijke rol in het vasthouden of aanleren van vaardigheden bij de jeugdige. De jeugdige is in relatie tot de volwassene in staat om zich aanspreekbaar en leerbaar op te stellen. Tevens dient de jeugdige mogelijkheden te bezitten om vorm te kunnen geven aan de onderlinge relaties die inherent zijn aan het verblijven in een Gezinshûs, tevens dient de jeugdige een vorm van sturing op regels en grenzen te kunnen verdragen. Verder kan de jeugdige (al dan niet vanuit coaching) zich voldoende voegen en ontwikkelen in een kleinschalige setting en kan hij voldoende participeren in een opvoedingsklimaat waarin veiligheid en geborgenheid belangrijk is. Er is een legitimatie bij de biologische ouders/wettelijk vertegenwoordigers dat de jeugdige voor een bepaalde of langdurige periode verblijft in een Gezinshûs. Uit de bevindingen van de Kenniskring Gezinshuizen van de Rudolphstichting, het NJI en Jeugdhulp Friesland (Van der Steege, 2012) werd duidelijk dat bij 70% van de kinderen de biologische ouders de plaatsing accepteren; 20% gedoogt Module Gezinshûs - Pleegzorg de plaatsing en 10% werkt actief tegen. Pagina 7! /! 20

8 3.2 Indicatie en contra-indicatiecriteria Jeugdhulp Friesland biedt specialistische jeugdzorg op het gebied van opgroei- en opvoedingsproblemen, in de leeftijdscategorie 0 t/m 18 (met een uitloop tot 23) jaar. Kinderen, jongeren en hun ouders/opvoeders kunnen een beroep doen op Jeugdhulp Friesland. Dit doen zij als de normale ontwikkeling van het kind wordt belemmerd. Mogelijk is er sprake van psychosociale problemen, psychiatrische problemen, gezinsgerelateerde problemen, psychische problemen, gedragsproblemen of een combinatie daarvan. Kinderen en jeugdigen met een psychiatrische, zintuiglijke, lichamelijke en/of verstandelijke beperking die redelijk sociaal redzaam zijn, worden ook behandeld en/of opgevangen, als dit past binnen de behandelprogramma s en mogelijkheden van Jeugdhulp Friesland. We nemen ook jeugdigen op met een civielrechtelijke maatregel. In specifieke situaties worden kinderen met een strafrechtelijke maatregel behandeld (Gedragsbeïnvloedende maatregel). De door Jeugdhulp Friesland gehanteerde indicatiecriteria en contra-indicaties zijn uitgebreid beschreven in De Betekenis onder het hoofdstuk Doelgroepenbeleid op pagina 15. Deze folder is te downloaden op onder het tabblad Jeugdhulp Friesland. De Gezinshûsen zijn geschikt voor jeugdigen die niet in de pleegzorg worden geplaatst (vanwege de loyaliteitskwestie van de opvoeders of dat kind het beroep op de relatie niet aankan). Voor kinderen met een lichte of matige psychiatrische aandoening (ADHD, ASS, PTSS of hechtingsproblemen) is de aanname dat de Gezinshûsen geschikt zijn. Dit geldt tevens voor slachtoffers van verwaarlozing, (getuige van) huiselijk geweld en/of seksueel misbruik. Om herhaling van misbruik te voorkomen is er voorzichtigheid geboden bij het bij elkaar plaatsen van slachtoffers van seksueel misbruik. Voor jeugdigen met een verstandelijke beperking is gebleken dat hierbij de kans op afbreuk van de plaatsing groot is wanneer de leerbaarheid stokt (zie onderbouwing module). Wanneer er sprake is van een IQ beneden de 80 dient plaatsing alleen te worden overwogen als er beschermnende factoren aanwezig zijn die aangeven dat de jeugdige leerbaar is/kan zijn. Het succes van de plaatsing is echter niet alleen afhankelijk van de jeugdigen maar ook van de medecliënten en de competenties van de Gezinshûsouders. Voor een succesvolle match dient derhalve bij aanmelding voor alle jeugdigen basisdiagnostiek beschikbaar te zijn. Gezinshûsen zijn mindergeschikt voor jeugdigen met een ernstige psychiatrische aandoening (denk aan borderline, depressie, suïcidaliteit, automutulatie, CD), een ernstige reactieve hechtingsstoornis of een te laag niveau van functioneren. 