PARKSCHAP NATIONAAL PARK DE BIESBOSCH

Transcriptie

1 Nationaal Park De Biesbosch J 24UJ GSD EUROPARC EUROPEAN CHARTER FOR SUSTAINABLE TOURISFA PROTECTED AREAS j g ) IM 839e- PARKSCHAP NATIONAAL PARK DE BIESBOSCH ONTWERP BEGROTING 25

2 -INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 Bestuursondersteuning GR 4 2 Toekomstvisie Biesbosch De Biesbosch verdient 't / Brede doorlichting 7 4 De partners 9 5 Parkschap Beleidsuitvoering 6 Gebiedsontwikkelingen en voorzieningen 3 7 CpmpartimentHollandschap 'Cdrrijiártiffient 8i'abahtschaP ' - " ' 7 9 Investeringen 7 Algemene dekkingsmiddelen 9 Weerstandsvermogen en risico's 2 2 Bedrijfsvoeringparag'raaf 23 3 Verbonden partijen 24 4 Financieringsparagraaf 24 5 Grondbeleid 25 6 Programmabegroting 26 7 Geprognosticeerde balans 29 8 Meerjarenraming 3 BIJLAGEN Exploitatiebegroting (detail) 2 Staat uit te voeren werken á 'Staat van activa 4Steát Van reserves voorzieningen lang lopende leningen : :Meérjárehbegroting S'Ileerjfareriplan 2

3 Inleiding "Moed mo et " De v oortdurende v eranderingen in de samenlev ing maar ook de beleidsv oornemens van het Parkschap ten aanzien van de Biesboschontwikkeling v ragen daadkracht en moed in de komende jaren Rollen v eranderen zeggenschap verschuift er wordt blijv end bezuinigd doorov erheden initiatiefnemers uit de samenlev ing melden zich wetgev ing neemt toe en soms af recreatiegedrag en motieven zijn in beweging; dit raakt allemaal het Parkschap en vraagt om een antwoord Vrij naar Einstein: 'Als je altijd blijft doen wat je al deed zul je alleen dat krijgen wat je al had' Dit pleit voor voortdurende vernieuwing en dat is ook nodig! In de begroting wordt ingegaan op de doelstellingen in de Toekomstvisie Biesbosch 22 Daarin staan onze plannen die met een aantal betrokkenen uit de Biesboschregio zijn opgesteld Ook de Biesbosch v erdient 't zet in op verandering naar een duurzame financiering en organisatie voor de gebiedsontwikkeling en zal in 25 al een stevig financieel resultaat moeten oplev eren Dat is een uitdagende opgav e waarin de combinatie van moed daadkracht en uithoudingsv ermogen en stev ige argumentatie v oorwaarden zijn Dit wordt v erbonden met impulsen aan marketing kwaliteit gastv rijheid en de samenwerking met partners in een breed netwerk v an de Biesboschregio Ook `de dagelijkse zaken' gaan door en vragen gelijkwaardige aandacht ten opzichte van innovatie beleid bestuur en projecten W ant als het gebied niet schoon is de balie niet vriendelijk en deskundig bemenst f olders over routes en educatiev e programma's verwaarloosd zijn dan zijn beleid en toekomstvisie op drijfzand gebouwd Dus ook in deze begroting daarv oor aandacht Ook in de bestuurlijke structuur zullen v eranderingen plaatsv inden om ruimte te bieden aan andere partijen die bijdragen lev eren en zeggenschap 'eisen' De Parkschaporganisatie zelf is klein en kwetsbaar Onze kracht zullen we moeten halen uit eigen drijfveren en ambitie in combinatie met het vermogen om samen met anderen de belangrijke opgav en in een netwerk te realiseren (prof essionaliseren) Met bevlogen bestuurders gemotiv eerde medewerkers en gebiedspartners met ambities en belangen in of bij de Biesboschontwikkelingen kunnen we dit aan 3

4 PROGRAMMABEGROT ING Bestuursonde rsteuning GR Wat willen we bereiken? Toekomstvisie Biesbosch 22 en De Biesbosch verdient 't (hoofdstukken 2 en 3) vormen naast de follow up van STEP en Ondergedompeld (hoofdstuk 5) het volgen van en participeren in diverse gebiedsontwikkelingen (hoofdstuk 6) en het in banen leiden van de dagelijkse activiteiten (hoofdstukken 7 en 8) de belangrijkste onderwerpen in de komende jaren Daarbij is sprake van processen over jaargrenzen heen; projecten gestart in 24 zullen ook in 25 (en wellicht jaren daarna) aan de orde zijn De resultaten die wij in 25 op deze onderdelen willen bereiken moet u dan ook lezen als 'stapstenen' op weg naar einddoelen in 22 Daarnaast is op landelijk niveau voor 24/25 met nam e de positionering van de Natiónale Parken aan de orde Wat gaan we daarvoor doen? De uitwerking hiervan staat in de hoofdstukken en 6 Daarnaast neemt het Parkschap actief deel in het landelijk samenwerkingsverband van Nationale Parken in de personen van de voorzitter en de directeur Wat mag het kosten? In 24 zijn de middelen voor bestuursondersteuning niet meer beschikbaar vanuit Bestedingenplan Nationaal Park Voor 25 wordt deze 5 fte vooralsnog binnen de bestaande capaciteit in de bestuursondersteuning opgevangen (door directeur en management assistente) Afhankelijk van de opbrengsten uit verdienmodellen kan deze functie (overhead) worden versterkt De werkorganisatie bestaat uit: een directeur (67 fte) beleid 5 fte beheer 2 fte en bezoekersmanagement 2 fte capaciteit Staatsbosbeheer (een equivalent van C 5) managem entondersteuning (45 fte) boekhouding ( 4 fte) en control (een equivalent van C 42) Naast deze reguliere personeelskosten is sprake van algemene kosten waaronder accountantskosten en kosten voor representatie en een bijdrage aan een aantal genoemde ontwikkelingen: Coöperatie Sterke Watermerken C 5 Streeknetwerk Biesbosch C 5 SNP C 5 Waterdriehoek C 2 5 (abonnem ent) a a 2 Toekomstvisie Biesbosch 22 Wat willen we bereiken? Beleefbare topnatuur Deze toekomstvisie is door het bestuur vastgesteld als stip op de horizon en daarmee kader voor de ontwikkeling van natuur recreatie en toerism e in de Biesbosch De hoofdlijn: De Biesbosch en omgeving zijn in 22 een uniek en dynamisch mysterieus avontuurlijk en ruig zoetwatergetijdengebied dat ruim te biedt aan bezoekers en ondernemers voor uiteenlopende activiteiten Dat is de kern van de toekomstvisie Biesbosch 22 Hierin heeft Parkschap Nationaal Park De Biesbosch samen m et ondernemers overheden en andere partners de plannen voor het gebied opgenom en Sleutelwoorden zijn duurzaamheid en balans tussen mens en natuurlijke om geving 4

5 Water bepaalt de Biesbosch Eeuwenlang heeft water het landschap in de omgeving van de Biesbosch vormgegeven en het leven bepaald Bestonden werkzaamheden in het verleden vooral uit inpoldering beroepsvisserij en riet snijden nu zijn (water)recreatie (sport)visserij en ontpoldering de voornaamste activiteiten Het gebied kenm erkt zich door bijzondere natuur een uniek waterlandschap m et onder meer de aanwezigheid van bevers een mysterieuze en avontuurlijke uitstraling rust en stilte vaarmogelijkheden en cultuurhistorie Ruimte voor bezoekers ondernemers en activiteiten Kern van de doelstellingen voor 22 is dat de Biesbosch en omgeving ruimte bieden aan inwoners van de regio bezoekers ondernem ers en bedrijven om uiteenlopende activiteiten en begrippen als genieten beleefbare wildernis avontuur maar ook werkgelegenheid tastbaar te maken De Biesbosch is namelijk niet alleen van betekenis als vrijetijdsbesteding maar ook belangrijk in economisch opzicht Bijvoorbeeld door directe werkgelegenheid bestedingen in het gebied en als bepalende factor in de keuze voor de regio als woonomgeving of vestigingsplaats van bedrijven Het Parkschap geeft daarom in de toekomstvisie ruimte aan evenementen culturele activiteiten en arrangementen die aansluiten op het natuurlijke decor van het gebied Doelstellingen In het jaar 22 exact 6 jaar na de Sint Elizabethsvloed: - wil de Biesbosch deel uitmaken van de top 3 van nationale parken en landschappen - is de Biesbosch hét voorbeeld van duurzame recreatie en toerisme - zijn inwoners ondernemers overheden en organisaties trotse ambassadeurs van de Biesbosch - functioneert de organisatie rond de Biesbosch professioneel en heeft ze voldoende middelen om de doelstellingen te realiseren Wat gaan we daarvoor doen? Bescherming en versterking van topnatuur Faciliteiten voor intensievere recreatieve en toeristische doeleinden vinden een plaats in de kring buiten de kwetsbare gebieden Bij beheer aanleg en herinrichting van wegen watergangen gebouwen wandel- en fietspaden wordt kwetsbare natuur ontzien en worden zo veel mogelijk duurzame methoden en m aterialen gebruikt Het Parkschap stimuleert en draagt bij aan ontwikkelingen zoals getemd getij via de Haringvlietsluizen verbetering van waterkwaliteit terugkeer van zalm en otter broedsucces van zeearenden en visarenden en uitbreiding van stroomdalgraslanden Het Parkschap ondersteunt cultuurhistorische beheer- en gebruiksvormen die bijdragen aan de specifieke natuur- en landschapswaarde van de Biesbosch in het bijzonder het beheer van grienden en eendenkooien 25: Belangrijke instrumenten zijn het beheerplan enerzijds en adequate handhaving en toezicht anderzijds - In 25 zal in het kader van Natura 2 het beheerplan Biesbosch worden/zijn vastgesteld en in uitvoering zijn - In 25 zal opnieuw m et onze handhavingspartners het operationeel program ma worden samengesteld Het structureel inbedden van de coördinatiefunctie en voldoende middelen voor operationele inzet moeten in de begroting worden gerealiseerd door voldoende opbrengsten uit de verdienmodellen 5

6 Topwaarderind Om in 22 te behoren tot de top 3 van nationale parken en landschappen streeft het Parkschap wat betreft bekendheid en waardering naar een plaats in de top 3 van landelijke metingen Het gebied sluit met recreatieve en toeristische voorzieningen aan op de vraag van bezoekers en verbetert kwaliteitscriteria als bereikbaarheid gastvrijheid en duurzaamheid Het Parkschap breidt bijvoorbeeld het aantal voet-veerverbindingen uit en bevordert vervoersmogelijkheden die het milieu sparen zoals openbaar vervoer met de waterbus en vervoer per fiets kano en elektrische boten Tevens wordt actief gewerkt aan de toegankelijkheid van het gebied voor mensen m et een beperking Het Parkschap wil vooral jongeren bereiken en stelt het gebied ook open voor uiteenlopende vormen van (wetenschappelijk) onderzoek In 22 m oet een onderwijsvertegenwoordiging in een Biesbosch Academ ie en een onderzoekcentrum (Het Biesbosch Lab) functioneren Zonder de balans met de natuur te verstoren streeft het Parkschap tot 22 naar een groei van 5% in recreatieve en toeristische bezoekersaantallen van 5% 25 - Met de aanstaande oplevering van de Noordwaard een déel van de Nieuwe Dordtse Biesbosch en de opening van het Biesbosch MuseumEiland zijn er 3 belangrijke faciliteiten voor de Biesbosch en het bezoek gerealiseerd Onze m arketing en PR-activiteiten zullen zich oa hierop richten - De sam enwerking met ondernemers/gastheren zal intensief worden voortgezet incl de uitbreiding met tenm inste nieuwe gastheren - In 25 is een nieuwe marketingaanpak Biesbosch gereed en in werking Tevens is geïnvesteerd in film documentaires over de Biesbosch en social media - In 25 is er m et meerdere onderwijsinstellingen overeenstem ming over de opzet van een 'Biesboschacademie en Biesboschlab' waarin praktijk en onderwijs worden gebundeld Trotse ambassadeurs Inwoners van de regio vrijwilligersorganisaties ondernemers overheden en maatschappelijke partners realiseren zich in toenemende mate dat de Biesbosch goed is voor wonen gezondheid ontspanning het vestigingsklim aat bestedingen en werkgelegenheid in de regio en dragen deze kennis ut Het Parkschap informeert daarvoor ambassadeurs via verschillende kanalen over ontwikkelingen en vraagt hen om reacties en bijdragen Daarnaast organiseert het Parkschap onder m eer twee keer per jaar Biesbosch-tafels waarin relevante Biesbosch-ontwikkelingen worden bediscussieerd met geïnteresseerden en vertegenwoordigers van uiteenlopende organisaties Ook voert het Parkschap een actief vrijwilligersbeleid verzorgt het scholing voor vrijwilligers en ontwikkelt het een educatief programma voor verschillende doelgroepen a e 25 - In 25 zijn tenminste 2 brede gesprekstafel georganiseerd om met bewoners en maatschappelijke organisaties over actuele relevante Biesboschthema's te spreken - In 25 is het nieuwe vrijwilligersbeleid operationeel - In 25 is de sam enwerking verstevigd m et regionale ontwikkelingen in de Drechtsteden/Rotterdam en de Streekalliantie Brabant incl Regio W est-brabant In 25 zullen nieuwe allianties worden benut op basis van de beoordeling op relevant Biesbosch en kansrijkheid Wat m ag het kosten? Zie hoofdstuk Bestuursondersteuning

7 3 De Biesbosch verdient 't / Brede doorlichting Wat willen we bereiken? De Biesbosch verdient 't Op basis van het bijgevoegde rapport De Biesbosch verdient 't is een actieprogramma opgesteld om tot een meer duurzame financiering te komen van het Parkschap en daarmee tot een succesvolle ontwikkeling van de Biesboschregio mede gebaseerd op de Toekomstvisie Biesbosch 22 Hoewel het bestuur van het Parkschap ernstige zorgen heeft over de gevolgen van om vangrijke kortingen (> 25%) (vooral door het Rijk) nem en wij onze verantwoordelijkheid voor de Biesbosch in het vertrouwen dat de partners ons daarin steunen en zullen bijdragen aan het realiseren van ambities (inhoudelijk qua menskracht en financieel) Het actieprogramma voorziet in een aanpak om de kortingen van in totaal C min op het Nationaal Park De Biesbosch (Parkschap Staatsbosbeheer en andere partners) aan bijdragen van Rijk en andere overheden op te vangen Het programm a kent de volgende componenten: Opbrengsten uit recreatie- en gebiedsontwikkeling door middel van uitgeven van concessies realiseren van verblijfsm ogelijkheden op/aan het water en arrangem enten 2 'De gebruiker betaalt' voorziet in opbrengsten vanuit een natuurbijdrage van automobilisten en de varende recreanten 3 'Geefgeld' Door m iddel van het betrekken van private partijen en burgers bij de Biesbosch in de vorm van Vriendenstichtingen crowd funding en Streekfondsactiviteiten 4 Opbrengsten uit grondstoffen water em issie eventueel biom assa en projecten in het kader van gezondheid en natuur 5 Kostenbesparingen: - Managem ent C 75 - Bezoekerscentra / activiteiten C - Afstoten van Halve Maen (24) C 5 6 Een dergelijke aanpak gaat gepaard met een stevige heroriëntatie op het takenpakket (verm inderde inzet op oa fietsroutes wandelroutes veerverbindingen overnachtingen en bezoekerscentra-activiteiten en netwerkactiviteiten) en m eer focus op ondernemersbetrokkenheid vrijwilligers m arketing en externe financieringsm ogelijkheden Brede doorlichting Het Hollands compartiment heeft in 2 3 voorstellen ontwikkeld om te voldoen aan de opgelegde bezuinigingen voor de Hollandse partners in het Parkschap Middelsl deze voorstellen zou -op termijn- tot een bezuiniging kon worden gekomen van ± C 3 ten dele voor de taakstelling van % ten dele voor het op orde brengen/ houden van de exploitatie en reserveringen voor tegenvallers Tot en met begroting 24 is hieraan grotendeels invulling gegeven Het vervallen van de bijdrage voor de 3 e Merwedehaven C 2 rnet ingang van 27 resteert nog De voorstellen van de brede doorlichting zijn m eegenom en in het onderzoek naar verdienm odellen resulterend in de Biesbosch verdient 't Voorstellen in de vorm van natuurbijdrage automobilisten en vaantjes hebben hierin een prom inente plaats gekregen Met ingang van 24 de uitwerking en implementatie van de Biesbosch verdient 't wordt niet meer gesproken over de Brede doorlichting de verdienmodellen moeten eveneens Om pensatie genereren voor het vervallen van genoemde bijdrage voor de 3 e Merwedehave'n Wat gaan we daarvoor doen? Dit vraagt een ingrijpende organisatieverandering binnen het Parkschap en de samenwerking m et Staatsbosbeheer: Het bestuur heeft in 24 de hoofdpunten van de verdienprojecten vastgesteld en zullen in 25 de eerste structurele opbrengsten genereren Daarmee zullen enerzijds activiteiten/ projecten op 7

8 terrein van natuur en recreatie worden gefinancierd (feitelijk voortgezet) en anderzijds ook elem enten als handhaving en toezicht en marketing worden gefinancierd Tenm inste 2x per jaar zal de Bestuurscommissie de voortgang in de verdienmodellen bespreken In 25 zal de organisatieverandering als gevolg van de verandering in het takenpakket en de bezuinigingen zijn afgerond Concreet wordt er op de 5 genoemde componenten in 25 het volgende bereikt ) Recreatieontwikkelingen oa concessies Het Parkschap wil verblijfs- en horeca-accomm odaties in erfpacht uitgeven resp bestaande contracten herzien Daarnaast zal voor arrangementen in de Biesbosch een gebruikersvergoeding worden opgelegd In 25 zullen nieuwe concessies worden uitgegeven resp gebruikersvergoedingen worden ingevoerd op basis van een (nieuw) concessiebeleid 2) De gebruiker betaalt a Natuurbijdraqe autom obilisten: het Parkschap onderzoekt in 24 de potentiële 4 â 5 locaties Voor de Hollandse Biesbosch is de invoering gepland in 25 b Natuurbiidrage recreatievaart: op basis van nader onderzoek (vrijwillig of verplicht invoeren) en de opbrengsten en bestdingen daarvoor zal in 25 een definitieve keuze (incl systeem) worden gemaakt incl de op te stellen verordening Investering in 26 3) Beleef en Geeffonds Aan de activiteiten van het fonds zal het Parkschap samen met de ondernemers een stevige impuls geven om de opbrengsten aanzienlijk te verhogen Impuls zal bestaan uit: een strategisch plan opstellen en uitvoeren; regelm atige impulsbezoeken aan ondernemers CBF-keurmerk aanvragen aanpak marketing/ social media; presentatie/ ontwikkeling van projecten 4) Vrienden van de Biesbosch Verenigen van gebiedspartijen in een 'stichting' waarmee donaties worden verzam eld tbv de Biesbosch (bedrijven) en daarnaast ook particulieren als donateurs Voor 25 zijn 2 bedrijfsvrienden en particulieren verbonden Vooral marketing en acquisitie zijn de noodzakelijke stappen a Ondernem ingen: i) Emissie: met het Havenschap Moerdijk wordt overleg gevoerd over de invulling van de Green deal waarbij ook initiatieven voor het Natuurmanagementplan uit de Biesbosch ii) kunnen passen In 25 zal dit worden verkend en uitgewerkt Water: Met Evides wordt een aanpak verkend waarbij hun 8 klanten geïnformeerd en betrokken kunnen worden bij de Biesbosch In 25 zijn de l e acties gestart iii) Gezondheid: in 24 is een plan ontwikkeld om Biesbosch en gezondheid te verknopen In 25 zal met vele zorg- en gezondheidspartijen de eerste pilots worden uitgevoerd 5) Kostenbesparingen a Management: het MT zal in 25 structureel met á 5 fte zijn verkleind oa secretaris Nationaal Park is al gerealiseerd (5 fte) en door vertrek/herschikking zal het MT worden verkleind b Bezoekerscentra: in 24/25 vindt onderzoek plaats naar het bezoekerscentrum van de toekomst Als pilot zal Bezoekerscentrum Dordrecht dienen waarbij in 25 een definitief plan wordt gepresenteerd c Halve Maen: indien verkoop in 24 is gerealiseerd zal in 25 'afhechting' van dit project plaatsvinden Wat gaat het kosten? De uitwerking van deze verdienmodellen moet in 24/25 plaatsvinden Het Parkschap heeft voor de financiering hiervan in maart 24 ingeschreven op de hiertoe ontwikkelde tender van de provincie Noord-Brabant De cofinanciering vindt plaats door de provincie Zuid-Holland Op het moment dat deze middelen -en het aandeel voor 25 daarin- zijn toegekend kan een begrotingswijziging 25 aan de deelnemers worden voorgelegd 8

