Samenvatting Geschiedenis Module 1

Transcriptie

1 Samenvatting Geschiedenis Module 1 Samenvatting door Dion 1590 woorden 23 oktober keer beoordeeld Vak Geschiedenis Samenvatting Geschiedenis Module 1 Par 1 De VOC in Indonesië Arabische kooplieden verhandelden specerijen die ze uit het Verre Oosten haalden. In het rijke Europa was er veel vraag naar deze kostbare kruiden. 14e eeuw werden kruiden bijna onbetaalbaar. Turken hadden belangrijke gedeelten van het Midden Oosten veroverd. Arabieren moesten hoge tol betalen als ze hier langs kwamen Vasco da Gama als eerste uit Europa langs Afrika naar Azie VOC opgericht. Nederlandse schepen moesten bij de VOC horen. VOC streefde naar monopolie in de handel van specerijen. Met kruiden zoals: kruidnagel, foelie, nootmuskaat lukte dat redelijk groeide alleen op de Molukken. Met peper veel lastiger want het groeide op te veel plaatsen. De Nederlanders stichtte een belangrijke handelspost de Batavia op West-Java. Hier worden de bezettingen bestuurd J.P.Coen belangrijkste bestuurder van de VOC. Hij sloot verschillende contracten met vorsten ze moesten dan kruiden leveren aan de VOC. De bewoners van de Banda-eilanden hielden zich niet aan de voor hun ongunstige contract. Coen heeft tijdens een strafexpeditie bijna alle mensen laten uitroeien. Na de slachtpartij liet hij de VOC-personeel op de eilanden wonen. Nog een middel voor monopolie af te dwingen waren de hongitochten. Hierbij vernietigde de VOC op alle eilanden behalve op Ambon de kruidnagelboompjes. Het was makkelijker om te controleren. Par 2 Het Cultuurstelsel De VOC was van 1602 tot 1798 de baas in Indonesië. Ze maakten veel winst halverwege de 18e eeuw kwam daar verandering in doordat England erbij kwam. Nederland nam zelf het bestuur over om het weer winstgevend te maken bedacht de hoogste Nederlandse bestuurder in Indonesië, Gouverneur-generaal Van den Bosch het cultuurstelsel. Nederland verplichte de boer om 1/5 deel van hun grond voor het produceren van Pagina 1 van 5

2 producten die in Europa werden verkocht zoals: koffie, suiker, tabak en indigo. Nederland kwam zo aan gratis exportproducten die veel geld opleverden had Nederland al weer een batig slot(inkomsten hoger dan uitgaven). Voordelen voor Indonesië grond geschikt maken voor landbouw, stuwdammen en kanalen werden er gegraven. Nederland moest alle grond van Java in bezit hebben om het te laten slagen. Een Javaanse vorst had tegen de Nederlanders gevochten en is verbannen( ). Par 3 Honger en ellende % van de totale verdiensten kwam uit Indonesië. Was de grond ongeschikt dan moest je 66 dagen voor de Nederlanders werken. De boeren kregen met de komst van het cultuurstelsel geen landrente en er kwam plantloon. Wat maakte het cultuurstelsel zo zwaar voor de boeren: meer dan 66 dagen werken, suikerfabrieken hadden grote stukken grond nodig en werd van de boeren afgepakt en daarvoor kregen ze een veel slechter land voor terug, sommige regenten lieten ze wel landrente betalen, ze dwongen de boeren meer dan 1/5 deel van het land voor het cultuurstelsel te gebruiken want ze kregen een percentage van de opbrengst, plantloon was laag. Ze hielden weinig tijd over voor het verbouwen van voedsel dit leidde tot hongersnoden. Door plantloon kwam er een geldeconomie op Java. Boeren leefde in armoede en regenten leefden als vorsten in prachtige paleizen. Multatuli protesteerde in 1860 door het uitgeven van het boek de Max Havelaar. Par 5 De verdwijning van het cultuurstelsel Cultures die de regering weinig geld opleverden werden afgeschaft. In de jaren zestig van de 19e eeuw werden de cultures van tabak en indigo al afgeschaft. Maar ook winst gevende cultures werden afgeschaft. In 1870 werd de cultures van suiker afgeschaft. Er waren ook ethische bezwaren tegen het cultuurstelsel. W.R. baron van Hoevell nam het in het Nederlandse parlement op voor de boeren werd hij liberaal lid van de 2e kamer. Liberalen wilde dat particuliere ondernemers in Nederlands-Indië een bedrijf konden beginnen. De belangrijkste wet tegen het cultuurstel is de agrarische wet. Door deze wet konden Europese ondernemers van 1870 nog ongebruikte grond van de regering pachten of rijstvelden huren van boeren. Op deze grond ontstonden grote particuliere bedrijven. Pagina 2 van 5