3.3 Toepassing bij migranten De module is niet speciaal ontwikkeld voor migrantengroepen. Het programma heeft geen speciale faciliteiten om migrantengroepen in het bijzonder te kunnen bedienen. 4. Aanpak van de module 4.1 Structuur en opbouw Een Gezinshûs is bij uitstek een woonvorm voor jeugdigen van wie vaststaat dat ze gedurende langere tijd zijn aangewezen op opvoeding en verzorging door anderen dan hun biologische ouders (Hermanns, 2005). M. de Baat, T. Berg-le Clercq, M. van der Steege (2010) onderscheiden drie vormen van gezinshuizen: gezinshuis als opvoedingsvariant, als hulpverleningsvariant (kortdurende acute opvang) en therapeutische gezinshuizen. Jeugdhulp Friesland kent de opvoedingsvariant, zijnde de Gezinshûsen. In een Gezinshûs wordt een zo gewoon mogelijke gezinssituatie geboden, waarin op een zo normaal mogelijke manier wordt opgevoed: Gewoon waar mogelijk en speciaal waar gewenst. Dit uitgangspunt sluit aan bij de opvatting om jeugdigen een zo normaal mogelijke opvoedingssituatie te bieden, voorzien van zo optimaal mogelijke ontwikkelingsmogelijkheden. In de begeleiding zoals die binnen de Gezinshûsen wordt geboden houdt men rekening met de (on)mogelijkheden van de jeugdige en de biologische ouders. Tijdens het verblijf van de jeugdige wordt zoveel mogelijk samengewerkt met voor hem of haar belangrijke familie- leden/personen. De jeugdige Module Gezinshûs zal zoveel - Pleegzorg mogelijk worden begeleid richting een samen met opvoeders te Pagina bepalen 8! /! 20

9 perspectief. Daarbij wordt rekening gehouden met: de algemene ontwikkeling, de sociale, emotionele, en cognitieve ontwikkeling en de systemische en omgevingsinvloeden. In een Gezinshûs ligt het accent niet op een behandeling, maar op de stabilisatie van het leefklimaat, het gezinsleven. Jeugdigen kunnen binnen een Gezinshûs verblijven vanwege intra-persoonlijke problematiek, dan wel systeemgerelateerde problematiek. Bij sommige jeugdigen zal de nadruk meer op behandeling liggen, wanneer de problematiek van een jeugdige en/ of diens systeem daar om vraagt. Deze behandeling kan worden uitbesteed aan ketenpartners zoals Fier Fryslân en Kinnik. Hierbij is er aandacht voor de balans tussen behandeling en het wonen in een zo normaal mogelijke opvoedingssituatie. De begeleiding is gebaseerd op specifieke professionele deskundigheid, praktische ervaring en vakkundige intuïtie van de medewerkers. De Gezinshûsouders worden begeleid en toegerust voor het werken en wonen binnen een Gezinshûs. De kracht van de Gezinshûsen is gelegen in: de aanwezigheid van twee gecommitteerde volwassenen die in een genormaliseerde omgeving een duurzame relatie aangaan met de jeugdige; de Gezinshûsouders (en eventueel hun kinderen) wonen in hun eigen huis en voeren een reguliere huishouding; de Gezinshûsouders geven vorm aan de opvoeding en de opvoedingsomgeving en bieden hierin continuïteit; het onnadrukkelijk vorm geven van een nadrukkelijke opvoeding. De Gezinshûsouders worden hierin ondersteund door een praktijkcoach (werkbegeleiding en intervisie), een gedragswetenschapper (inhoudelijke ondersteuning en advisering) een ouderbegeleider op verzoek/ indicatie (oudercontacten) en een afdelingsmanager (bedrijfsvoering rondom Gezinshûsen). De module gaat practice based uit van een (minimaal) HBO-werk- en denkniveau pedagogische of sociale wetenschappen en ervaringsdeskundigheid bij de Gezinshûsouders. Er wordt in de begeleiding gebruik gemaakt van specifiek gerichte handelingskaders zoals hierboven beschreven. De basis-begeleiding bij de Gezinshûsouders bestaat uit: 1. Pedagogisch woon- en leefklimaat afgestemd op de (on)mogelijkheden van de jeugdige. 2. Competentiegericht, oplossingsgericht en systeemgericht werken. 