9 De inbreng van de partners Parkschap en Staatsbosbeheer bestaat uit personele inzet aangevuld met am btelijke ondersteuning vanuit de deelnem ers De partners en deelnemers financieren deze inzet (veelal) vanuit reguliere middelen Al in de begroting 25 worden enkele verdienmodellen geïmplementeerd (zoals voorgesteld in de kaderbrief) om daarm ee het vervallen van de middelen Bestedingenplan te compenseren Het gaat hierbij concreet om: Bedrijfsvrienden ad C 25 (Parkschapsbeleid); Natuurbijdrage automobilisten v an netto C 75 (compartiment Hollandschap); Af stoten Halve Maen: hoewel de exploitatiebudgetten voor de Halv e Maen zijn gehandhaafd is sprake van een verlaging van ca C 45 als gevolg van vrijval aan kapitaallasten (compartiment Hollandschap) E 4 De partners Staatsbosbeheer In 25 kom t de basisfinanciering voor het beheer van de Staatsbosbeheerterreinen uit de Subsidieregeling Natuur en Landschap (SNL) Met dit budget kan Staatsbosbeheer de basiskwaliteit van haar terreinen wat betreft natuur en recreatie in stand houden Maar deze middelen zijn niet voldoende 'om ook voorlichting en educatie en toezicht en handhaving in de Biesbosch op peil te houden Hetzelfde geldt voor de recreatievoorzieningen voor de watersporters Er zijn onvoldoende middelen om steigers beschoeiingen en aanlegplaatsen goed te onderhouden Een bijdrage van de gebruikers blijft hiervoor noodzakelijk In 25 is het nieuwe beheerplan voor het N2-gebied in werking getreden Dit plan richt zich vooral op behoud en waar mogelijk verbetering van de natuurkwaliteiten in de Biesbosch In aanvulling op het N2 beheerplan wordt door Staatsbosbeheer in 25 een uitwerkingsplan afgerond In dit uitwerkingsplan liggen de accenten op het recreatief gebruik van de terreinen van Staatsbosbeheer landschap en cultuurhistorie en ondernemerschap Samen geven deze plannen richting aan het beheer van de Staatsbosbeheerterreinen voor de komende 2 jaar Overlegorgaan/Gebruikersraad Deze 'naamgevingen' dateren uit de periode van de m inisteriële regeling Nationale Parken Nu deze regeling is ingetrokken bepaalt het Parkschap zelf m et welke partners en waarover wordt overlegd Daarbij onderscheiden wij: a Gebruikers b Exploitanten/ ondernem ers c Gebiedspartijen Ad a) - Gebruikers Met gebruikers (variërend van visserij-tot Federatie Watersport en Natuur- en Vogelwacht etc) wordt tenminste 2x per jaar overlegd over wederzijds relevante ontwikkelingen De opvattingen van de gebruikers worden als advies meegegeven aan de directeur Parkschap ten behoeve van besluitvorming in de Bestuurscomm issie Ad b) - Exploitanten/ondernemers Op diverse onderwerpen worden exploitanten/ondernemers betrokken bij de Parkschapontwikkelingen o a bijeenkomsten Brabant aan de Biesbosch gastheren bijeenkomsten per deelgebied (bijvoorbeeld Hollandse Biesbosch Nieuwe Dordtse Biesbosch) In 25 zijn er tenm inste 5 van dergelijke bijeenkom sten Ad c) - Gebiedspartijen Het Parkschap zal vanaf 24 met een aantal grotere ondernemingen in het werkgebied en met grotere maatschappelijke organisaties 2 bijeenkomsten beleggen over betekenis van en voor de Biesbosch Doelstelling is om daarmee het draagvlak voor Biesboschontwikkelingen te vergroten 9

10 In het hoofdstuk 6 Gebiedsontwikkeling wordt ingegaan op regionale sam enwerkingsverbanden 5 Parkschap Beleidsuitvoering Wat willen we bereiken / wat gaan we daarvoor doen? De hierna opgesom de beleidsuitvoering is voortgevloeid vanuit de projecten uit de beleidsvisie 'Ondergedompeld' en het Interreg IVA 2 Zeeën-project STEP De verder ontwikkeling hiervan is relevant voor en zal worden m eegenom en in het uitvoeringsprogramm a behorend bij de Toekomstvisie Biesbosch 22 Daarnaast geldt dat sprake is van de exploitaties van enkele voorzieningen Het onderwerp Toezicht en handhaving staat los van genoemde beleidsvisie en is een belangrijk onderwerp voor het Nationaal Park en haar partners Samenwerking ondernemers De afgelopen jaren is mede dankzij STEP fors geïnvesteerd in samenwerking met toeristischrecreatieve ondernemers in de Biesbosch-regio In individuele overeenkom sten tussen Parkschap en gastheren zijn wederzijdse rechten en plichten tussen gastheren en Parkschap vastgelegd In 24 is het gastherennetwerk gegroeid naar 59 gastheren In 25 zal de focus liggen op het onderhouden van de samenwerking met de gastheren Het betrekken van de gastheren aan de Zuid-hollandse kant bij de Biesbosch en bij het gastherennetwerk blijft een aandachtspunt De gastheren betalen een jaarlijkse bijdrage waaruit onder meer netwerkbijeenkom sten en materialen ten behoeve van huisstijl en promotie van de gastheren worden bekostigd De participatie van het Parkschap in Brabant aan de Biesbosch is belangrijk voor het bereiken en betrekken van het totale ondernemersnetwerk van toeristisch-recreatieve ondernemers in de regio voor de informatievoorziening en voor het faciliteren van de ontwikkeling nieuwe producten en diensten Green Key Het Parkschap stimuleert bedrijven in de regio te verduurzamen In de overeenkomst m et de gastheren staat dit specifiek vermeld Het Parkschap wil ondernemers actief betrekken ondermeer door hen uit te dagen doelen ter verduurzaming van hen bedrijf te stellen Het project CaRe-Lands (zie hieronder) biedt wellicht mogelijkheden met ondernem ers intensiever samen te werken in het ontwikkelen van duurzame energievormen en het terugdringen van CO2 Het Biesboschcentrum Dordrecht vervult met 3 Green Key gold certificaten een voorbeeldfunctie voor Biesbosch ondernem ers In 25 wordt het centrum opnieuw getoetst voor een verlenging van deze certificaten Het Beleef en Geef de Biesbosch Fonds Het Fonds dat in 23 door 3 Biesbosch gastheren werd opgericht heeft al meer dan 3 deelnemers Met de opbrengsten worden specifieke projecten in de Biesbosch ondersteund Het fonds is niet alleen belangrijk voor het Parkschap om specifieke projecten te kunnen financieren maar ook voor v ergroting van het draagvlak bij ondernemers en bezoekers Het Biesboschcentrunn Dordrecht participeert als één van de ondernemers in het fonds en het Parkschap draagt bij door het fonds te promoten *en waar nodig de deelnemers te adviseren en faciliteren Het Parkschap zal daarnaast nieuwe projecten aanvragen Entreepoorten Naast de drie hoofdpoorten Biesboschcentrum Dordrecht en Drimmelen en Biesbosch MuseumEiland Werkendam heeft de Biesbosch sinds 24 ook een Brabantse natuurpoort in Vissershang Promotie herkenbaarheid routes naar en vanaf en infovoorziening Zijn voorzien Horecavoorziening en toiletten waren al aanwezig Hank is hiermee als poort voor de Biesbosch prominent op de kaart gezet De meeste van de functies en faciliteiten die aan de hoofdpoorten worden toebedeeld gelden ook voor Vissershang Het betekent dat de positie van Vissershang ten opzichte van de andere poorten moet worden herbezien zeker nu het Biesbosch MuseumEiland een deel van 25 dicht is Aandachtspunt hierbij is de toepassing van de

11 Biesbosch huisstijl Bezoekersmonitor Om de effecten van onder meer het instellen van hoofdpoorten het gastheerstelsel en de verbeteringen in infrastructuur te kunnen meten zijn in 22 en 23 de bezoekcijfers over land en water gemonitord Om de effecten van veranderingen zoals boven bij Vissershang te meten is het van belang dat ook in 25 wordt gemonitord Ook voor de hernieuwde aanvraag van het Europees Handvest voor Duurzaam Toerism e eind 26 is dit van belang De benodigde monitoring evenals de dekking hiervan wordt in kaart gebracht en -indien relevant- aan het bestuur ter goedkeuring worden voorgelegd Samenwerking andere regio's In 24 is de samenwerking tussen Drechtsteden en Alblasserwaard-Vijfheerenlanden versterkt door de 'W aterdriehoek' als marketinginstrument in te zetten De Biesbosch wordt hierbij als icoon voor deze regio's neergezet samen m et de iconen Kinderdijk en historische binnenstad Dordrecht Het water is verbindend elem ent Er wordt sinds 24 gewerkt aan een database waarin verhalen over de drie iconen gebundeld zijn voor stakeholders en bedrijven Vrijwilligersbeleid In 24 wordt in de Biesbosch één vrijwilligersbeleid voor gidsen van Parkschap en Staatsbosbeheer van kracht Uitgangspunt is enerzijds eenheid voor de gidsen en anderzijds dekking voor het opleidings- en materiaalbudget van de gidsen door de gastheren bij gebruik a om één vergoedingenstelsel en eenduidigheid in herkenbaarheid) is geïm plementeerd In 25 wordt bekeken voor welke andere vrijwilligersgroepen het beleid kan gaan gelden Er wordt gestreefd naar een geleidelijke uitbreiding van het beleid onder vrijwilligersgroepen Educatiebeleid Het Parkschap werkt in 24 samen met IVN aan een herziening van het educatiebeleid voor de Biesbosch Educatie is veel ruimer dan alleen scholen Er wordt ingezet op nauwere samenwerking m et allerlei vormen van onderwijs en op het vormen van een Biesbosch Academie voor het bundelen van onderzoeken die onder meer in stages en afstudeeropdrachten worden gedaan Daarnaast wordt gekeken naar specifieke thema's waar de Biesbosch een rol in kan spelen zoals gezondheid ('De Biesbosch op recept') nieuwe energievormen en duurzaamheid Marketing en communicatie Biesbosch De comm unicatie over het Nationaal Park wordt zoveel mogelijk gezamenlijk opgepakt door het Parkschap en Staatsbosbeheer Dit gebeurt als door gezam enlijke publicaties een promotiefilm en afstemmen van websites In 24 en 25 zal de gezamenlijke marketing Parkschap / Staatbosbeheer verder worden doorgevoerd in bebording bezoekersinform atie en social media In de Biesbosch regio zijn vele partijen bezig met m arketing en communicatie over het gebied Het is de intentie om de diverse marketingactiviteiten in 25 beter op elkaar af te stemmen en dan met nam e om de digitale informatie voor de bezoeker duidelijker en overzichtelijker te maken Zo zal er een gezam enlijke database worden ontwikkeld waarin de activiteiten van diverse aanbieders in de Biesbosch voor de recreanten te vinden zullen zijn Deze database zal worden gekoppeld aan de nieuwe website van Nationaal Park De BiesboSch De website van het Nationaal Park wordt nu nog gehost door een Belgisch webbedrijf op basis van een contract dat door SNP is aangegaan voor alle nationale parken Zowel de vvebsite als het betreffende webbedrijf leveren te veel beperkingen voor een optimaal gebruik door de Biesbosch In 24 worden plannen uitgewerkt om de website te herbouwen en bij een andere partij onder te brengen De verantwoordelijkheid voor het beheer van de website zal dan bij het Parkschap komen te liggen en niet meer bij IVN Voor Biesboschcentrum Dordrechtwordt in 24 een nieuwe website gemaakt waaraan het online boekingssysteem voor de verhuur van dit centrum zal worden gekoppeld BiesBlad is een lifestyle-achtig magazine dat een gezamenlijke uitgave is van Parkschap

12 Nationaal Park De Biesbosch en Staatsbosbeheer waarin naast artikelen en een kaart en routes alle natuuractiviteiten van de drie hoofdpoorten zijn samengebracht BiesBlad wordt gedistribueerd via de bezoekerscentra en vele andere recreatieve locaties in de Biesboschregio: In 23 werd het blad voor het eerst uitgebracht en was het door gedeeltelijke financiering vanuit STEP gratis ter beschikking voor bezoekers In 24 kost het blad C - waarmee een belangrijk deel van de kosten voor opmaak en druk zal worden gedekt Verder wordt een deel van de kosten gedekt door betaalde advertenties Afhankelijk van het succes van BiesBlad tegen betaling in 24 zal worden besloten om in 25 BiesBlad voor de derde maal uit te geven CaRe-Lands In 24 neemt het Parkschap deel in CaRe-Lands een Europees clusterproject in het Interreg IVA 2 Zeeënprogramma CaRe-Lands gaat over hèt terugdringen van de CO2 uitstoot door nieuwe vormen van energie en duurzaam toerisme Een van de doelen van het project is te zoeken naar nieuwe samenwerkingsprojecten op dit gebied met ondernemers en andere stakeholders Ecolodqe Deze bijzondere overnachtingsmogelijkheid is wordt m omenteel geëxploiteerd in samenwerking met Stayokay Op basis van het bidbook is duidelijk geworden dat de ecolodge niet eerder dan 26 onderdeel zal zijn van de exploitatie Zuileshoeve De exploitatie zal in overleg met de gebruiker/pachter Zuileshoeve worden bepaald (m edio 24) Zonnepont Grienduil Deze op zonne-energie aangedreven pont moet een voet-/fietsveerverbinding gaan realiseren binnen het gebied van de Hollandse/Sliedrechtse Biesbosch (aansluitend op fietsverbindingen Nieuwe Dordtse Biesbosch en Brabantse Biesbosch) Het voornem en is de exploitatie in handen te stellen van de gebruiker/ exploitant van de Zuileshoeve In 24 zullen de benodigde opstappunten (steigers) worden gerealiseerd gesubsidieerd vanuit Ondergedompeld en de provincie Zuid-Holland De beoogde verbinding is Ottersluis bezoekerscentrum Zuileshoeve en wellicht verder naar de Huiswaard en polder Kort-Lang Am bacht Oplaadstations elektrisch varen Dit punt betreft de exploitatie van een 3-tal oplaadpunten op de Vischplaat in de Aakvlaai en in de haven van Biesboschcentrum Dordrecht Toezicht en handhavinq In 24 is voor het eerst gewerkt met de nieuwe Biesboschverordening als uitvloeisel van de Nota Integrale Veiligheid Biesbosch uit 22: Door de bezuinigingen die Staatsbosbeheer zijn opgelegd en het gegeven dat vanuit het Bestedingenplan Nationaal Park vanaf 24 niet langer zal worden voorzien in financiële bijdragen voor toezicht/handhaving en coördinatie veiligheid wordt het voor het Parkschap steeds moeilijker adequaat toezicht te houden in dit kwetsbare gebied Vanuit het actieprogramma "De Biesbosch verdient 't" zullen opbrengsten worden aangewend om (een deel) van dit probleem op te lossen Wat m ag het kosten? Voor de personele component geldt dat medewerkers binnen het com partim ent bestuursondersteuning Staatsbosbeheer en het compartiment Hollandschap de inzet leveren Voor de bezoekersm onitor geldt dat op basis van de resterende middelen Ondergedompeld (na hernieuwing website) in 24 zal worden bezien in hoeverre sprake kan zijn van dekking Het bestuur wordt hiertoe -indien relevant- tussentijds een voorstel voorgelegd Voor de exploitaties van de oplaadpalen de ecolodge en de zonnepont is sprake van een verliesgevende exploitatie Voor de exploitatie van de ecolodge en de zonnepont is het Parkschap in afwachting van de resultaten van het bidbook Zuileshoeve; een ondernemer Voor de oplaadpalen geldt dat sprake is van een verwachte toename van het aantal electrische boten waarna deze kostendekkend moeten worden geëxploiteerd 2

13 6 Gebiedsontwikkelingen en voorzieningen De volgende ontwikkelingen en voorzieningen zijn actueel: Streeknetwerken a Het Parkschap presenteert zich als netwerkpartner in diverse gebiedsontwikkelingen in- en om de Biesboschregio Soms gecompliceerd omdat het Parkschap meerdere overheidsgrenzen overschrijdt (provincies gem eenten) maar de inhoudelijke belangen overbruggen de verschillen Binnen het Streeknetwer k Bi esbosch aan de Brabantse zijde opgezet is op meerdere thema's samenwerking aan de orde Voor het thema 'Beleef de Biesbosch' worden met ondernem ende partijen arrangementen ontwikkeld en met behulp van het Biesbosch Delta Fonds worden m iddelen gegenereerd om projecten te financieren Voor 25 worden tenm inste 3 nieuwe arrangem enten ontwikkeld wordt het Biesbosch Museum Eiland feestelijk geopend en neemt het Parkschap actief deel in het Deltafonds Daarnaast bevordert het Parkschap extra verbindingen tussen Zuid-Holland en Brabant Het Parkschap ondersteunt de duurzame verbinding Werkendam-Kop van 't Land en realiseert met ondernem ers de verbinding vanuit de Zuidhaven Aan de Zuidhollandse zijde is het Parkschap partner in de ontwikkeling van de zogenaamde Waterdriehoek een netwerk van 7 kernpartijen (en 25 andere projectpartijen) met als doel de toeristisch-recreatieve aantrekkelijkheid econom ie en werkgelegenheid te bevorderen Dit gebeurt door gezamenlijke investeringen in de verbinding Rotterdam Kinderdijk Dordrecht Biesbosch Voor de Biesbosch is in 24 het plan ontwikkeld om: - Een verbinding Dordrecht-Biesbosch via het Wantij te realiseren zo mogelijk door naar het vernieuwde Biesbosch MuseumEiland - Verbeterde fiets-wandelroutes naar de Biesbosch te realiseren incl de aansluiting bij de Ottersluis met de zonnepont tussen bestaande en Nieuwe Dordtse Biesbosch - De bewegwijzering N3/A-wegen en de kwaliteit van de Baanhoekweg meer in Biesboschsfeer te brengen De realisatie is voorzien vanaf 25 Onder hoofdstuk bestuursondersteuning is de bijdrage van het Parkschap geraam d (zie ook hoofdstuk 9 Investeringen) Overige qebiedsoartners Een zogenaamde Coöperatie Sterke W aterm erken is in ontwikkeling; het betreft een pilot m et oa Loevestein Marënwaerdt Biesbosch Museum om functies/backoffice te bundelen en een gemeenschappelijk arrangem ent te ontwikkelen Het Parkschap onderzoek daarnaast verdergaande samenwerking m et de Regio W est-brabant het Grevelingen en de Hoekse W aard Biesboschmuseumeiland In juni 25 is de nieuwbouw van het Biesboschm useum naar verwachting afgerond Het museum en 'de directe omgeving hebben dan een metamorfose ondergaan Het museum is uitgebreid en vernieuwd en het museum is op een eiland komen te liggen Het eiland is als een educatief biesboschlandschap ingericht Staatsbosbeheer en het Parkschap zijn met hun kantoor medegebruikers van het Biesboschmuseum geworden Natura 2 moeten de voorgenom en beheerm aatregelen worden uitgevoerd Noordwaard Het project Noordwaard is naar verwachting eind 25 afgerond Begin 25 is na een openbare 3

