Julius Caesar de bello Gallico I 2-29

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Julius Caesar de bello Gallico I 2-29"

Transcriptie

1 IN BLOED GESMOORD HET VERHAAL VAN DE MISLUKTE VOLKSVERHUIZING Julius Caesar de bello Gallico I 2-29 uitgegeven door René van Royen

2 HET BEGIN VAN DE EUROPESE GESCHIEDSCHRIJVING? in bloed gesmoord Misschien is het wel het oudste stukje Europese geschiedenis. Verteld door een Europeaan van meer dan tweeduizend jaar geleden en opgeschreven door een Romeinse generaal. Het verhaal van hoe de Helvetiërs hun land verlieten, maar met geweld gedwongen werden terug te keren. De man die deze Helvetische volksverhuizing in bleod smoorde, was de Romeinse generaal Julius Caesar. Maar omdat de generaal behalve van oorlog voeren ook van schrijven hield, schreef hij een boek over wat hij in Gallië meemaakte. De titel van het boek is Commentarii de bello Gallico - Aantekeningen over de Gallische oorlog - en dat begint met deze Helvetische volksverhuizing. Om zijn lezers in Rome voor wie Caesar schreef op weg te helpen legde de schrijver -generaal eerst uit waar Gallië lag en hoe het verdeeld is. Daarna vertelde hij hoe de Helvetiërs jaren voor zxijn komst besloten hadden hun land - de Zwitserse Hoogvlakte - te verruilen voor een beter gebied in Frankrijk. Deze voorgeschiedenis hoorde Caesar pas achteraf van een of meer overlevenden nadat hij de voorttrekkende Helvetiërs op een verschrikkelijke manier verslagen had. Door te praten met de overlevenden kwam de generaal van ervaringsdeskundigen en uit de eerste hand te weten wat er aan de Helvetische uittocht vooraf gegaan was. Zijn de bello Gallico begint met dit verhaal dat geen Romein kon weten. Bij het uitvoeren van hun verhuisplannen komen de Helvetiërs in contact met Caesar. In zijn tekst vertelt Caesar hoe hij op de Helvetiërs reageerde en wat hij deed en dacht. Op die manier is er een verhaal beschikbaar dat gebaseerd is op de best denkbare bronnen. Wat Caesar over de Helvetiërs hoorde, komt uit de eerste hand en wat hij over de Romeinse kant geschreven heeft, ook. Om die reden zijn de eerste dertig hoofdstukken - de bello Gallico I van de Gallische oorlog misschien wel het vroegste stuk Europese geschiedschrijving copyright academisch studie- en uitgeefcentrum amsterdam

3 de context Op 1 januari van het jaar 58 v.c. was Gaius Julius Caesar in functie als gouverneur van de Romeinse provicnie Gallië. Dit gebied bestond uit het noorden van Italië en het zuiden van Frankrijk. Op het kaartje hieronder zie je dat de hele streek tussen de rivier de Rhône en de Alpen ook deel uitmaakt van deze Romeinse provincie. De mensen die er woonden, waren Romeins onderdaan. Ze moesten de gouverneur gehoorzamen, leveren wat gevraagd werd en belasting betalen. Aan de overkant van de rivier de Rhône lag het land van de vrije Galliërs over wie de Romeinen en ook Julius Caesar niets te zeggen hadden. Maar toen de Helvetiërs zover waren dat ze aan hun volksverhuizing begonnen, hadden ze besloten zich te verzamelen bij het Meer van Genève en dat was pal op de grens van Caesars provincie. Ook de datum waarop iedereen zich moest verzamelen raakte bekend en dat was op 28 maart van - wat wij - het jaar 58 v.c. noemen. Wat het effect van dit bericht op Caesar persoonlijk was, vertelt hij zelf copyright academisch studie- en uitgeefcentrum amsterdam 3

4 Caesar, de bello Gallico I 7 Caesari cum id nuntiatum esset, Helvetios per provinciam nostram iter facere conari, maturat ab urbe proficisci, et quam maximis potest itineribus in Galliam ulteriorem contendit et ad Genavam pervenit. Provinciae toti quam maximum potest militum numerum imperat (erat omnino in Gallia ulteriore legio una), pontem qui erat ad Genavam iubet rescindi. Kijk ook in het Vormenboekje voor Iedereen dat je bij de cursus krijgt toegestuurd. id (aanwijzend voornaamwoord) Helvetius, Helvetii M nostra (persoonlijk voornaamwoord) Helvetios conari conor I proficiscor III urbs, urbis F stam urbquam... potest ulterior, ulterioris adj. contendo III, contendi, contentum pervenio III, perveni, perventum Genava, Genavae F Provincia, Provinciae F totus adj. dat (N1) namelijk dat de Helvetiërs zich op 28 maart 58 v.c. zich zouden verzamelen bij het Meer van Genève Helvetiër onze (F4) AcI dat de Helvetiërs proberen proberen, komt alleen in passieve vorm voor, maar heeft actieve betekenis. De infinitivus van dit werkwoord is conari vertrekken, komt alleen in passief voor maar heeft actieve betekenis. De infinitivus is proficisci. stad, hier Rome hoe hij kon verder (gelegen) zich inspannen aankomen Geneve De Provence, de Romeinse provincie Gallia ulterior geheel, toti (F3) copyright academisch studie- en uitgeefcentrum amsterdam