3. Begeleidingsgesprekken 4. Ouderbegeleiding (optioneel, indien wenselijk) 5. Scholingsaanbod vanuit de Jeugdhulpacademie. Er is specifieke aandacht voor de diverse leefgebieden van de jeugdige zoals onderwijs, sociaal netwerk, gezondheid en vrije tijd. Ouders/verzorgers en de jeugdige worden expliciet betrokken bij de begeleiding. Indien er een spanningsveld is of dreigt te ontstaan in het contact met ouders met betrekking tot de plaatsing kan er een methodische vorm van ouderbegeleiding worden ingezet worden. Zo nodig kunnen extra interventies (behandelingen) vanuit andere zorgprogramma s binnen Jeugdhulp Friesland ingezet worden. 4.2 Duur De duur van de plaatsing hangt af van het perspectief van de jeugdige. Het perspectief van de plaatsing wordt meegenomen als doel en komt elke evaluatiebespreking terug. 4.3 Frequentie 7 keer 24 uur per week. 4.4 Intensiteit Dagelijks. 4.5 Setting De behandeling en begeleiding vindt plaats in een Gezinshûs. Een Gezinshûs kan zowel in een woonwijk zijn als op een boerderij. Het Gezinshûs heeft een gezamenlijke woonkamer en keuken. Iedere jeugdige heeft een eigen kamer (privacy). Er zijn voldoende faciliteiten om te wonen, te spelen en vrije tijd in te vullen. De accommodatie is ingericht middels de standaarden; welkom voelen, Module Gezinshûs comfortabel - Pleegzorg voelen en veilig voelen. Er is specifieke aandacht voor: Pagina 9! /! 20 privacy; persoonlijke bezittingen van de jeugdige;

10 huiselijke omgeving; inbreng van de jeugdige bij de inrichting (met name eigen kamer); bezoek van opvoeders, familie, vrienden. Het kantoor, waar ook andere werkzaamheden ten behoeve van de Gezinshûsen kunnen worden uitgevoerd, is gevestigd in Leeuwarden. 5. Materialen en links De module Gezinshuis is een module van Jeugdhulp Friesland. Voor het begeleidend team en de gezinshuisouders is in de Bedrijfsvoering en de Perspectiefbepaling Gezinshuizen in Jeugdhulp Friesland onderbouwd waar de module op is gebaseerd en vorm gegeven. Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 10! /! 20

11 B. ONDERBOUWING VAN DE MODULE 6. Verantwoording: doelgroep, doelen en aanpak Probleemanalyse De problematiek van de jeugdigen kenmerkt zich door een grote verscheidenheid. Kenmerkend is dat de voorgeschiedenis van de jeugdigen vaak problematisch is verlopen. Daarnaast is veel voorkomende problematiek: verwaarlozing, loyaliteit- en hechtingsproblematiek, impuls- en concentratieproblemen, sociale en emotionele problematiek en gedragsproblematiek. Jeugdigen die voor langere tijd niet meer thuis kunnen wonen, worden meestal in een Gezinshûs geplaatst als er contra-indicaties zijn voor alternatieve vormen van zorg, zoals pleegzorg of een residentiële leefgroep. Een jeugdige kan bijvoorbeeld niet naar een pleeggezin als de inschatting er is dat de jeugdige het beroep op de relatie niet aankan en/of de loyaliteit aan ouder(s) (te) groot is. De problematiek is dan te zwaar voor een pleegouder die daarvoor niet is opgeleid of het pleeggezin kan niet de gewenste opvoedings-omgeving bieden. Daarnaast kunnen jeugdigen ook niet naar een pleeggezin als zij veel hechtings- of loyaliteitsproblemen hebben, bijvoorbeeld omdat ze nog een sterke band hebben met hun biologische ouders of omdat ze door de dingen die zij in het verleden hebben meegemaakt moeite hebben met het aangaan van diepere (nabije) relaties. Het wonen in een pleeggezin zou voor hen dan ook te moeilijk zijn (Hermanns, 2005). Tegelijkertijd is een plaats in een residentiële instelling vaak niet wenselijk, omdat een één-op-één-aanpak voor deze kinderen beter is (Van Wijngaarden en Stellingwerff, 2007). Uitplaatsingen naar de oorspronkelijke gezinssituatie, een netwerkgezin of pleeggezin behoren tot de gewenste mogelijkheden. Indien psychiatrische aandoeningen