"Abusus non tollit usum"

Transcriptie

1 Startdocument Samenwerking implementatie nieuwe Drank- en Horecawet "Abusus non tollit usum" (Gebruik is geen misbruik) Gemeenten Terneuzen, Hulst en Sluis 1

2 Startdocument implementatie nieuwe Drank- en Horecawet Gemeenten Terneuzen, Hulst en Sluis 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Op 1 januari 2013 is de nieuwe Drank- en Horecawet (DHW) in werking getreden. Met de vernieuwde DHW heeft de wetgever vooral beoogd instrumenten te bieden om het alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen en daarnaast de alcoholgerelateerde verstoringen van de openbare orde aan te pakken. De wetswijziging moet tevens bijdragen aan het verminderen van de administratieve lasten voor gemeenten. Belangrijkste aanleiding voor de wetswijziging vormt het toegenomen gebruik van alcohol onder jongeren. De rijksoverheid draagt in de nieuwe wet het toezicht op de naleving van de Drank- en Horecawet op aan gemeenten, onder andere omdat gemeenten door de grote kennis van de lokale situatie maatwerk kunnen leveren op het gebied van toezicht en handhaving en zo effectiever de naleving van de wet kunnen bevorderen. Andere opvallende wijzigingen in de wet zijn dat de burgemeester ter vervanging van het college van burgemeester en wethouders - het bevoegd gezag wordt en dat de gemeente een aantal nieuwe verordenende bevoegdheden krijgt om de hoofddoelstelling van de wet, alcoholmatiging, gestalte te geven. De gemeenten krijgen met de nieuwe wet meer bevoegdheden om op lokaal niveau het alcoholgebruik onder jongeren aan te pakken. Vanuit het bestuurlijk platform van de Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) wordt samenwerking tussen de Zeeuwse gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de nieuwe wet wenselijk geacht. Een provinciebrede samenwerking sluit namelijk goed aan bij de reeds eerder gestarte Zeeuwse aanpak jeugd en alcohol, welke vorm heeft gekregen in het actieplan Laat ze niet (ver)zuipen. Om een aantal redenen is echter besloten het gezamenlijk opstellen van een handhavingsprogramma en het gezamenlijk voorbereiden van de verplichte verordening paracommercie te beperken tot de gemeenten Terneuzen, Hulst en Sluis. Deze Zeeuws-Vlaamse gemeenten werken sinds 1 januari 2012 gezamenlijk met één handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) en hebben daartoe ook een gezamenlijk handhavingsbeleid opgesteld. De handhaving van de nieuwe Drank- en Horecawet is opgenomen in het handhavingsuitvoeringsprogramma In dit programma zullen prioriteiten gesteld worden, afgestemd op de beschikbare capaciteit. Een Zeeuws-Vlaamse aanpak, zoals vastgelegd in het regionale HUP, doet geen afbreuk aan de intentie van de Zeeuwse aanpak Laat ze niet (Ver)zuipen!. Zoals hierboven al is aangegeven nemen de gemeenten in Zeeuws Vlaanderen deel aan het Zeeuwse project "Laat ze niet (ver)zuipen!", waarin gemeenten samen op meerdere domeinen maatregelen nemen en interventies uitzetten om drankgebruik onder jongeren te verminderen. De eerste evaluatie laat een positief effect van de geïntensiveerde inzet zien. Het aantal jongeren (14/15 jarigen) dat wel eens heeft gedronken is gedaald van 83 % naar 66 %. Van deze groep jongeren geeft 51% aan recent gebruikt te hebben. Dit percentage is gedaald van 68% naar 51%. Het percentage binge drinkers is gedaald van 47% naar 36%. Deze gegevens 2

