zijn voor de doorstroming.

Transcriptie

1

2 De gemeente Rotterdam heeft grote ambities. De stad staat bekend als evenementenstad, er wordt gewerkt aan de verbetering van de buitenruimte, geïnvesteerd in infrastructuur, parkeergarages en fietspaden. Daarnaast versterken beeldbepalende bouwprojecten het stedelijk en architectuurimago van de stad. Bovendien is het in een stad als Rotterdam een komen en gaan van onder andere winkelend publiek, werknemers en toeristen. De keerzijde van deze medaille is dat al dat verkeer, die werkzaamheden, evenementen, bouwprojecten en het onderhoud van de buitenruimte ook hun weerslag hebben op de verkeersdoorstroming. Het is daarom van groot belang dat men rekening houdt met de verkeersafwikkeling en goed overziet wat de consequenties zijn voor de doorstroming. In dit boekje, De tien spelregels van de weg, staan tien afspraken die de overlast tijdens werkzaamheden moeten beperken voor het verkeer. De spelregels zijn aanvullend op algemeen geldende bestekbepalingen. De regels omtrent het nemen van verkeersbesluiten of het indienen van (plannen voor) tijdelijke verkeersmaatregelen (TVM) en verkeersplannen in Rotterdam blijven van toepassing.

3 De spelregels van de weg zijn door het college van B&W vastgesteld en van toepassing op alle partijen die een activiteit (laten) ondernemen in de openbare ruimte, waarbij overlast voor het verkeer kan ontstaan op bundels of hoofdwegen in Rotterdam. Het doel van deze spelregels is om iedereen aan de hand van tien eenvoudige regels bewust te maken van de gevolgen die bepaalde activiteiten voor het verkeer en de verkeersafwikkeling kunnen hebben. Ook geeft het een handreiking voor als men niet zelf kan of wil kiezen. Als we hier spreken van activiteiten dan kan men denken aan: wegwerkzaamheden, evenementen, bouwplaatsen, onderhoudswerkzaamheden zoals schoonmaken en vervangen van reclameuitingen, en overige werkzaamheden waarvoor een tijdelijke verkeersmaatregel moet worden getroffen.

4 Een belangrijk fundament voor de spelregels ligt in de Tijdelijke Verkeersmaatregelen (TVM). Voor alle werkzaamheden die overlast teweeg brengen voor weggebruikers dient een TVM te worden genomen. Bij grootschalige werkzaamheden dient een verkeersplan te worden opgesteld. Voor beide zaken vormen de werven van Gemeentewerken de ingang. Verkeersplannen voor evenementen worden opgesteld onder verantwoordelijkheid van de organisator en getoetst door de adviseurs van de diensten die zitting hebben in het Dienstenoverleg onder voorzitterschap van de Directie Veiligheid. Van eenmaal vastgestelde tijdelijke verkeersmaatregelen en verkeersplannen wordt vervolgens niet meer afgeweken: afspraak is afspraak. De gemeente houdt toezicht op naleving van deze afspraken. Ook in geval van calamiteiten is het belangrijk om de verkeersconsequenties goed en tijdig te bepalen. Het kan zijn dat er in geval van calamiteiten van deze spelregels moet worden afgeweken, zoals bij ad-hoc gladheidbestrijding, milieubereddering, ongevallen en spoedreparaties. Dit gebeurt in overleg met de verantwoordelijk wegbeheerder en/of de verkeersmarinier 1. Onder calamiteiten worden alleen niet-planbare situaties verstaan. Spelregel 9 is niet van toepassing binnen het beheergebied van het Havenbedrijf Rotterdam. Opdrachtgevers in dat gebied dienen een afwijkende spelregel te hanteren welke beschikbaar is bij het Havenbedrijf Rotterdam. 1 zie definities achter in dit boekje

5 De tien spelregels van de weg zijn in opdracht van de Verkeersmarinier Rotterdam opgesteld door de ds+v, in samenwerking met Gemeentewerken. Netwerkorganisatie Verkeersmarinier Westersingel GP Rotterdam Postbus AR Rotterdam Bureau Bereikbaarheid / Cocowos Gemeentewerken Rotterdam, Beheer Buitenruimte Galvanistraat AD Rotterdam Postbus AP Rotterdam Directie Veiligheid / Team Vergunningen Stadhuisplein AS Rotterdam Postbus AR Rotterdam [email protected] Bureau Verkeersmanagement ds+v, Verkeer en Vervoer Galvanistraat AD Rotterdam Postbus AR Rotterdam [email protected] Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond Afdeling Stafdirectie Risico & Crisisbeheersing Wilhelminakade AP Rotterdam Postbus AD Rotterdam [email protected]