3 Liberalen waren voorstander van particuliere ondernemers in alle vrijheid konden handelen. De Nederlandse staat zich niet met dat handelen bemoeien. De rol van de staat in de economie zou daarmee veel kleiner worden dan onder het cultuurstelsel. Par 6 Nieuwe bedrijvigheid Vanaf 1870 steeds meer Europese planters die grote plantages bezaten of leidden in Indonesië. Op Java begonnen ze met koffie, thee en cacao. Suikerfabrieken namen ook toe. Noordoostkust van Sumatra kwamen de grootste plantages. In Deli werd tabak verbouwt mijnwet gaf particuliere ondernemers de kans om delfstoffen te winnen tin ontdekt op twee kleine eilandje voor de Oostkust van Sumatra olie ontdekt in het noorden van Sumatra en de zuidgrens van Atjeh. Ze konden wel moeilijk werknemers vinden. Als oplossing lieten ze Chinezen komen werken. Ze werden contractarbeiders of koelies genoemd. Het was loonarbeid voor weinig loon. Werkomstandigheden slecht en de sterfte hoog. 12 uur per dag werken en twee dagen per maand vrij. Zonder vergunning mocht je de plantages niet verlaten. Met geldboetes en lijfstraffen hielden ze hun in bedwang. Het weigeren van werk en weglopen kwam zo op een gevangenisstraf te staan. Door verzet van de bevolking liepen de ondernemers soms gevaar. militaire steun en bescherming van het Nederlandse bestuur moest hiervoor de oplossing bieden. Par 7 Steeds meer controle Imperialisme is het veroveren van landen om daar geld mee te verdienen. Nederland deed in Afrika niet meer aan het veroveren van landen maar in Azie had Nederland al de Molukken, Java en een aantal kustplaatsen werd KNIL opgericht on de Indonesiërs te onderdrukken had de KNIL de eilanden waar de mijnen waren al bezet werd in Lombok werd op bloederige wijze de vrijheidsstrijd van de bewoners afgerekend. Op Bali hielden de bewoners het zelfs tot 1908 vol. Noorden van Sumatra(Atjeh) werd de grootste strijd gevoerd. Atjeh was tot 1873 onafhankelijk. Europese schepen die met Indonesische grondstoffen dicht langs Atjeh voeren werden bij herhaling slachtoffer van zeerovers uit dat gebied. Tabaksplanters in Deli en oliemaatschappijen aan de zuidgrens van Atjeh voelden zich bedreigd begin Atjeh oorlog. Aanval met 3000 soldaten mislukten. Trok in november met soldaten(knil) Atjeh binnen. Tot 1903 duurde het tot alle leiders zich overgaven. In 1910 waren alle eilanden van het huidige Indonesië onder Nederlands bestuur(nederlands-indië). 20e eeuw waren nog steeds regententen maar het was niet meer vanzelfsprekend dat de oudste zoon hem opvolgde.1913 bepaalde de Nederlanders dat de regent Nederlands moet kunnen spreken, 2 jaar in Nederlandse dienst en naar de school voor ambtenaren Pagina 3 van 5

