Centrumsteden in evolutie

Transcriptie

1 Centrumsteden in evolutie Editie 2014 Mercedes Van Volcem 1

2 Steden groeien sedert 2000: Antwerpen inwoners, Gent , Mechelen en Leuven Onze steden evolueren constant. Vlaams parlementslid Mercedes Van Volcem onderzocht de trends in deze steden. De bevolkingsaantallen en de Vlaamse financiering van de steden van de Vlaamse Regering zijn belangrijke parameters voor het Vlaams Stedelijk beleid. De bevolking van Antwerpen, Gent en Leuven groeide sedert 2000 met meer dan 10%. De bevolking in Brugge en Kortrijk blijft zo goed als gelijk in de voorbije 15 jaar. Antwerpen en Gent krijgen het leeuwendeel van het stedenfonds. Genk, Mechelen en Oostende krijgen relatief gezien ook meer financiering per inwoner dan de anderen, dat is historisch zo gegroeid, maar wordt gestaag afgebouwd. In de toekomst zullen nog meer inwoners naar de steden trekken. Dit vergt een daadkrachtig stedenbeleid. Vooral scholen en kinderopvang zijn in die steden zorgwekkend. De wachtlijsten zijn alom. Overal is de effectieve groei groter dan de bevolkingsprojecties van 2008 waarop men het toekomstig beleid baseert. Dit vergt een aangepast Vlaams beleid om bijvoorbeeld de wachtlijsten weg te werken. In steden zoals Kortrijk en Brugge is er geen grote aangroei. In Oostende is er vooral vergrijzing. West-Vlaanderen valt buiten de ruit van de werkgelegenheid. Dit maakt het voor hoogopgeleide jongeren minder aantrekkelijk om er te wonen. Toch zouden de West-Vlaamse steden zich samen met Rijsel, Parijs en Londen verder kunnen ontwikkelen. verduidelijkt Van Volcem. De Vlaamse Regering moet een daadkrachtig stedenbeleid voeren waarbij de focus ligt op de versterking van elke centrumstad. Stedenbeleid betekent niet enkel stadsvernieuwing maar ook ruimte om te wonen, voldoende kinderopvang en werkgelegenheid. Daar wringt vandaag het schoentje. De Vlaamse regering is niet berekend op deze explosieve groei. Kijk maar naar de wachtlijsten. Als de bevolkingsprojecties nu reeds veruit niet blijken te kloppen dan zal ook het ruimtelijk beleid aangepast moeten worden. Hoe zal men die extra nood aan woningen voorzien? Het is een uitdaging om jongeren uit de middenklasse in je stad aan te trekken. Dit zorgt voor welvaart en zo kan je als stad herverdelen. Belangrijk in je stedenbeleid is ook leefbaarheid, groen en vlotte mobiliteit. Het stedelijk beleid focust zich voornamelijk op de 13 centrumsteden: Brugge, Antwerpen, Gent, Kortrijk, Roeselare, Oostende, Aalst, Leuven, Turnhout, Hasselt, Genk, Mechelen en Sint-Niklaas. Studentensteden groeien aan De algemene bevolkingsevolutie in de centrumsteden toont heel wat stijgers. De bevolking van Antwerpen, Gent en Leuven groeide de afgelopen 13 jaar met meer dan 10%. De bevolking in Brugge en Kortrijk blijft zo goed als gelijk in de voorbije 13 jaar. Het beeld 2

3 wordt diverser als we kijken naar het aantal jongeren en jonge gezinnen die zich in de stad gaan vestigen. Vooral de grote studentensteden groeien aan. Opmerkelijk is dat Brugge de laatste jaren de trend keerde en opnieuw aangroeit in bevolking. Dit loopt opvallend gelijk met de realisatie van bijkomende studentenhuisvesting in de West-Vlaamse hoofdstad. aldus Van Volcem. 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% Bevolkingsevolutie Aalst 8,2% 0,9% Antwerpen 13,7% 1,1% Brugge 1,1% 0,3% Genk 3,8% -0,1% Gent 11,0% 0,2% Hasselt 11,1% 1,3% Kortrijk 0,4% -0,1% Leuven 11,0% 0,0% Mechelen 9,5% 0,3% Oostende 4,0% -0,4% Roeselare 9,5% 0,9% Sint-Niklaas 7,3% 0,5% Turnhout 8,8% 1,0% Vergroening en vergrijzing De steden tonen een zeer diverse tendens op vlak van het aantal jongvolwassenen en jonge gezinnen die de stad tegemoet komen ofwel verlaten. Antwerpen, Gent, Leuven en Mechelen is het populairst bij jongvolwassenen en jonge gezinnen. In Brugge is er voor beiden een sterke daling. Ook Genk, Kortrijk en Oostende zien heel wat jonge gezinnen vertrekken. Roeselare en Turnhout slagen er wel in 20 tot 29 jarigen aan zich te binden, maar zien dan weer 30 tot 39- jarigen vertrekken. 3