6 De spelregels zijn opgesteld in chronologische volgorde; welke keuzes worden op welk moment in een proces van werkzaamheden gemaakt, en wie speelt wanneer een rol. Aan het eind komen meer algemene spelregels aan de orde. Bij het lezen van de spelregels is een goed begrip van de definities van belang, zoals het onderscheid tussen langdurende en kortdurende versmallingen of afsluitingen. Voor de leesbaarheid zijn deze niet hier, maar achter in dit boekje te vinden. Achteraan deze spelregels volgt een kaartje met daarop de bundels, hoofdwegen en spoedtransportroutes, waarop deze spelregels van toepassing zijn. Er is een toelichting op de spelregels beschikbaar. Deze kunt u verkrijgen via of via telefoonnummer

7 1 2 Werkzaamheden in de buitenruimte vinden buiten spitsperioden plaats Weggebruikers worden tijdig en goed geïnformeerd over verkeersmaatregelen Maatregelen zijn alleen aanwezig wanneer ze van toepassing zijn Er vinden geen gelijktijdige versmallingen of afsluitingen plaats aan twee parallelle bundels of oeververbindingen Omleidingsroutes zijn zoveel mogelijk geschikt en gegarandeerd bruikbaar Hulpdiensten krijgen speciale aandacht Fietsers hoeven niet af te stappen en voor voetgangers wordt gezorgd Verkeersregelaars regelen het verkeer alleen in opdracht van de verkeersmarinier Bundels zijn 95% van de tijd volledig beschikbaar Alle spelregels gelden in principe ook bij evenementen en bouwplaatsen

8 Werkzaamheden in de buitenruimte vinden buiten spitsperioden plaats Tijdens spitsperioden is het niet toegestaan om op bundels of hoofdwegen werkzaamheden in de buitenruimte uit te voeren die overlast veroorzaken voor het verkeer, inclusief voetgangers en fietsers. Met werkzaamheden wordt hier niet alleen gedoeld op wegwerkzaamheden, maar ook op de schoonmaak van abri s, het ophalen van afval, vervangen van reclameposters, laden en lossen van goederen, verzorging van groen en het plaatsen van verkeersmaatregelen en tekst- of redactieborden. Uitzondering hierop zijn de werkzaamheden in geval van calamiteiten. Bij langdurende versmallingen of afsluitingen dient zoveel mogelijk aaneengesloten te worden gewerkt. Bovendien dienen werkzaamheden waar mogelijk te worden gecombineerd. Werkzaamheden op de eerste werkdag na een feestdag of weekend mogen pas aanvangen ná afloop van de ochtendspits. Versmallingen of afsluitingen mogen op desbetreffende dagen ook pas na afloop van de ochtendspits worden geplaatst. Afsluitingen dienen zoveel mogelijk plaats te vinden in nachtelijke perioden. Indien werkzaamheden plaatsvinden in de nachtelijke uren is er mogelijk een ontheffing of vergunning nodig (artikel 4.1 van de APV: Geluid en Lichthinder). De perioden worden bij de definities achterin dit boekje beschreven. Een bijzondere spitsperiode is de periode tussen de intocht van Sinterklaas en Nieuwjaarsdag. Uitgangspunt is dat omwille van de bereikbaarheid in deze periode niet mag worden gewerkt in het centrum. Het centrum is het gebied dat omsloten wordt door de s-gravendijkwal, het spoor, Goudsesingel, Oostmolenwerf en de Maas. De Kop van Zuid en de Maasbruggen worden hierin meegerekend.

