Kader voor Kwaliteit

Transcriptie

1 Kader voor Kwaliteit Opzet voor een algemeen geldige beschrijving van het bouwproces in de vorm van beslisdocumenten per bouwprocesfase

2 ...,. De herziening van dit eerder door SBR uitgegeven 'Kader voor Kwaliteit' is verzorgd door: Ir. D-J. Bakker EGM onderzoek, Dordrecht met bijdragen van: Ir. D. Spekkink Ir. M. Wijk EGM onderzoek, Dordrecht EGM onderzoek, Dordrecht

3 dl stichting bouwresearch Kader voor Kwaliteit Opzet voor een algemeen geldige beschrijving van het bouwproces in de vorm van beslisdocumenten per bouwprocesfase Rotterdam, 1996

4 DOELSTELLING STICHTING BOUWRESEARCH Stichting Bouwresearch (SBR) verleent de bouwnijverheid hulp bij het voorkomen en het oplossen van knelpunten bij toepassing van nieuwe inzichten en ontwikkelingen gericht op verbetering van kwaliteit, productiviteit, arbeidsomstandigheden en zorg voor de werkgelegenheid. Belangrijke doelstellingen zijn: Het verzamelen van knelpunten en het waarnemen van relevante ontwikkelingen voor de bouwnijverheid. Het stimuleren van de coördinatie van de programmering van onderzoek. Het leiding geven aan onderzoekprojecten. Het verspreiden en uitdragen van de resultaten naar alle geledingen van de bedrijfstak. De Stichting en degenen die aan dit product hebben meegewerkt hebben een zo groot mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het verwerken - naar de laatste inzichten - van de opgenomen gegevens. De mogelijkheid dat zich desondanks toch onjuistheden en/ of onvolkomenheden kunnen voordoen, kan niet worden uitgesloten. De gebruiker van het product aanvaardt daarvoor het risico. De Stichting sluit, mede ten behoeve van degenen die aan dit product hebben meegewerkt, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van informatie uit dit product. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, getransformeerd tot software, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opname of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel16b Auteurswet 1912 in verbinding met het Besluit van 23 augustus 1985, Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 882, 1180 AW Amstelveen). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient u zich te richten tot: Stichting Bouwresearch, Postbus 1819, 3000 BV Rotterdam. No part of this book may be reproduced in any form by print, photoprint, microfilm, stored in a database or retrieval system, or any other means without written permission from the Stichting Bouwresearch.

5 Inhoud Woord vooraf 1. Inleiding Achtergrond Doel van het 'Kader voor Kwaliteit' Uitgangspunten Doelgroepen 2. Begripsbepaling 3. Algemene beschrijving van het bouwproces Fasen gerelateerd aan belangrijke beslismomenten Hoofdactiviteiten in het bouwproces Beschrijving van beslisdocumenten per fase 4. Samenhang Beslisdocumenten in het bouwproces 21 Stichting Bouwresearch 3

6 ... 'Qj ca 3:... o > 4

7 Woord Vooraf Voor Stichting Bouwresearch (SBR) vormt 'kwaliteitsbeheersing' een speerpunt voor onderzoeksbeleid en -programmering. Het in 1993 door SBR uitgegeven 'Kader voor Kwaliteit' heeft de diverse organisaties in de bedrijfstak geholpen bij het ontwikkelen van een integraal kwaliteitszorgsysteem. Het 'Kader' is richtinggevend voor SBR-studies op dit gebied. Een voorbeeld daarvan is de ontwikkeling van het Model Integraal Projectkwaliteitsplan (IPKP). Op grond van nieuwe inzichten en ervaringen van branche-organisaties met het 'Kader voor Kwaliteit', is de publicatie in 1996 geactualiseerd. Deze nieuwe versie ligt nu voor u. In een bouwproject werken vele participanten samen aan één gezamenlijk eindproduct: een bouwwerk. Om kwaliteit te kunnen leveren moeten hun werkzaamheden op elkaar zijn afgestemd. De participanten moeten daarvoor weten welke informatie op welke momenten tussen initiatief en nazorg tot een kwalitatief beheerst bouwproces leiden. Alle participanten dienen dan ook eenzelfde beeld te hebben van de wijze waarop een bouwwerk zich - op papier en in de praktijk - in de loop van het bouwproces ontwikkelt. De titel 'Kader voor Kwaliteit' duidt erop, dat deze publicatie de basis kan vormen voor de ontwikkeling van integrale kwaliteitszorg in de bouwen de programmering van onderzoek op dat gebied. Dit 'kader' bevat op zichzelf geen kant-en-klaar instrument, maar beoogt organisaties en bedrijven uitgangspunten aan te reiken voor eigen instrumentontwikkeling. En wel op een zodanige wijze dat die instrumenten op elkaar kunnen aansluiten, aangezien ze zullen zijn gebaseerd op één gemeenschappelijke visie. De eerste druk van dit 'Kader voor Kwaliteit' werd opgesteld door: Ir. D. Spekkink EGM onderzoek, Dordrecht Ir. M. Wijk Ir. F.J. Smits EGM onderzoek, Dordrecht C&D in Architecture, Rotterdam Het 'Kader voor Kwaliteit', tot stand gekomen in samenspraak met onder meer de BNA en VGBouw, bevat een dergelijke gezamenlijke visie. Het resultaat is een in principe algemeen geldige beschrijving van het bouwproces in de vorm van beslisdocumenten per fase. Tevens wordt in dit 'kader' de relatie aangegeven tussen die bouwprocesbeschrijving en de kwaliteitsbeheersing bij individuele bouwprojecten. Stichting Bouwresearch 5

