NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES"

Guido Kuiper
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES Door Ingrid Brandse

2 Beste Harlem Nocturners, Als nieuw redactielid van Jif & Vim werd mij onlangs gevraagd om het één en ander uit te leggen over het notenschrift. De bedoeling was om de cursus per les in de Jif & Vim te verwerken. Maar aangezien deze niet zo heel frequent uitkomt zou het wel erg lang duren voor de hele cursus voor jullie beschikbaar was. Daarom heeft de redactie besloten om in één keer alle lessen als extra bijlage bij Jif & Vim 16-1 uit te geven. Ik hoop dat jullie er veel plezier aan beleven en vooral heel veel profijt van mogen hebben. Het was voor mij in ieder geval heel leuk om te schrijven. ingrid brandse

Maar aangezien deze niet zo heel frequent uitkomt zou het wel erg lang duren voor de hele cursus voor jullie beschikbaar was.

3 NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES - LES 1 Geachte cursisten, Noten staan op een balk, jawel de notenbalk. Aan het begin van een muziekstuk staan de sleutels, de meest gebruikte is de G-sleutel ook wel de vioolsleutel. Hij wordt gebruikt voor zangstemmen of instrumenten die in het bereik van de viool liggen. Voor lagere stemmen gebruikt men veel de F-sleutel of bassleutel. G-sleutel F-sleutel Na de sleutel vind je de maatsoort, aan de maatsoort kun je zien hoeveel tellen er in een maat staan en hoelang de noten duren. Je leert de volgende drie maat soorten 4 kwarts-, 3 kwarts- en 2 kwartsmaat. 4 tellen per maat 3 tellen per maat 2 tellen per maat open hele noot 4 tellen open met stok halve noot 2 tellen dicht met stok kwart noot 1 tel dicht met stok achtste noot 1/2 tel en vlaggetje In bovenstaande maatsoorten kunnen de volgende noten voorkomen: Twee achtste noten kun je op twee verschillende manieren tegenkomen: los en aan elkaar vast. Hier is geen verschil tussen. Het zijn allemaal achtste noten. De stok die aan de noot vast zit kan omhoog of omlaag wijzen. Dit verandert niets aan de vorm, naam of duur van de noot! Zo is het wel genoeg voor een eerste les. =

Hij wordt gebruikt voor zangstemmen of instrumenten die in het bereik van de viool liggen. Voor lagere stemmen gebruikt men veel de F-sleutel of bassleutel.

4 Geachte cursisten, NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES - LES 2 Er zijn koorleden die zich afvragen: Moet dat nou, een cursus muziektheorie, we zijn toch maar een amateurkoor? Het antwoord is eenvoudig: Ja dat moet, en wel om meerdere redenen. De twee belangrijkste: 1. Je kan toch ook geen (amateur)sport beoefenen als je de spelregels niet kent. 2. Voor degene die wel noten lezen, de gevorderden, is het vaak jammer dat er kostbare repetitietijd verloren gaat aan het steeds weer opnieuw uitleggen van elementaire zaken. Wat vinden we nog meer op de notenbalk behalve noten, sleutels en maten? (les 1) Nou, heel wat o.a. maatstrepen en rusttekens. Een notenbalk wordt onderverdeeld in gelijke stukken door verticale strepen deze noemen we je raadt het al, maatstrepen.deze maatstrepen zorgt ervoor dat de notenbalk wordt verdeeld in maten. maat 1 maat 2 maat 3 maat 4 En er zijn dan ook nog rusttekens,waarvan hier enkele voorbeelden: Dit was dan alweer les 2. De hele rust Dit rust-teken heeft eigenlijk twee verschillende betekenissen. Het kan zowel een HELE MAAT rust als een HELE TEL rust betekenen. De lengte van een HELE TEL rust is gelijk aan de lengte van een HELE NOOT. De halve rust De lengte van een HALVE RUST rust is gelijk aan de lengte van een HALVE NOOT. De kwart rust De lengte van een KWART RUST rust is gelijk aan de lengte van een KWART NOOT. De achtste rust De lengte van een ACHTSTE RUST rust is gelijk aan de lengte van een ACHTSTE NOOT. Dit rust-teken heeft eigenlijk wel wat overeenkomsten met een achtste noot: Een stok met een vlag(getje).

Voor degene die wel noten lezen, de gevorderden, is het vaak jammer dat er kostbare repetitietijd verloren gaat aan het steeds weer opnieuw uitleggen van elementaire zaken.

5 Geachte cursisten, NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES - LES 3 Onthoudt, het vergroten van je kennis kan nooit kwaad, het zal de kwaliteit van het koor alleen maar ten goede komen en dat is toch waar we met zijn allen naar streven. De hoogste tijd voor les 3. Om het makkelijk te maken hebben de noten allemaal een eigen naam dit zijn 7 letters van het alfabet: G-A-B-C-D-E-F. Elke stap naar de volgende noot is steeds een hele toon (dit zijn de tonen die je alleen met de witte toetsen op de piano speelt). Dit is de zelfde toon A B C D E F G A B C D E F G A B C C D E F G A B C D E F G A B C D E Wil je vanaf een bepaalde toon een halve toon omlaag dan wordt er een mol voor de noot geplaatst. De noten krijgen dan ook een andere naam, er komt S of ES achter. CES DES ES FES GES AS BES CES DES ES Wil je vanaf een bepaalde toon een halve toon omhoog dan wordt er een kruis voor de noot geplaatst. Ook deze noten veranderen dan van naam, er komt IS achter. CIS DIS EIS FIS GIS AIS BIS CIS DIS EIS Hieronder staat een KRUIS op de lijn van de F-noot, alle F-noten worden dan een FIS. C D E FIS G A B C D E FIS G Staat er nu een MOL op de lijn van de B-noot en een MOL op de lijn van de E-noot dan worden alle B-noten een BES en alle E-noten een ES. C D ES F G A BES C D ES F G Dit waren dan de kruizen en mollen! Op naar les 4.