9 Weggebruikers worden tijdig en goed geïnformeerd over verkeersmaatregelen Langdurende verkeersmaatregelen op bundels en hoofdwegen dienen minimaal 5 werkdagen van tevoren te worden aangekondigd nabij de betreffende locatie. Minimaal moet worden aangegeven wat de planning van de werkzaamheden, versmalling of afsluiting is (van/tot). Het startmoment van de werkzaamheden dient met zowel datum als tijdstip te worden aangegeven. Tijdens de duur van de werkzaamheden dient doorlopend te worden aangegeven wat de geplande einddatum is. Het aanvangstijdstip is dan niet langer zichtbaar. Zowel bij de aankondigingen als tijdens de werkzaamheden kan gebruik worden gemaakt van redactieborden. Uitzonderingen hierop zijn: versmallingen op bundels die langer duren dan 5 werkdagen langdurende afsluitingen van bundels In deze gevallen wordt voor de vooraankondiging (ook) gebruik gemaakt van een tekstkar of een vergelijkbaar hulpmiddel. Teksten dienen afgestemd te worden op de doelgroep en het beoogde effect. Ongastvrije teksten dienen te worden vermeden. Bij projectcommunicatie dient speciale aandacht uit te gaan naar het informeren van relevante locaties en organisaties, zoals ziekenhuizen en attractiepunten.

10 Maatregelen zijn alleen aanwezig wanneer ze van toepassing zijn Tijdelijke bebording mag worden geplaatst vooruitlopend op daadwerkelijke omleidingen, versmallingen of afsluitingen. Ze mogen echter niet zichtbaar zijn tot een uur voor het moment van instelling van de omleiding, versmalling of afsluiting. De tijdelijke bebording mag niet onzichtbaar worden gemaakt door het wegdraaien van een bord. Voorgaande geldt niet voor de vooraankondiging. Afzettingen - zoals hekken, barriers, bakens, kegels en schilden - worden dagelijks geplaatst bij daadwerkelijke aanvang van de werkzaamheden. Ook worden ze dagelijks weer verwijderd na beëindiging van de werkzaamheden voor die dag. Uitzondering hierop vormen afzettingen die verkeersdeelnemers behoeden voor gevaarlijke situaties, of afzettingen die permanent bedoeld zijn. Afzettingen worden niet voorafgaand aan de daadwerkelijke aanvang van de werkzaamheden alvast geplaatst. Alle borden en verkeersmaatregelen moeten direct worden verwijderd zodra ze niet meer van toepassing zijn. Borden die niet meer van toepassing zijn en/of aanwezig zijn na de vergunde periode kunnen zonder nader overleg door de gemeente worden verwijderd.

11 Er vinden geen gelijktijdige versmallingen of afsluitingen plaats aan twee parallelle bundels of oeververbindingen Er mogen geen gelijktijdige versmallingen of afsluitingen in dezelfde rijrichting plaatsvinden op twee bundels die naast elkaar zijn gelegen. Dit is ook niet toegestaan als één bundel op de zuidelijke maasoever ligt en de andere bundel op de noordelijke maasoever. Elke bundel heeft dus aan weerszijden een parallelle bundel beschikbaar. Voor de stedelijke oeververbindingen (Maastunnel, Erasmusbrug en Koninginnebrug - Willemsbrug) geldt dat er niet gelijktijdig op twee oeververbindingen een versmalling of afsluiting aanwezig mag zijn in dezelfde rijrichting(en). Aanvullend geldt dat een afsluiting van een oeververbinding niet tegelijkertijd mag plaatsvinden met een afsluiting of versmalling in dezelfde rijrichting(en) in de Beneluxtunnel of op de Van Brienenoordbrug. Uitzonderingen kunnen worden gemaakt voor grote evenementen waarvoor verkeersplannen dienen te worden opgesteld. Deze uitzondering geldt niet voor wegen in het beheergebied van het Havenbedrijf Rotterdam. Verkeersplannen voor evenementen worden opgesteld onder verantwoordelijkheid van de organisator en getoetst door de adviseurs van de diensten die zitting hebben in het Dienstenoverleg onder voorzitterschap van de Directie Veiligheid. Tevens uitgezonderd zijn kortdurende versmallingen met uitdrukkelijke toestemming van de verantwoordelijk wegbeheerder en de verkeersmarinier.