5 facio III iter iter, itineris N stam: itinerimpero I omnino (adv.) una (telwoord) legio, legionis F stam: legionpons, pontis M stam: pontrescindo III, rescidi, rescissum qui (betrekkelijk voornaamwoord) reizen tocht opleggen in zijn geheel één (F1) legioen brug vernielen. De vorm rescindi betekent vernield te worden. die (M1) 2014 copyright academisch studie- en uitgeefcentrum amsterdam 5

Gaius Julius Caesar politicus, generaal en schrijver

Gaius Julius Caesar politicus, generaal en schrijver Gaius Julius Caesar politicus, generaal en schrijver Zijn voornaam is Gaius, zijn familienaam Julius en Caesar is zijn bijnaam. Hij is een bekende figuur die in de Romeinse geschiedenis een hoofdrol gespeeld

Nadere informatie

De evangeliën en hun betrouwbaarheid

De evangeliën en hun betrouwbaarheid De evangeliën en hun betrouwbaarheid blok F - nivo 3 - avond 3 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Terugblik en intro 19.20 Discussie: het evangelie van Judas 19.30 Historisch betrouwbaar?

Nadere informatie

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 14 July 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62219 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Paragraaf 4: De Germaanse cultuur - TL 1

Paragraaf 4: De Germaanse cultuur - TL 1 Auteur Floris Sieffers Laatst gewijzigd 28 October 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/65939 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Extra: Limes hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Extra: Limes hv123. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 03 October 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/79557 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

LESPAKKET ROMEINSE INVAL IN DE LAGE LANDEN

LESPAKKET ROMEINSE INVAL IN DE LAGE LANDEN @ LESPAKKET ROMEINSE INVAL IN DE LAGE LANDEN pagina 2 en 3! inleiding HET ROMEINSE RIJK Het Romeinse Rijk bestond van 753 voor Christus tot 476 na Christus. Het viel in 285 na Christus uit elkaar in het

Nadere informatie

Inhoud. Verantwoording. Waarom Latijn? Van niets tot wereldmacht.

Inhoud. Verantwoording. Waarom Latijn? Van niets tot wereldmacht. Inhoud Verantwoording. Waarom Latijn? Van niets tot wereldmacht. Les 1. De uitspraak. De zin. Het werkwoord. De naamvallen. Inleiding Tekst 1. Tekst 1.1 Les 2 Aemulatio. De genitivus. De geslachten van

Nadere informatie

Eindexamen latijn vwo 2001-II

Eindexamen latijn vwo 2001-II 4. Antwoordmodel voor de vragen Tekst (Romanorum) servitutem (perferre) (regel ) Dat hij onverantwoord heeft gehandeld door naar Illyrië te vertrekken (terwijl de situatie in Gallië klaarblijkelijk nog

Nadere informatie

Situering in tijd en ruimte

Situering in tijd en ruimte Situering in tijd en ruimte Rome groeide tussen 753 v.c. en 476 uit tot een echt wereldrijk. Binnen deze tijdspanne kunnen we drie periodes onderscheiden: Rome als koninkrijk, als republiek en tenslotte

Nadere informatie

De imperativus... 2 De dativus... 2 Gebruik van de dativus... 2 De vocativus... 2 De Romeinse goden... 2 Tekst Tekst

De imperativus... 2 De dativus... 2 Gebruik van de dativus... 2 De vocativus... 2 De Romeinse goden... 2 Tekst Tekst LANG LEVE LATIJN! Inhoud Verantwoording.... 2 Waarom Latijn?... 2 Van niets tot wereldmacht.... 2 Latijn heeft Europa voor de eerste maal verenigd.... 2 Een mythisch begin.... 2 Het begin van Rome....

Nadere informatie

LATIJN IS DOOD. LANG LEVE LATIJN!

LATIJN IS DOOD. LANG LEVE LATIJN! LATIJN IS DOOD. LANG LEVE LATIJN! Inhoud Verantwoording.... 7 Waarom Latijn?... 9 Van niets tot wereldmacht.... 11 Latijn heeft Europa voor de eerste maal verenigd.... 11 Een mythisch begin.... 11 Het

Nadere informatie

Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon. les 1: Wie waren de graven van Loon

Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon. les 1: Wie waren de graven van Loon Limburg tussen staf en troon 1000 jaar graafschap Loon les 1: Wie waren de graven van Loon Na deze les kan je de geschiedenis van het graafschap Loon aanduiden op je tijdbalk; kan je informatie opzoeken

Nadere informatie

Romeinse Rijk. In het korten in beeld.

