Commissie Integriteit VvG

Transcriptie

1 Een beetje ambtenaar bestaat niet Commissie Integriteit VvG Bureau BING Peter Schokker Peter Schokker / 17 juni 2015

2 Een stelling Binnen mijn organisatie leidt integriteit soms tot verkramping. Eens, of oneens?

3 Bloemlezing integriteitsonderzoek Een oneerbaar voorstel De Cupcake affaire Ieder stadje een ander schatje

4 Begripsbepaling Typen integriteitsschendingen Corruptie Fraude, diefstal en verduistering Dubieuze giften of beloften Belangenverstrengeling Misbruik en manipulatie van informatie Misbruik van bevoegdheden Verspilling en wanprestatie Omgangsvormen (pesten, (seksuele) intimidatie, discriminatie) Misdragingen in vrije tijd (Lasthuizen 2008)

5 Begripsbepaling Een beetje integer bestaat niet in te gri teit (de; v) 1. Onschendbaarheid 2. Eerlijkheid, onkreukbaarheid

6 Begripsbepaling Integriteit als werkwoord Risico s - integriteit onvoldoende operationaliseren: focus op beheersing en controle, weinig aandacht voor internaliseren van waarden ( cultuur ). Risico-regelreflex. - integritisme : (Huberts) (al of niet opzettelijk) verwarren van het integriteitsdomein met het functioneringsdomein - democratisering van integriteit: toegenomen invloed van informele verantwoordingsfora (burgers, (sociale) media, politiek opportunisme)

7 Enkele (juridische) ontwikkelingen in 2016 November Juli Februari Huis voor Klokkenluiders Normalisering ambtelijke rechtspositie Januari Meldplicht datalekken Burgemeester als bevorderaar van bestuurlijke integriteit

8 Burgemeester als hoeder van integriteit Doel? - Formaliseren van verantwoordelijkheid - Geen materiële wijziging Hoe? - Coachen/adviseren van politiek ambtsdragers - Aankaarten van dilemma s - Entameren van onderzoek Uitdagingen? - Geen (nieuwe) instrumenten - Spanningsveld met (eigen) verantwoordelijkheid ambtsdragers/partijen - Burgemeester als moreel scheidsrechter?

9 Een stelling Normalisering van de ambtelijke rechtspositie is een goede ontwikkeling. Eens, oneens of weet niet?

10 Herkomst ambtelijke rechtspositie (1) POLITIEK Strijd, emotie, macht BESTUUR Neutraliteit, rationaliteit, recht VS: < 19 e eeuw Spoils system Europa: opkomst bureaucratie > 19 e eeuw Merit system Een onafhankelijk en gedegen ambtenarenapparaat is als constante factor van fundamenteel belang voor een stabiele staat en een onpartijdige handhaving van de rechtsorde.

11 Herkomst ambtelijke rechtspositie (2) Ambtelijke rechtspositie is van origine een bescherming tegen fluctuaties van/in de politiek. ambtenaar adviseert en voert uit politicus beslist rolintegriteit Dus: De ambtenaar adviseert onafhankelijk van het bestuur en toont zich in zijn werk loyaal aan het beleid. En niet: De ambtenaar adviseert loyaal aan het bestuur en toont zich in zijn werk onafhankelijk van het beleid.

12 Kort historisch overzicht normalisering 1958: Staatscommissie Kranenburg: handhaven principieel hiërarchische verhouding 1997: Minister BZK: geen noodzaak tot aanpassing 2005: Invoeging goed ambtenaarschap Na 1980: Materiële verschillen worden verkleind 2016: EK akkoord: normalisering wordt een feit Vanaf 1998: ROP-advies: geleidelijk normaliseren

13 Normalisering ambtelijke rechtspositie Einde van de ambtenarenmop? Normalisering leidt tot afschaffing ambtelijke rechtspositie. De ambtelijke status blijft in stand: De Ambtenarenwet wordt gehandhaafd daar waar zij verband houdt met het bijzondere karakter van werken bij de overheid.

14 Ambtelijke integriteitsbepalingen Huidige bepalingen Ambtenarenwet, onder meer: Het bevoegd gezag voert een integriteitsbeleid; Het integriteitsbeleid is onderdeel van het personeelsbeleid; Het bevoegd gezag draagt zorg voor een gedragscode; Het bevoegd gezag legt jaarlijks verantwoording af; Verplichte aflegging eed of belofte; Openbaarmaking nevenfuncties; Verbod op onverenigbare functies; Melding financiële belangen; Procedure voor het melden van misstanden; De ambtenaar dient zich te gedragen zoals een goed ambtenaar betaamt. Nieuwe Ambtenarenwet vrijwel uitsluitend integriteitsbepalingen

15 Een blik op de toekomst (1) De overheidswerkgever van de toekomst: - werkt SMART en missiegedreven - werkt competitief - werkt in netwerken in plaats van hiërarchisch - kent klanten en producten (New Public Management)

16 Een blik op de toekomst (2) De overheidswerknemer van de toekomst: - kent kortere dienstverbanden - heeft meerdere (publieke/private) opdrachtgevers - doet aan personal branding - werkt volgens het nieuwe werken Ambtenaar Dorknoper, een correct dienaar der wet

17 Tot slot Een hypothese Ambtenaar zijn zit tussen de oren.

18 Dank voor uw aandacht Commissie Integriteit Peter Schokker / 17 juni 2015