14 aanbestedingsprocedure bekend wie de beheerder van het intergetijde gebied en de lage natte bekade polders wordt Staatsbosbeheer zal samen met de lokale agrariërs voor het beheer een offerte indienen Staatsbosbeheer wil graag m iddels een ruim telijk afgestem d beheer de Noordwaard met het N2-gebied verbinden Hierdoor wordt de recreatieve en ecologische betekenis van beide gebieden versterkt Deltaprodramma In 24 is naar verwachting het eindadvies gereed van de Deltacom missaris Het Parkschap heeft zich georiënteerd op de varianten en zal bij de verdere uitwerking actief deelnem en 25: Participeren in uitwerking Deltaprogramma Nieuwe Dordtse Biesbosch In 24 is naar verwachting de uitvoering van het deelproject Noorderdiepzone gestart In 25 zal het Parkschap in combinatie met Staatsbosbeheer deelnemen in de uitwerking van het plan met het oog op de beheertaken die waarschijnlijk naar onze organisaties toekomen m its beheerskosten zijn gefinancierd Naast het realiseren van de ecologische verbinding tussen Dordtse en Sliedrechtse Biesbosch is de versterking van de recreatie (voorzieningen en verbindingen) een belangrijke het Parkschap rakende doelstelling Heroriëntatie Biesboschcentrum Drimmelen Het gebouw van het bezoekerscentrum Drimmelen is in 24 aan de Eerste Brabantse Zeilschool verkocht Staatsbosbeheer exploiteert sinds de overdracht in het gebouw een inform atiecentrum In 25 wordt dit gecontinueerd Afvalstortlocaties Crayestein West en 3 e Merwedehaven In 24 zijn verkennende gesprekken gevoerd over de ontwikkeling van recreatiem ogelijkheden op de afvalstort 3 e Merwedehaven Een bijzondere kans voor recreatie Daarom wordt een plan ontwikkeld en moet in 25 besluitvorming plaatsvinden op basis waarvan afdichting van de stort en voorbereiding voor recreatie kan starten Per uiterlijk is deze locatie (55 ha en 3 m hoog) beschikbaar voor recreatie In 24 is door de Gemeente Dordrecht het beheer van de polder Stededijk aangeboden aan het Parkschap/Staatsbosbeheer met mogelijkheden voor extensieve recreatie Afhankelijk van besluitvorming zullen in 25 recreatiemogelijkheden worden gerealiseerd 7 Compartiment Hollandschap Beheer en onderhoud In de primaire begroting zijn de financiële middelen opgenomen voor alle voorkomende werkzaam heden op het gebied van het reguliere (groot-)onderhoud van de recreatie- en natuurgebieden m et alle daarbij behorende voorzieningen inrichtingen en opstallen Het merendeel van de uitvoering is vastgelegd in het onderhoudsbestek welke wordt uitgevoerd door Drechtwerk Groen (periode 23 t/m 25 m et als optie een extra jaar) Werkzaamheden die niet in het bestek zijn opgenomen worden in regie (specifieke opdracht tot meerwerk op het bestek) uitgevoerd Er zijn geactualiseerde onderhoudsfondsen voor de periode De grote uitdaging voor de nieuwe onderhoudsfondsen was het "opvangen" van de financiële gevolgen van de groot onderhoudsprogramma's voor Water en oevers (uitbreiden baggerprogramm a) en Infrastructuur (slijtlagen asfaltpaden in 25) inclusief een vooruitblik naar 224 Om deze consequenties op te vangen zijn alle onderhoudsfondsen uit de begroting 24 onder de loep genom en en: - een aantal posten is in tijd doorgeschoven; - een aantal veelal kleinere posten is geschrapt waarbij mogelijke risico's zijn afgewogen 4

15 De dotatie aan het fonds 'gras vegetatie en beplanting' is verlaagd (- C 25) verhoging vanaf 26 met (per saldo) C 5 (verlaging dotatie met - C 9 en verhoging met + C 4 als gevolg van schrappen van een investering) De ophoging voor was alleen mogelijk door de investering in het 'Speeleiland' Hel- en Zuilespolder van circa C uit de meerjarenbegroting te schrappen en de 'vrijval' van budget (kapitaallasten) van ca C 4 toe te voegen aan de dotatie voor water en oevers Op deze manier is het noodzakelijke onderhoud (vanuit het perspectief van de meerjarenbegroting 24) budgetneutraal verwerkt De verhoging van de dotatie aan het fonds gebouwen met + C 2:267 ten behoeve van de ecolodge is (deels) gecom penseerd door een verlaging van de dotatie aan het fonds recreatieve voorzieningen (- C 5) - Onderhoudsfonds gras / vegetatie / beplanting In de jaarschijf 26 is het uitvoeren van de renovatie van de drainage evenementenveld "de Kuil" opgevoerd Dit is de locatie waar het Thermenconnplex zou verschijnen Bij de aanleg van de tuin van dit nieuwe complex zou de oude drainage vernieuwd worden Het hele plan is van tafel en zal het Parkschap de drainage moeten aanpakken Om de extra posten te kunnen financieren zijn de geplande renovaties van toplagen van evenem ententerreinen in 26 en 27 doorgeschoven naar 27 en 28 De renovatie van de toplaag uit jaarschijf 25 vervalt; dit terrein wordt in 26 voorzien van een nieuwe drainage waarbij gelijktijdig de toplaag wordt meegenomen De dotatie is verlaagd met ca C 25 ten behoeve van de andere fondsen Onderhoudsfonds recreatieve voorzieningen Nieuwe activiteiten zijn niet opgevoerd Wel is meer regelmaat in de frequenties van de renovaties en vervangingen aangebracht De dotatie is m et C 5 verlaagd om de verhoging van het onderhoudsfonds gebouwen te compenseren - Onderhoudsfonds gebouwen De m eerjaren adviezen voor groot onderhoud van het Ingenieursbureau Drechtsteden vormt de basis van dit fonds Deze worden elk jaar door het IBD geactualiseerd Een nieuwe post is de Ecolodge Deze is in 23 in gebruik genomen De sanitaire installatie moet beter en anders liefst zo snel mogelijk Voorgesteld wordt dit in 25 al uit te voeren De eerst volgende grote beurt is te verwachten in 229 waarin de gehele technische installatie vervangen moet worden (ca C 2) De dotatie is hiertoe verhoogd met C 2267 Daarnaast is in het fonds een PM-post opgenomen voor de woning boerderij (Zuileshoeve) Als de procedure m et het bidbook succesvol wordt afgesloten moet een deel van de erfpacht leiden tot een dotatie aan dit fonds waarmee het groot onderhoud moet worden afgedekt - Onderhoudsfonds infrastructuur Er is m eer regelm aat in de frequenties van de renovaties en vervangingen aangebracht Eén post is gewijzigd: de wielerbaan De renovatie van de toplaag was gepland in 29 maar zal eerder moeten plaatsvinden De post is vervroegd naar 25 De hiermee gepaard gaande verhoging van de storting van ca C 5 is gecom penseerd door de eerdergenoemde wijziging in de stortingen in de fondsen gras vegetatie en beplanting en water / oevers en het schrappen van een grote investering - Onderhoudsfonds water / oevers In dit fonds zijn de volgende wijzigingen aan de orde: Baggeren haven Biesboschcentrum en passantenhaven Uit de nnonitoring van de vaardiepten van de afgelopen 3 jaar is gebleken dat deze havens om de 3 jaar op diepte moeten worden gebracht door telkens m 3 te verwijderen Dezelfde monitoring geeft aan dat de hoofdvaargeul Sionsloot/ Moldiep en de nevengeulen van het Moldiep elke 4 jaar op diepte moeten worden gehouden door telkens 4 m 3 te verwijderen 5

16 - Een nieuwe post vormt het uitbaggeren van de zwemplas Voor het eerst in haar bestaan is het nodig deze plas uit te baggeren Op diverse plaatsen ontstaan ondiepten en de huidige hoeveelheid slappe bagger is een ideale voedingsbodem voor blauwalg Daarnaast zijn de volgende activiteiten kom en te vervallen: - Baggeren sloten Oost- Zuidhaven jaarschijf 25 Bedrag C 3; - Herstel oeverbescherming Merwede jaarschijf 25 Bedrag C 5 - De tijd zal leren of hiermee risico's zijn genomen De verwachting is van niet De financiële ruimte die dit met zich meebrengt kan worden ingezet om de hogere storting bij het fonds infrastructuur te verkleinen De dotatie aan het fonds is verhoogd Toezicht en handhaving In het compartim ent Holland wordt prioriteit gegeven aan de volgende onderwerpen: - Barbecues en kampvuren - Loslopende honden - Snel varen - Oneigenlijk gebruik van wegen en paden - Problematiek rondom onzedelijk gedrag - Afval en illegale dumping Biesboschcentrum Dordrecht - PR en marketing Marketing en PR voor Biesboschcentrum Dordrecht wordt zoveel mogelijk geïntegreerd in de algehele marketing van het Nationaal Park Daarnaast worden specifiek voor het Biesboschcentrum gedurende het jaar advertenties promotiematerialen zoals folders en posters kortingsacties en persberichten gemaakt om de activiteiten van het centrum te promoten - Tentoonstelling en Biesboschsymfonie De luisterstoelententoonstelling 'Biesbosch Verhalen Anno Nu' is in 23 geopend en wordt succesvol bezocht Daarnaast zijn er gedurende het jaar wisselexposities van kunstenaars Daarin wordt steeds gezocht naar werk dat gerelateerd is aan de Biesbosch of aan natuur in het algem een De kosten die daarvoor gemaakt worden worden zo laag m ogelijk gehouden In de Biesboschsymfonie is de defecte multimediapresentatie vervangen door een korte film over Nationaal Park De Biesbosch Deze promotiefilm werd in 23 in opdracht van het Parkschap en Staatsbosbeheer gemaakt Deze draait ook in de andere bezoekerscentra en bij diverse ondernemers in de regio De eigen tentoonstelling "Een Hollandse jungle" is op een aantal punten verouderd en wordt in 24 geactualiseerd zodat ook deze tentoonstelling weer een poosje mee kan Het tentoonstellingsbudget bedraagt ca C 4 en wordt ingezet voor de kosten van wisselexposities (en in 24 voor de renovatie van 'een Hollandse jungle') I I a In 24 wordt een plan worden gemaakt voor herinrichting van het Biesboschcentrunn gericht op de functies van het bezoekerscentrum op lange termijn Dit plan zal in 25 verder worden uitgevoerd Biesboscentrum Dordrecht is het visitekaartje van het Parkschap en heeft als hoofdpoort tot de Biesbosch een belangrijke educatieve voorlichtende en representatieve functie Onderdeel van het totaalplan zal zijn het meer op eigen benen Staan van het Bieboschcentrum Aanvullende financiering om deze functies in stand te houden zal echter nodig blijven Brede Doorlichting - online boeken In 24 moet het online boeken na veel vertraging zijn ingevoerd 25 wordt dan het eerste volledige jaar waarin geprofiteerd kan worden van de 24/7 bereikbaarheid van het Biesboschcentrum Dan wordt zichtbaar of de C 2 extra inkomsten die voor 24 zijn geraamd reëel zijn 6 a

17 - De Groenwinkel De Groenwinkel levert al jaren minder inkomsten op dan geraamd Aanpassingen in het assortim ent en de wijze van presenteren hebben hierin geen verandering gebracht De omvang van de omzet is in de begroting 24 naar beneden bijgesteld In 24 zullen de producten de groenwinkel een plek krijgen op de website om ze meer onder de aandacht te brengen Daarnaast zal in het kader van de toekom stvisie worden onderzocht welke plek de groenwinkel heeft en wat we willen aanbieden - Onderhoudsfonds - Halve Maen Sterling en Zonnepont In het onderhoudsfonds is jaarschijf 223 toegevoegd In de meerjareninvesteringsbegroting stond de vervanging van de Sterling gepland (26); deze boot kan langer mee; voor tussentijds onderhoud zijn wel bedragen opgenom en Zo is voor 222 de vervanging van de zonnepanelen toegevoegd Om die reden is de storting verhoogd (met het bedrag aan kapitaallasten die niet aan de orde zijn wegens het uitstellen van de vervangingsinvestering) Dit is m eerjarig budgetneutraal Naar verwachting wordt de Halve Maen in 24 overgedragen aan een ondernem er In 25 zullen de resterende hierm ee samenhangende onderdelen worden afgewikkeld Het benodigde groot onderhoud voor de Halve Maén in het onderhoudsfonds wordt in deze begroting gehandhaafd in afwachting van de overdracht Het aanpassen van de begroting zal voor 26 plaatsvinden; m ogelijk wordt voor 25 een begrotingswijziging voorgesteld 8 Compartiment Brabantschap Het Brabantschap draagt evenals het compartim ent Hollandschap bij aan (de nieuwe invulling van) het onderwerp Integrale veiligheid middels coördinatie van toezicht en handhaving binnen het Parkschap Tevens worden de kosten voor het archief van het voormalige Brabantse schap bij de gemeente Drimmelen ten laste gebracht van dit compartiment De huidige bijdragen worden gehandhaafd ter voorziening van kosten in het kader van toezicht en handhaving en de coördinatie hiervan 9 Invest eringen In het m eerjarenplan investeringen (Hollandschap) was voor 25 een aantal investeringen opgenom en Hieronder worden deze besproken incl eventuele nieuwe investeringen in plaats van de investering uit het meerjarenplan investeringen Ook worden de wijzigingen in het meerjarenplan investeringen toegelicht Investeringen waarop inhoudelijke besluitvorming zal plaatsvinden Het gaat hierbij orii investeringen in het kader van de Biesbosch verdient 't: Naar verwachting vindt in 24 besluitvorm ing plaats over de natuurbijdrage automobilisten Dit moet resulteren in een investeringskrediet voor een heffingsysteem In 22 heeft een voorbereidende onderzoek plaatsgevonden De begrote investeringskosten op basis van dit onderzoek bedragen C 3 voor de aanleg van infrastructuur en C 26 voor aanschaf en installatie van apparatuur inclusief advisering Routine investeringen Onderstaande investeringen worden gezien als routine-investeringen en worden in 24 uitgevoerd na goedkeuring van deze begroting - Boot parkwacht - in het Meerjaren investeringsprogramm a van de begroting 24 was voor jaarschijf 25 een bedrag van C 55 opgenomen voor een nieuwe buitenboordmotor voor de parkwachtboot (toezicht in de Sliedrechtse Biesbosch) Het vervangen van de m otor voor een inmiddels verouderd casco is niet meer doelmatig In de begroting is voor C 275 een nieuwe boot opgenomen; deze is veel sterker en sneller dan de huidige boot Er gaat geen tijd 7

18 meer verloren voor schutten in de sluizen en overvaren van de Nieuwe Merwede Voor de aanschaf van deze nieuwe boot wordt gekozen voor het hetzelfde type als Staatsbosbeheer hanteert In totaal zijn er dan 3 dezelfde boten inzetbaar in het Parkschapgebied één in de Brabantse Biesbosch één in de Dordtse Biesbosch en de nieuwe in de Sliedrechtse Biesbosch waartoe het compartim ent Hollandse Biesbosch behoort De boot parkwacht ligt in de haven van het Biesboschcentrum Dordrecht en wordt ook ingezet voor noodsituaties (waaronder recreanten die in het gebied vastzitten) De fluistervloot bestaat uit één rolstoeltoegankelijke 8-persoons fluisterboot drie 8-persoons fluisterboten en vier 5-persoons fluisterboten Deze vloot wordt vanaf 24 vervangen met elk jaar twee nieuwe bootjes De nieuwe boten worden voorzien van AGM accu's De investeringsbedragen voor 25 bedraagt C 24 hiervan wordt C 5 voor de accu's in 5 jaar afgeschreven De boot wordt in jaar afgeschreven In 26 wordt nog één boot met AGM accu aangeschaft voor C 2 Hiermee is in 26 de gehele vloot vernieuwd Hierna vindt periodieke vervanging plaats van boten ( jaar) en accu's (Lithion in jaar en AGM in 5 jaar) De meerjareninvesteringsbegroting is op deze periodiciteit aangepast De reguliere investering in de airco groepsruimte is wordt gekoppeld aan de plannen voor het bezoekerscentrum en/of de groepsruimte Het is nog niet zeker of deze investering al in 25 wordt uitgevoerd In hoofdstuk 6 werd vermeld dat het Parkschap met ondernemers de verbinding vanuit de Zuidhaven realiseert Het Parkschap heeft hiervoor echter geen investeringskredieten Eventuele investeringskredieten zullen vanuit de W aterdriehoek beschikbaar (moeten) worden gesteld Naar verwachting gaat het hierbij om C 75 (projecten/verbindingen) Wijzigingen jaarschijf 25 Voor jaarschijf 25 stond in het Meerjaren investeringsprogramma de realisatie van een speeleiland in de Hel- en Zuilespolder Hiermee worden bedoeld voorzieningen in de recreatieplas Merwelanden waarbij dmv een trekvlot vanaf het strand naar een nog te realiseren "speelwerktuigeneiland" zou kunnen worden gevaren Nader beschouwd is het niet verstandig in dit intensief bezochte gebiedsdeel nog een (kwetsbare) attractie toe te voegen In plaats daarvan wordt het bedrag bestemd voor het in stand houden van een goede zwemwaterkwaliteit van deze plas Hiervoor is benodigd een bedrag van C 9 Zie toelichting onderhoudsfonds Water en oevers NB Hoewel het oude 'actief' ook 'speeleiland' heet was destijds sprake van het opnieuw inrichten van de zwemplas en omgeving: het zandstrand werd tweemaal zo groot Ook de waterhuishouding is verbeterd Hiervoor werd een duikeraansluiting aangelegd Dezelfde investering (binnen de onderhoudsvoorziening) is nu nodig om de waterkwaliteit te handhaven Ook zijn diverse speelvoorzieningen en áfscheidingen geplaatst Voor de speelvoorzieningen zijn afzonderlijke geactiveerd De investering in de Halve Maen als onderdeel van de meerjareninvesteringsbegroting 24 jaarschijf 25 wordt niet uitgevoerd Hierm ee kan voor 25 invulling worden gegeven aan de noodzakelijke besparing (zie hoofdstuk 3 onderdeel 5 kostenbesparingen Halve Maen) a Overige wijzigingen meeriareninvesteringsbegrotinq De vervangingsinvestering Sterling is nog niet nodig Eerder al werd de boot gestraald en in 24 staat de vervanging van de accu's gepland De dotatie aan de onderhoudsvoorziening werd eerder al verhoogd tot aan het m oment dat de vervangingsinvestering zou gaan plaatsvinden (26) De vervangingsinvestering wordt opnieuw uitgesteld en de werkwijze gehandhaafd (hogere dotatie tot aan vervanging) In de onderhoudsvoorziening wordt vervanging van de zonnepanelen toegevoegd 8 e