12 Omleidingsroutes zijn zoveel mogelijk geschikt en gegarandeerd bruikbaar Omleidingsroutes mogen elkaar niet kruisen of overlappen en niet nabij andere versmallingen of afsluitingen komen. In geval van versmallingen of afsluitingen op of nabij verkeerslichten, of in geval van omleidingen waarbij verkeerslichten op de omleidingsroute staan, dient overleg plaats te vinden met het bureau Verkeersmanagement. In dit overleg wordt beslist over mogelijke aanpassingen in verkeersregelingen om de gewijzigde of extra verkeersstromen te faciliteren. Omleidingsroutes lopen, indien mogelijk, niet over beweegbare bruggen. Omleidingsroutes via het wegennet van een andere wegbeheerder kunnen alleen worden bepaald in overleg met desbetreffende wegbeheerder. Omleidingsplannen moeten voor de gehele route worden opgesteld en afgestemd. Afspraken dienen schriftelijk te worden vastgelegd.

13 Hulpdiensten krijgen speciale aandacht Aanrijdtijden voor hulpdiensten in Rotterdam bedragen maximaal 8 minuten. De aanrijdroutes voor hulpdiensten dienen beschikbaar te zijn. Indien dit niet mogelijk is, dienen aanvullende maatregelen te worden getroffen. Dit geldt ook voor werkzaamheden die ertoe leiden dat de aanrijdtijden niet meer kunnen worden gehaald. Hierover moet tijdig worden overlegd met de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond. Bij versmallingen of afsluitingen op spoedtransportroutes dient er altijd overleg met de Veiligheidsregio plaats te vinden over alternatieve (spoedtransport)routes. Bij evenementen wordt er een verkeersplan gemaakt waarin de afspraken met de hulpdiensten zijn vastgelegd o.a. over de inrichting van doorlaatposten. De brandweer moet panden tot op 15 meter van de gevel kunnen benaderen. Daarbij dient een vrij profiel aanwezig te zijn van minimaal 4,5 meter breedte. Er mogen geen obstakels geplaatst worden in de nabijheid van in- en uitgangen van metro- en treinstations. De aansluitpunten voor de brandweer ten behoeve van de brandbestrijding in de stations en tunnels worden altijd vrijgehouden.

14 Fietsers hoeven niet af te stappen en voor voetgangers wordt gezorgd Het bord fietsers afstappen wordt niet als permanente verkeermaatregel toegestaan. Uitzondering hierop vormen kortdurende versmallingen of afsluitingen waarbij de veiligheid moet worden gewaarborgd. Dit kan het geval zijn bij hijswerkzaamheden of wanneer gevaar bestaat voor aanrijdingen van voetgangers door fietsers. Voetgangers dienen aandacht te krijgen bij de tijdelijke verkeersmaatregelen. Daarbij dienen de gebruikers van rollators, scootmobielen of rolstoelen als voetgangers te worden aangemerkt. Bij de toewijzing van ruimte aan het verkeer rondom versmallingen en andere afzettingen dient eerst de ruimte te worden bepaald voor voetgangers, vervolgens voor fietsers en daarna voor het overige wegverkeer.

15 Verkeersregelaars regelen het verkeer alleen in opdracht van de verkeersmarinier De inzet van volledig bevoegde verkeersregelaars of van evenementenregelaars kan in Rotterdam alleen plaatsvinden na instemming van de verkeersmarinier. Alle verkeersregelaars en evenementenregelaars dienen te voldoen aan de wettelijke eisen ten aanzien van de opleiding, de uitrusting en de formele aanstelling door een aanstellingsbevoegde instantie. Ook verkeersregelaars met een langlopende aanstelling hebben in Rotterdam vóór aanvang van de werkzaamheden toestemming nodig van de verkeersmarinier. Dat geldt ook voor verkeersregelaars met een landelijke c.q. ministeriële aanstelling. Voor de inzet van volledig bevoegde verkeersregelaars bij bouwplaatsen en wegwerkzaamheden geldt aanvullend dat: in overleg vooraf is vastgesteld dat verkeersmaatregelen overeenkomstig de richtlijnen van de CROW 96b aantoonbaar niet volstaan of niet zinvol zijn en de inzet van verkeersregelaars als maatregel moet zijn opgenomen in de Tijdelijke Verkeersmaatregel. Voor de inzet van evenementenregelaars geldt aanvullend dat: er sprake moet zijn van een evenement en de inzet van verkeersregelaars is opgenomen in de evenementenvergunning.