3 zijn ontleend aan de Regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning De genoemde percentages betreffen het jaar 2012, die afgezet zijn tegen die uit het jaar De minimumleeftijd voor het kopen van alcohol en tabak zal waarschijnlijk per 1 januari 2014 verhoogd worden naar 18 jaar. Ook dit heeft gevolgen voor het toezicht en de handhaving. 1.2 Doel Het doel van dit startdocument is om de reikwijdte en diepgang in de samenwerking bij de implementatie en uitvoering van de taken die voortvloeien uit de nieuwe DHW te bepalen. Dit startdocument vormt de weerslag van het regulier ambtelijk Zeeuws-Vlaams afstemmingsoverleg, waarin op ambtelijk niveau is geïnventariseerd welke doelen, ambities en wensen de betrokken 3 gemeenten hebben bij de uitvoering van de toezichts- en handhavingstaken uit de DHW en of er voldoende draagvlak aanwezig is voor samenwerking. Het startdocument wordt voorgelegd aan de bestuurders van de deelnemende gemeenten met als doel de bestuurlijke visie te toetsen aan de ambtelijke visie op samenwerking ten aanzien van beleid, toezicht en handhaving op het gebied van de nieuwe DHW. 2. Samenwerking Bij het vormgeven van de samenwerking tussen de 3 gemeenten is het van belang het draagvlak voor samenwerking in beeld te brengen. Samenwerking kan worden aangegaan op twee niveaus: samenwerking op beleidsmatig gebied en samenwerking in de uitvoering van toezicht en handhaving. Aan de hand van deze twee thema s is in de ambtelijke verkenning onderzocht of er voldoende draagvlak is om te komen tot een gezamenlijke beleidsvisie, handhavingstrategie en uitvoeringsorganisatie. De gemeenten zien voordelen in het formuleren van gezamenlijk beleid om hiermee tevens uniformiteit in toezicht en handhaving te bevorderen. Uniformiteit in beleid leidt tot de beste kansen voor verwezenlijking van de doelstellingen van de Drank- en Horecawet en voorkomt waterbedeffecten. Bij de samenwerking op beleidsgebied geldt wel dat er voldoende ruimte moet zijn voor het aanbrengen van lokale verschillen om recht te doen aan de onderling afwijkende problematiek en kenmerken van de gemeenten. Dit betekent dat bij het formuleren van gemeenschappelijk beleid voor de inzet van verordenende bevoegdheden de mogelijkheid wordt geboden afwijkende voorschriften te hanteren. De gezamenlijke verordening kan hiertoe de bouwstenen aanleveren om zoveel mogelijk samenhang in beleid te garanderen. De wenselijkheid om lokale verschillen aan te kunnen brengen doet zich vooral voor bij de regels voor paracommercie. Uit het regulier ambtelijk afstemmingsoverleg tussen de Zeeuws-Vlaamse gemeenten is naar voren gekomen dat er voldoende draagvlak bestaat voor het ontwikkelen van een gezamenlijke beleids- en handhavingsvisie op de ndhw. De gemeenten zien vooral efficiencyvoordelen van gezamenlijke uitvoering van toezicht. Uit het afstemmingsoverleg kan worden geconcludeerd dat er bij de 3 Zeeuws-Vlaamse gemeenten draagvlak is voor samenwerking bij de implementatie en uitvoering van de nieuwe DHW. Dit draagvlak betreft samenwerking op het gebied van beleid als ook op het gebied van uitvoering en organisatie van het toezicht en de handhaving. Voor wat betreft de vergunningverlening als ook de afwikkeling van bezwaar en beroep in het kader van handhaving bestaat er geen wens voor samenwerking. De vergunningverlening is geen nieuwe taak voor de gemeenten en de gemeenten verlenen meerdere horecagerelateerde vergunningen (bijv. de exploitatievergunning op basis van de APV). De nieuwe DHW beoogt 3