19 PARAGRAFEN Algemene dekkingsmiddelen Dè algem ene dekkingsmiddelen betreffen die inkomsten waarvan de besteding niet gerelateerd is aan een Vooraf bepaald doel en staan zo ter vrije afweging door het bestuur De besteding is dus niet gebonden; er staat geen verplichtingen tegenover Algemene uitkeringen' r' De deelnemers' in het schap staan garant voor het nadelig exploitatiesaldo De verdeling Van het negatief saldo over de deelnemers is hierna weergegeven : In de paragraaf compensabele BTW is e compartim ent om voor alle deelnemers de 5% -trap af te realiseren dat de déel'hernersbijdradévobr 24 tot en met 26 jaarlijks met 5% W O af) W ordt verlaagd Als gévelg van de minimaal gewijzigde inwonersverdeling in het cbrhpartirnent Compartiment Parkschap: Provincie Zuid Holland 25% Provincie Noord Brabant 25% De gemeentes dragen naar rato van het inwoneraantal dd januari van het verslagjaar bij aan het restant Voor begroting 24 is de verdeling op basis van het inwoneraantal dd januari 23 (CBS-cijfers) aangehouden Dit betekent een minimale wijziging ten opziehte van de vorige begroting Voor de compartimenten Hollandschap en Brabantschap worden de oude verdeelsleutels gehanteerd totdat de compartimentering wordt opgeheven r Com part imenti-loilandsehap:2: Provincie Zuid Holland Gemeente Sliedrecht *25% ' 87;5% ván het restant van het restant Compartim ent Brabantschap: PróviriciéNeof'd _ Brabant Gemeente Drimm élen 25% Gemeente Werkendarh 25% ' Omdat de deelnemers garant staan voor het tekort is geen post onvoorzien opgenom en Compensabele BTW Conform de afspraak met de belastingdienst wordt de compensabele BTW welke in rekening is gebracht bij het schap doorgeschoven naar de deelnem ers Deze kunnen zelf hun recht op ` compensatieeffectueren De totaal geraamde BTW BCF (exclusief investeringen) bedraagt verdeling van de deelnemersbijdrage en de BTW BCF per deelnemer: 5 Provincie Zuid Holland BTW BCF Gem eente Dordrecht " Gemeente Sliedrecht BTW BCF Provincie Noord Brabant 4248 BTW BCF Gemeente Drimmelen 3887 BTW BCF Gemeente Werkendam 3839 BTW I3CF Overige algemene dekkingsmiddelen Voor het langer in 'stand houden van het afvalverwerkingsbedrijf in de Hollandse Biesbosch ( 3 e 2622; 'het betreft een vergoeding van de gemeente Dordrecht Deze loopt nog tot en 'Met 26 9

20 Weerstandsvermogen en risico's Het weerstandsvermogen kan in algemene zin worden gedefinieerd als de mate waarin het schap in staat is tegenvallers op te vangen De twee elementen dia relevant zijn voor de beoordeling van het weerstandsvermogen zijn enerzijds de relevante risico's en anderzijds de weerstandscapaciteit Onder relevante risico's worden in dit verband verstaan exploitatie- en overige risico's die niet anderszins zijn te ondervangen Weerstandscapaciteit is de verzamelterm van al die bronnen waaruit de financiële gevolgen van tegenvallers bekostigd kunnen wordán Gesteld kan worden dat het weerstandsvermogen zich op een adequaat niveau bevindt indien het schap in staat is om substantiële tegenvallers op te Vangen zonder dat afbreuk wordt gedaan aan eerder vastgesteld beleid en de hieraan gekoppelde niveaus van programma's en activiteiten In de bedrijfsvoering van het Parkschap staat een adequaat risicomanagem ent voorop en is de (financiële) weerstandscapaciteit het sluitstuk van het risicomanagement In dat kader zijn alle risico's belicht waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd of die niet tot afwaardering van activa hebben geleid en die van materiële betekenis kunnen zijn voor het balanstotaal of de financiële positie Weerstandscapaciteit De bronnen van het Parkschap om financiële tegenvallers ten gevolge van relevante risico's (zie dit hoofdstuk) te kunnen ondervangen (de weerstandscapaciteit) bestaan uit: De reserves op de balans; 2 De verzekeringsportefeuille; 3 De garantstelling door de deelnem ers Reserves Reserves kunnen worden onderscheiden in algemene en bestemm ingsreserves De algemene reserve dient onder andere ter egalisatie van exploitatiesaldi Dit houdt in dat positieve jaarresultaten in de algemene reserves worden gestort en bij een negatief jaarresultaat vindt een Bestemmingsreserves daarentegen dienen een specifiek 'doel en zijn dus in principe niet vrij inzetbaar in geval van tegenvallers (bestedingsfunctie) In de algemene reserve van het Hollandschap zijn bedragen gereserveerd voor de kapitaallasten van resultaatbestemmingen van 25 en 26 volgt opgebouwd: enis als i i Com partim ent Bestuursondersteuninq Algemene reserve Compartiment Hollandschap Algemene reserve Bestemmingsreserves: Reserve donaties Reserve onderhoud tentoonstellingen Totaal reserves Hollandschap C C 384 -Compartiment Brabantschap Algemene reserve C Zie voor het verwachte verloop van de reserves in 24 en 25 de bijlage 'Staat van reserves' Ver zeker ingen Binnen het schap zijn voorzieningen getroffen voor voorzienbare lasten in verband met risico's en verplichtingen waarvan de om vang en/ of het tijdstip van optreden (per balansdatum) m in of meer onzeker zijn (bijvoorbeeld groot onderhoud) Naast het treffen van voorzieningen bestaat ook de 2

21 niet alles gedekt wat het treffen van preventieve m aatregelen voor zover deze in het verm ogen van het schap liggen om te beïnvloeden des te belangrijker maakt Risico's Verdienmodellen Binnen de com partim enten bestuursondersteuning en Hollandschap vormden bijdragen vanuit het Bestedingenplan een deel van de financiering Deze middelen zijn m et ingang van 24 geheel vervallen Dit geldt ook de bijdragen die SBB en het IVN in dit kader ontvingen Het gaat om m iddelen inzake bezoekerscentra voorlichting & educatie en toezicht & handhaving Het vervallen van het bestedingenplan is in de begroting 25 gecom penseerd door opbrengsten (bedrijfsvrienden en natuurbijdrage automobilisten) en m inderkosten vanuit de verdienmodellen van het rapport 'Biesbosch verdient het' (Halve Maen) Daarnaast geldt dat een investering in het hernieuwen van de tentoonstelling wordt gefinancierd uit de hiertoe gevorm de bestem mingsreserve en niet uit de exploitatie (het investeringsbudget is naar beneden bijgesteld) Tenslotte is er geen budget is opgenomen voor coördinatie toezicht en handhaving (Parkschapsbeleid) Het risico betreft de nog onzekere opbrengsten Daarnaast kan voor de Halve Maen -bij afstoten- sprake zijn van frictiekosten waarvoor dekking m oet worden gevonden Ook is hierna een risico mbt toezicht en handhaving benoemd Voor voorlichting en educatie geldt een daling van het zogenaamde handgeld bij het IVN Het is aannemelijk dat op voorlichting en handhaving een versobering plaatsvindt Organisatiekosten Parkschap Het parkschap krijgt niet alle kosten doorbelast Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de kosten van de salarisadm inistratie door het SCD en kosten voor het financieel pakket K2F Ook het gebruik van vergaderruim te en werkpfekkosten op het stadskantoor in Dordrecht worden niet doorbelast Het risico bestaat dat deze 'verborgen' organisatiekosten die zich m omenteel bij de deelnem ers voordoen in de toekomst alsnog ten laste van het Parkschap komen Dit is niët binnen de huidige budgetten op te vangen Daarnaast geldt dat voor de extra opgaven gebruik gem aakt wordt van het ambtelijk apparaat van de deelnemers Denk aan juridische inzet bij het opstellen van de Biesboschverordening maar ook de begeleiding bij aanbesteding (via SCD-inkoop) De deelnemers hebben in de bestuursvergadering dd mei 2 en novem ber 23 aangegeven dat het Parkschap bij dergelijke opgaven (meer) gebruik kan m aken van het am btelijke apparaat van de betrokken deelnemers Ondemedompeld en STEP Het EU-programma STEP is afgerond Enkele deelprojecten (steigers voor de zonnepont Grienduil nulmeting) worden nog afgewikkeld in het kader van de resterende middelen van Ondergedompeld Ook het Ondergedom peld-project Website zal nog worden gerealiseerd uit de resterende m iddelen De beheer- en onderhoudskosten van enkele binnen STEP aangelegde of aan te leggen recreatieve voorzieningen vormen een risico Voorzieningen als de veerpont Ottersluis en de zogenaamde ecolodge moeten zoveel mogelijk met een sluitende exploitatie in de m arkt worden gezet Tegelijkertijd is bekend dat veerverbindingen bijna nooit een sluitende exploitatie kennen De zonnepont en de ecolodge m oeten onderdeel gaan uitm aken van een toekomstige exploitatie van de boerderij in de Hel- en Zuilespolder Zie ook risico Gebouwen Met het aflopen van het programma vervalt de dekking voor personeel dat werkzaam was binnen dit programma Voor één personeelslid geldt dat de dekking moest ontstaan uit sinds 29 in gang gezette verbeteringen in de bedrijfsvoering (Biesboschcentrum Dordrecht) Er is echter geen sprake van financiële ruimte om de terugkeer van het personeelslid op te vangen Naar oplossingen wordt nog gezocht Gedacht wordt aan het relateren hiervan aan de besparing op management (fte's) in het kader van de Biesbosch verdient't 2

22 Beheer en onderhoud recreatie- en natuurgebieden Het Parkschap heeft de verplichting schoon en veilig water aan te bieden Dat geldt voor de doorgaande vaarwegen de havens en de zwemplas De activiteit die hierbij relevant is is het baggeren (verwijderen aangegroeid slib) Voor een aantal sloten en havens zijn hiervoor periodiek middelen gereserveerd in de voorziening Voor andere waterwegen geldt dat het eigenlijk niet mogelijk is om 5 tot jaar vooruit te kijken Om die reden doet het schap periodieke m etingen (nnonitoring) om te bepalen of en wanneer gebaggerd m oet worden Als uit de nnonitoring blijkt dat gebaggerd moet worden wordt op dat m om ent middelen geregeld (want niet eerder redelijkerwijs in te schatten) Het risico bestaat op dat moment een extra bijdrage van de deelnemers noodzakelijk is De meting van het slib heeft onlangs weer plaatsgevonden Er is geconstateerd dat de aangroei van slib in de havens hoog is (3 cm) terwijl deze nog niet lang geleden zijn gebaggerd In de doorgaande vaarwegen daarentegen wordt geen aangroei gemeten omdat het water sneller doorstroomt Deze m ate van slibaanwas is nieuw en is veroorzaakt door externe keuzes in het verleden ten aanzien van grote vaarwegen (Rijkswaterstaat) Er is daarnaast gebleken dat zwem-plas gebaggerd zal moeten worden De noodzakelijk budgetten hiervoor zijn verwerkt in de begroting 25 (en daarmee afgedekt) Zie hiertoe ook de paragraaf 'beheer en onderhoud' in hoofdstuk 7 com partim ent Hollandschap Het resterende risico betreft een gewijzigde slibaangroei (nnonitoring) Onderhoud en beheer Nieuwe Dordtse Biesbosch De besluitvorming rond de Nieuwe Dordtse Biesbosch (bestemmingsplan) is nog niet afgerond De afspraak met betrekking tot beheer door Staatsbosbeheer (natuurdeel) en Parkschap (recreatie) is tot nu toe ongewijzigd Voor de komende jaren zullen Parkschap en Staatsbosbeheer uren investeren in de uitwerking waarbij de capaciteit verder onder druk komt en waarvoor vanaf 25 tot nu toe geen middelen (voorbereidingskosten) beschikbaar zijn gesteld Ook de beheerkosten en de financiering ervan voor Parkschap en Staatsbosbeheer (vooral SNL) zijn nog aan de orde Gebouwen In juni 2 heeft de overdracht plaatsgevonden van de "strategische" aankoop van het huis naast de boerderijschuur De bedoeling is dat deze woning en de naastliggende schuur en hoogstam boom gaard worden ontwikkeld tot een kleinschalige recreatieve functie (stepping stone) Ook de zonnepont Grienduil en de ecolodge zullen onderdeel gaan uitmaken van deze stepping stone De bidbook procedure zal in 24 tot een afronding kom en De meest positieve planning is dat dit project operationeel zal zijn in 26 Tot die tijd worden de kapitaallasten en het noodzakelijke onderhoud opgevangen binnen de bestaande begroting Het risico bestaat dat het niet lukt om tot een overeenkomst te komen en dat de locatie -na de noodzakelijke investeringen- wordt uitgegeven voor bewoning Toezicht en handhaving De inzet en taakverdeling tussen SBB RWS KLPD en het Parkschap is nog niet structureel verankerd Er ligt een (enorme) opgave voor het Parkschap hierin verandering te brengen Of dit wel gaat lukken is de vraag gelet op het ontbreken van budget voor coördinatie toezicht en handhaving (vanwege de onzekerheid van de opbrengsten in het kader van verdienmodellen) Zie ook risico Verdienmodellen Ondernemersrisico Gezien de aard van de activiteiten die met name in en rond het Biesboschcentrunn Dordrecht zijn georganiseerd zijn de inkomsten sterk afhankelijk van externe factoren als de weersomstandigheden de ontwikkelingen op de vrijetijdsmarkt alsook de economische situatie Deze ontwikkelingen hebben zich in negatieve zin met name voorgedaan bij de Halve Maen Om die reden heeft het bestuur besloten tot het afstoten van de Halve Maen Hier geldt dat het risico betrekking heeft op frictiekosten In 24 moet de omvang hiervan blijken Het voordeel van het afstoten -het begrotingstekort op het programm a rondvaart- van de Halve 22

23 Maen is reeds ingebracht in de begroting 25 (om deze sluitend te krijgen) Dit was mogelijk door het aflopen van een deel van de kapitaallasten Er vindt geen nieuwe investering plaats De bijstelling van de exploitatiebudgetten (uitgaven en inkom sten) bij het daadwerkelijk afstoten van de Halve Maen is naar verwachting budgetneutraal dan wel levert nog slechts minimale ruim te voor financiering van frictie Voor de overige begrotingsonderdelen m et een ondernem ersrisico wordt kritisch gekeken naar maatregelen om de opbrengsten te verhogen dan wel om de activiteiten te beperken tot de fluistervloot Overigens geldt dat binnen de verdienmodellen sprake is van opbrengstm odellen waar ook het ondernemersrisico aan de orde is Verkeersperikelen De verkeerssituatie is in verband met de veiligheid nog steeds niet optimaal Maatregelen op het gebied van betaald parkeren (natuurbijdrage automobilisten) afsluitbaarheid van het gebied/gebiedsdelen en eenrichtingsverkeer in het gehele gebied behoeven nader onderzoek en verdere uitwerking Vanwege het niet doorgaan van een Thermen is de verkeersrichting mom enteel geen onderwerp van onderzoek meer De natuurbijdrage automobilisten is tevens één van de verdienm odellen waarin de afsluitbaarheid een rol kan spelen Mochten het bestuur en de gemeente Dordrecht op basis van de uitwerking besluiten het betaald parkeren niet in te voeren dan kom en de tot dan toe gerealiseerde voorbereidingskosten (het krediet bedraagt C 29) rechtstreeks ten laste van de exploitatie Daarnaast heeft het Parkschap op dat mom ent een niet-sluitende begroting 25 (de netto inkom sten in de begroting bedragen C 75) 2 Bedrijfsvoeringparagraaf Personeel De inzet en aanstelling van medewerkers bij het Parkschap is deels direct in dienst bij het Parkschap (arbeidscontractanten) en deels gedetacheerd vanuit de gem eente Dordrecht Eén medewerker van Drechtwerk werkzaam als Parkwacht Vanuit Staatsbosbeheer zijn verschillende medewerkers nauw betrokken bij het Parkschap De afspraken hierover zijn vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst Staatsbosbeheer en de Gem eenschappelijke Regeling Parkschap Nationaal Park De Biesbosch Ook wordt er veel werk verricht door vrijwilligers met name als gids voor bezoekers (dit geldt zowel bij het Biesboschcentrum Dordrecht als bij SBB/Biesboschcentrum Drimmelen) Voor de uitvoering van het beheer van het recreatiegebied De Hollandse Biesbosch is een bestek opgesteld De uitvoering is na de aanbesteding in handen van het SW-bedrijf Drechtwerk In 22 heeft de aanbesteding plaatsgevonden; het gaat om een periode van 3 jaar (23-25) met de mogelijkheid tot verlenging met maximaal jaar Het Servicecentrum Drechtsteden verzorgt de personeelsadministratie voor de arbeidscontractanten van het Biesboschcentrum Dordrecht Automatisering De locaties Sionpolder en Biesboschcentrum Dordrecht zijn in 29 resp 23 middels een glasvezelverbinding aangesloten op het stadskantoor in Dordrecht De werkplekondersteuning wordt verzorgd door het SCD Overigens maakt de telefonie op de locatie Sionpolder geen onderdeel uit van de werkplekondersteuning hier is nog een oude telefooncentrale actief Begin 24 rond het SCD de afspraken af met Visual zodat ook het online boeken eindelijk operationeel wordt Het Parkschap heeft een eigen website welke wekelijks wordt geactualiseerd Organisatie De werkorganisatie voor ondersteuning van de bestuurscommissie (compartiment bestuursondersteuning) bestaat uit: een directeur ( 67 fte) Beleid 5 fte Beheer 2 fte en Bezoek 2 fte capaciteit Staatsbosbeheer (een equivalent van C 5) directiesecretaresse (45 fte) boekhouding (4 fte) en control (een equivalent van C 42 ) 23

24 Tot //24 was sprake van 5 fte bestuursondersteuning vanuit de provincie Noord-Brabant; de provincie heeft hierop bezuinigd in het kader van het wegvallen van de middelen Bestedingen plan Huisvesting De medewerkers van Parkschap zijn verdeeld over m eerdere locaties De m edewerkers voor beleid en beheer zijn gehuisvest in de Sionpolder en het Stadskantoor Dordrecht Op de bovenverdieping van het Biesboschcentrum Dordrecht zijn de kantoren voor de medewerkers aldaar gevestigd In het botenhuis is een verhuurloket ten behoeve van de verhuur van diverse objecten De betrokkene vanuit Staatsbosbeheer is werkzaam vanuit de kantoren van Staatsbosbeheer deels in het Parkschapsgebied Daarnaast zorgt het schap voor een onderkom en voor de medewerkers van de reclassering die werkzaam heden uitvoeren in het gebied Eén van de resterende opgaven van de Parkschapsvorm ing (2) betreft een gezam enlijke locatie voor de medewerkers van het Parkschap; in 24 wordt onderzocht of een kantoorruim te binnen de nieuwbouw van het Biesboschmuseum financieel haalbaar is 3 Verbonden partijen Het Parkschap is een gemeenschappelijk regeling waarin de provincies Zuid-Holland en Brabant en de Gemeentes Dordrecht Sliedrecht Drimmelen en Werkendam in deelnemen Zij staan garant bij een nadelig exploitatiesaldo (zie hoofdstuk Algemene dekkingsm iddelen) In de begroting 25 is de totale bijdrage van de participanten geraamd op C (excl C BTW BCF) 4 Financieringsparagraaf Treasury is het besturen en beheersen het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstrom en de financiële positie en de hieraan verbonden risico's Meer concreet gaat het om financiering van het beleid tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden het te allen tijde zorgen voor voldoende liquide m iddelen waarbij een tijdelijk overschot tegen een zo hoog m ogelijk rendement wordt belegd en het daarbij afdekken van met rente- en kredietrisico's In het kader van de Wet financiering decentrale overheden (Wet FIDO) is een Financieringsstatuut verplicht Dit statuut heeft tot doel kaders aan te geven waarbinnen het schap haar geldstromen beheert Het Financieringsstatuut voor het Parkschap is 2 mei 2 door het Algemeen Bestuur vastgesteld en maakt deel uit van de financiële beheerverordening van het Parkschap Voor een nadere uiteenzetting van het treasury-beleid verwijzen wij naar het genoem de Financieringsstatuut Het omslagpercentage blijft voor het begrotingsjaar 25 gehandhaafd op 4 5% Er is geen reden om aan te nemen dat dit percentage moet worden gewijzigd De financiële m arkt laat verlaging toe echter vanwege de onzekere toekomst wordt het bestaande percentage voorzichtigheidshalve gehandhaafd Naar verwachting is dit conform de werkwijze van onze deelnemers De wettelijk toegestane kasgeldlim iet voor gemeenschappelijke regelingen is 8 2%; de renterisiconorm 2% (Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden artikel 2) Wanneer in drie achtereenvolgende kwartalen sprake is van overschrijding moet nieuwe langlopende financiering worden onderzocht In 23 zijn voorbereidingen getroffen voor het zogenaamde schatkistbankieren Het schatkistbankieren houdt in dat de gelden van het Parkschap worden aangéhouden bij het ministerie van Financiën Achtergrond van het schatkistbankieren is dat publiek geld de schatkist dan niet eerder verlaat dan noodzakelijk is voor de uitvoering van die publieke taak 24