8 o > 6

9 1. Inleiding Achtergrond Het ontwikkelen van een bedrijfsgebonden kwaliteitssysteem is in het algemeen een moeilijke en kostbare zaak. Diverse brancheorganisaties in de bouw hebben daarom modellen ontwikkeld voor kwaliteitszorg. Individuele bedrijven kunnen zo'n model gebruiken als onderlegger voor het bedrijfseigen kwaliteitssysteem. Een aantal organisaties heeft zich bij de ontwikkeling van die branchemodellen gebaseerd op één gemeenschappelijke basismethodiek: het MKS- Bouw. Voorbeelden zijn: het BNA Model Kwaliteitssysteem Architectenbureaus (MKA), het ONRI Kwaliteitssysteem (OKS), het Model K wa Ii tei tsbeheersing Klimaa tinstalla ties (MKK) van VNJ en het Model Kwaliteitssysteem Elektro (MKS-Elektro) van UNETO. Een kenmerk van de MKS-methodiek is dat het bouwproces als ingang is gekozen. Wanneer alle bouwpartners dezelfde systematiek bij de ontwikkeling van branchemodellen en bedrijfsgebonden kwaliteitssystemen hanteren, ontstaat een basis voor integrale, aansluitende kwaliteitszorg voor het totale bouwproces. Belangrijke voorwaarde is daarbij, dat de partners een visie delen over hoe dat bouwproces in elkaar steekt. Het ontbreken van een gemeenschappelijke visie bemoeilijkt onder meer in projecten de identificatie en verdeling van taken en verantwoordelijkheden over alle betrokken projectpartners. Daarnaast kunnen branchemodellen en bedrijfsgebonden kwaliteitssystemen ontstaan die in hun uitwerking niet op elkaar aansluiten. Daarmee vervalt de basis voor aansluitende kwaliteitszorg tussen de partners in het bouwproces. 'Kader voor Kwaliteit' is gemaakt in opdracht van TNO-Bouwen de Stichting Bouwresearch (SBR). TNO-Bouw is met name geïnteresseerd in de algemene bouwprocesbeschrijving in verband met haar taak als licentiehouder en beheerder van het Model Kwaliteitssysteem Bouw (MKS-Bouw). Dit van oorsprong Noorse model is in eerste instantie ontwikkeld als branchemodel voor het uitvoerend bouwbedrijf, maar is in aanleg van algemene waarde voor kwaliteitszorg op bedrijfs-, branche- en branche-overschrijdend niveau. Dit blijkt uit het feit dat ook brancheorganisaties als BNA, ONRI en UNETO hun branchemodellen voor kwaliteitszorg erop hebben gebaseerd. Bij het verder optimaliseren van de systematiek speelt een eenduidige visie op het bouwproces een centrale rol. In het perspectief van aansluitende kwaliteitszorg is de gemeenschappelijke visie op het bouwproces van nog groter belang dan het streven naar een. gemeenschappelijke basisstructuur voor alle kwaliteitssystemen. Niet alle bouwpartners zullen hun kwaliteitssystemen (willen) baseren op de MKS-methodiek, terwijl hun systemen wel stoelen op internationaal aanvaarde uitgangspunten voor kwaliteitszorg (de NEN-ISO serie). Dergelijke andere dan volgens het MKS gestructureerde systemen zijn in het kader van aansluitende kwaliteitszorg in het bouwproces goed bruikbaar, mits de gemeenschappelijke visie op dat bouwproces wordt gedeeld. Samenvattend: een gemeenschappelijke, eenduidige visie op het bouwproces biedt randvoorwaarden voor: een goede verdeling en afstemming van taken en verantwoordelijkheden van bouwprocespartners op projectniveau; de ontwikkeling van onderling aansluitende branche modellen voor kwaliteitszorg en/of bedrijfsgebonden kwaliteitssystemen; integrale, aansluitende kwaliteitszorg in bouwprojecten. Doel van het 'Kader voor Kwaliteit' Het doel van dit kader is het presenteren van een zodanige beschrijving van het bouwproces, dat op basis daarvan de diensten/producten die verschillende disciplil1es in het kader val1 een bouwproject leverel1, in elke gewenste bollworganisatievorm eenduidig op elkaar kunnen worden afgestemd. Meer concreet betekent dit een algemeen geldige beschrijving van het bouwproces, die: door alle bouwparticipanten kan worden geaccepteerd; duidelijk maakt welke hoofdbeslissingen de initiatiefnemer (opdrachtgever) moet nemen ten behoeve van een beheerste procesgang, gerelateerd aan belangrijke functionele stappen of fasen in het bouwproces; Stichting Bouwresearch 7