4 enkel met een aantal wijzigingen de vergunningverlening te vereenvoudigen en de administratieve lasten te verminderen. Voor vergunningverlening gelden de bestaande structuren die samenwerking op dit gebied niet noodzakelijk maken. Daarnaast is het niet logisch om slechts een deel van de verlening van horecagerelateerde vergunningen in gezamenlijk verband te organiseren. Hoofddoel: Een op de gemeentelijke (handhavings-)capaciteit afgestemde inzet van de instrumenten uit de Drank- en Horecawet, vooral ter bescherming van met name jongeren tegen de negatieve effecten van alcoholgebruik, waarmee een extra stimulans wordt gegeven aan de Zeeuws- Vlaamse aanpak voor alcoholmatiging bij jongeren. Subdoel: Door de inzet op preventie en de ontwikkeling van door de 3 gemeenten gedragen beleid bijdragen aan de naleving van de wet en de doelen die daarmee worden gediend. 2.1 Werkwijze ambtelijk afstemmingsoverleg In de verkenningfase is op ambtelijk niveau onderzocht wat: 1. de ambities en wensen van de 3 Zeeuws-Vlaamse gemeenten zijn op het gebied van beleid en uitvoering van toezicht en handhaving van de DHW; 2. de wensen en ambities op het gebied van preventie zijn, waaronder begrepen alcoholmatiging bij jongeren (project Laat ze niet (ver)zuipen! ); 3. de beschikbare capaciteit en middelen zijn voor toezicht en handhaving van de DHW; ad. 1 Ambitie. De Zeeuws-Vlaamse gemeenten kiezen voor een gemiddelde (basis) ambitie op het gebied van beleidsdoelen en de uitvoering van toezicht en handhaving van de nieuwe Drank- en Horecawet. Toezicht en handhaving moeten aansluiten bij de gestelde doelen en subdoelen. Bij het uitvoeren van toezicht en handhaving zullen prioriteiten worden vastgesteld die leiden tot optimale inzet van beschikbare middelen en bijdragen aan het verwezenlijken van de geformuleerde doelstellingen. ad. 2 Preventie De Zeeuws-Vlaamse gemeenten willen de komende periode blijven inzetten op gezondheidsbevordering op dit gebied en daarnaast op het promoten van een gezonde en actieve leefstijl. De gezonde keus de gemakkelijke keus maken is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Daarnaast willen de gemeenten extra inzetten op vroegsignalering van overmatig alcoholgebruik door jongeren. De Ndhw geeft hiervoor mogelijkheden. ad. 3 Handhaving De Zeeuws-Vlaamse gemeenten werken sinds 1 januari 2012 samen op het terrein van toezicht & handhaving van de fysieke leefomgeving (regels op het gebied van bouwen, milieu, brandveiligheid en bijzondere wetten). De jaarlijks uit te voeren taken staan in het handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP). De toezichtstaak volgens de nieuwe Drank- en Horecawet is in het HUP 2013 opgenomen. Daarin geven we aan, dat we belang hechten aan het bestrijden en voorkomen van alcoholmisbruik door de jeugd. De beschikbare handhavingcapaciteit zal daarom voor dat doel worden ingezet. 4

5 Concreet betekent dit, dat toezicht zal worden uitgevoerd bij de zogenaamde hotspots (daar waar jeugd komt om alcohol te gebruiken c.q. te kopen). Die hotspots zijn: de cafe s, die bij jongeren in trek zijn, evenementen (zoals dorpsfeesten e.d.) en de supermarkten. Voor 2013 is 275 uur voor het uitvoeren van toezicht & handhaving in Zeeuws-Vlaanderen gereserveerd. De toe te passen handhavingsinstrumenten en de sanctiestrategie worden nu voorbereid. Later in het jaar zal de burgemeester daarover een standpunt innemen. 3. Bevoegdheden 3.1 Vaststellen Verordening paracommercie Met de komst van de nieuwe DHW worden gemeenten verplicht een verordening vast te stellen voor de paracommerciële instellingen, zoals sportkantines en dorpshuizen. Deze verordening is onder andere gericht op het voorkomen van oneerlijke concurrentie ten opzichte van de reguliere horeca. De Zeeuws-Vlaamse gemeenten ervaren de paracommerciële inrichtingen in de gemeenten niet als een wezenlijke bedreiging voor de commerciële horeca. Bij de regulering van de paracommerciële horeca vormt de bescherming van jongeren tegen alcoholgebruik de belangrijkste doelstelling. Voor het vaststellen van vaste schenktijden bestaat voldoende draagvlak voor een uniforme regeling. Voor wat betreft de mogelijkheden voor alcoholverstrekking bij privébijeenkomsten en bijeenkomsten voor derden moet een gezamenlijke verordening voor paracommercie voldoende mogelijkheden bieden voor lokale verschillen op basis van aard en functie van de inrichtingen voor de lokale gemeenschap. 3.2 Facultatieve bevoegdheden De nieuwe DHW biedt gemeenten de facultatieve mogelijkheid om bij verordening regels te stellen. Het gaat om de volgende instrumenten: Reguleren van verstrekking alcoholhoudende dranken in horeca/slijterij (verstrekkingverboden) - Verstrekkingsverbod (bijvoorbeeld voor sterke drank) voor alle horeca/slijterijen of van bepaalde aard, in hele gemeente of een deel, permanent of gedurende bepaalde tijdstippen - Voorschriften aan een vergunning voor horeca/slijterij, waaronder de beperking tot zwakalcoholische dranken. Tijdelijk verstrekkingsverbod of tijdelijke beperkingen aan verstrekking van zwakalcoholische dranken in detailhandel zonder vergunning (bijvoorbeeld supermarkten, snackbars etc.) - In de hele gemeente of een deel daarvan. Toelatingsleeftijden tot horecalokaliteiten/terrassen (maximaal 21 jaar) - Voor alle horeca of van bepaalde aard - Voor de hele gemeente of een deel - Permanent of gedurende bepaalde tijdstippen - Verplichte ID-check/toelatingscontrole 5