25 Praktisch gezien zal miv januari 24 het saldo van de Parkschapsrekeningen boven de drempelwaarde (minimum van C 25 ) worden afgeroomd naar een specifieke werkrekening voor schatkistbankieren In 23 is deze rekening geopend Eén van de beide bankrekeningen van het Parkschap is opgenom en in het stadsstelsel van Dordrecht bij de BNG Dit is een complicerende factor voor het schatkistbankieren door beide organisaties In overleg met treasury van het Service Centrum Drechtsteden (SCD) is besloten de rekening van het Parkschap te wijzigen in een zelfstandige rekening binnen het BNGrekeningstelsel van de gem eente Dordrecht Deze wijziging wordt geëffectueerd in 24 Het Parkschap zal hiertoe een eigen financieringsovereenkomst moeten sluiten met de BNG; deze zal zijn gebaseerd op de voorwaarden die ook voor de gem eente Dordrecht gelden 5 Grondbeleid Het Parkschap heeft geen grondexploitatie dërhalve wordt er geen grondbeleid ontwikkeld a 25

26 FINANCIEL E BEGROT ING 6 Programmabegroting De financiële begroting beoogt het inzicht in de financiën van het schap te vergroten en biedt daartoe een samenhangend inzicht in de ontwikkeling van de exploitatie en de belangrijkste verm ogensbestanddelen Voor meer financiële inform atie verwijzen wij naar bijlagen Ontwikkelingen in de baten en lasten In deze paragraaf wordt een totaaloverzicht gepresenteerd van de aan verschillende begrotingsprogramma's gerelateerde baten en lasten en de ontwikkelingen/budgettaire uitgangspunten in de baten en lasten toegelicht Ontwikkelingen/ budgettaire uitgangspunten De begroting 25 en de meerjarenraming zijn opgesteld zónder een indexering toe te passen volgens de Consumentenprijsindex (CPI) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) Dit is conform de door het bestuur afgesproken uitgangspunten voor begroting 25 (kadernota 25) op 28 februari 24 Er is uitgegaan van een nullijn Op basis van deze richtlijnen zijn de bijstellingen als volgt: - Personeel + % t o v de begroting 24 - Overige goederen en diensten + % t o v de begroting 24 - Inkomsten + % tov de begroting 24 Het vervallen van de middelen Bestedingenplan en de extra kapitaallasten voor de parkeerplaatsen van de niet gerealiseerde Thermen zijn gecompenseerd door maatregelen uit de verdiennnodellen (inclusief kostenbesparingen) Hierin is ook de afgesproken korting op de deelnemersbijdrage (5% trap af) meegenomen Om voor elke deelnemer 5% daling te bewerkstelligen is de deelnemersbijdrage op totaalniveau m et 6% gedaald Tenslotte is -voorzover mogelijk- de kwetsbaarheid van de rondvaart beperkt door de baropbrengsten en de charters halve Maen naar beneden bij te stellen naar ca 85% ten opzichte van begroting 24 Dit was onder andere m ogelijk door het bijstellen van de budgetten voor verzekeringen (op grond van een aanbestedingsvoordeel van jaren terug) Ontwikkeling kapitaallasten Er is sprake van een daling van de kapitaallasten ten opzichte van begroting 24 met ca C 72 Dit heeft een aantal oorzaken (afgeronde bedragen): Infrastructuur - C 33: als gevolg van het niet doorgaan van een Thermen zijn de kapitaallasten behoorlijk lager dan begroot (tegenover deze lasten stond een erfpachtinkomst) er is wel sprake van kapitaallasten voor de verharding (parkeerplaatsen) Tegenover deze kapitaallasten staat geen erfpacht Daarnaast geldt dat er kapitaallasten voor de investering in de paden/wielerbaan uit 24 zijn toegevoegd; - Recreatieve voorzieningen - C 4: de investering in een 'speeleiland' is geschrapt ten gunste van een extra dotatie aan de onderhoudsvoorziening ten behoeve van het baggeren van de zwem plas (zwemkwaliteit); - Toezicht en handhaving + C 5: een nieuwe boot voor de parkwacht en de investering ten behoeve van natuurbijdragen autom obilisten (infra en techniek); - Biesboschcentrum gebouw en inrichting - C : de omvang van de investering in een nieuwe tentoonstelling is bijgesteld van C 28 naar 55 Deze bijstelling is gerelateerd aan de beschikbare middelen in de bestemm ingsreserve; - Rondvaarten - C 62: een deel van de Halve Maen is afgeschreven Datzelfde geldt voor de steiger voor de rondvaart In de meerjareninvesteringsbegroting staat de vervanging van de steiger gepland voor 29 De vervangingsinvestering voor het afgeschreven gedeelte van de Halve Maen komt nog niet voor in de m eerjareninvesteringsbegroting; deze gaat tot 22; - Verhuringen + C 3: vervanging verhuurvloot; Overige plussen en minnen en afrondingsverschillen - C 5 26

27 Bijzonderheden in de ontwikkeling van de kapitaallasten uit eerdere begrotingen: De kapitaallasten van de woning bij de boerderijschuur (de Zuileshoeve te Merwelanden 39) moeten tzt worden gefinancierd vanuit een erfpacht De verlaging van de kapitaallasten als gevolg van het uitstel van de vervanging van de Sterling is benut voor een extra dotatie in de voorziening (groot onderhoud Halve Maen Sterling en Zonnepont) Ontwikkeling personeelslasten Er heeft opnieuw geen indexering van personele budgetten plaatsgevonden Daarnaast zijn deze budgetten afgeroom d ten gunste van overige personele kosten Scherpe sturing op personeel (met name op nul-urencontracten en inhuur) moet borgen dat de inzet past binnen de budgetten Voor 23 bleek dit grotendeels mogelijk al moet worden vermeld dat een deel van de personele kosten in dat jaar kon worden toegerekend aan het Interreg project STEP (met name bestuursondersteuning) Voor bestuursondersteuning geldt daarnaast dat de ondersteuning van de adjunct-secretaris bestuurscomm issie (gefinancierd door de provincie Noord-Brabant) is weggevallen; de overblijvende taken moeten door het personeel binnen dit compartiment worden opgevangen Voor het personeel dat gedetacheerd is vanuit de Gemeente Dordrecht dient ook BTW in rekening te worden gebracht Deze kosten zijn opgenomen in de begroting en zijn via het BCF compensabel bij de deelnem ers Overzicht baten en lasten (exploitatie) Er is geen indexering toegepast daarnaast is in 25 evenals in 24 een korting (5% trap af) op de deelnennersbijdrage verwerkt De overige verschillen tussen de saldi volgens de jaarrekening 23 de begroting 24 en de begroting 25 hebben in grote lijnen betrekking op het volgende (zie tabel op de pagina hierna): - Voor de bestuursondersteuning dat er -voor alle jaren- grosso modo geen dekking is voor de algemene kosten Het tekort werd en wordt voor 23 en 24 opgevangen door de algemene reserve compartiment Hollandschap en wordt voor 25 opgevangen door de algemene reserve van de com partimenten Hollandschap en Brabantschap - Het compartiment Parkschapsbeleid is in beweging Voor 25 zijn de nieuwe exploitaties vanuit STEP/Ondergedom peld begroot (m et een tekort) Voor begroting 24 (voorjaar 23) waren de exploitaties hiervan nog niet doorgerekend Daarnaast is een bijdrage van bedrijfsvrienden ad C 25 opgenomen - Voor het onderdelen Infrastructuur van RECREATIE- & NATUURGEBIEDEN geldt dat in 23 de voorbereidingskosten voor een Thermen ten laste van de exploitatie zijn genom en De verschillen tussen 24 en 25 worden eveneens veroorzaakt door een Therm en en daarnaast door een verhoging van de dotatie aan de onderhoudsvoorziening ten behoeve van onderhoud aan asfalt - De overige mutaties voor het onderdeel RECREATIE- & NATUURGEBIEDEN hebben betrekking op wijzigingen in de dotaties zoals elders toegelicht in deze begroting - Het lage saldo voor Gebouw & inrichting van het BIESBOSCHCENTRUM in 23 wordt met nam e veroorzaakt doordat de autom atiseringskosten incidenteel lager zijn geweest (nog geen afschrijving en geen kosten voor werkplekondersteuning) Met ingang van 24 is de bijdrage van het bestedingenplan ad C 37 vervallen hetgeen een nadelig effect heeft op het saldo In 25 is dit deels gecompenseerd onder andere door het geheel financieren van de nieuwe tentoonstelling uit de bestemm ingsreserve - Het saldo van Algemeen BIESBOSCHCENTRUM was voor 23 incidenteel lager als gevolg van onderuitputting van het marketingbudget (als gevolg van financiering vanuit STEP) - Het verhoogde saldo voor Educatie & voorlichting van het BIESBOSCHCENTRUM met ingang van 24 wordt veroorzaakt door het vervallen van de bijdrage vanuit het Bestedingenplan - Voor Rondvaarten geldt dat voor 23 sprake was van tegenvallende opbrengsten (financiële crisis) Het saldo van 25 is gewijzigd ten opzichte van 24 door vrijval van kapitaallasten van een deel van de Halve Maen - De Biesboschsymfonie was in 24 nog niet vervangen de lasten in 24 en 25 hebben betrekking op kapitaallasten van de nieuwe investering 27

28 a e - Voor de pont & verhuringen geldt dat het voordelige saldo in 23 is veroorzaakt door meeropbrengsten - Voor het programma TOEZICHT & HANDHAVING is sprake van een verlaging van het saldo in begroting 25 ten opzichte van eerdere jaren; hier is sprake van een netto opbrengst van C 75 uit de natuurbijdrage automobilisten - Bij OVERIGE BATEN en LASTEN is bij gebouwen en woningen sprake van een verhoging van het saldo Dit wordt veroorzaakt door een daling van de baten Er is voor 25 nog geen erfpachtopbrengst voorzien voor de Zuileshoeve - De overige dekkingsmiddelen in het compartiment Brabantschap stijgen ten opzichte van 23 als gevolg een voorgestelde verhoging van de ontheffingen en bijdrage rondvaartboten Tabel: Overzicht baten en lasten (exploitatie Re ke ni ng Be gro t ing Be gro t ing Programma saldo b&i saldo b&i lasten ba te n saldo b&i mut a ti e s BEST UURS ONDERST E UNING ' : rese rves re s ult aa t Per sonee lskost en Alge me ne ko s t e n Bi jdr a ge de e lne me r s ' ": 'ie STEP/ Ondergedompeld en CaRe_ Lands STEP/Ondergedompeld - exploitaties ' Overig Parkschapsbeleid a Compartiment Hollandschap ' t : REC REATIE - & NATUURGE BIE DEN i Gr o e n " Infrast ructuur Rec ea tie ve v oor zi eni ngen Beheer Water en Oevers i TO E Z I C HT & HAND HAVI NG BIESBOSCHCENTRUM DORDRECHT i - - Gebouw en ininchting '7Z 3'4 ' Alge me e n Voorlichting & educatie ' Rondvaarten & W andeltochten Biesbosch Symfonie 4 55 i ' Po nt & Ver huri ng ' i ' '6 ' 39 : 2 9 ' RECREATIE -OBJECTEN Go lf ba a nco mple x en s ki he lli ng OVERIGE BATEN en LASTEN ' 3 Ge bo uw e n e n w o ni ng Div ers en e Me r w ede hav e n ' 2 : i " ALGEMENE DEKK INGS MIDD ELEN Bi jdr a ge de e lne me r s : agkw - - r; ;= 8 - f : : 7 - A- ;: '- ;w Compartiment Br abentschap~ MMi Rec re at ie & I nt egr ale ve ilighe id i ;' Bi jdr a ge de e lne me r s i Ov e r i ge de kkings mi dde le n ' 6i Muteties'reseves P arkschapti'm ' y4i 5:3iffY : n7;;;' : 4`?5 I ""- um Ont t r e kki ng re s e r v e be s t uur s o nde r s t Muta ti es r es er ve s Ho llands chap Muta ti es r es er ve B ra ba nt sc ha p = = 2 -~ Incidentele baten en lasten 25 Onder incidentele baten en lasten worden tijdelijke posten verstaan die zich in principe gedurende maxim aal drie jaar voordoen De BBV-notitie met betrekking tot incidentele baten en lasten d d januari 22 geeft aan dat meerjarige tijdelijke geldstromen waarvan de eindigheid vastligt vanwege een raadsbesluit en/of een toekenningbesluit worden geklasseerd als incidentele baten en lasten ook als de geldstroom (nog) langer is dan 3 jaar Er staan geen incidentele baten en lasten in de begroting 25De medio voorjaar 24 bekende subsidies (Ca_Re Lands Subsidieregeling Fietsprojecten Zuid-Holland) zijn naar verwachting afgerond De (eventuele) subsidies voor de verdienm odellen zijn nog niet verwerkt in de begroting 25 De bijdrage voor de inzet van het Parkschap voor De Nieuwe Dordtse Biesbosch moet worden gecontinueerd door een beheerbijdrage Om die reden worden die middelen niet als incidenteel aangemerkt 28

29 7 Geprognosticeerde balans GEPROGNOTISEERDE BALANS VOOR 25 Geraamde stand per Geraamde mutaties Geraamde stand per 3 december 24 in 25 3 december 25 ACTIVA Vaste activa Investeringen E E E M M 2 72 M E: Investeringen m et Econom isch nut / M: Investeringen met Maatschappelijk nut Vlottende activa Voorraden Vorderingen m et rentetypische looptijd van jaar en korter Liquide m iddelen Kas/Bank/Giro PASSIVA Reser ves & voorzieningen Hol landschap Voorzieningen Algemene reserve Bestemmingsreserve Reserve Brabantschap Algemene reserve Reserve Bestuursondersteuning Algemene reserve Langlopende schulden Kortlopende schulden Overlopende passiva 59 4 _

30 Investeringen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) onderscheidt investeringen naar economisch en maatschappelijk nut Investeringen m et een economisch nut betreffen vaste activa die verhandelbaar zijn (zoals gebouwen grond voertuigen) of waar inkomsten tegenover staan (bijvoorbeeld gronden in erfpacht) Deze investeringen m oeten worden geactiveerd en reserves mogen niet op deze investeringen in mindering worden gebracht Daarnaast mag niet resultaatgericht worden afgeschreven en moet consistent worden afgeschreven Wel mogen bijdragen van derden die gerelateerd zijn aan de investering in m indering worden gebracht Investeringen in de openbare ruimte m et maatschappelijk nut zijn meestal investeringen waarop langdurig onderhoud moet worden gepleegd (wegen bruggen openbaar groen water e d) Het goed verwerken van het onderhoud in de begroting en meerjarenraming wordt belangrijker geacht dan het inzicht in de financiële positie via activering Er bestaat een nauwe relatie met de paragraaf onderhoud kapitaallasten Deze investeringen worden bij voorkeur niet geactiveerd en indien dat wel gebeurt dan wordt in een zo kort mogelijke term ijn afgeschreven Nieuwe investeringen worden onderscheiden in: routine investeringen waarvan wordt voorgesteld deze bij het vaststellen van de begroting 25 te autoriseren; overige investeringen waarvoor autorisatie zal worden gevraagd middels een inhoudelijk uitgewerkt voorstel Voor meer informatie over het geraamde verloop van de investeringen wordt verwezen naar hoofdstuk 9 de staat van vaste activa en het meerjarig overzicht nieuwe investeringen (beide laatste overzichten opgenomen als bijlage) Jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen De jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen zijn opgenomen in de reguliere exploitatie en de meerjarenram ing Financiering Lenin genportefeuille (opgenomen) Het is mogelijk dat in 24 of 25 een nieuwe geldlening moet worden opgenomen In 24 en 25 zijn grote uitgaven voorzien voor onder andere de uitwerking en im plementatie van verdienmodellen waaronder de natuurbijdrage autom obilisten Daarnaast is een investering in de nieuwe inrichting/tentoonstelling incl Biesboschsymfonie van het Biesboschcentrum Dordrecht begroot Indien een geldlening nodig is wordt dit via een voorstel aan het bestuur voorgelegd In de bijlagen bij de productenraming is het verloopoverzicht van de leningenportefeuille opgenomen Reserves Ultimo 25 bedraagt de stand van de reserves C 586 Het niveau van de reserves wordt beperkt toereikend geacht voor het opvangen van de gevolgen van risico's Dit betekent dat het schap in staat is om substantiële risico's op te vangen met name door de garantstelling door de deelnemers Vanwege het tekort op de financiering van de uitgaven voor bestuursondersteuning sinds 23 is voor de algemene resérve compartiment bestuursondersteuning de bodem bereikt (begroting 24) Het tekort in begroting 25 voor dit compartiment wordt gefinancierd vanuit de compartimenten Hollandschap en Brabantschap Het tekort binnen dit com partiment zorgt ook meerjarig voor een tekort (zie meerjarenbegroting) Met name de omvang van de Algemene reserve voor het compartiment Hollandschap is met ingang van 24 historisch laag Dit wordt veroorzaakt door een keuze van de deelnemers bij kadernota 24 om de gevolgen van het vervallen van de bijdragen in het kader van het Bestedingenplan 24 niet te com penseren in afwachting van de opbrengsten van de verdienmodellen Nu duidelijk is dat de verdienmodellen de vervallen bijdragen van het Bestedingenplan in 24 nóg niet zullen com penseren heeft het bestuur dd 28 februari 24 besloten om bij voorjaarsnota een verzoek 3