Elke stap naar de volgende noot is steeds een hele toon (dit zijn de tonen die je alleen met de witte toetsen op de piano speelt).

6 NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES - LES 4 Geachte cursisten, Geprobeerd is de theorie zo eenvoudig mogelijk te houden, niet vanwege jullie niveau,maar het gaat om de grondbeginselen. Het zal voor de gevorderden niet altijd volledig zijn maar deze pretentie heb ik dan ook niet. Het wordt druk op onze notenbalk. Zo kunnen we naast herhalingstekens ook het einde van een muziekstuk vinden. Een dubbele maatstreep aan het eind. Als een muziekstuk twee keer gezongen wordt is dat gedeelte meestal niet nog een keer uitgeschreven, maar wordt er gebruik gemaakt van zogenaamde herhalingstekens. Welke herhalingstekens waarvoor gebruikt worden kan ik het best laten zien aan de hand van de volgende voorbeelden: Als er maar één herhalingsteken staat met de dubbele punt links, dan betekent dit: Herhalen vanaf het begin van het muziekstuk. Het gedeelte dat tussen de herhalingstekens staat moet twee maal gezongen of gespeeld worden. Een herhalingsteken dat terugverwijst naar het begin van het muziekstuk kan ook nog (als herinnering) zijn voorzien van de afkorting D.C. (Da Capo) of de volledige tekst Da Capo. Da Capo betekent: Terug naar het begin. D.C. Da Capo

Zo kunnen we naast herhalingstekens ook het einde van een muziekstuk vinden. Een dubbele maatstreep aan het eind.

7 NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES - LES 4 (vervolg) Een herhalingsteken dat terugverwijst naar een bepaald punt in de muziek wordt voorzien van de afkorting D.S. (Dal Segno). Het punt waar naar terugverwezen wordt is gemarkeerd door een bepaald teken. Dit teken is een soort achteroverliggende S met een schuine streep erdoor en twee puntjes erin: D.S. Del Segno Dit was een extra lange les. Nu snel door naar de vijfde en laatste les van deze korte cursus.

Het punt waar naar terugverwezen wordt is gemarkeerd door een bepaald teken.

8 NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES - LES 5 Geachte cursisten, Noten lezen is niet veel moeilijker dan gewoon leren lezen. Eerst lees je letter voor letter, dan woord voor woord en uiteindelijk lees je hele stukken van zinnen tegelijk. Met noten lezen gaat dat net zo. Kost even moeite, maar het loont de moeite. Zoals Phil Collins al zei: Als ik in mijn volgende leven weer muzikant wordt, is noten leren lezen het eerste wat ik doe. Dus welkom bij deze vijfde en alweer laatste les. Hoe de muziek klinkt ligt ook aan het tempo en de dynamiek, dit is hoe hard of zacht er gezongen dient te worden. De verschillende tempi zijn (van langzaam naar snel): Largo = breed Larghetto = iets minder breed Adagio = langzaam plechtig Andante = gaande Moderato = matig Allegro = snel Presto = zeer snel Prestissimo = supersnel Hoe hard er gezongen moet worden kun je zien aan een letter of teken dat boven de balk staat, dit noemen we dynamiek. De terminologie komt uit het Italiaans. ppp = pianissisimo = heel erg zacht pp = pianissimo = heel zacht p = piano = zacht mp = mezzopiano = matig zacht mf = mezzoforte = matig hard f = forte = hard ff = fortissimo = erg hard fff = fortissisimo = superhard sf = sforzando = hard beginnen en meteen zachter wordend < = crescendo = harder worden > = diminuendo = zachter worden Zo dit was dan de cursus NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES, ik hoop dat jullie er wat aan gehad hebben, de schrijfster van al dit fraais in ieder geval wel. Dan rest mij nog slechts jullie allen veel zingplezier toe te wensen. juf ingrid

Zoals Phil Collins al zei: Als ik in mijn volgende leven weer muzikant wordt, is noten leren lezen het eerste wat ik doe. Dus welkom bij deze vijfde en alweer laatste les.

Vergelijkbare documenten

Basale muziektheorie. Basale Muziek Theorie.

Basale muziektheorie. Basale Muziek Theorie. Basale muziektheorie Basale Muziek Theorie www.rogierijmker.nl 2 Inleiding 3 De notenbalk 4 Het systeem 4 De sleutels 5 De notennamen 5 Voortekens 6 Notenwaarden 8 Verbindingsbogen en legatobogen 10 Herhalingstekens