Romeinse Rijk. In het korten in beeld. Romeinse Rijk In het korten in beeld. Het rijk HetRomeinse rijkwas het rijk dat zich vanaf de 6e eeuw v.chr. uit de stadstaat Rome ontwikkelde, in 63 voor Chr. het landisraëlveroverde en op zijn hoogtepunt

Nadere informatie

Peristylium. leesboek

Peristylium. leesboek Ars Legendi Peristylium leesboek Lucien De Vuyst Henri Dreesen Carine Plets Yolanda Régal David Stienaers Liselot Vandamme Marc Van Den Eynde Liselot Van der Haegen Commentārii de bello Gállico: Een dor

Nadere informatie

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219

De Germaanse cultuur hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62219 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 June 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62219 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Het verval van het uitgestrekte keizerrijk

Het verval van het uitgestrekte keizerrijk Het verval van het uitgestrekte keizerrijk Problemen in Rome Problemen in Rome Uitgestrekte grenzen / groot leger nodig Groot leger kost geld: belastingen Crisis en burgeroorlogen Volksverhuizing (Hunnen...)

Nadere informatie

LATIJN IS DOOD. LANG LEVE LATIJN!

LATIJN IS DOOD. LANG LEVE LATIJN! LATIJN IS DOOD. LANG LEVE LATIJN! 1 2 Inhoud Verantwoording.... 9 Waarom Latijn?... 12 Van niets tot wereldmacht.... 15 Latijn heeft Europa voor de eerste maal verenigd... 15 Een mythisch begin... 15 Het

Nadere informatie

Verslag Geschiedenis Tijdvakkendossier tijdvak 2: tijd van Grieken en Romeinen

Verslag Geschiedenis Tijdvakkendossier tijdvak 2: tijd van Grieken en Romeinen Verslag Geschiedenis Tijdvakkendossier tijdvak 2: tijd van Grieken en Romeinen Verslag door Lotte 1570 woorden 19 juni 2017 3 4 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Feniks Tijdvak: Tijd van Grieken

Nadere informatie

Analyseschema Tacitus Jaarboeken. Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990)

Analyseschema Tacitus Jaarboeken. Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990) Analyseschema Tacitus Jaarboeken Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990) Inhoudsopgave Religie blz. 3 Priesters blz. 3 Offeren blz. 3 Goden blz. 3 Overige blz. 3 Oorlog blz. 4-5

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

VOORWOORD. René van Royen

VOORWOORD. René van Royen VOORWOORD Priscianus was een knappe man. Toen Rome lang geleden nog een rijk was, leerde hij de kinderen in zijn klas Latijn. Hij gaf dus les, maar wat hij in de klas vertelde schreef hij ook op. Zo ontstond

Nadere informatie

Caesar. De Bello Gallico

Caesar. De Bello Gallico Caesar De Bello Gallico Inhoudsopgave Levensloop... 6 De Bello Gallico... 9 onder het consulaat van... 2 Lucius Calpurnius Piso... 2 Beschrijving van Gallia... 4 De oorlog tegen de Helvetii... 2 caput

Nadere informatie

Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141

Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141 Deel 5: Romeinse Rijk Project: Bij de Gallo- Romeinen in de vicus Tienen. HB pg 138-141 I. Inleiding Schrijf bij elke afbeelding welke functie/doel het zou hebben gehad in de Gallo- Romeinse periode. Functie:

Nadere informatie

Inhoud. Jan Brams - Wendy Geerts - Kristien Hulstaert Eliane Lammens - Wim Moreau - Bram Roosen. geef meer dan les

Inhoud. Jan Brams - Wendy Geerts - Kristien Hulstaert Eliane Lammens - Wim Moreau - Bram Roosen. geef meer dan les Inhoud 2 Jan Brams - Wendy Geerts - Kristien Hulstaert Eliane Lammens - Wim Moreau - Bram Roosen geef meer dan les Repetitio umbra De onderwereld Een vervelende mug (naar Vergilius) Een Tantaluskwelling

Nadere informatie

ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN

ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN STUDIONLINE JAARGANG 2, NR. 10 ONLINE BIJBELSTUDIE VOOR JONGEREN DL 2 D O M I N E E O N L I N E. O R G Vierhonderd jaar geleden vergaderde de synode in Dordrecht. Je weet inmiddels wat een synode is: een

Nadere informatie

Toets grammaticale termen met sleutel

Toets grammaticale termen met sleutel Schrijf Vaardig 1, 2 en 3 Methode met grammaticale opbouw voor anderstaligen Toets grammaticale termen met sleutel Marilene Gathier u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2012 Deze toets hoort bij