meer manifest worden of in ernst toenemen is een intensieve woongroep (AWBZ) een plaatsingsmogelijkheid. Indien voor een jeugdige de transitie naar zelfstandigheid in een Gezinshûs niet gewenst of realiseerbaar is, vormt de zelf- standigheidstraining via Basishuys en/of kamertraining een mogelijkheid. De ervaringen van de Kenniskring Gezinshuizen van de Rudolphstichting, het NJi en Jeugdhulp Friesland (2012) wijzen uit dat niet-planmatige uitplaatsingen in gezinshuizen zich veelal voordoen in de volgende gevallen: Psychiatrische aandoeningen van jeugdigen zijn te manifest, waarbij de opvoedings- omgeving hierop onvoldoende op is toegerust en/of is ingericht; vanwege het niveau van functioneren van het de jeugdige stokt de leerbaarheid en ontstaat een te grote discrepantie tussen vraag en aanbod en tussen de jeugdige én de andere jeugdigen; de competenties van de gezinshuisouders matchen, veelal in combinatie met bovenstaande factoren, niet met de gevraagde en veelal meer specifieke behoeften van de jeugdige. Beïnvloedbare factoren In het geval de gezinsopvoeding of vervangende gezinsopvoeding (via een netwerk- of pleeggezin) niet kan voorzien in de gewenste opvoedingsomgeving van de jeugdige worden de Gezinshûsen gezien als een zeer gewenste woonvorm, te verkiezen boven plaatsing in een instelling of tehuis. De Gezinshûsouder voert de zorg uit in deze van Jeugdhulp Friesland afhankelijke context, maar is daarbinnen ook onafhankelijk om de opvoedingsomgeving op de gewenste wijze te kunnen vorm geven. Hierin wordt een zekere spanning ervaren door de Gezinshûsouder. De kern van de spanning is gelegen in de combinatie van het werken en het leven in een privésituatie, in het Gezinshûs. De Gezinshûsouder(s) hebben een arbeidscontract afgesloten bij Jeugdhulp Friesland en dat gaat uit van een gezags- verhouding. Een pedagogisch klimaat voorleven en vorm geven op een onnadrukkelijke wijze vraagt van de Gezinshûsouder(s) keuzevrijheid en regie over de situatie in het Gezinshûs. Keuzevrijheid en regie zijn belangrijke voorwaarden om gemotiveerd te zijn, lichamelijk en geestelijk gezond te zijn, het gevoel Module te Gezinshûs hebben - iets Pleegzorg te doen dat er toe doet en het gevoel hebben dat je je kunt ontplooien. Pagina Invloed 11! /! 20 uit kunnen oefenen op de eigen situatie is een belangrijk goed voor de Gezinshûsouder(s).

12 Een andere beïnvloedbare factor is de uitdaging om de inhoud en de bedrijfsvoering zodanig in te richten dat de Gezinshûsouders optimale keuzevrijheid hebben en de regie kunnen nemen, terwijl het Gezinshûs wel tegelijkertijd voldoet aan het verantwoordingskader (verantwoordelijkheden en beslissingsbevoegdheden) van Jeugdhulp Friesland. Om tot dit evenwicht te komen, gelden de volgende principes: de Gezinshûsouders onderschrijven de visie en methodische uitgangspunten van Jeugdhulp Friesland en handelen daarnaar; de Gezinshûsouders hebben regie over, in, en om het Gezinshûs en volgen daarbij de behandellijn; de Gezinshûsouders respecteren de regelgeving van Jeugdhulp Friesland en handelen daarnaar; het management stuurt aan op optimale regievoering van de Gezinshûsouder(s) en het zo nadrukkelijk mogelijk opleggen van regelgeving vanuit Jeugdhulp Friesland; de inrichting van de bedrijfsvoering wordt geschreven met in acht name van de bovenstaande principes. Een ander beïnvloedbare factor is de matching van een jeugdige met een Gezinshûs en de Gezinshûsouders. Een belangrijke factor die genoemd wordt door deelnemers van de Kenniskring Gezinshûsen van de Rudolphstichting, het NJi en Jeugdhulp Friesland (2012) is de huidige samenstelling van het Gezinshûs. Veelal is een verticale opbouw in leeftijd in het Gezinshûs gewenst. Ook speelt de behoefte van de jeugdigen aan ondersteuning een rol. Verder