4 zijn geweest. Par 9 Een andere aanpak Nederland moest zich maar gaan voor een beter welzijn van de Indonesiërs door die eeuwenlange uitbuiting en onderdrukking(ethische politiek). Goede scholen moest hun ooit in staat stellen zichzelf te besturen. In de desa s kwamen desascholen eenvoudige laag onderwijs gegeven voor kinderen van boeren en arbeiders. Uit de middengroep kwamen scholen die aansloten bij het westerse middelbare onderwijs. Deze konden een opleiding voor arts, ambtenaar of onderwijzer volgen en sommigen mochten in Nederland studeren. Hoger opgeleiden vonden het Nederlands bestuur niets want ondanks de scholing hielden de Indonesiërs de tweederangspositie oprichting volksraad. Indonesiërs meer invloed op het bestuur maar in de praktijk viel dit tegen. De volksraad mocht het bestuur alleen maar adviseren. Indonesiërs leerden op een westerse school of universiteit over democratie en dat was in hun land niet zo. Uit onvrede ontwikkelde zich het nationalisme werd telegraaf ontdekt hiermee was het nieuws snel overal bekend oprichting Brits-Indië(India) een nationalistische partij had de Japanse vloot de Russische vloot verslagen. Voor het eerst in de geschiedenis overwon een Aziatisch leger een Europees leger. Par 10 Indonesiërs willen meer In 1912 werd nationalistische Sarekat Islam opgericht. Meer dan een miljoen moslims sloten zich erbij aan. Hun nationalisme was vrij gematigd zij streefden nog niet naar onafhankelijkheid werd het nationalisme radicaler. De communistische PKI ging de strijd met het Nederlands bestuur aan werden leiders van PKI gevangen gezet naar een opstand werd het nationalistische PNI opgericht door onder andere Soekarno. Soekarno was zeer goed spreker hij kreeg grote delen van het volk achter zich. Ook werd hij opgepakt en gevangen gezet. Gematigde leider kregen nu de kans. Een van hen Soetardjo deed in 1936 een voorstel in de volksraad. Volksraad was ervoor maar de regering wees het af. Soekarno zagen de Nederlanders als een onrust stoker. De Indonesiërs waren nog niet klaar voor het zelf besturen van het land vond Nederland. In de jaren twintig het nationalisme steeds radicaler werd spraken steeds meer nationalisten over Indonesië in plaats van Nederland-Indië. Ze ontwierpen al een vlag en het Maleis zou de nationale taal worden. Pagina 4 van 5

5 Par 11 de Japanse bezetting In januari 1942 viel Japan Nederlands-Indië aan. En in maart moest het KNIL zich al overgeven. Alle Nederlander werden door de Japanners in kampen gezet(geïnterneerd). Indonesiërs waren bij dat ze de Nederlanders hadden verslagen. Japanners maar ook Indonesiërs namen in het bestuur en in de bedrijven het werk van de Nederlanders over. Soekarno werd door de Japanners uit gevangenschap gehaald richten de Japanners de troepen tot bescherming van het vaderland op. Hier werden jonge Indonesische nationalisten voorbereid op verzet tegen Amerikaanse, Engelse of Nederlandse leger. Toen Japan de oorlog dreigde te verliezen, kregen de Indonesische nationalisten meer vrijheden. Op 15 augustus 1945 moest Japan zich overgeven. In totaal stonden een miljoen jonge nationalisten(pemoeda s) klaar om een nieuw Nederlands bestuur buiten te houden. Op 17 augustus riep Soekarno de Republiek Indonesië uit. De Nederlandse regering was tijdens de oorlog met Duitsland(een bondgenoot van Japan) naar Londen gevlucht. Zij was natuurlijk zeer negatief over de samenwerking van de nationalisten met Japan. Nederland wilde naar de bevrijding van Duitsland de band met Nederlands-Indië herstellen. Nederland erkende de republiek Indonesië niet. Pagina 5 van 5