Nadere informatie

COMMENTARIORVM BELLI GALLICI

COMMENTARIORVM BELLI GALLICI COMMENTARIORVM BELLI GALLICI LIBER PRIMVS 1 Gallia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt 1 Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur. 2 Hi omnes

Nadere informatie

TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME

TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME GRIEKS LATIJN KCV AAN HET STEDELIJK GYMNASIUM JOHAN VAN OLDENBARNEVELT TE AMERSFOORT (Plaatje 1 & 2) De klassieke talen en kcv aan het gymnasium Aan het Gymnasium

Nadere informatie

Holland 1000 jaar geleden. Meer weten? Klik hier

Holland 1000 jaar geleden. Meer weten? Klik hier Holland 1000 jaar geleden Meer weten? Klik hier de plaat Holland 1000 jaar geleden INHOUD Waar kijken we naar? Abdij van Egmond Huldtoneel Kerkje van Velsen Ridders over de Heerenweg Haarlem Rijnsburg

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Bij de voorbereiding van deze dienst kwam ik de volgende teksten tegen, die ik u graag wil voorlezen. Het zijn teksten uit het begin van onze jaartelling,

Nadere informatie

1 Belangrijk in deze periode

1 Belangrijk in deze periode 1 Belangrijk in deze periode De Romeinen en de Grieken zijn in hun tijd twee machtige volkeren. Ze hebben beiden zaken bedacht en uitgevoerd die ook nu voor ons eigen, hedendaagse leven belangrijk zijn.

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Liefde volgens de engelen

Liefde volgens de engelen Liefde volgens de engelen Eerste druk, juni 2012 2012 Heleen de Meijer isbn: 978-90-484-2489-4 nur: 727 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

5,1. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart keer beoordeeld. Geschiedenis. Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders.

5,1. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart keer beoordeeld. Geschiedenis. Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders. Samenvatting door Anoniem 686 woorden 2 maart 2013 5,1 27 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Memo Hoofdstuk 3 De tijd van monniken en ridders. Paragraaf 1 De Romeinen trekken zich terug. 1. Welke

Nadere informatie

Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven

Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven Wat voor tekst ga je schrijven en waarom? Op 31 oktober is het Halloween en op 11 november is het Sint-Maarten. Veel mensen weten niet zo goed wat voor feesten

Nadere informatie

Machtsuitbreiding en de Punische oorlogen.

Machtsuitbreiding en de Punische oorlogen. Machtsuitbreiding en de Punische oorlogen. In de eeuw nadat de Galliërs vertrokken waren, begonnen de Romeinen hun macht in Italië uit te breiden. Ze kwamen in botsing met de hun naburige volken. Hun machtigste

Nadere informatie

Week les 2. Keizer en Kerst

Week les 2. Keizer en Kerst Week les 2. Keizer en Kerst Je ouders kennen het begin van het kerstevangelie misschien nog wel uit het hoofd: En het geschiedde.... Dit lijkt heel veel op het woord geschiedenis eschiedenis. Er is ook

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 5 De Romeinen

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 5 De Romeinen Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 5 De Ro Samenvatting door S. 1180 woorden 29 maart 2016 6,4 11 keer beoordeeld Vak Methode Geschiedenis Sprekend verleden Hoofdstuk 5 De Ro Paragraaf 1 t/m 7 1 Van dorp

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands Het Achterhuis door Anne Frank

Boekverslag Nederlands Het Achterhuis door Anne Frank Boekverslag Nederlands Het Achterhuis door Anne Frank Boekverslag door een scholier 1852 woorden 24 maart 2009 6,7 18 keer beoordeeld Auteur Genre Anne Frank Geschiedenis, Dagboek, Eerste uitgave 1947

Nadere informatie

PREHISTORIE IN BOXTEL Dik Bol (auteur) Hans de Visser (tweede lezer) mei 2016

PREHISTORIE IN BOXTEL Dik Bol (auteur) Hans de Visser (tweede lezer) mei 2016 Samenvatting PREHISTORIE IN BOXTEL Dik Bol (auteur) Hans de Visser (tweede lezer) mei 2016 Deze basistekst is gekoppeld aan de canon van Boxtel. In deze basistekst wordt het vroegste deel van de menselijke

Nadere informatie

Wanneer Sylvia en Laura naar een toneelstuk gaan. Ontmoet Silvia Alfred en het klikt gelijk tussen hun.

Wanneer Sylvia en Laura naar een toneelstuk gaan. Ontmoet Silvia Alfred en het klikt gelijk tussen hun. Boekverslag door een scholier 1916 woorden 14 februari 2003 5,5 21 keer beoordeeld Auteur Genre Harry Mulisch Psychologische roman Eerste uitgave 1975 Vak Nederlands Samenvatting: Laura is al een paar

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Openbaring een overzicht. Een overzicht van Openbaring, zoals toegepast in de Bijbelstudies in Christengemeente het Kruispunt, begin van 2010.