wordt gekeken naar de woonomgeving die de jeugdige nodig heeft. Welke woonplaats is gewenst, waar gaat de jeugdige naar school en is nabijheid van familie wenselijk of juist niet? Tot slot noemen de deelnemers dat het van belang is dat er een klik is tussen de jeugdige en de Gezinshûsouders. De kennismaking is vaak bedoeld om dit af te tasten. Veelal is de matching voor een groot deel ingegeven door het Gezinshûs waar een plek vrijkomt en de jeugdige die bovenaan de wachtlijst staat. Verbinding probleemanalyse, doel, doelgroep en aanpak Van 40 kinderen verzamelden de leden van de kenniskring van het NJi (2012) aanvullende informatie. Wat betreft het perspectief oftewel het doel op langere termijn is bij 65% van de kinderen het verblijf in het Gezinshûs gericht op langdurig opgroeien tot volwassenheid. Bij de andere kinderen is de plaatsing in het Gezinshûs er met name op gericht om te onderzoeken of terug naar huis of plaatsing in een pleeggezin een mogelijkheid is. Duurzame relaties tussen Gezinshûsouders en jeugdigen in de context van een Gezinshûs vormen beslist de kracht van een Gezinshûs. Echter, het herstel of verbetering van de relatie tussen de jeugdige en de biologische ouders dient een voortdurend streven te zijn opdat wordt nagegaan of de jeugdige weer terug naar huis kan, naar een netwerkgezin of pleeggezin kan. Naast het snel kunnen stapelen van de module diagnostiek op cliënten die worden aangemeld of op de wachtlijst staan, is zorgvuldige stapeling van modules zoals agressieregulatie, Rots en Water, video-interactiebegeleiding, PMTO, MDFT gewenst voor het beïnvloeden van het gedrag van de jeugdige, het versterken van de competenties van de Gezinshûsouders én het versterken van de opvoedingsrelatie. Gezinshûsouders dienen zeker hun authenticiteit te behouden alsook hun zekerheden in de opvoeding van de cliënten. Vanuit preventie, maar ook gezien de combinatie van de opvoedings- /zorgvragen van vier cliënten en de flexibilisering van de Gezinshûsen worden Gezinshûsouders getraind in competentie- en oplossingsgericht werken en in de dialooggerichte en systeemgerichte benadering door de Jeugdhulpacademie. Hierbij moet bij het scholingsaanbod voor, zeker bij beginnende, Gezinshûsouders rekening worden gehouden met de gezinsdynamiek op het Gezinshûs. Werkzame factoren /mechanismen Een Gezinshûs is een kleinschalige vorm van hulpverlening in een gezinssetting. Kenmerkend voor een Module Gezinshûs Gezinshûs van - Pleegzorg Jeugdhulp Friesland (Afgeleid van De Baat et al, 2010) is: Pagina 12! /! 20 het gezinshuis is een 'gewoon huis/boerderij in een 'gewone' omgeving. één van de Gezinshûsouders is in dienst bij Jeugdhulp Friesland of beiden in deeltijd;

13 de Gezinshûsouder heeft een werk- en denkniveau op het gebied van de pedagogiek of didactiek op minimaal HBO-niveau of voldoet aan het competentieprofiel van Jeugdhulp Friesland; de Gezinshûsouders, de biologische ouders en de jeugdigen die in het Gezinshûs wonen worden begeleid door Jeugdhulp Friesland; een plaatsing in een Gezinshûs heeft als doel het bieden van een perspectiefvolle opvoedingssituatie. Bij opname is het perspectief op terugplaatsing naar huis meestal minimaal, maar dit wordt wel regelmatig in ogenschouw genomen als het meest gewenste perspectief. Als dit niet mogelijk is stromen de jeugdigen door naar enige vorm van zelfstandigheid rond hun 18e jaar. In Nederland is weinig onderzoek gedaan naar gezinshuizen. Dit geldt ook voor vergelijkbare buitenlandse voorzieningen, zoals 'Teaching Family Homes', 'Family Treatment Homes', 'SOS Kinderdorpen' en 'Multidimensional Treatment Foster Care' (MTFC). Het beschikbare Nederlandse en buitenlandse onderzoek is voornamelijk beschrijvend van aard. In het buitenlandse onderzoek wordt een aantal