10 ... o >... Cl! 'ti ca duidelijk maakt welke beslisdocumenten daarbij van belang zijn en wat de informatieinhoud daarvan is; het mogelijk maakt te inventariseren welke functies moeten worden vervuld ten behoeve van een adequate verdeling van taken en verantwoordelijkheden per project (het gedetailleerd identificeren van de functies zelf behoort niet tot het doel van deze publicatie); de sleutel kan vormen voor de aansluiting/ afstemming van projectkwaliteitsplannen van verschillende bouwprocespartners; aanknopingspunten biedt voor gerichte programmering van onderzoek op het gebied van integrale kwaliteitszorg. Daarmee beoogt dit kader ingrediënten aan te dragen voor de discussie tussen bouwpartners over de afstemming van projectkwaliteitsplannen, bedrijfsgebonden kwaliteitssystemen en branchemodellen (in hoofdstuk 2 komt de definiëring van deze begrippen uitgebreid aan de orde). Doel is daarbij de samenwerking te bevorderen zonder de eigen identiteit van de betrokken partners geweld aan te doen. Samenwerking op dit gebied kan de efficiëntie en effectiviteit bij het ontwerpen en uitvoeren van bouwprojecten verhogen. Uitgangspunten Aan de basis van dit kader ligt een aantal uitgangspunten ten grondslag, die als volgt zijn te omschrijven: Doelgroepen De doelgroepen zijn: brancheorganisaties en - via deze organisatiesbedrijven in de bouw, die respectievelijk branchemodellen en bedrijfsgebonden kwaliteitssystemen ontwikkelen; TNO-Bouw, in de functie van beheerder en licentiehouder van het MKS-Bouw, in het kader van verbetering en verdere ontwikkeling van het MKS-model; Stichting Bouwresearch en andere instellingen die (collectief) onderzoek programmeren en stimuleren; iedereen, en met name opdrachtgevers, die belang heeft bij helderheid en goede definities in relatie tot het bouwproces. Het bouwproces wordt beschreven vanuit de initiatiefnemer. De beschrijving gaat uit van een indeling in hoofdfasen, gerelateerd aan afgeronde ontwikkelingsstadia van het bouwwerk-in-wording, waarover de initiatiefnemer / opdrachtgever beslissingen moet nemen. De beschrijving vormt een algemeen kader waarbinnen overeenstemming bestaat tussen bouwprocespartners over de belangrijkste beslismomenten in het bouwproces. Binnen dat kader kunnen de betrokken branches intern nadere invullingen en verfijningen maken. De beschrijving van het bouwproces is onafhankelijk van de (traditionele) rollen van de bouwprocespartners en van de daarmee samenhangende branchebelangen, maar is daarmee evenmin strijdig. De beschrijving is van toepassing binnen de meest gebruikte bouwprocesorganisatievormen. 8