Openbaring een overzicht. Een overzicht van Openbaring, zoals toegepast in de Bijbelstudies in Christengemeente het Kruispunt, begin van 2010. Openbaring een overzicht Een overzicht van Openbaring, zoals toegepast in de Bijbelstudies in Christengemeente het Kruispunt, begin van 2010. Openbaring Pagina 2 Een overzicht Inhoud Voorwoord... 3 Mooi

Nadere informatie

GRIEKEN EN ROMEINEN ORIENTATIEKENNISVRAGEN...

GRIEKEN EN ROMEINEN ORIENTATIEKENNISVRAGEN... GRIEKEN EN ROMEINEN ORIENTATIEKENNISVRAGEN... score: 1. a Waarom konden er in Griekenland zoveel verschillende staatsvormen naast elkaar bestaan? Gebruik in je antwoord het begrip poleis. b Sparta en Athene

Nadere informatie

Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven

Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven Les 1: Halloween en Sint-Maarten beschrijven Wat voor tekst ga je schrijven en waarom? Op 31 oktober is het Halloween en op 11 november is het Sint-Maarten. Veel mensen weten niet zo goed wat voor feesten

Nadere informatie

De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen

De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen Kijkwijzer voor taal De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen Evaluatie van (begrijpende)leesvaardigheden van kinderen is zo moeilijk omdat de prestaties

Nadere informatie

Startpunt: Volkspark Oosterhofweg 49, Rijssen

Startpunt: Volkspark Oosterhofweg 49, Rijssen Speurtocht Oosterhof Startpunt: Volkspark Oosterhofweg 49, Rijssen Romeinse Rijk Vooraf Tweeduizend jaar geleden woonden er ongeveer 250 miljoen mensen op aarde (nu: meer dan 7 miljard!). Een groot deel

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren (NH) kerstavond 24 december Lucas 2

Ontmoetingskerk Laren (NH) kerstavond 24 december Lucas 2 Ontmoetingskerk Laren (NH) kerstavond 24 december 2018 - Lucas 2 Het gesloten doosje op de schoorsteenmantel had altijd iets geheimzinnigs. Als de kinderen hun ouders vroegen: wat zit er in, antwoordden

Nadere informatie

Vertaling Latijn Bellum Helveticum (Phoenix 4)

Vertaling Latijn Bellum Helveticum (Phoenix 4) Vertaling Latijn Bellum Helveticum (Phoenix 4) Vertaling door een scholier 2042 woorden 25 februari 2003 7,5 76 keer beoordeeld Vak Latijn III Bellum Helveticum [1] r.1-7 - loqui natura: door natuurlijke

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands Lieve leugens door Brigitte van Aken

Boekverslag Nederlands Lieve leugens door Brigitte van Aken Boekverslag Nederlands Lieve leugens door Brigitte van Aken Boekverslag door een scholier 2103 woorden 26 maart 2008 6 152 keer beoordeeld Auteur Genre Brigitte van Aken Jeugdboek Eerste uitgave 2007 Vak

Nadere informatie

Daguitstap naar Zeeuws-Vlaanderen

Daguitstap naar Zeeuws-Vlaanderen Davidsfonds Wortegem-Petegem nodigt je uit op zaterdag 16 juni 2018 Daguitstap naar Zeeuws-Vlaanderen Met veel plezier nodigen wij jullie uit voor een culturele daguitstap naar Zeeuws-Vlaanderen! Zeeuws-Vlaanderen

Nadere informatie

Bangkok Boy Boekverslag 2: naam Jette Somsen Klas 3G2 datum:

Bangkok Boy Boekverslag 2: naam Jette Somsen Klas 3G2 datum: Bangkok Boy Boekverslag 2: naam Jette Somsen Klas 3G2 datum: 26-01-2018 1 inhoud Zakelijke informatie over het boek 3 Over de auteur.4 Over het boek.. 5 Keuze opdracht 6 Bronvermelding 8 2 Zakelijke informatie

Nadere informatie

EN DE PUZZELOPLOSSINGEN TEKST EN TEKENINGEN VAN HET DTT

EN DE PUZZELOPLOSSINGEN TEKST EN TEKENINGEN VAN HET DTT EN DE PUZZELOPLOSSINGEN TEKST EN TEKENINGEN VAN HET DTT Nederlandse Uitgave Mei 2001 Oplossing puzzel 1: De snelste route naar het eten Lengte route I: 14.2cm Lengte route II: 16.4cm Lengte route III:

Nadere informatie

- Buste van Gaius Julius Caesar, - midden 1 e eeuw v.chr. 100 n.c. - Groen Egyptisch steen. - 41cm hoog. - Staatliche Museen (museum), East Berlin.