31 in te dienen tot een eenmalige extra deelnemersbijdrage in 24 voor een gedeelte van dit tekort; een ander deel moet worden opgevangen door maatregelen binnen het Parkschap Schenkingen worden in de bestemm ingsreserve Donaties (Hollandschap) gestort ter dekking van toekom stige uitgaven voor diverse voorzieningen Voor de middelen van de bestemmingsreserve vervanging tentoonstelling geldt dat kapitaallasten voortvloeiend uit de vervanging van de tentoonstelling en/of inrichting van het Biesboschcentrum Dordrecht worden gefinancierd vanuit deze bestem mingsreserve Medio 24/ 25 wordt hiertoe een plan opgesteld welke na een goedkeurend besluit van het bestuur wordt uitgevoerd (zie ook Hoofdstuk 7 Biesboschcentrum Dordrecht) De ontwikkeling van de reserves vanaf 2 is in de volgende tabel weergegeven: Ontwikkelingen Bestuursondersteuning Algemene reserve Compartiment Hollandscha P Algemene reserve Bestemmingsreserves Compartiment Bra ba ntschap Algemene reserve Totaal reserves Voor m eer informatie over het geraamde verloop van de onderscheiden reserves wordt verwezen naar de staat van reserves opgenomen als bijlage Voorzieningen Als gevolg van een actualisatie van de onderhoudsfondsen zijn de dotaties aan een aantal fondsen gewijzigd De geraamde uitgaven in de onderhoudsfondsen zijn herzien dit bleek noodzakelijk op grond van de monitoring van de diepte van vaarwegen en de zwemplas Daarnaast zijn extra uitgaven voor asfalt opgevoerd hetgeen ook in begroting 24 werd aangekondigd Er heeft geen indexering plaatsgevonden vanwege in de kadernota 25 afgesproken nullijn Ultimo 25 bedraagt de stand van de voorzieningen C Het voorzieningenniveau wordt voorlopig toereikend geacht voor de verwachte toekom stige onderhoudslasten als gevolg van de uitgevoerde m utaties op de voorzieningen De ontwikkeling van de voorzieningen is in de volgende tabel weergegeven: Compartiment Hollandscha p Ontwikkelingen Voorzieningen Totaal voorzieningen Voor m eer informatie over het geraam de verloop van de onderscheiden voorzieningen wordt verwezen naar de staat van voorzieningen en de meerjarige onderhoudsplanningen zoals opgenomen in de bijlage 8 Meerjarenraming In onderstaande tabel is de meerjarenraming 25 tot en met 29 opgenomen De verschillen tussen de jaren worden veroorzaakt door mutaties in kapitaallasten en het vervallen van de bijdrage voor de 3 e Merwedehaven In deze meerjarenbegroting is voor het eerst ook sprake van een tekort op het compartiment bestuursondersteuning (onder andere als gevolg van het wegvallen van middelen Bestedingenplan) 3

32 e e Pro gramma Bestuuisohdersteun in Lasten Baten inclusief deelnemersbijdragen Saldo a BCF Lasten Baten Saldo CompM -timént Pa Hcschapsbeleid; ;- Lasten Baten Saldo Recreatie- en Nat uurgeb ieden Lasten Baten Saldo Hollindschá Toezicht & handhaving Lasten Baten Saldo Biesboschcentrum Dordrecht Lasten Baten Saldo g Recreatie- objecten Lasten o o o o Baten Saldo Overige baten & lasten Lasten Baten Saldo BCF Lasten Baten Saldo Totale Lasten & Baten Hollandschap o o o o o Lasten Baten Saldo e Bijdragen deelnemers aan exploitatietekort Hollandschap Provincie ZH 25% van het restant Gemeente Dordrecht 875% Gemeente Sliedrecht 25% Saldo Saldo van baten en lasten Hollandschap vervolg tabel op volgende pagina e a 32

33 Pro gr am ma vervolg van voorgaande pagina Compartiment Brabantschap Lasten Baten inclusief deelnemersbijdragen Saldo Saldi meerjarenbegroting BCF Lasten Baten Saldo Mutaties reserve's'parkschap Dotatie reserve donaties Dotatie reserve tentoonstellingen Onttrekking algemene reserve Onttrekking reserve tentoonstelling Resultaat Parkschap (te ko rt t o v 2 5) ReSultaatParkschap (tekort t:ov 'voorgaand kalenderjaar) _ Leeswijzer De meerjarenbegroting voor het com partiment Hollandschap sluit niet; de begroting wordt sluitend gemaakt op het moment dat de begroting voor het betreffende jaar wordt gemaakt Het 'Resultaat na bestemm ing Parkschap (tekort tov 25)' betreft het voortschrijdend tekort In de regel eronder ('Resultaat na bestem ming Parkschap (tekort tov voorgaand kalenderjaar)') wordt aangegeven voor welk bedrag in dat jaar een oplossing moet worden gevonden (m its het tekort van het voorgaande jaar in dat jaar ook daadwerkelijk wordt weggewerkt) Bijzonderheden meerjarenbegroting De (laatste) 5% taakstelling voor 26 is niet verwerkt in de meerjarenbegroting Voor 26 is sprake van een tekort van C ten opzichte van 25 Dit wordt voor C 4986 veroorzaakt door het tekort op het com partim ent bestuursondersteuning minus het overschot op Parkschapsbeleid In de begroting 25 wordt dit tekort gefinancierd uit de algemene reserve Voor 26 en verder moeten m aatregelen uit De Biesbosch verdient't een oplossing bieden voor dit tekort Het overige verschil van C 4543 wordt veroorzaakt door schomm elingen in de kapitaallasten In 27 is de bijdrage van Dordrecht inzake de 3 e Merwedehaven met een omvang van C 2622 vervallen Financierings(on)mogelijkheden De oplossing voor een eventueel tekort kan liggen in de im plementatie van voorstellen vanuit verdienmodellen het uitstellen van vervangingsinvesteringen of een verhoging van de bijdrage van de deelnem ers Een nadere detaillering van het meerjarenoverzicht staat in bijlage 7 e a a 33

34 Bijlagen: - Exploitatiebegroting in detail -' 2 Staat uit te voereilwerkem Activa' Staat van reserve en voorziening 22 5 Ouclerb dsfoncláen 24 Overzielitlang lopende leningéh :H:Me erj 8 'Meerjareninvestering 32 38

35 - - LASTEN Bijlage EXPLOITATIEBEGROTING in detail FCL ECL Omschrijving Rekening Raming Raming Hoofdfunctie Functie PERSONEELSKOSTEN Kostenplaats personeelslasten Salariskosten secretaris Overlegorgaan Salariskosten ondersteuning vanuit SBB ALGEMENE KOSTEN Kantoorbehoeften Representatiekosten Accountantskosten Bestedingenplan Accountantskosten Parkschap Reis- en verblijfkosten Diversen (25: bijdragen aan derden) Algemene adviezen Bijdrage SNP () 5 () SNP - Samenwerkingsverband Nationale Parken j' 53 BCF exploitatie BCF Provincie Zuid Holland ' 4256 BCF Gemeente Dordiecht 4o BCF Gemeente Sliedrecht 828 : ' ' ' ' ' - ; ' ' 4259 BCF provincie Noord Brabant BCF Gemeente Drimmelep BCF Gemeente W erkendam Totaal der lasten bestuursonderst Totaal der baten bestuursonderst '

36 - 2 - FCL : necl Omschrijving EXPLOITATIEBEGROTING in detail Rekening Raming Raming BATEN Hoofdfunctie BESTUURSONDERSTEUNING Functie z 5 BIJDRAGEN Bijdrage Dordrecht (tbv personeelskosten) Provincie Noord Brabant I 4598 Bijdrage SBB - 52 BIJDRAGEN _ Middelen Bestedingenplan NP (onderuitputtii 4592 Middelen bestedingsplan Noord-Brabant e e 53 Bijdragen deelnemers in het nadelig saldo bestuursondersteuning ''' i Proviribie Zuid Holland -; ' 52: BCF Provincie Zuid Holland '4256 Gemeente Dordrecht 6575 ''' ' 4256 BOF Gemeente Dordrecht Gemeente Sliedrecht ' BOF Sliedrech't 828' ' -' :"' :3546 Gemeente 9 Provincie Noord Brabant ' 545 ' ' - ' BCF Provincie Noord Brabant ' ' ' 3 3 : "' - :: '3:592 ":' ':' Gemeente Drimmelen 4652 ' 4554 ' ' BCF Gemeente Drimrnelen 92 ' :- 3695'- ' '' Gemeente W erkendam BCF Gemeente W erkendám 97 '366 ' 3839 ''' n 's* Totaal der baten Bestuursonderst Totaal der lasten Bestuursonderst '7-3695" ' '39-7;4 saldo (tekort): 34'957 39' 24 :5568 a e

37 - 3 - e LASTEN Bijlage EXPLOITATIEBEGROTING in detail FCL ECL Omschrijving Rekening Raming - Raming Compatiment Parkschapsbeleid STEP/Ondergedompeld STEP/ Ondergedompeld e 54 Ca-Re-Lands Reis en verblijfkosten 3453 Overige kosten Ca-Re-lands 629 Personeelskosten - o Ecolodge Automatisering/internet 3435 Onderhoudskosten ' Doorbetaalde kosten Stayokay KostenDerdengelden 3445 Verzekeringen 6 Storting groot onderhoud 3 8 ' Zonnepont "Grienduil" Energiekosten 3429 Diversen 3435 Onderhoudskosten (incl steigers) 3445 i Verzekering '6 Storting groot onderhoud 629 Personeelskosten o Opfaadpunten Energiekosten 346 Vergoedipg exploitanten 3429 Diversen (betaalkaarten) 3435 Onderhoudskosten incl schoonmaak 3445 Verzekeringen - 69 Stortingin onderhoudsfonds 5424 Gastheerschap _;34 - 'Kos ten» as theers chap 6299 Personeelskosten Bedrijfsvrienden o o iá a 543 Boa registratiesysteem Registratiesysteem 629 Personeelskosten e Totaal der lasten Parkschapsbeleid 7428 Totaal der baten Parkschapsbeleid ' e a

38 - 4 - e EXPLOITATIEBEGROTING in detail S BATEN FCL ECL Omschrijving Rekening Raming Raming Compatiment Parkschapsbèleid e STEP/Ondergedompeld _ ' Bijdrage ihkv STER /Ondergedompeld Ca-Re-Lands Ca-Re-lands (subsidie EU) Ecolodge Opbrengst ecolodge Hoog 3254 Opbrengst ecolodge Laag e 5422 Zonnepont "Grienduil" Opbrengst "Grienduil" e 5423 Oplaadpunten Opbrengst kaarten Opbrengst oplaadpunten ' 52 e 5424 Gastheerschap Opbi'engSt gastheerscháp S ' BediljfSvriendeh Opbrengst bedrijfsvriendéri Boa registratiesysteem Bijdrage bestedingenplan NP 29868!' Bijdragé integrale veiligheid compartimenten ' Totaal der baten Parkschapsbeleid Totaal der lasten Parkschapsbeleid saldo (overschot): "

39 e LASTEN Bijlage EXPLOITATIEBEGROTING in detail FC L ECL Oms c hrijving S Rekening Raming Raming Hoof df unctie 5 Compartiment H ollands chap Functie 56 RECREATIE & NAT UURGEBIEDEN G roen Diversen/Begrazing Onderhoudskosten Onderhoudskosten (bestek) Pacht Storting groot onderhoud Kapitaallasten (activa nrs ) e 563 Infras truc tuur Energiekosten Vogelaarsweg Diversen Onderhoudskosten / periodieke keuringen Afsdhrijving Thermen : Storting groot onderhoud Kapitaallasten (activa nrs3) Recreatieve voorzieningen Energiekoten pompgem(bij golfbaan/fietsb) Onderhoudskosten / periodieke keuringen Storting groot onderhoud Kapitaallasten (activa nrs 4) e e' 565 Beheer Reiskosten Automatisering algemeen (Sionpolder) Kantoorbehoeften Onderhoudskosten / servicecontracten : Kostenplaats personeelslasten W ater en Oevers Energieverbruik b Onderhoudskosten / periodiáke keuringen Storting groot onderhoud ' : " 6'92b Kapitaallásten'(aCtiva n'rs 6) ; 85:625 f t498'

40 - 6 - i EXPLOITATIEBEGROTING in detail FCL ECL Omschrijving Rekening - Raming Raming BATEN Hoofdfunctie 5 Compartiment Hollandschap Functie a 56 J U I V I V V V ' RECREATIE & NATUURGEBIEDEN Q C / C MJ ivo-to uunvwcricuqty ' /4363 J V I J J 75695' 56 ' Groen Pachten Hel- en Zuilespolder Vergoeding gebruik van " mahifestatieterrein / hondenuitlaatservice GebrUiksvergoeding grond 25 '8:OOI) Bijdr'áge Natuurbeheer (SNL) ' _ ' 3926 I 563 Infrastructuur 3252 Pacht wielercircuit Erfpachtcanon thermen 4534 « Beheer Doorberekende exploitatiekosten Opbrengsten voor doorberekende uren waaronder het project Nieuwe Dordtse Biesbosch 566 Water en Oevers Verhuring visrecht Bijdrage in exploitatiekosten gemalen (

41 ee e LASTEN - Bijlage EXPLOITATIEBEGROTING in detail FCL ECL Omsc hrijving Rekening Raming Raming Toezicht en H andhaving 9274 Toezicht en H andhaving Brandstof (vaartuig & bedrijfsauto) Telefoonkosten Drukwerk 64 _ 3426 Consumptie parkwachters Onderhoud vaartuigen parkwachters _ Onderhoud bedrijfsauto beheer Verzekering en belasting bedrijfsauto/boten Bijdrage aan Integrale Veiligheid Toezicht bijz opsporingsambtenaar (BOA) Kapitaallasten (activa nrs 2) Kostenplaats personeelslasten e a e Hef fing natuurbijdrage automobilis ten ( retributie) H ollandse Bies bos ch 33 nog te benoemen (onvoorzien) onderhoud betaalsys natuurbijdrage (schad( 76 6 storting groot onderhoud (start in 29) 692 kapitaallasten (activanrs 2) ' kostenplaats personeelslasten 25 (geldgaring toezicht controle calamiteitenprotocol) bijdrage voorheen ihkv het project Integrale Veiligheid; nu voor coördinatie Veiligheid (Parkschapsbeleid) 6 bij vrijval kapitaallasten dotatie (voorbereidingskosten) aan groot onderhoud e

42 - 8 - FCL EXPLOITATIEBEGROTING in detail - BATEN Omschrijving Toezicht en Handhaving 389 Rekening Baming Rarning Toelicht en Handhaving Liggeld boten (vaantjes) 7: Ontheffingen Natuurbijdrage autornobilisten (retributie) 4592 SubSidie Bestedingenplan NP _ 4592 Vaniit hét Bestedingenplán NP werd subsidie verstrekt voor de toezichthouder Hollandschap (personeelskosten)

43 LASTEN Bijlage EXPLOITATIEBEGROTING in detail FCL ECL Omschrijving Rekening Raming Raming BEZ OEKERSCENTRUM Gebouw en inrichting Energieverbruik ' 34 Inventarisaanschaffingen : Onderhoud inventaris & inrichting gebouw Telefoonkosten Bankigirokosten : 396 : Automatisering algemeen incl telefonie Onderhoud gebouw -* : _ Onderhoud botenhuis Onderhoud horeca voorziening Onderhoud groepsruimte * 588 ; Schoonrriaakkosten/artikelen Verzekering en belasting Onderhoud BeverBos en Levende Have Milieu-kosten (afvalverwijdering) Kapitaallasten automatisering Kapitaallasten gebouw Bb incl tentoonstellir Kapitaallasten woning/botenhuis Kostenplaats milieu en 693: de activa behorend bij deze kapitaallasten staan in de activalijst met nrs kapitaallasten tentoonstelling worden gefinancierd vanuit vrijval bestemmingsreserve (mutatie reserve) 5633 Algemeen Reis- en verblijfkosten Uitgaven vrijwilligers Drukwerk Kantoorbehoeften : Abonnementen brochures en boeken Consumpties personeel Diversen Representatie + lezingen Huur + brandstof lease-auto Reclame- en promotie Kostprijs balie-artikelen Kosten lentefeest en andere evenementen Kasverschillen kostenplaats personeelslasten Overige personeelskostern Reiskosten tbv vergaderingen en ophalen materialen indien niet tlv cursussen tentoonst 342 drukwerk bezoekerscentrum (incl rondvaart verhuur en scholen excl promotiemateriaal) 3439 Inclusief bijdrage aan VVV fotografiekosten tbv pers folders en beurzen Betreft vergoeding vrijwilligers anders dan gidsen tbv rondvaarten schoolprogramma's kanotochten en wandelingen 629 De personeelskosten kunnen als volgt worden gespecificeerd: arbeidscontractanten (incl oproepkrachten) en gedetacheerden Dordrecht e

44 EXPLOITATIEBEGROTING in detail n BATEN FCL ECL- Omschrijving Rekening -Raming Raming BEZOEKERSCENTRUM : 5633 GébouW en inrichting ' :;257 : Huur 'groepsruimte/griendaak ' 3252 Huur horeca voorziening 4592 Subsidie Bestedingenplan-NP : " 2252 Betreft huur van de horecaruimte Biestro in het Bezoekerscentrum Dordrecht 4592 Vanuit het Bestedingenplan NP werd subsidie verstrekt in het nadelig saldo yan het bezoekerscentrum 5633 Algéméen ±'': f 389 :' -389 ';;:'`" ::' - ''': '' -; : ;; Dobrbe'r: autok derden' :-: ' Opbrengst balie artikelen btw laag 498? '339 - ''' Opbrengst balie artikelen bbni v -4-:-! -5-:::-' -- : ; 3447 Opbrengst balie artikelen btw hoog : : -;- : Donaties : - e - ; ' : '--r ; ;;-;';''::: -:'* ' ''": ''' i:- " Vergoeding vrijwilligers (in afwachting van nieuw vrijwilligérsbeleid): ) ' - ' Per eicir vergoeding :--:: 45 :- Vanaf - tot en met 5 uu'i: :-----::- :---- i ;;; -::::- - - Mèèicláh 5 uur tot èn'met 25 uur 925 :'---)': -: ' - Minder dan 5 uur maar`m'èár dan 25 uur ' 3 i-::;- ; --- ": ;J: 5 uur en meer 7 55 :"

45 - - LASTEN Bijlage EXPLOITATIEBEGROTING in detail FCL - ECL Oms éhrijving Rekening Raming Raming LesmateriaalNakantieactieviteiten Vergoeding vrijw Schoolprogramma ' : Scholing vrijwilligers Drukwerk 98 : Consurnptie personeel ' Diversen : Tentoonstellingen Inkoop consumptie scholieren Kostenplaats personeelslasten _ ' 6292 Overige personeelskosten Rondvaarten H alve Maen / Sterling en wandeltoc hten Brandstof boot Inventarisaanschaffingen Reis- en verblijfkosten Entreegelden musea etc Diverse kosten tbv charters Telefoonkosten Vergoeding vrijwilligers wandeltochten Vergoeding vrijwilligers rondvaart Drukwerk/ kantoorbehoeften Consumptie personeel Onderhoud Halve MaenNVassen & Strijken Onderhoudskosten Sterling Verzekeringen inkopen bar-boot Storting groot onderhoud Kapitaallasten 7548 : Kostenplaats personeelslasten 54629_ Overige personeelskosten ' Bies bos c h Symfonie 3434 Onderhoud apparatuur 3435 Onderhoud dia-serie 692 kapitaallasten Exploitatie pontje en Verhuringen Brandstof Reis- en verblijfkosten ' i -;:i92j Drukwèrk _ 379 ; Conáurripties personeel " o -: : 2áá i - 2áig 3435 Onderhoud ' Verzekeringen ' 3657 i Aankoop / vervanging verhuurmateriaal Kapitaallasten 6593 ' Kostenplaats personeelslasten Overige personeelskosten

46 - 2-4 EXPLOITATIEBEGROTING in detail FCL ECL Omschrijving Voorlichting en educatiè 3454 Opbrengst aktschoolboot ' 3454 Opbrengst schoolprogramrna's 4592 Subsidie Bestedingenplan NP Rekening Raming Raming ' 2333 / BATEN 4592 Vanuit het bestedingenplan NP werd subsidie verstrekt voor de medewerker V&E Roridvaarten Halve Maan /Sterling en wandeltochten Opbrengstwandeltochten/verg vrijwill 3355 ' Opbrengst barverkopen btw laag Opbrengst barverkopen btw hoog Opbrengst charters Halve Maen Opbrengst charters Starling ' 25: Opbrengst kaartverk Sterling Opb rangat kaartverkhalve Maen ' Opbrengst reserveringskósten 2629 ' Opbrengst overig hoog Opbrengst overig laag ' ' Biesbosch Symfonie 3254 Entrees Symfonie Exploitatie pontje en Verhuringen Huur kano's roeiboten en fietsen 3252 GebrOik pontje " 346 Vergoeding vrijwilligers 3458 Kano-excursies olv vrijwilligers Opbrengst fluisterboten ''

