Hersenen: 2 soorten cellen:

Transcriptie

1 Psycholeptica: onderdrukken CZS bv: barbituraten, sedativa, opiaten Psychoanaleptica: stimuleren CSZ bv: cocaïne, amfetaminen, cafeïne Psychodysleptica: verstoren CSZ bv: hasj, LSD, (XTC: tssn psychoanaleptica en dysleptica) Hersenen: 2 soorten cellen: Gliacellen Neuronen: o Axonen (versturen info) o Dendrieten (input info) = NEURONAAL NETWERK Zenuwpuls ontstaat aan dendrietkant cel vuurt (alles of niets) = NEUROTRANSMISSIE (= Synaptische transmissie) Synaptische spleet (ruimte tussen uitlopers aangrenzende neuronen) NEUROTRANSMITTOR (hebben specifieke receptor) inhibitoir of exitatoir effect diverse inactiveringsmechanismen: vernietigen (ahv enzym), verdwijnen ( opgezogen in gliacel of door diffusie), heropname (in presynaptisch neuron = recycleren NT) Tweede Boodschapper Systeem : tussenschakel(s) tussen receptor en uiteindelijk effect op ontvangend neuron Beïnvloeding Neurotransmissie: a. Goede opslag verhinderen (enzymatische afbraak, NT laten weglekken uit syn. blaasjes) e. Heropname NT blokkeren b. Syn. blaasjes bezetten door gelijkaardige structuur met NT (NT in syn. spleet duwen) f. Enzymen remmen die NT afbreken in syn. spleet c. NT-afgifte blokkeren g. Zelf binden met receptoren d. Enzymen die NT aanmaken afremmen h. Stof die 2 de boodsch.systeem remt of stimuleert

2 OPIATEN Gebruik Werking Effecten Verslaving/Risico s Opium (<Papaver) Opiaatreceptoren Heroïne: roes na ca. 3 Stadia: Nepenthe (Homeros) opiaten zijn agonisten 10min., duurt 3-5 uur. >Tolerantie: cellulair en hierop. Ook Rush, piekeffect (na metabool Morfine (zuivere stof) Injectie opiaatantagonisten: (bv 30min-1u) ~Diacetylmorfine >Afhankelijkheid: naloxon) ~Bedwelming (Meer vetoplosbaar dus Receptoren in: ~ fys.: onthoud.versch. snellere opname in ~ ruggenmerg ~Pijnstillend ~ psy.: Craving hersenen) (substantia gelatinosa) (subjectieve pijn * Reward Pathway ~ Limbisch systeem: afstompen) >dwangmatig * amydala ~Emotionele drugzoekend gedrag Heroïne Injectie: IV * L.C. veranderingen (euforie) skin popping Inhaleren: sigaret dampen Snuiven = snorting (geen euforie) Opioiden: (synthetische opiaten) ~ METHADON Substitutietherapie: ~ontgiftigingsbehandeling ~onderhoudsbehandeling Lange T 1/2 BB= 80-90% Kruistolerantie m heroïne Geen euforie (orale ) ~ BUPRENORPHINE Substitutietherapie + Nalorphine (antagonist) geen misbruik mog ENDORFINEN (lichaamseigen morfine) Interactie m Substance P Pijnstillend

3 SEDATIVA & ANXIOLYTICA Barbituraten Gebruik Werking Effecten Verslaving/Risico s Slaapmiddel ~Kort- en middellangwerkende: slaapmiddelen (snel in hersenensnel weg) ~Langwerkende: sedativa, +/- angsten * Fenobarbital: langzaam in hersenen blijft redelijk alert functioneren Versuffing Lethale dosis is slechts enkele malen hoger dan therap. dosis zelfmoordmiddel Zeer verslavend!! Meprobamaat (MILTOWN) Barbituraten, alcohol en meprobamaat versterken syn. effecten GABA Spierrelaxerend & angstwerend Verslavend gewenning Benzodiazepinen ~ Librium ~ Valium SYNERGISTISCHE werking Kruistolerantie en Kruisafhankelijkheid Rol van inhibitoir NT GABA Angstwerend Lichte verslaving Zelden dodelijke OD! benzo + sedativum(bv alcohol) wel gevaarlijk! Oraal en IV misbruik: ~ IV: rush ~ onderdrukken van opiaatonthoudingssymptomen ~ +heroïne: intensiever Rohypnol 10x krachtiger dan Valium Mentale en fys. Paralysatie Date-rape drug

4 STIMULANTIA Gebruik Werking Effecten Verslaving/Risico s Cocaïne (genotsmiddel) = Derde gesel vd mensheid Psychosen: *Cocaïnebase: CRACK (1 dosis cocaïne=meerdere dosissen crack) *Procaïne Amfetamine (therapeutisch doel) Designer drugs *methamfetamine ~ICE *Khat: Cathinone/cathine Kauwen van bladeren: minder rush Geneesmiddel: ~ Vin Mariani (1863): wijn met coca-extract therapeutisch tonicum en aangename drank. ~ Coca-cola: < Pemberton. tegen hoofdpijn.eerst met wijn, later met soda Chemisch zuivere cocaïne: veel gebruikt cocaïneverslaving => psychose ~ snuiven (snorting) ~IV-injectie (coc+her=speedball) Inhalatie (freebasen) via pijpjes Roken Synthetisch afgeleide: plaatselijke verdoving IV-injecteren: snellere rush runs van 6-12dagen Oraal, intrasanaal, inhalatie, IV Inhalatie via pijpjes Zeer veel chemische overeenkomst met dopamine en noradrenaline Limbisch systeem * L.C. Amf en Cocaïne versterken werking van nor en dopneuronen: ~Amf.: verdringen nor en dop uit syn. blaasjes in presyn. Neuron NT komt in syn. spleet: prikkeling ~Cocaïne: blokkeren heropname nor en dop (vooral dop) extra veel aanwezig in syn. spleet. ~ gevoel v welzijn ~ Eetlustremming ~ Ongewenste effecten: * paniekreacties, koorts, hartritme verstoord * gewelddadige reacties oiv methamfetamine * Hallucinaties * Psychische afh (craving) *Stimulerende effecten: versterking nor activering hersenschors *Euforische werking: versterking noradregene activiteit Limbisch systeem *(subj) Spierkracht : deels alertheid, deels versterking noradregene activiteit * Cocaïnewaanzin (functionele psychose) * Amfpsychose lijkt terk op paranoïde schizofrenie + hallucinaties ivm tastzin Grote Rush Grote Crash VERSLAVEND