16 Bundels zijn 95% van de tijd volledig beschikbaar De capaciteit van de bundels is 95% van de tijd (in kalenderdagen) volledig beschikbaar voor het verkeer. Na een versmalling of afsluiting vindt er gedurende een bepaalde rustperiode niet opnieuw een versmalling of afsluiting plaats op dezelfde weg, ongeacht de rijrichting. De rustperiode geldt dus voor alle rijrichtingen. De rustperiode duurt 20 maal zo lang als de afsluiting duurt. Indien er sprake is van een versmalling dan geldt dat de rustperiode 10 maal zo lang duurt. Als er niet wordt gewerkt en overeenkomstig spelregel 3 de versmalling of afsluiting tijdelijk kan worden verwijderd (bijvoorbeeld in de weekenden) dan tellen deze dagen niet mee bij de bepaling van de rustperiode. Zolang de periode van een versmalling of afsluiting maximaal 2 dagen duurt wordt er een rustperiode berekend die voorwaardelijk wordt opgelegd. Als er tijdens deze voorwaardelijke rustperiode opnieuw een versmalling of afsluiting plaatsvindt, dan wordt alsnog een rustperiode berekend overeenkomstig deze spelregel met een minimum van 40 dagen. Deze rustperiode is niet voorwaardelijk, ongeacht de duur van de afsluiting of versmalling. Bij een versmalling of afsluiting van fietspad of trottoir is deze spelregel ook van toepassing, maar dan alleen op het betreffende fietspad en trottoir. De maximale duur van een rustperiode bedraagt 5 jaar. Als er een afsluiting van minimaal 92 of versmalling van minimaal 184 aaneengesloten kalenderdagen aanwezig was, dan kunnen 5 jaar later weer afsluitingen of versmallingen plaatsvinden.

17 Ook versmallingen en afsluitingen bij bouwplaatsen, evenementen en werkzaamheden die bij wet niet kunnen worden beperkt in de planning hebben een (al dan niet voorwaardelijke) rustperiode tot gevolg. Deze rustperiode bedraagt 50% van de rustperiode zoals die wordt berekend op basis van bovenstaande teksten. Tijdens de rustperiode kunnen wel plaatsvinden de werkzaamheden die korter duren dan 2 uur, werkzaamheden ten gevolge van calamiteiten en werkzaamheden die bij wet niet kunnen worden beperkt in de planning.

18 Alle spelregels gelden in principe ook bij evenementen en bouwplaatsen Voorgaande spelregels, inzichten en afwegingen ten aanzien van oponthoud, versmalling, afsluiting, gelijktijdigheid, parallelle routes en dergelijke zijn van toepassing op alle omstandigheden en oorzaken waardoor verkeersmaatregelen worden getroffen en/of belemmering van de verkeersafwikkeling ontstaat. Ze zijn daarmee ook van toepassing bij evenementen en bouwplaatsen. Ook onder die omstandigheden dient immers de overlast voor weggebruikers tot een minimum te worden beperkt. Organisatoren van evenementen waarbij één van de hoofdwegen of bundels volledig wordt afgesloten moeten een verkeersplan (laten) opstellen dat door het dienstenoverleg wordt getoetst. Verkeersmaatregelen bij evenementen dienen te worden afgestemd met overige geplande werkzaamheden. Daartoe dient het verkeersplan ook te worden besproken met Bureau Bereikbaarheid, onderdeel van Gemeentewerken Rotterdam. Verkeersmaatregelen inzake het filmprotocol worden door de gemeente Rotterdam behandeld als verkeersmaatregelen bij evenementen. Bouwactiviteiten en andere werkzaamheden ten behoeve van de bouw alsmede evenementen dienen plaats te vinden binnen de grenzen van de bouwplaatsen respectievelijk het evenemententerrein. Het is niet toegestaan verkeershinder te veroorzaken buiten de bouwplaats. Ook logistiek verkeer dient zich aan de verkeersregels te houden en mag de openbare weg niet gebruiken als wachtruimte.