- Buste van Gaius Julius Caesar, - midden 1 e eeuw v.chr. 100 n.c. - Groen Egyptisch steen. - 41cm hoog. - Staatliche Museen (museum), East Berlin. - Buste van Gaius Julius Caesar, - midden 1 e eeuw v.chr. 100 n.c. - Groen Egyptisch steen - 41cm hoog - Staatliche Museen (museum), East Berlin. ijdele machthebber met de markante neus. Komt keizerlijk

Nadere informatie

Uitleg boekverslag en boekbespreking

Uitleg boekverslag en boekbespreking Uitleg boekverslag en boekbespreking groep 7 schooljaar 2014-2015 Inhoudsopgave: Blz. 3 Blz. 3 Blz. 3 Blz. 4 Blz. 6 Blz. 7 Blz. 7 Stap 1: Het lezen van je boek Stap 2: Titelpagina Stap 3: Inhoudsopgave

Nadere informatie

GRIEKEN EN ROMEINEN KENNISVRAGEN VWO-4

GRIEKEN EN ROMEINEN KENNISVRAGEN VWO-4 GRIEKEN EN ROMEINEN KENNISVRAGEN VWO-4 1. Leg uit wat een sofist was. score: 2. Welke rol speelden de sofisten in de Atheense democratie? 3. Waarom is het niet juist te spreken van Griekenland in de tijd

Nadere informatie

Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Romeinen studie 2

Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Romeinen studie 2 Bijbelstudies voor de Bruggroepen 2012-2013 Romeinen studie 2 Bijbelstudies voor de Bruggroepen van de protestantse gemeente De Brug in Amersfoort, seizoen 2012-2013 Schrijvers: Iwan Dekker, Leantine Dekker,

Nadere informatie

HOLOCAUST BIBLIOTHEEK. Sophia van Heeks. De oorlog bestond niet. Waar was mijn vader toen Otto Frank langs kwam?

HOLOCAUST BIBLIOTHEEK. Sophia van Heeks. De oorlog bestond niet. Waar was mijn vader toen Otto Frank langs kwam? HOLOCAUST BIBLIOTHEEK Sophia van Heeks De oorlog bestond niet Waar was mijn vader toen Otto Frank langs kwam? De oorlog bestond niet Sophia van Heeks De oorlog bestond niet Waar was mijn vader toen Otto

Nadere informatie

Het ROMEINEN DOEBOEK. Ontdek alles over de Romeinse tijd in Nederland

Het ROMEINEN DOEBOEK. Ontdek alles over de Romeinse tijd in Nederland Het ROMEINEN DOEBOEK Ontdek alles over de Romeinse tijd in Nederland Inhoud Grote Romeinenquiz 2 t/m 31 Puzzeltijd: Romeinse woordzoeker 3 Tot hier en niet verder: de limes 4 Opdracht: binnen of buiten

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands De foto in mijn hoofd door Yennik Meert

Boekverslag Nederlands De foto in mijn hoofd door Yennik Meert Boekverslag Nederlands De foto in mijn hoofd door Yennik Meert Boekverslag door een scholier 1960 woorden 2 februari 2007 7,8 9 keer beoordeeld Auteur Genre Yennik Meert Jeugdboek Eerste uitgave 2000 Vak

Nadere informatie

Standaardrapportage (strikt vertrouwelijk)

Standaardrapportage (strikt vertrouwelijk) Standaardrapportage (strikt vertrouwelijk) Naam: Mevrouw Bea Voorbeeld Adviseur: De heer Administrator de Beheerder Datum: 19 juni 2015 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op alle afgeronde onderdelen.

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau B, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Ik heb dit boek gekozen, omdat ik hem kreeg bij de Grote Lijsters vorig jaar. Toen ik de achterkant had gelezen, wilde ik weten hoe het zou aflopen.

Ik heb dit boek gekozen, omdat ik hem kreeg bij de Grote Lijsters vorig jaar. Toen ik de achterkant had gelezen, wilde ik weten hoe het zou aflopen. Boekverslag door een scholier 1942 woorden 16 juni 2007 7 13 keer beoordeeld Auteur Genre Tim Krabbé Psychologische roman Eerste uitgave 2002 Vak Nederlands I Beschrijvingsopdracht. 1. Motivatie van mijn

Nadere informatie

Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16. De Romeinen! NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren!

Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16. De Romeinen! NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren! Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16 NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren! De Romeinen! Inhoudsopgave Hoe gaan jullie te werk? Blz. 2 Hoofd- en deelvragen bedenken Blz. 3 Inleiding

Nadere informatie

KEN JE BIJBEL. Een introductie in bijbel lezen

KEN JE BIJBEL. Een introductie in bijbel lezen KEN JE BIJBEL Een introductie in bijbel lezen Lezen als Volgen Mat. 22:37-40 Één van de hoofddoelen van de Bijbel is om een liefdevolle relatie met God te onderhouden Gods woord staat centraal in het leven

Nadere informatie

Jeroen Bosch ontdekkers en hervormers regenten en vorsten. pruiken en revoluties. Ontvangsthal. Garderobe links af

Jeroen Bosch ontdekkers en hervormers regenten en vorsten. pruiken en revoluties. Ontvangsthal. Garderobe links af Zelfstandig bezoek Tijdvakken tour geschiedenis Tijd van jagers en boeren Grieken en Romeinen monniken en ridders steden en staten Jeroen Bosch ontdekkers en hervormers regenten en vorsten pruiken en revoluties

Nadere informatie

Z I N S O N T L E D I N G

Z I N S O N T L E D I N G - 1 - Z I N S O N T L E D I N G Waarom is zinsontleding zo belangrijk? Elke scholier op de middelbare school maar ook de kinderen op de lagere school, komen veelvuldig met zinsontleding in aanraking, eigenlijk

Nadere informatie

Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er?

Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er? Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Wanneer jij iets wilt verkopen, moet je altijd rekening houden met je

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands Max Havelaar door Multatuli

Boekverslag Nederlands Max Havelaar door Multatuli Boekverslag Nederlands Max Havelaar door Multatuli Boekverslag door een scholier 1929 woorden 7 januari 2017 4,9 3 keer beoordeeld Auteur Genre Multatuli Roman, Geschiedenis, Politiek Eerste uitgave 1860

Nadere informatie

had, maar ook zij is achteraf alles kwijt geraakt door de oorlog.

had, maar ook zij is achteraf alles kwijt geraakt door de oorlog. 1. MIJN JEUGDJAREN De bedoeling waarom ik over mijn jeugd wil schrijven is om jullie mee te voeren in mijn verhaal, te laten meevoelen en te laten begrijpen hoe een kind van 4 à 5 jaar leeft in een moeilijke

Nadere informatie

De exodus. Foto s van het materiaal

De exodus. Foto s van het materiaal De exodus Focus van dit verhaal De focus van dit verhaal ligt bij de uittocht van het volk van God (Exodus 11:1 15:21). Het verhaal is één van de heilige verhalen en behoort tot de kernpresentatie. Lesdoelen

Nadere informatie

Leerlingboekje les 11 en 12. Schrijfopdracht 6 Hoe help je bij een ongeval? Groep 8

Leerlingboekje les 11 en 12. Schrijfopdracht 6 Hoe help je bij een ongeval? Groep 8 Leerlingboekje les 11 en 12 Naam: Schrijfopdracht 6 Hoe help je bij een ongeval? Groep 8 Leren schrijven met peer response Tekst: M. Hoogeveen Illustraties: S. Loenen SLO, 2018 1 Waarover gaan de lessen?

Nadere informatie

LES 13 EEN NIEUWE FAMILIE deel I. de zelfstandige naamwoorden van de derde declinatie

LES 13 EEN NIEUWE FAMILIE deel I. de zelfstandige naamwoorden van de derde declinatie LES 13 EEN NIEUWE FAMILIE deel I de zelfstandige naamwoorden van de derde declinatie In deze les maak je kennis met een nieuw type Latijnse zelfstandige naamwoorden. Ze doen hetzelfde als de woorden die

Nadere informatie

Studielessen voor de bovenbouw van de basisschool

Studielessen voor de bovenbouw van de basisschool Studielessen voor de bovenbouw van de basisschool INHOUD Tips voor het gebruik van deze bijbelstudies Les 1 Ik zie ik zie wat jij niet ziet Les 2 Geloofshelden (1) Noach de eerste botenbouwer Les 3 Geloofshelden

Nadere informatie

Het boek is in juni 2007 uitgegeven door Leopold, het boek heeft 154 pagina s en 17 hoofdstukken.

Het boek is in juni 2007 uitgegeven door Leopold, het boek heeft 154 pagina s en 17 hoofdstukken. Boekverslag door T. 1229 woorden 9 april 2013 7,6 20 keer beoordeeld Auteur Maren Stoffels Genre Jeugdboek Eerste uitgave 2007 Vak Nederlands Inhoud Algemene gegevens Personages Tijd Plaats Spanning Thema

Nadere informatie

IN DE LAGE LANDEN. Uitgeverij Ploegsma Amsterdam

IN DE LAGE LANDEN. Uitgeverij Ploegsma Amsterdam IN DE LAGE LANDEN Uitgeverij Ploegsma Amsterdam Kijk ook op www.ploegsma.nl isbn 978 90 216 7471 1 / nur 283 Dit boek schreef Tim Collins speciaal voor Uitgeverij Ploegsma Uitgegeven met toestemming van

Nadere informatie

Thema 4 Lezen de prentenboeken 2. het versje 3. klappen. 2. het vers 2. Een vers is een lied of gedicht.

Thema 4 Lezen de prentenboeken 2. het versje 3. klappen. 2. het vers 2. Een vers is een lied of gedicht. Les 4.1 Geluiden maken 1. het prentenboek 1. Een prentenboek is een boek met veel plaatjes en tekeningen. Er staat weinig geschreven in een prentenboek. Bij de kleuters wordt veel voorgelezen uit prentenboeken.