5 PSYCHEDELICA Gebruik Werking Effecten Verslaving/Risico s Mescaline (< Peyote-cactus) Peyotisme Religieuze riten Chemische gelijkenis met NT serotonine, noradr en dop. *Wegvallen ik-gevoel = Gevaarlijk!! paniek Methoxy-amfetaminen (Synth mescaline: groter effect) = designer drug * XTC/DOET/DOM Magic Mushroom (geestesverruimend) LSD (lysergzuurdiethylamide) (Hofmann: LSD-25) * ERGOT: lysergzuur Phencyclidine (PCP) Oraal (zegeltjes) Gerookt, oraal, IV, snuiven L.C.: psychedelica versterken zint. prikkels Oiv LSD: prikkelgevoeligheid LCcellen (verklaring synesthesie, transcendentie) Werken als serotonineagonist op S 2 -receptoren *Verandering zintuiglijke waarnemingen (vnl. visueel) SYNESTHESIE * sterk vertekend tijdsbesef * verandering ruimtebegrip * transformatie ikbeleving * Zeer dosisafh. * Flash-backs * blijven steken in psychose * vaak begin v eindeloze geestelijke miserie * Bad trip * geen fysieke verslaving *LSD: Schizofrene instortingen en zelfmoord *PCP: Chronisch: Gewelddadige reacties * OD! (grote marge) *hyperthermie *XTC: -extreme hyperthermie -tandenknarsen -bad trip -OD: fatale hyperthermie

6 CANNABINOÏDEN Gebruik Werking Effecten Verslaving/Risico s Bel. Psychoactief bestanddeel: -9-THC Vezeltype vs. Drugtype Gerookt: *Sterk afh. v gebruiker, verwachtingspatroon, soc entourage, ervaring In beperkt aantal gevallen: Marihuana (1-3% THC) Hashish ( 10-20% THC) Hash-olie ( +/- tot 60% THC) Marinol: synth THC Nabilone *jointjes *waterpijp *olie: paar druppels op sigaret * inhalatietechnieken (diep + 30sec vasthouden) : via gebak *B.B. = 1/3 in vgl met roken Anti-emeticum (wel fysiologische high) Anti-emetisch (minder psychotrope effecten, 10x potenter dan THC) Cannabinoïd receptoren in deel CZS vr geheugencontrole, waarneming, beweging, pijngewaarwording *CB 1 -receptoren +ook in perifeer ZS: CB 2 NT= anandamine Ontwikkeling van synth agonisten en antagonisten (direct omkeringseffect) * duur afh v dosis en wijze van * verstoorde waarneming v tijd, plaats, ruimte * verstoort motorische vaardigheden * zintuigelijke gewaarwording * lichte euforie * impulsiviteit * neiging tot soc contact * eerste gebruik: nauwelijks effect * zelden hallucinaties * negatieve beïnvloeding cognitieve functies *Nuttige effecten: ~Pijnstillend ~anti-convulsief ~anti-emetisch *Amotivational syndrome * flash-back * acute intoxicaties (zelden) -> behandeld met benzo s en haloperidol * relatief beperkt verslavend potentieel * Fys. onth.versch.! Negatieve tolerantie: meer gebruiken: minder nodig (na tijd terug omkering) door opslag in vetweefsel: altijd basishoeveelheid aanw. In lichaam * Psychische afhankelijkheid

7 PARTY DRUGS Gebruik Werking Effecten Verslaving/Risico s SMARTPRODUCTS of PARTYPILLS: Herbal XTC: ma huang, guarana (cafeïne), ginseng Nexus: Kava Kava (licht euforiserende werking), guarana Spiet: Yohimbine, Muira Puama = afrodisiac Cloud9: zeer veel efedrine : kruidenmengsels ovv pillen Euforische, uitbundige stemming Soms placebotrucs EXPERIMENTELE DRUGS Ketamine Special K GHB gamma-hydroxybutyraat Liquid E Narcosemiddel (nu enkel dieren) Poeder of pilvorm Waterige oplossing of wit poeder in drank (+alcohol: gevaarlijk!) eig dosis meestal onbekend GBL+NaOH=GHB :legaal(kuisproducten) Onderdrukkende werking CZS Structuur nauw verwant met GABA (heel laag niveau aangemaakt dr lichaam) Verstijven v lichaam hart-en ademhalingsfrequentie veel gebruikt door dansers Sterk afh van dosis (zeer nauwe marge) Euforie->diepe slaap- >coma (abrupt) Sterke hallucinaties, soms bijna-dood ervaring OD: hartstilstand Soms vicieuze cirkel hyperventilatie Coma; ontwaken: complete amnesie DATE RAPE DRUG Veelvuldig gebruik: afhankelijkheid