19 Bundels De bundels bestaan uit de volgende routes: Giessenplein Tjalklaan Vierhavenstraat Droogleever Fortuynplein Westzeedijk Vasteland Kleinpolderplein Stadhoudersweg Statenweg s-gravendijkwal Droogleever Fortuynplein Maastunnel Schieplein Schieweg Schiekade Hofplein Kralingse Plein Abraham van Rijckevorselweg Maasboulevard Boompjes Vaanweg Strevelsweg Zuidplein Pleinweg Maas- tunnel IJsselmondseplein Stadionweg Laan op Zuid Erasmusbrug Boompjes/Erasmusbrug Groene Kruisweg Dorpsweg Maastunnelplein Maastunnel Hoofdwegen De wegen op de kaart, niet zijnde de bundels. Hoofdwegen maken altijd deel uit van het ORM netwerk dat onder verantwoordelijkheid valt van het College van B&W. Spitsen en nachtelijke periode Bundels Hoofdwegen Ma-Vr Ochtendspits Avondspits* Nacht Vr Avondspits Za Weekendspits nvt Zo Weekendspits nvt * Uitgezonderd vrijdag deze dag kent een andere avondspits.

20 Kortdurende versmalling Versmalling van rijstroken, fietspaden en/of voetpaden waarbij de capaciteit wordt gereduceerd en de duur van de versmalling niet langer is dan de periode tussen spitsen (ook de periode tussen de avond- en ochtendspits). Een kortdurende versmalling vindt nooit plaats tijdens een spitsperiode. Als kortdurende werkzaamheden uitlopen tot in een spitsperiode, worden ze alsnog behandeld als langdurend. Langdurende versmalling Versmalling van rijstroken, fietspaden en/of voetpaden waarbij de capaciteit wordt gereduceerd en de duur van de versmalling langer is dan de periode tussen spitsen. Een versmalling wordt behandeld als langdurende versmalling wanneer er tenminste (een gedeelte van) één spits-periode in valt. Afsluiting Afsluitingen waarbij er geen verkeer meer mogelijk is in tenminste één bepaalde rijrichting. In zo n geval is er meestal sprake van een omleiding. Dat geldt ook indien er uitzonderingen worden gemaakt voor specifieke doelgroepen, zoals busverkeer of hulpdiensten. Indien nodig wordt de toevoeging kortdurend of langdurend geplaatst. (Tijdelijke) Verkeersmaatregelen Alle maatregelen die nodig zijn om stukken openbare ruimte af te zetten, omleidingen aan te duiden, en anderszins het verkeer te attenderen op de afwijkende situatie. Een TVM is ook de toestemming van de wegbeheerder om afzettingsmaterieel op de weg te plaatsen, en ook het bericht dat naar aanleiding van deze publieksrechtelijke toestemming aan belanghebbenden wordt verstuurd. Cocowos Cocowos staat voor Coördinatie Commissie Werken Op Straat. De Cocowos bestaat uit een gezelschap van gemeenteambtenaren, politiemensen, medewerkers van de

21 veiligheidsregio en vervoerbedrijf RET. De Cocowos heeft als doel werken te coördineren ten aanzien van tijd, duur en plaats met het oog op de verkeersdoorstroming, rekening houdend met het openbaar vervoer en de sociale en economische gevolgen. Daartoe beoordeelt het ook welke impact afzettingen, omleidingsroutes en bouwplaatsen op de bundels en hoofdwegen hebben op de bereikbaarheid van de stad. Dienstenoverleg Een regulier overleg tussen evenementenorganisatoren en de overheidsdiensten onder voorzitterschap van de Directie Veiligheid met als doel sluitende afspraken te maken over de voorbereiding en uitvoering van de evenementen. Verantwoordelijk wegbeheerder Met deze term wordt de partij aangeduid die niet zozeer technisch wegbeheerder is, maar de verantwoordelijkheid heeft over het feitelijk wegbeheer. Doorgaands is dat de gemeente Rotterdam, maar in het beheergebied van de haven is dat het Havenbedrijf Rotterdam. Verkeersmarinier Speciale ambtenaar aangesteld door het college van B&W die rechtstreeks onder bevoegdheid van de wethouder Verkeer en Vervoer valt. Calamiteiten / Werkzaamheden in geval van calamiteiten Calamiteiten en werkzaamheden die in geval van calamiteiten plaatsvinden vallen buiten deze spelregels. Onder calamiteiten worden alleen onvoorziene, onverwachte en niet-planbare situaties verstaan waarbij gevaar of dreiging bestaat voor mens en dier, of omgeving en milieu. Die belangen prevaleren op dat moment boven de doorstroming en de verkeersafwikkeling.

22

23 Erasmus MC Legenda ORM streefbeeld Spoedtransportroutes EMC Bundels

24