Nadere informatie

Antwoorden Geschiedenis Standensamenleving 1789 Frankrijk

Antwoorden Geschiedenis Standensamenleving 1789 Frankrijk Antwoorden Geschiedenis Standensamenleving 1789 Frankrijk Antwoorden door een scholier 927 woorden 22 april 2005 5,5 118 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Gechiedenis, par. 1 Vraag 1: Wat voor samenleving

Nadere informatie

Over land en over zee. Veroveraars

Over land en over zee. Veroveraars De Romeinen hadden een heel groot rijk van Azië, Noord- Afrika en ook nog Europa. Ze hadden sterke legers en hele slimme generaals met stevige wegen en snelle boten. Over land en over zee In Nederland

Nadere informatie

De opkomst van het christendom

De opkomst van het christendom De opkomst van het christendom Goden in het Romeinse Rijk Net als de Egyptenaren, Grieken en Germanen geloofden de Romeinen in veel goden. Apollo De belangrijkste waren de staatsgoden zoals Jupiter en

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Als Johannes vertelt over het laatste Pesachfeest van Jezus, het laatste Avondmaal, dan geeft hij een bijzondere invulling aan de betekenis van dit

Nadere informatie

LES 13 EEN NIEUWE FAMILIE

LES 13 EEN NIEUWE FAMILIE LES 13 EEN NIEUWE FAMILIE nieuw en anders Natuurlijk ken je Julius Caesar, de Romeinse generaal die tweeduizend jaar geleden Gallië veroverde. Maar heb je wel eens goed naar zijn naam gekeken? Het eerste

Nadere informatie

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN WERKBLAD Tijdlaag tot 1000 Thema: verdwenen rivieren en de Limes 1. Ligt landgoed De Haar binnen het projectgebied? o ja o nee 2. Wat is zavel? 3. Zet de woorden zand, zavel

Nadere informatie

Romeinen. Door Daan, Karol, Kayleigh en Wies

Romeinen. Door Daan, Karol, Kayleigh en Wies Romeinen Door Daan, Karol, Kayleigh en Wies Les 1 Over land en over zee De tijd van de Romeinen was tussen 3000 voor Christus en 500 na Chr. De Romeinen hadden een groot rijk: van Azië en Noord-Afrika

Nadere informatie

Wegwijzer: Een breed publiek aanspreken

Wegwijzer: Een breed publiek aanspreken Wegwijzer: Een breed publiek aanspreken In de meeste gevallen heb je een specifieke doelgroep voor ogen en stem je je taalgebruik op die doelgroep af. Maar soms wil je het brede publiek aanspreken. In

Nadere informatie

Ha lo! Ik ben dokter Jesse 1 Toen ik op de basisschool zat, kreeg ik zomaar opeens epilepsie. Ik wist toen helemaal niet dat dat bestond. Bij mij is het overgegaan. Ik ben dokter geworden en leg nu aan

Nadere informatie

Schrijven kun je leren! Schrijven kun je leren! Leefmilieu, 4 oktober 2013. Peter Waterkoort [email protected]. Agenda

Schrijven kun je leren! Schrijven kun je leren! Leefmilieu, 4 oktober 2013. Peter Waterkoort info@waterkoort.nl. Agenda Schrijven kun je leren! Leefmilieu, 4 oktober 2013 Peter Waterkoort [email protected] Schrijven kun je leren! Agenda Kennismaken Schrijfopdracht Theorie Tekst uitbreiden Structuur, opbouw en afsluiting

Nadere informatie

Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika

Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika In het vroegere Amerika woonden Indianenstammen. Columbus ontdekte dit land van de Indianen in 1492. Het waren de Azteken, de Inca s

Nadere informatie

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is

Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is rcheobode Opwindende ontdekkingen in oud-oosterhout! Wo uter is archeoloog. Hij hoort bij de groep archeologen die nu aan het opgraven is in Oosterhout in het gebied Vrachelen. Daar wordt over een jaar

Nadere informatie

En zij kwamen aan de overkant van de zee, in het land van de Gadarenen. 2

En zij kwamen aan de overkant van de zee, in het land van de Gadarenen. 2 1 En zij kwamen aan de overkant van de zee, in het land van de Gadarenen. 2 En toen Hij uit het schip gegaan was, kwam Hem meteen uit de grafspelonken iemand met een onreine geest tegemoet. 3 Hij hield

Nadere informatie

CAIUS JULIUS CAESAR LEVEN EN WERK

CAIUS JULIUS CAESAR LEVEN EN WERK CAIUS JULIUS CAESAR LEVEN EN WERK 1. LEVEN JEUGD Gaius Julius Caesar werd geboren in 100 BC in de maand Quintilis (die later, ter ere van hem, Julius werd genoemd). Via zijn vader, die overleed toen Caesar

Nadere informatie