47 - 3 - LASTEN Bijlage EXPLOITATIEBEGROTING in detail FC L ECL Oms c hrijving Rekening Raming Raming RECREATIE - OBJECTEN Golf baanc omplex en s kihelling OVERIGE LASTEN G ebouwen en woningen Energieverbruik Telefoonkosten : Onderhoudskosten / periodieke keuringen Verzekeringen Storting groot onderhoud Kapitaallasten Divers en 7634 _ Kosten werk voor derden Kosten werk voor derden (btw laag) Kosten werk derden % of verlegd Holt sche Kosten administratie i 25 i BCF exploitatie BCF Provincie Zuid Holland i i ' 5576 ' 4256 BCF Gemeente Dordrecht " BCF Gemeente Sliedrecht Totaal der lasten Hollands chap Totaal der baten Hollandsc hap

48 - 4 - FCL EC L EXPLOITATIEBEGROTING in detail BATEN Rekening 23 RECREATIE - OBJECTEN : Ratnirig Golf baancomplex en s kihelling Erfpacht skihelling Ei'fpédit golfbaan OVERIGE BATEN ' ' GelSdirWen en woningen 4862b HUUr dienstwoning Erf padht Zuileshoeve - 9' d Belieft 'de woningen in de Helpolder Merwelanden Divers en Erfpacht horecavdorziening 3436 Overige ontvangsten 3435 (Netté):opbrerig t doorberekend werk DC ibéke-nd werk voor derdeb (btw laag) " DCCrSekend werk vdcriderden ;% of verlep _ e Mei-ivedehaven ' _ gemeente Dordrecht :j2622- '' ''''' '2:822' : Bijdrage Betreft financiele tegemoetkoming aan het Schap ivm verlenging stortingsterrnijn 3e MerW edèhaven: -::--_-: ' : --sl Provincie _ Zuid Holland 4255 BCF PrciVinCie Zuid Holland 4256 Gemeente Dordrecht 4256 BCF Gemeente Dordrecht 4257 Gemeente Sliecirecht 4257 BCF Gemeente Sliedrácht 4258 Gemeente Papendrecht ' De in het compartiment Hollandschap dragen als volgt in het nadeling deelnemers exploitatiesaldo bij: -provincie Zuid Holland 25% - gerneenté Dordrecht 875% van het restant - Totaal der' batenhollandschap Totaal der lasten Hollandschap saldo (tekort):

49 - 5 - LASTEN Bijlage EXPLOITATIEBEGROTING in detail FC L ECL Oms c hrijving Rekening Raming Raming Compartiment Brabants chap 5672 Recreatie & Integrale veiligheid Archief ' Overige goederen en diensten Bijdrage voor Integrale veiligheid (zie compartiment Parkschaosbeleid) 4259 BCF Provincie Noord Brabant : BCFGerneente Drimmelen BCE Gemeente W erkendam 972 HOOFDFUNCTIE 9 voor bestemming Totaal der las ten Brabantsc hap Totaal der baten Brabantschap Saldo van baten en lasten Totaal der lasten Parkschap Totaal der baten Parks chap ' e '8 Dotatie reserve donaties Dotatie reserve tentobnstelling Toevoeging reserve Halandschap odo ToevPëging reáervb Brabantschap Toevoeging reserve Bestuursondersteuning EleáUltaat Totaal der las ten Parks chap Totaal der baten Parks chap

50 - 6 - I I 5672 EXPLOITATIEBEGROTING in detail BATEN FCL ECL Omschrijving Rekening Raming Raming Compartiment Brabantschap Recreatie & Integrale veiligheid Ontheffingen I I BCF Provincie Provincie Noord Noord Brabant Brabant ) li n 426 Gemeente Drimmelen ' I BCF Gemeente Drimmelen Werkendam Gemeente Werkendam I I I voor bestemming Totaal der baten Brabantschap Totaal der lasten Brabantschap saldo: HOOFDFUNCTIE 9 Saldo van baten en lasten Totaal der baten Parkschap Totaal der lasten Parkschap Onttrekking reserve donaties I 86 Onttrekkina reserve tentoonstellina Onttrekking Onttrekking tlv algemene resultaat reserve 25/26 Hollandschap Onttrekking algemene reserve Brabantschap 2493 : 6 Onttrekking algemene reserve BestuursondE i l i Resultaat Totaal der lasten baten Parkschap resultaat I I I I

51 ll MINI O M MI N - M i M E M E M I M I I B M M i M E I! W I M I N I M ' - Bijlage á - Staat van uit te voeren werken INKOMSTEN FCL Taak Omschrijving Geraamde déiaaind FCL Taak ECL kredieten '_ 25 Omschrijving " Te verwachten Geimáirá kapitaal- 25 s HO(SFOFUNCTIE n gemeen bestuur " BeShiurSorganen -FDFUNCTE n Algemeen bestuur Bestuursorganen J-ilSOFSFLINCtIE HOOFDRINCTIE 5 Functie á9 Functie "SYsteemhéffing Natuurbijdrigé 3435 SYsteernheffing Natliurbijdagé _ 3435 ' B&Ot P- arkwacht 3 26 ' 275 ; Systeemheffing Natuurbijdrage' Systeemheffing Natuurbijdrage' Boot Parkwacht ó 3435 Airco Groepsruimte 6845: ' Airco Groépsruimte " 5655 " 9ó 9 2X Fluisterbootjes 8 peraooris' ' 5657 Aceds 2X nieuwe Fluistérbrid _ 3435 Adcu'S Spindotter áobo 25 ' 5 25 ' Accu's 2X nieu:we Fluisterboot Accu's Spindotter oôd (gpeeleilend Hel & 99494: (Speeleilend Hel 8 Zuilespolder)' : oup9nt rj Fifianciering en algeniéne; dékkingsmiddelen 5 5 Donatie Dupont }(FDS TIIK Financiering en algemene dekkingsmiddelen Fowirtie P l ' S Groot onderhoud / Functie qi - 269ó4 Groot Onderhoud/ onttrekking vé>orzieningén* - onttrekking vocirzieningen - 95 ' Gresvegetatie/Beplanti Infrastrtichiur Onttrekking 532 J Onttrekking ; d ' Water OeVers " 9:58' "- 66 Halve Maen'etc : f ±ennépont 7: ''e*clusief oerlopende n J :93 6 -; Onttrekking Onttrekking Onttrekking :4854 : 8999: - 6 Onttrekking' Onttfekking : ' " 4s54-4 é4 Totaal der ditgaveri -" ' ' Totaal der inkomsten 7áá443 : 2744 Totaal der 'inkémátén Totaal der uitgaven

52 objnr ' Bosgebied Moldiep Moldiep vaarwater " 3e Menwedehaven (aankoop grond) < AankoopSionpolder Inrichting Hel & Zuilespolder Inrichting Polder Crayestein Sionpolder (2e Fase inrichting) ' ' ' " ' Fleereatié én NatUurgébiéderi(Infraatrt'iètriár)"" " ' " '''''ffl'2<j54':?- T -':::- " 4 3 Parkeervoorzieningen (voorheen Thermen; 2/2) " 3 Renovatie fietspaden i : 3 Fietspaden(2) 3 Wielerbaan/Fietspaden (24) 3 Riolering Pompen (2 3 Riolering drukriool (2) " : ; 735 ' * ' '''<!" Re cre a :: _:':r=;g ijxtt:t tieé:;:nriát-6;--ébigdoh' (3drá'áirá75-66d:)' t :':: - :<'< i 2 k7-4 Speelobjecten rondom zwemplas A3297 4' Kanosteiger r _ 4 Ponton waterbus (aanlegsteiger) 4 Abri +verlichting Ponton waterbtis r BIJLAGE 3 STAAT VAN MATERIËLE VASTE ACTIVA 25 legenda - argée'd iriii tertngsiciediet 4 Verlichting' naar Restaurant Afvalbakken Om schrijving ; ' 7é352 ' 226;9? : * '';' eerdatio:éri)nootiit'étiiéd(iniáiëï:è6 :áj' : ''::'a :":-q " 6 Oeverbescherming ::: ' -' : 9 ' : ïtériiia'acié'm dra-&daideri-~tthw t' Oorspronk Tra'aZidfi( 5'Ha'rrélhalring - g '-r " -: l::::'-'''n2':'"' ' :::' Tsfr:'=': : ' " '' 49 td- 2 Bobt Parkwacht incl buitenboordmotor (25) C :' :t:;::t4 :-;:- -':-: _ Badrijfaa:Uto"(afgerapirevén);:: ' i _ '-: 4844 '''' :-') i 4 84 )ikw- < 2 - Voorberéidingsrcautomobi2ten (24) ' 29 : 29 : : j: '- kapitaalsuitgaven HISTORISCH OVERZICHT EN KAPITAALLASTEN 2464 r - ' Bruto Investering Bijdrage Rijk Provincie lagere overheden en EU; tot In Netto Invest ; Gemaal Hel & ZuilePt - Pompgemaal SionPolder 6 Gemaal ILlél én ZuilesPolder - 46 Beschoeiinb - - " 5b B ' - ' '; :: ' ' _ t ; "; '- 2 Betaald Parkeren (24/25) 2 Betaald Parkeren (264/25) ; r ' ;n; 36 - :: t' ::<:';:' it :<i" B ; _ 29 r ;

53 Afsc hrij vi ngen ' ' :4993; ' ' 59: ' aantal :Boekwaarde Rente 25 Afschrijving Kapitaallasten jaar 3224 ' 45% ' 5 '75 5 ' ' ;98239 : ; :g4346 subtotal Egio riden :37 ' l'3á32- subtotaal t 'M onden 'A376557;: Obj " Ca M M ;;;;;:' á : " '»- subtotaal 3M Overige activa ' ' o subtotaal 3 Mwegen ; ; ; ;': subtotaal 3 M linanclele VA < E E dat Gronden á Gronden' drolide7a- Gronden' Gronden Gronden (M) Gronden (M) Gronden (M) Overige VA Wegerl'(M) Wegen (M) ' Wegen '(M) Financiële VA A '5 4( ; j " ' : s 4 -Subtotaal 45 venae VA bszi ' ' ''' 2289 b6 ; " 4 ' ' ' ' subtotaal 4M Overige VA : : 288" 6 Grond & Water ; subtotaal ys M : ' ' ' ' ' ' ' f2 " 8557 '; " " 294: : 37;23 subtália; ISM'OVenge VA 3t : subtotaal 2E Vérvoersmiddelen ":;;_7" 25 '8-535 subtotaal 2 E Imniateriéle VA 4635 ; subtotaal 2E Overige VA ' ' 275; E drbrid&w eldr Waie"r:( M) : Óv'eng- VA(M)' Overig VA (M') Grond & water(m) Overig VA(M) Overig VA (n) (M)- (2 rig \--/A (M) Vervoersmiddelen Vervoersmiddelen imreateriele VA bieribé Ove'rigey;k:

54 objnr Om schrijving Iririciitibd;(BgidekgráCeeititïrni" Bruto Investering orsprook kapitaa'isuftgèveri 2- Bijdrage Rijk Provincie lagere overheden eneo: lo t In t/m Netto Reserveringspakket (online boeken; 2/22) " 3 Beserverfngsp-kigfaMma*(2) * 3 Glasvezelkábel(22/3) 3 Herinrichfin*g droeiisruirtyte 3 Tentoonstelling Biesboschcentrum (23j _ ::LijigierSidelen (262/23) Koffieautomaat (afgeschreven 3 Airco groepsruimte (25) ' ;22 _ B4O s Ibodl'Oo 3 Milieustraat 3 Bezoekerscentrum 3 Botènloods 3 Verbouwen Botenhuis « bridvaattén 33 Halve Maen (casco) 33 Halve Meen (overig; afgeschreven :: 33 Sterling (algéschieven) nnan ; t: I na i nr r ni n n / - KA\ i Steiger Rondyaartboot (afgeschrevën) légbdá*cfláïrrnfe-riie;: 55 ' : _ Biesboschsyrnfonie (23) Zo p ö t i 7(af9ec hrè/è 'FltriSter;b4r3i:i n*c/crtter 35 Fluisterbootje 8alsemieft(Rolstoélioegankelijk; 22) ) 35 Fluisterbootje Waterkers (7-persoons; 23) 35 2x Fluisterbootjes (24) 35 Accu's voor 2 fluisterbootje (24) 35 2X FluistéMobtje3(2:6i** * " 35 Accu's veror 2 fluisiérbootjes'(25) 9649: ' ' ' ' "5""9i9 s: ' * V Accu vcio*r fluisterbeetje (25) ' nys RoeiboteriBx (23) s -G-OlfbagfiCOMPlekLehlSkiliefiini ' Golfbaancomplex ;bb f e 5' Woning Merwèlanden á9 (2) : Werkplaáté Toiletgebouwen (bij Sterrenwacht) 5 ToiletgebouW Hel-en Zuileèpolder 6 ToileigebcruwïherbOu 2' 43' '* '' *5 Glasvezel Sionoolder Hekwerk werkplaats Sionpolde : Reeteatie(STE2) 54 Oplaadpunten (23) 54 'Steiqer óbi5ádbiiiii:('addo 3 rasteidérá" Zr3hri'è't;"oht Ottersl'uken ile'shoeve (24) (22)' ' ??? '-7;39 4:9á os:(5bo : ' '

55 Afschrijvingen' aantal t/m 24 laar r - Bdekwaarde *I:hente 25 Afschrijving Kapitaallasten Boekwaarde Obj 'Cat 3224 ** 45% i 5 'nr Vertiljzoride'ring ' ' : _ ' ' Overige VA Overige VA Overige VA /enge VA '4375 '3 Overige VA ; OverigeVA Overige VA 3723; ' 'subtotaal 3 E Overige VA 392; 2433 *63235 subtotaal 3M Oyenge VA ' *972 subtotaal 3E Bedt!' Isgebouwen : po ' f4::'362682:8 E E Overige VA Overig VA (M) Bedrijfsgebouwen: BedrijfdgebOuwen EedrigSgeb-ouwen :2643: *4óbo 'subtotaal 33E Vervoersmiddelen Vervoersmiddelen Ver*VcierMiddelen" Vervoersmiddelen Vervoersmiddelen 42:858;5 - subiotaal 335 Overige VA v e g e y : ' ' Overige VA subtotaal 34E Overige VA :33;96 2:944;9; :648; Vervoersmiddelen 74 ' *-425Ó * è k:28 ; * '65786' subtotaal 35E Verimersmiddelen 5 ; ' : :4259 ; Vervoersmiddelen : Vervoersmiddelen' Vervoersmiddelen Vervoersniiddelen: - Veive-erimiddelen yenioersrniddeleny VervbersMiddelen VervoersrnIddelen;" subtotaal 42 E dron' den" Gronden " -4'476: "956664" 43499' ' Woenrtlimien : ( Bedrijfsgebouwen " ; ' subtotaal 5E Etednilsgebouwen ; ; * 7539 ' : **5 subtotaal i:ie)iiwe'l; r ; ! : Bedrigsgebouwen (M) Bedrigsgebou'wen(M) B'édrijfgeouw- ed M ) 'VA' f Ȯverige VA subtotaal 55 Overige VA ' OVeriaé*y Overige OverigéyA subtotaal 54E Overige VA - subtotaal54 EglécinftseboUken:: i3onjfsgeboinyéri '--:98628

56 M I M I M I I E R W I N I M M I N I M M E Staat v an re serv es ççrriefr leringéri ' <;het begin Verm eer-: beringen Verrninde- ringen : Toelichting várrhèt Dienstjaar 'Ciónaties : schenkingen Vobr divérse voorzieningeri Groot ondé`rhoud Groot onderhoud Algemene reserve 'Rësé'rvé Algemene reserve ' - Algemene reserve ;R è s ei V é be s t uu r s - o n d e r s t e u n i n g :-Alge -rrierie reserve; -

57 is me wo me a i wo me uw om r e am me am me a i am mi rom me -23- taat van voorzieningen Vorig:dienstjaar 24 Dienstjaar 25 Naam voorziening het begin' va h het yérmeër-- deringen Saldo aan het begin vah het 'Dièh'stjáár - Vèrmeer- Vermindedéringen Vermindeririáen ringen Saldo aan het einde Dienstjaar Toelichting " Groen ' Groot onderhoud beplanting Infrastructuur_ Grobt ohárhoud _ verhardingen Recreatieve' 'GrOotonderhoud brtidgen/bankén SteigerS/sp-eëlWerken debiteuren' Water & Oevers _ : :557 GrodOndárhoud baggeren/gemalen Gebouwen 5822: ' " :96985 Grobt diíde-rhoud Reserve onderhoud' ' : : Grobilorid rhbud - Zonnepont grienduil Groot onderhoud het betreft de zonnepohnij het- Biesboschcentrum Dordrecht'

58 i r M M ms me er mum i r _ass_ami - Bijla ge 5 OND ERHO UDSF ONDS G R OE N (GR AS E N BE PLANT ING ) : -24- Om sc h r i jv i ng : TOTAAL M an ifesta tieter reinen - Toplaag Drainage Daq ca mpi nq e - Toplaag Drainage 3 Z w e m p l a s - ligweide - Toplaag B ep l a nt i ng e n -Snoeihout verwijderen ' T OT AAL : Saldo januari _ ' * " Storting' ' i ' i : Nog u it ie v oe r en ( ) t Saldo Per 3 dèc einher " i I ' I () Nog uit te voeren onderhouds ac tiviteiten van het voorgaande kalenderjaar 23; die in het lopende kalenderjaar 24 worden uitgevoerd en betaald: De werkzaamheden betref fen het-\ier'+'hifderen van sndeihtiut in de inténsieve'recreatiezories: De werkzaamheden voor _

59 ~ M g N O NEN INNI O M O M w e M e M i u w w o a m --Bewegwijzering : -:: 2 -:-; ;: 2 : ; : - - : ' 2: : / --: : - - Stallincreh _ '' - ' ` 5'' ' ' : 5 TOTAAL: 6 :7 3 7 ' 5 2 :2:3 _ 88-5: Saldo :ja nu a r i ' '' Stor- ting : :353: ' : : z ::7282ë27 Nog i iii t e v oe r en ( ) : O NDERHO UDSF O NDS I NFRA STRi UCTUUR Om s c hr i j v i n g : TOT AAL W eg e n -W andelpaden / fièts paden -Bruggen/ duikers -W ielerbaan 2 par kee r pl aat sen Half verhard -Klinkers ' ':' 3 Wegnriebbilair: - -Verlichting Saldb Oer 3 decorribér F ; :á ) 3- ȧlenderjaar 23 die in het lopende kalenderjaar 24 worden uitge'vberd en betaald In 24 worden nog onderhouds werkzaamheden uitgevoerd aan wegmeubilair in de vorm van bewegwijzering en af s luitingen

60 M I IBM W I M I WIM M I ORM liall_5_ Sal do ja nua r i -i Storting ' ' t : No g ui t te v oe r e n( : ) O N D E R H O U D S F O N D S R E C R E A T I E V E V O O R Z I E N I N G E N Omsch r ijv i ng: T OT AAL Hoofdv oorz ieningen -Recreatieplas -Speeldernis -Speelbos 2 T e r r e in m eu bi l ai r Banken/ Picknicktafels 2 6 2lo Speeltoestellen Af valbakken - ' Afras teringen TOT AAL _ Sa l d o p e r 3 d e c em b e r c r () Nog uit té VOèkéri 6nd'eaoudsactiviteiten van het voorgaande kalenderjaar 23 die in het lopende kalenderjaar 24 worden uitgevoerd en betaald Het gaat hierbij'vocii- 24 om het vervangen van banken picknicksets en speeltoestellen