werkzame factoren genoemd van kleinschalige vormen van hulpverlening in een gezinssetting die met gezinshuizen vergelijkbaar zijn. De Baat, Berg-le Clerq en van der Steege (2010) beschrijven deze als volgt: betrokkenheid van de gezinshuisouders; een gedegen opleiding, training en bijscholing van gezinshuisouders; een langdurig verblijf van de jeugdige in het gezinshuis; het creëren van een huiselijke gezinssfeer; een aantal kwaliteiten van de gezinshuisouder, waaronder zich kunnen inleven in de belevingswereld van de jeugdige; het contact tussen biologische ouders en jeugdigen; de begeleiding en ondersteuning van de biologische ouders; de wederzijdse acceptatie van de biologische ouders en de gezinshuisouders; het stimuleren van het sociale netwerk van de jeugdige; het bieden van nazorg op maat. Verantwoording Wordt in een volgende module-evaluatie aangeleverd. 7. Samenvatting onderbouwing Wordt in een volgende evaluatie aangeleverd. 8. Randvoorwaarden voor uitvoering en kwaliteitsbewaking 8.1 Eisen ten aanzien van opleiding Wordt in een volgende evaluatie aangeleverd. 8.2 Eisen ten aanzien van overdracht en implementatie Wordt in een volgende evaluatie aangeleverd. 8.3 Eisen ten aanzien van kwaliteitsbewaking De kwaliteit van de module wordt bewaakt aan de hand van de resultaten uit de prestatieindicatoren: doelrealisatie, cliënttevredenheid, reden beëindiging hulp en afname ernst problematiek. Jeugdhulp Friesland voldoet aan de kwaliteitsnormen HKZ, hetgeen betekent dat de cliënt centraal staat en er continu gewerkt wordt aan het verbeteren van de hulpverlening. In de hoofd-onderaannemeroverkomst zijn kwaliteitscriteria opgenomen. 8.4 Kosten van de module Pleegzorgbegeleider Module Gedragswetenschapper Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 13! /! 20 Gezinshuisouders

14 Gezinshuisouderbegeleider Verblijf: ja Verzorgingskosten: ja Pleeggeld: ja Licentie: nee, in ontwikkeling Training / opleiding: zie 8.1 Specifiek materiaal: zie 5 Overige kosten: bijzondere uitgaven pot 9. Onderzoek naar de uitvoering van de module Er is geen onderzoek gedaan naar de uitvoering van de module. Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 14! /! 20

15 C. EFFECTIVITEIT 10. Nederlandse effectstudies 10.1 Studies naar de effectiviteit van de module in Nederland Er is geen Nederlands onderzoek naar de effectiviteit van de module Samenvatting Nederlandse effectstudies Niet van toepassing. 11. Buitenlandse effectstudies Er zijn geen studies die de effectiviteit van buitenlandse versies van de module aantonen. Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 15! /! 20

16 D. OVERIGE INFORMATIE 12. Toelichting op de naam van de module Over de naam van de module zijn geen bijzonderheden te vermelden. 13. Uitvoering (uitvoerende en/of ondersteunende organisaties en partners) De Gezinshûsen van Jeugdhulp Friesland zijn gevestigd in de provincie Friesland. Het kantoor, waar ook andere werkzaamheden ten behoeve van de Gezinshûsen kunnen worden uitgevoerd, is gevestigd in Leeuwarden. 14. Overeenkomsten met andere modules Er zijn geen gegevens over soortgelijke modules. Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 16! /! 20

17 Aangehaalde literatuur Jeugdhulp Friesland, (september 2011) Perspectiefbepaling GezinshuizenG voor Jongeren Rudolphstichting en GezinshuisGezinshûs.com (mei 2012) Continuïteit in gezinshuizen Baat, M. de, Berg-le Clercq, T., Steege, M. van der (2010). Wat werkt in gezinshuizen? Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut. Gardeniers, M. & Vries, A. de (2011). Factsheet gezinshuizen. Gezinshuizen in Nederland; een verkenning. De Glind: Rudolphstichting en Gezinshuis.com. Gardeniers, M. & Vries, A. de (2012). Continuïteit in gezinshuizen. Ervaring gezinshuisouders en onderzoeksgegevens verzameld. De Glind: Rudolphstichting en Gezinshuis.com. Hermanns, J. (2005). Handboek jeugdzorg deel 1 en 2. Houten: Bohn Stafleu van Loghum. Konijn, C., Bruinsma, W., Lekkerkerker, L., Eijgenraam, K., Steege, M. van der & Oudhof, M. (2009). CAP-J. Classificatiesysteem voor de aard van de problematiek van cliënten in de jeugdzorg. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut. Steege, van der M. (2012). Gezinshuizen in de Jeugdzorg: de kennis verzameld en de stand van zaken. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut Wijngaarden, A. van, & Stellingwerff, J. (2007). Gezinshuizen tellen weer mee: van lokale initiatieven naar landelijke onderneming. Mobiel 3. Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 17! /! 20

18 Bijlage CAP-J CAP-J classificatieoverzicht (assen en rubrieken): Naam van de module: Onderdeel van het zorgprogramma: Legenda (probleem waar de module aan werkt),! (probleem waar de module aan werkt, niet genoemd in de modulebeschrijving), C (contra indicaties of belemmerende factoren genoemd in de beschrijving), 0 (kenmerken van de doelgroep, genoemd in de moduleomschrijving maar de module is hier niet op gericht)? (niet duidelijk, discussiepunt) CAP-J Groep As A: Psychosociaal functioneren jeugdige Gezinshûs 24-uurs OJ Richt zich A100 Emotionele problemen A101 Introvert gedrag A102 Angstproblemen A103 Stemmingsproblemen A200 Gedragsproblemen A201 Druk en impulsief gedrag A202 Opstandig gedrag en/of antisociaal gedrag A300 Problemen in de persoonlijkheid(sontwikkeling en identiteit(sontwikkeling) A301 Problemen met de competentiebeleving! A302 Problemen in de gewetensvorming/morele ontwikkeling A303 Identiteitsproblemen A400 Gebruik van middelen/verslaving! A900 Overige psychosociale problemen jeugdige A901 Problemen bij de verwerking van ingrijpende gebeurtenissen! A902 Overmatige stress? A903 Automutilatie? A904 Andere problemen psychosociaal functioneren jeugdige! CAP-J groep! As B: Lichamelijke gezondheid, aan lichaam gebonden functioneren jeugdige B100 Lichamelijke ziekte, aandoening of handicap B101 Gehooraandoeningen? B102 Oogaandoeningen? B103 Spraakaandoening? B104 Motorische handicap O B105 (Chronische) lichamelijke ziekte? B200 Gebrekkige zelfverzorging, zelfhygiëne, ongezonde levenswijze B201 Problemen met zelfverzorging en zelfhygiëne B202 Ongezonde levenswijze B203 Overgewicht! B300 Aan lichamelijke functies gerelateerde klachten B301 Lichamelijke klachten! B302 Voedings-/eetproblemen! B303 Zindelijkheidsproblemen! B304 Slaapproblemen? B305 Groeiproblemen? B306 Onverklaarbare lichamelijke klachten? B900 Overige problemen lichamelijke gezondheid Module B901 Gezinshûs Andere problemen - Pleegzorg lichamelijke gezondheid, aan lichaam gebonden? Pagina 18/! 20 functioneren jeugdige CAP-J Groep

19 As C: Vaardigheden en cognitieve ontwikkeling jeugdige C100 Problemen in de cognitieve ontwikkeling C101 Problemen met schoolprestaties/leerproblemen C102 Aandachtsproblemen C103 Problemen verbandhoudend met hoogbegaafdheid? C104 Problemen met het sociaal aanpassingsvermogen C200 Problemen met vaardigheden C201 Sociale vaardigheidsproblemen C900 Overige problemen vaardigheden en cognitieve ontwikkeling C901 Andere problemen cognitieve ontwikkeling jeugdige? C902 Andere problemen vaardigheden jeugdige? CAP-J groep AS D: Gezin en opvoeding D100 Ontoereikende kwaliteiten van de opvoeding D101 Ontoereikende opvoedingsvaardigheden! D102 Problemen met ondersteuning, verzorging en bescherming kinderen! D103 Pedagogische onwil! D104 Onenigheid tussen ouders over opvoedingsaanpak! D105 Problematische gezinscommunicatie! D200 Problemen in de ouder-/kindrelatie D201 Gebrek aan warmte in ouder-/kindrelatie! D202 Symbiotische relatie tussen ouder en jeugdige! D203 