6 Verbod op extreme prijsacties in de horeca, bijvoorbeeld happy hours en in de detailhandel (bijvoorbeeld kortingsacties of stuntprijzen) - Eventueel beperkt tot acties van bepaalde aard - In de hele gemeente of een deel Uit het regulier afstemmingsoverleg is naar voren gekomen dat de 3 gemeenten, rekening houdende met de beschikbare (toezichts-)capaciteit en de bestaande problematiek, voorlopig geen gebruik zullen maken van deze verordenende bevoegdheid, maar wel zal worden ingestoken op alcoholmatiging via de reguliere wetgeving en de verordening paracommercie. De 3 gemeenten zijn het er over eens dat de regels voor het schenken van alcohol aan jongeren ook moeten gelden in de paracommercie. Het hanteren van vaste schenktijden kan bijdragen aan het ontmoedigen van alcoholgebruik. Bovendien zijn vaste schenktijden goed handhaafbaar. 4. Conclusies Er is een groot draagvlak voor samenwerking bij de 3 gemeenten. Voordelen van uniform beleid worden gezien. Lokale accenten moeten mogelijk zijn gelet op lokale verschillen. Over de toepassing van de verordenende bevoegdheden bestaat in grote lijnen overeenstemming. Het opstellen van een gezamenlijke verordening is dan ook mogelijk en gewenst. Daarbij bestaat de ruimte om lokale verschillen te respecteren. De gezamenlijke verordening kan hiervoor de bouwstenen leveren. De gemeenten zien voordelen in samenwerking op het gebied van toezicht, mits er voldoende garanties zijn voor een efficiënte inzet van middelen en inzet van toezicht in de basis voor elke individuele gemeente is gegarandeerd. Er is geen behoefte aan samenwerking op het gebied van uitvoering vergunningverlening en juridische procedures. Op dit gebied blijven de gemeenten afzonderlijk hun taken uitvoeren. Echter, op het gebied van beleidsvoorbereiding is die behoefte er wel en daarom vindt regelmatig ambtelijk afstemmingsoverleg tussen de 3 gemeenten plaats. 5. Besluitvorming en vervolgstappen 5.1 Besluitvorming Met dit startdocument wordt beoogd om de visie op toezicht en handhaving van de DHW en de reikwijdte van samenwerking tussen de 3 Zeeuws-Vlaamse gemeenten bestuurlijk te toetsen. Dit betekent dat bestuurlijke vaststelling van dit document het groene licht moet geven voor verdere uitwerking van het gezamenlijke (handhavings)beleid, de handhavingsstrategie en het uitvoeringsprogramma, op basis van de hoofdlijnen en randvoorwaarden zoals geformuleerd in dit document. 5.2 Vervolgstappen Indien bestuurlijk wordt ingestemd met dit startdocument zullen de drie Zeeuws-Vlaamse gemeenten Terneuzen, Hulst en Sluis het gezamenlijke (handhavings)beleid, de strategie en het uitvoeringsprogramma verder vorm geven. Tevens zal overgegaan worden tot het formuleren van de verordening paracommercie die op grond van de nieuwe DHW voor 1 januari 2014 vastgesteld dient te worden door de raad. 6