61 ' I m i m i M I M I I M M e O M M a i a m wow : - SaIrroll foriuái -i ' - % ' i á 699 Stor t ing ' :` '85625: ' i 625 : tortingipv Speeleiland (icapitaall) f " () - -" : - ':ii'44:29':::' : :-' `"ii---' '' i - - i ; - " : ir i -27- W A T E R & O E V E R S Omsctirifivinn : ' 2 4 ' 2 5 ' 2 6 f T O T AAL :Banger en sloten -Zuilespolder Mbldiep 7Cra'yestein' - i : : Oos t Zu i dhaven - : fli'd'yëh":6 - Sionsloot PM é'ió "ékét--e 4--2-éi3 t Sionslbot / Máldiep á: 'B'aqqeren z w empl as : 4 e v e r b es c he r i ni nc i - : i- ' 3 3 ai'ltefiiidïént:: : I 4: ' 3 3r5-49:2 : ; 7^`i; 9 r i ' j _ : 9 -' iii i i i izie hi erboven - =Zwemplas ' ' 66 i 66: 6 6: -Rivierzijde Oost en Zuidhaven 5 3 ' 5 -Rivierzijde Beneden Merwedé - i KunstWer ken - : Gem aal Helsluis ' L 4 i Gemaal Sionpolder : Gem aal Sterrenwacht i fl 3 i -Gemaal Crayestein ' ' 3 -Rioolgem aal Sionpolder 4 ' 4 -DUi kers 42 _ 4 2 ii'liatè'rir -' ' : 2 4 : i - ' 2 4 : -buk dal V en- ' ' -i 3:- ' 3 -P onton w aterbus ' :- 6 r ep P els -: :'''' ' 6 - : Gri enden Hel pol der : 3 ' ó 7Grienden CraYestein ' ' : Grienden Mol di ep 4 2 -Gri enden Oos t en Zui dhaven 'i 3 ' cioo i- ; I ' 3 ' 3: : 6 -Parkeerplaatsen' -StelpóSt ' i i - TOTAAL :5 ' á i '- 4 8 : " 5 _ ' ; _ 6 ' ' P M : ' ii' : i ' : i i ' S a l d o p e r 3 d e c e mb e r ' * () Nog ui t te voeren ond erhouds ac ti vi tei ten van h et voorgaande k al enderj aa r 23; di e i n het l opend e k al enderj aar 24 w orde n ui tgevoerd en betaal d Het onderhoud van C 45 i n 29 voor de oevers van het Biesboschcentrum bordrecht bevat obk de oeverbescherm i ng van de 2e Passantenhaven

62 5 IS P M MEI M I M g ~ I MIN Mill A -~ S O n d e r h o u d s f o n d s Ha l v e M a e n / S t e r l i n g / Z o n n e p o n t Omschr ijvin TOTAAL Halv e M aen z; - Keuring en hellingbeurt 95 9 S Schroefas trekken erf Seals vervangen Navigatie appapparatuur ' ' Vloerbedekking 5 5 Vloerverwarming Meubilair Keukenapparatuur Vervangen H ydroliek olie Vervangen computerschermen r Onderhoud elektro apparatuur Sterling Keuring en hellingbeurt Dakconstructie - Zonnepanelen 5 V Vervangen accu's Stralen en c oaten -- o 3 Z onnepont Keuring en hellingbeurt TOTAAL Saldo januari -93: ' ' ; ' Storting E x t r a s t o r t i n g e n ( ) Nog uit te v oe ren ( 2) 3do S 3 S Saldo p er 3 d ècember I I Uitgangspunten: S - '- - De keuring c lo ordesc heepvaartins pectie(sndient elke 5 jaar plaats te vinden; de periodic iteit van de vervanging van de'ac cu's voor de HM is 6 jaar - De periodic iteit vande vervánging van de acc u's van de zonnepont is -net als die van de Sterling- jaar

63 i r uw am am tm uwe i r e r ms wo ram uw r Er wo wo wo m i 2 O m s c h r i j v i n g : 2 4 O N D E R H O U D S F O N D S Z o n n e p o n t G r i e n -d u i l T OTAAL Z on n e po n t -j * - Keuring en hellingbeurt Accu's St eine r S Otte r sl uis en Z uil esho ev e - gr oot ond erh oud«_ T OT AAL Saldo janbar i - -4: o Stor ting No g ui t te -v o é r e n ( i j - Sa l do p e r - 3 d é C e n i ti e r ( ) N og ui t t e vóer en ond erh oud s ac tiviteiten van het voorg aan de kal end erj aar 2 3 die in het l opende kalen der jaar 2 4 worden u itg evoerd en betaald Dit is niet van toepass ing

64 - 3 - O N D E R H O U D S F O N D S G E B O U W E N O m s c h r i j vi n g : T O T A A L B e z o e k e r s c e n t r u m D i e n s t w o n i n g / k a n o l o o d s M a g a z i j n S i o n n o l d e r B o e r d e r i j a s c h u u r b w o n i n g PM PM PM PM PM PM PM PM P M 5TO i I et'n 'rbe n-e n a z w e r n p l a s b`d'ág'c'a ; r i p i n g _ er-kniaáts 3: : D i e n s t w o n i n g H e l p o i d e r O n d e r k o m e n B e k r a m m i n g B i i e n s t a l ' 5 - E c o l o d g e T O T AA- L S a l d o j a n u a r i S t o r t i n g ' : ; : : S t o r t i n g i n z a k e e c o l o d g e N o g u i t t e v o e r e n ( ) 783 -: S a i d o ' p e r 3 d e c e m b e r () Nog uit te voeren onderhoudsactiviteiten van het voorgaande kalenderjaar 23 die in het lopende kalenderjaar 24 worden uitgevoerd en betaald Overlopende werkzaamheden betreffen gevel- en schilderwerkzaamheden en groot onderhoud inrichting en installaties BMI MEI ~ I M I O M M I M I _ M E MI L"

65 i r ms r i r e r uw we uw am i r s r i r we i r wes wes -3 - Bi j l a g e 6 Staat van opgenomen langlopende leningen Nummer Oorspronkelijk bedrag' Ingang : _ Jaar van aflossing - Rente pércentáge Restant bedrag de rente of standdeel de aflossing aflosingsbestanddèel Restantbedrag geldléhing Totaal generaal ' _

66 M E E R J A R E N B E G R O T I N G FCL Om s ch r ij v in g I n v e s t e r i n g e n J a a r 2 6 Ja a r 2 7 Ja a r 2 8 J a a r 2 9 Be g r o t i ng s P e r sp e c t i e f J a a r J a a r J a a r J a a r 2 8 Ja a r 2 9 ;b k A 2 i ' g a 4 4 " srtior 4 : g 5';f4"*''"7"r;;;;j " 'il4mr ' 3-22Besiaii i i i i a l l i n i i ; i ' ' TiW;$ :'-'-;:7 >4:`:::t è s t tii l f i l i -id e rs e u n fig - V e N ''! til g! r'lk 6 '''`A :kfl'l it ':4 2-: ::' ""-4gisW;? ' ' gtoggigklpi= Lasten kapitaallasten investeringen To t aa l l a st e n Baten inclusief deelnemersbijdragen To t a a l b a t e n T o t a a l ( S u b ) f u n c t i e Lasten Baten Saldo ddnigiu"nigadáikka5 lasten : To t aa l l a st e n baten To t a a l b a t e n T o t a a l ( S u b ) f u n c t i e Lasten Baten Saldo ;i3ggli - :k`42-y e » J- :2tg'4`: 4 h a M > 4 y 3 aa i e n ' i k 3 t g a g g = i l i g a W g i N g 9 5 4% :f957 i g i 4 2 E k ~ a l 4't957 III ~ I MEI O M P M M I MEI O M IBM MUI _ MIMI MEM NIM MIN

67 ss min rue om mi uw w i wo mis wo ms ma we om wo om wo mi s r uw B i j l a g e 7 M E E R J A R E N B E G R O T I N G F C L 2; tt4 : 2 - O m s c h r i j v i n g I n v e s t e r i n g e n J a a r 2 6 J a a r r " " -*"-4-" W W2:g e -S r g e 4 g - W -M 4--;:tPi"44 g: g44-4'fierk; se4aek- Q : v: U;`'"7::':::> 3"%'f' " ' 4 - -;;:;/- r' ; ' "'" Cbm artlitéhtpaftistha tbeleáldi - o '-;>:4-s;:s\::- - 'tik : J a a r 2 8 J a a r J a a r ' B e g r o t i n g s P e r s p e c t i e f J a a r 2 6 : > ' 567 -t'y? -: 5567 '-::I ff:-' J a a r 2 7 J a a r '} ' Lasten kap-it llas-teri - ; - - investeringen T o t a a l l a s t e n Baten : T o t a a l ( S u b ) f u n c t i e Lasten Baten S a l d o " * Totaal lasten ' Igi-k's'éli-arOS6'éleid - i'/4 ;'/4 /44' '; 4'-' t'" f4 ' 6 taal ' baten 'a scl-4;slel'erd :7 2 6 j'7 72l ''''''''' ''5f W/4-~ ; g ;kti'";5%j"':;:"/4 ' " ' -- `;;:r - ": -/4:r /4 -:- Y2' "7: ":- 958y ' _ Colit árti - owiiáit=4iidiidáélik ':';?:2k2:=7«' ' -- ' -"If:- '''''2' ' ' ' ' - : :'-''' - :::?:-;';'':- e' è' --& e r i t'ind e gfr sg '' ` ' lasten kapitaallastén investeringen : (obj 4) Sréél objecten rond zwem plas % 977 (Obi ) " Verlichting naar restaurant (obj 4) kavridteigèr' J a a r f'; T o t a a l l a s t e n Bate n': -' T c i t a a l b a t e n ; 'Las ten Baten - ' S a l d o : ; : T

68 _ FCL O m s c h r i j vi n g I n v e s t e r i n g e n J a a r 2 6 J á á r 2 7 J a a r 2 8 J a a r 2 9 J a a r 2 5 B e g r o t i n g s P e r s p e c t i e f J a a r : 2 6 J a a r 2 7 Jaar ;«2 8 ':'Waiaii'CW5''"Irag i 24 ' V ;';t gg-$59nr ` Ie 43' 4:-M92-ef-ggEr7 '' 4:gragáik ' t '24t4!asten ka[sitáállá'sten:" irivésteringen: J a a r : : T o t a a l f l a s t e n ' Baten : T o t a l b a t e n : T o t a a l ( S u b ) f u n c t i e Lasten *Bat en - ; ' : 'Si'ilW: :':42' : ' : k :-; 4 : 3 5 " 'j'' - :: 39' j j ' ' -56'3 f: B i e s b o s c h c e n t r u m o r e c m :g * 9 t ';i'optrli2i:i ka: J: ::: N'O-:gtn ej M 9 " 't-' I k eu'''452"`"iltgk'' k :t ''& iál - "I% : 7 2 : : - L65 72L:'-: 6572 ' lasten t - 4aOitaállasten 2734'- ' 9: 38 2 ' - Ï : : _ '96:934 '' B - _ - inve teringen : _ (obj 33) persoonsfluisterboot (obj 33) Accu's ' (obj 3) (ob) 3) koffi eautomaat (obj 35) _ 'Accu's' BálséMien (obj 3) f:eserveringprogram rna (obj 35) Accu's fluisterbootje (obj 33) Steigeï ' RorkR;áartboot T o t a a l l a s t e n : t b'átë : -579; :' n; '- 57 á 24 6 '' ' - 5 9'246-'-- '9j2"46-7-9:246 T o ta a l ' ha t en : - TO-t a a l -( S-o b ) f ó r i ó t i e _ Lasten Baten _ : S a l d o M I M I ~ I M I a i MEI M E M i M a M I W I WIM H M M i M E - - M I NIM W I

69 wi mum o r am om MIMI MI S WIN M a ~ WIM INMI P I M M I N Bijlacie 7 M E E R J A R E N B E G R O T I N G FCL O r n s c h r i j vi n O lasté" - ' : kapitaallasten 'Totaa`r l'ast'e'n - J a a r e g r o t i n g s P e r s p e c t i e f : : Jaa r' - -')a ar : l a a r: J a a r : J a a r - J a a r - ' ' é:i'flt-rkgrtt;-~ d * ; t a -kgqpr?? i'-' 3aar : J a a r 2 9 ::g22' ig gy9k';'4ij -Itmictootgo:: ttwo--wc o o o o o o o o ba t en 7 T o t a a l b a t e n _L ' T o t a a l ( S u b ) f u n c t i e - Lasten Batèn - i gi'i 'è7' last en : 'lasten Zāpitaallasten Investeringen- T o t a a l l a s t e n b : _ : ' : baten ' T ota' al baten T o t a a l ( S u b ) f U n c t i e ---: Lágtéri: `3(eW arcl2 " ;- ` 5'6 6 BCF ';6i I Welg'efi'á" 4 ; ; lasiten: kapitaallasten ; investeringen t o t a a l l a s t e n _ 28'499 : ' 29:764-:- -29: " ' : : _ :: ó : -Rég' b 6 _ Ó baten - T o t a a l b a t e n T o t a a l ( S u b ) f u n c t i e Lasten Baten - - Saldéo t a y a - ' -n T t g abáten d i k i t é i aap i E xp l o i t a t i e t e ko r t H c i l l a n d s c h a w J -- k ' -' iir : ;' -26:36'''' - :: a : ' I S M - S Y : : _ T5:"7g5T3lb Zlij-946 T a i l i tg e r ó n k e * :'b r O

70 ' ' ' ' ' ' : ~ 4 ' ' ' 7 ' W ' ' ' ' N ' t ' ' ; ' ' ' r L ' : g i i W MEI NIM WO a i MUM MIMI W i l M I mai m a war i r o r rom_ F C L - O m s c h r i j v i n g I n v e s t e r i n g e n J a a r 2 6 J a a r 2 7 J a a r b 2 á r e l i V e r g 7-7-é I a 'i g i M r e l l i e g h f i-z i r á l l i i r a i l 6 5 r' -t Y ' ten la te van *Provincie Zuid-Holland 25% f Vamhet r estant: Gemeente-Dor drecht 875% ; GemeentéSliedrecht 25 / Bijdrage van de Gemeente Papendrecht T o t a a l l ( S u b ) f u n c t i e 'E4 - " t i P l e g g i j b l t I S U l i t i i i l i f i l l j O i l i i i a l i f i l i f i ï M k O k i k e h i 4dimpaï:ti"M"iiiitUráliaiiischiiii:4 525' -sb'oift's a M lasten! kapitaalla ten investeringen T o t a a l l a s t e n baen ihclusi ef deelnemersbijdragen -I ó i a'it'i'bdte'rt J a a r 2 5 " B e p r o t i n q s P e r s p e c t i e f J a a r 2 6 I ' ' 'r ' M -i g ' J a a r 2 7 J a a r 2 8 J a a r 2 9 4" --ig EMỲkr I n g : 37 4 : ' o o o o - : J : ? g t : P ~ " á o o u o 'o o o ? 2 6 : : ó t á á l ( S O L La ten d i e n 5'aidQ f u n c t i e ts'& i an'tsdfi'a p- ' ro;/ ;:: Mi at ~ lasten-' T o t a a l l a s t e n b : Ó b o o o P o baten- _ Totaal b a ten o o o ó _ T o t-a a l ( S u l l ) f n r i c t i e '_a's( e-i-i -: : : : Baten - S a l d o '' - 4 :: ri e 7 4 a" e r'slia tscc á' 'a Fr Va2itatá'rr'Ogigkn6cli'a ' g ' : '-??'L' 5-_;42 o o o v" ' : C? :- -? 4 PYy~r7; > r m v r r - ~!

71 IIII IIIIIIIII IMMO W O M I M I M NIM M i MINI M S REM mom mu i m s -':"'M EERJAREN B E G R O T I N G 9 'Om sch rijving = I n v e s t e r i n g e n - J a a r J a a r _Jaar 2 9:';:"" - J a a r ; - J aa r 2 9 [dotatie:reserve Donaties (Hollandschap) ci5tatie reserve tentbonstelling (Hollandschap) -:Totani lasten I 5 -! ^ : 8333:' ' : á ; 23333I baten: lonttrekking algemene reserve (Hollandschap en Brabantschap) onttrekking reserve tentoonstellirig (Hollandsehap) ' Totaal baten -4 9 b ' : ": E:2:254" '; :'t ' r :Tota al ( Slib )fun Ctie Lasten Baten * ; Saldo - -I '' - ' - ' J -' - -- gm2<- 'R s2artg - 'kui i'j-i'lr'b t l e"m ll'kci r;rfra rysgn'á -p4(f w?mt! b x" p Igit g at ie ė'mpt 2tiemn t e k o r t p e r l a a r i t m ' v 4 - t n j rfikk 7" : " & i l :266

72 Bijlage 8 38 Meerjarenplan investeringen Obj Cat nr 2 E Systeemheffing natuurbijdrage 2 E Systeemheffing natuurbijdrage 2 E Boot parkwacht 3 E Airco Groepsruimte 35 E 2x Fluisterboot 8-Oersoons 35 E Accu's 2x nieuwe fluisterboot 35 E AccU's Spindotter Jaar van Afschr Kapitaalsuitv oering te r mi j n uitgav en Bijdragen N e t t o '3: afschrijving vanaf 25 2`6' afschrijven vánáf afadl-kijven Vanaf 25 6:845- afschrijven Vanaf 25 9 afschrijven vanaf 25 5 afschrijven' vanif 25 afschrijven Vanaf Speelobjecten rond zwemplas Verlichting naar restaurant 8 persodnsfluisterboot Accu's tbv fluiaterbootjes 2'6 ' ::f433:* 5:5: afschrijven vanaf 26 afschrijving vanaf 27 afschrijven' vanaf 26 afschrijven' vanaf Herinrichting groeosruii-nte Koffieautomaat 'bezoekerscentrum Accu's Balsemien Fluisterbootje KanosteigerS* ' ' ' ':64 afschrijvén vanaf 27 áfachrifveri vanaf 27 afschrijven' vanaf 27 afschrijven Vanaf 27 3 E Reserveringsprtgram m a E E Steiger Rondvaart (BC) :29 -;:gtv>w igl'7:;'tw i't2(g44 ' = : t D g : ' 4 ' 4? f f i t? : l ' : " - ~--4-:' afschrijven vanaf 29?'":sfg'it9:'`!*: g 4 W r f ;-'-;W g -- :tr:t::hi' 33 E Zonnesont nr7 BC) 2 2 ' :29:64 afschriven Vánáf ' 5 - afschrijvèn' vanaf 22 2 Auto Beheer áfschri'vén' vanaf Fluisterbootje Spindotter) t ' 57 5: afsehrijven vanaf E Accu's tbv Spindotter 22 5 '25 25 ' ' afschrijven- vanaf 22 :t'q4":f 2; gg-59z":tig< =t 'gtig35n43cm52t-:- 3gfi;::;7~gtgPIMz:'':4MntfiG5-4A27-gQ-WMW;"~Vin`M<3:4': -' 2 g 4 M Abri 8t verlichtins eonton waterbus :-7 afschri'vén' Vanaf Airco e roepsruirnte '6:84 S ' afsdhrijven vanaf Accu's tbv Fluisterbootjes '22' 5 25 ' 2 5 d á' fschijven Vánaf' 22 a l i t f i a t ~ - 4 'W R ; :f i ( t -fgzia: 7 'W ~ - -rm t f - I:X2?RikigM2r4:W a t n e52~ 2 4 :4;;It 5 : 'W V : g r i g *kanosteigers: de steiger langs de oever waarvan de kano's te water Worden gelaten incl de roeiboten Sie'ger en de gastensteiger 33:555 afschrijven' vanaf 29 5: afschrijven vanaf 29

73 Dordrecht dd 7 april 24 Het Dagelijks Bestuur de secretari de voorzitter eijen) Aldus besloten door het Algemeen Bestuur in haar vergadering van 2 juni 24 de secretaris de voorzitter