Jeugdige in de rol van ouder (parentificatie)! D204 Vijandigheid tegen of zondebok maken van jeugdige door de ouder? D205 Problemen in de loyaliteit van jeugdige naar ouder! D206 Problemen in de hechting van jeugdige aan ouder! D207 Generatieconflict? D208 Problemen door religieuze en/of culturele verschillen tussen ouder en jeugdige! D209 Mishandeling ouder door jeugdige? D210 Jeugdige weggelopen van huis? D211 Jeugdige weggestuurd door ouders? D300 Verwaarlozing, lichamelijke/psychische mishandeling, incest, seksueel misbruik van de jeugdige in het gezin D301 Jeugdige slachtoffer verwaarlozing D302 Jeugdige slachtoffer mishandeling D303 Jeugdige slachtoffer seksueel misbruik D400 Instabiele opvoedingssituatie! D401 Problemen bij scheiding ouders! D402 Problemen met omgangsregeling! D403 Problemen met gezagsrelaties! D404 Problemen die gepaard gaan met het samengaan? van twee gezinnen/samengestelde gezinnen D405 Problematische relatie tussen ouders O D406 Problematische relatie jeugdige met partner opvoeder! D407 Problematische relatie (stief)broers/zussen! D500 Problemen van ouder D501 Negatieve jeugdervaring/traumatische ervaring ouder? D502 Problemen met werkloosheid ouder? D503 Problemen bij zwangerschap of bevalling? D504 Moeilijke start ouderschap? D505 Gezondheidsproblemen of handicap/invaliditeit ouder? D506 Antisociaal gedrag ouder? D507 Gebruik van middelen/verslaving ouder! Module Gezinshûs - Pleegzorg D508 Pleger seksueel misbruik Pagina? 19/! 20 D509 Overmatige stress ouder!

20 D510 Psychische/psychiatrische problematiek ouder! D600 Problemen van ander gezinslid D601 Gezondheidsproblemen of handicap/invaliditeit ander gezinslid? D602 Antisociaal gedrag ander gezinslid (wanneer een jongere thuis komt)! D603 Gebruik van middelen/verslaving ander gezinslid (wanneer een jongere thuis! D604 Psychische/psychiatrische problematiek ander gezinslid (wanneer een! jongere thuis komt) D700 Problemen in het sociaal netwerk gezin D701 Problemen in de familierelaties (niet het gezin)? D702 Gebrekkig sociaal netwerk gezin? D800 Problemen in omstandigheden gezin D801 Problemen met huisvesting? D802 Financiële problemen! D803 Problemen met hulpverleners of (vertegenwoordigers van ) instanties? D804 Problematische maatschappelijke positie gezin als gevolg van migratie? D900 Overige problemen gezin en opvoeding D901 Andere problemen gezin en opvoeding? CAP-J Groep As E: Jeugdige en omgeving E100 Problemen op speelzaal, school of werk E101 Problematische relatie met leerkracht, werkgever of leidinggevende/! problemen met hiërarchische relatie E102 Problematische relatie met medeleerlingen, collega s of groepsleden! E103 Motivatieproblemen op school of werk (onder andere spijbelen)? E104 Van school gestuurd? E105 Problemen met school-, studie- of beroepskeuze of vakkenpakket! E106 Problemen met werkloosheid jeugdige? E107 Problemen met speelzaal, schoolorganisatie of onderwijsstijl,? E200 Problemen met relaties, vrienden, sociaal netwerk en vrije tijd E201 Problemen met vrijetijdsbesteding E202 Problemen met verliefdheid/liefde en relaties! E203 Problematische relatie met leeftijdgenoten (onder andere gepest worden buiten school/werk) E204 Gebrekkig sociaal netwerk jeugdige E205 Risicovolle vriendenkring (antisociaal gedrag, gebruik middelen)! E300 Problemen in omstandigheden jeugdige E301 Problemen met zelfstandige huisvesting jeugdige? E302 Financiële problemen jeugdige? E303 Problemen van jeugdige met hulpverleners of (vertegenwoordigers van)? E304 Problematische maatschappelijke positie jeugdige (onder meer als? gevolg van migratie) E305 Problemen jeugdige met justitiële instanties? E900 Overige problemen omgeving jeugdige E901 Andere problemen jeugdige en omgeving? Module Gezinshûs - Pleegzorg Pagina 20! /! 20