4 Op basis van de bevolkingsprojecties van de Vlaamse Regering merken we een sterke toename voor het aantal jongvolwassenen (20-29 jarigen) in de steden Antwerpen, Gent, Leuven en Mechelen. Vooral Brugge en Genk kennen een redelijk grote daling van het aantal jongvolwassenen. Voor het aantal jonge gezinnen (30-39 & 0-9 jarigen) krijgen we een heel genuanceerd en verscheiden beeld over de centrumsteden. Dit beeld sluit voor een deel aan bij de evoluties rond jongvolwassenen. In Antwerpen, Gent, Leuven en Mechelen is er een sterke toename van het aantal & 0-9 jarigen. Brugge, Genk, Kortrijk en Oostende daarentegen kennen een sterke daling. Antwerpen groeit divers Antwerpen kent de grootste bevolkingsgroei. De grootstad kent veel inkomende migratie en ook het geboortecijfer ligt er hoog. Uit onderzoek blijkt bovendien dat meer dan de helft van de kinderen van 0 tot 17 jaar een vreemde herkomst heeft. Mensen van vreemde origine blijken meer kinderen op de wereld te zetten dan autochtone Belgen. Zij zorgen met andere woorden voor het nodige evenwicht in de bevolkingspiramide. Uit cijfers van 2011 blijkt dat bij de 0 tot 5 jarigen er in Antwerpen kinderen met een vreemde herkomst zijn en zonder vreemde herkomst. 25,0% 20,0% Evolutie bevolking ,0% 10,0% 5,0% 0,0% jarigen -5,0% -10,0% -15,0% -20,0% Evolutie jarigen 30 tot 39 jarigen en 0 tot 9 jarigen Aalst -1,0% -6,0% Antwerpen 24,3% 20,9% Brugge -8,7% -14,7% Genk -6,5% -10,5% Gent 17,2% 15,2% Hasselt 4,9% 2,0% 4

5 Kortrijk 0,6% -11,4% Leuven 11,7% 5,7% Mechelen 17,0% 8,2% Oostende -1,2% -12,8% Roeselare 2,1% -4,8% Sint-Niklaas -0,5% 0,1% Turnhout 1,9% -8,7% Vlaams Stedenfonds De verdeling van de middelen uit het Stedenfonds over de verschillende steden ligt vast bij decreet. Tien procent van het fonds wordt voorbehouden voor de VGC. Vervolgens wordt drie vierde gereserveerd voor Antwerpen en Gent. De verdeling van de middelen over de 13 centrumsteden wordt onder andere bepaald op basis van de bevolkingsaangroei. Antwerpen en Gent krijgen het leeuwendeel van het stedenfonds. Genk, Mechelen en Oostende krijgen relatief gezien ook meer financiering per inwoner dan de anderen, dat is historisch zo gegroeid, maar wordt gestaag afgebouwd. besluit Van Volcem. 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0 0,0 aantal /inw

6 80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% evolutie Vlaams stedenfonds /inw. Antwerpen 127,6 Gent 126,9 Aalst 37,2 Brugge 36,7 Genk 83,8 Hasselt 36,7 Kortrijk 37,4 Leuven 37,9 Mechelen 45,9 Oostende 58,8 Roeselare 36,6 Sint-Niklaas 36,4 Turnhout 38,0 Geld voor stadsvernieuwingsprojecten: tijd voor inhaalbeweging voor Brugge De Vlaamse regering voorziet ondersteuning voor stadsvernieuwingsprojecten. Het gaat enerzijds over projectsubsidies en er zijn ook conceptsubsidies. Voor de periode valt vooral de hoge ondersteuning voor Gent en Antwerpen op. Brugge en Hasselt kregen quasi niets voor stadsvernieuwingsprojecten. Brugge kreeg als derde grootste stad van Vlaanderen zelf het minst van alle centrumsteden. Nochtans heeft de stad vernieuwing nodig. Het is tijd voor een inhaalbeweging. stelt Van Volcem. 6

7 Subsidies Subsidies Project Concept Totaal Aalst Antwerpen Brugge Genk Gent Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout

8 Woningprijzen blijven stijgen in centrumsteden Over het algemeen kan men spreken van een stijging van de woningprijzen in de centrumsteden. Enkel de prijzen van villa s dalen in een aantal steden, elders stagneren de prijzen van de villa s. Het is goed nieuws dat de prijzen standhouden of er wat op vooruit gaan, want 75% van de Vlaming is eigenaar. Een daling van de prijzen zou een collectieve verarming betekenen. verduidelijkt Vlaams Parlementslid Mercedes Van Volcem. Antwerpen groeide sedert 2005 het minst in het aantal woongelegenheden en dat terwijl de stad een ferme bevolkingsaangroei kende. Dit zet druk op de vastgoedprijzen op lange termijn. Opvallend is ook dat de crisis nagenoeg geen effect had op het aantal verkopen in de centrumsteden. Elk jaar worden 3% van de woningen in de steden verkocht. Nemen we ook de inkomens onder de loep dan zijn Aalst en Kortrijk de meest betaalbare steden. Van Volcem nam de recentste woningprijzen van de 13 centrumsteden onder de loep. Ze bewerkte de data tot concreet, vergelijkbaar cijfermateriaal. De ruwe data komen van de FOD Economie (laatste update 18 april 2014). De prijzen van gewone woonhuizen stegen afgelopen jaar het meest in Leuven (6%), Antwerpen (5,9%) en Oostende (4,2%). In tegenstelling tot het jaar ervoor, ging de prijs van de gewone woonhuizen niet in alle centrumsteden omhoog. In Sint-Niklaas (-3,3%), Turnhout (-2,5%), Hasselt (-1%) en Genk (-0,7%) zakten de prijzen. De prijsevolutie van appartementen toont een ander beeld: Genk (11,6%), Roeselare (7,5%) en Antwerpen (4,7%). De appartementen in Brugge (-7,8%) en Oostende (-6,8%) noteren een opvallende daling. De prijzen van de villa s dalen fameus in Antwerpen (-13,8%), Mechelen (-9,0%), Roeselare (- 8,3%) en Kortrijk (-7,6%). De andere steden blijven nagenoeg status quo, met uitzondering van Brugge (18,1%), Sint-Niklaas (13%) en Aalst (12,5%) die opmerkelijk stijgen in prijs. Opvallend is het heel verschillende beeld van de verschillende centrumsteden Elke stad kent een specifieke tendens tov 2012 Brugge Kortrijk Oostende Roeselare Antwerpen Gent Woonhuizen 2,8% 4,0% 4,2% 0,4% 5,9% 2,7% Villa's 18,1% -7,6% 4,8% -8,3% -13,8% 4,2% Appartementen -7,8% 0,5% -6,8% 7,5% 4,7% 1,6% Aalst Genk Hasselt Leuven Mechelen Sint- Niklaas Turnhout 3,8% -0,7% -1,0% 6,0% 4,8% -3,3% -2,5% 12,5% -3,4% 6,6% -4,9% -9,0% 13,0% - 8

9 3,7% 11,6% 0,2% 3,7% 3,4% -1,9% 2,4% Evolutie 2013 tov 2012 Woonhuizen Villa's Appartementen 20,0% 15,0% 10,0% 5,0% 0,0% -5,0% -10,0% -15,0% Lange termijn Uiteraard is het noodzakelijk de stijging van het afgelopen jaar in een ruimere context te analyseren. Gemiddeld stegen sedert 2005 de prijzen van woonhuizen en appartementen in de centrumsteden met 50% en de prijzen van de villa s met 30 procent. Toch zijn er heel wat individuele verschillen Brugge Kortrijk Oostende Roeselare Antwerpen Gent Woonhuizen 51,5% 73,8% 47,8% 66,7% 54,8% 75,3% Villa's 55,7% 15,9% 36,0% 34,8% 20,8% 46,8% Appartementen 41% 47,8% 34,7% 66,9% 47,6% 69,9% Aalst Genk Hasselt Leuven Mechelen Sint- Niklaas Turnhout Woonhuizen 54,5% 37,3% 43,6% 59,5% 66,9% 46,3% 35,5% Villa's 31,6% 21,9% 43,7% 25,3% 16,2% 60,9% / Appartementen 52,3% 46,43% 52,6% 68,3% 67,1% 41,2% 39,7% 9

10 Lange termijn evolutie Woonhuizen Villa's Appartementen 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Leuven duurste woningen, Roeselare goedkoopste Antwerpen duurste villa s en goedkoopste appartementen Als we de werkelijke prijzen in 2013 analyseren merken we dat Leuven nog steeds veruit de duurste is voor gewone woonhuizen. In vergelijking met 2012 stijgen de prijzen van de woonhuizen in Leuven (+6%), Antwerpen (5,9%) en Mechelen (4,8%) het meest van alle centrumsteden. Wie de duurste villa wil kopen zal nog net in Antwerpen terecht kunnen. Het duurste appartement koop je dan weer in Brugge. Wie het goedkoopst wil kopen kan voor een woonhuis terecht in Roeselare dat Kortrijk voorbijstak inzake betaalbaarheid. Voor de goedkoopste villa s van de centrumsteden kan je terecht in Genk. Appartementen zijn dan weer het goedkoopst in Antwerpen woningen villa's appartementen Leuven Brugge Antwerpen Gent Mechelen ,5 Hasselt ,5 Oostende ,5 10

11 Turnhout / ,5 Aalst Sint Niklaas ,5 Genk Kortrijk ,5 Roeselare Woonhuizen jaar 2012 jaar vs 2012 Leuven ,0% Brugge ,8% Antwerpen ,9% Gent ,7% Mechelen ,8% Hasselt ,0% Oostende ,2% Turnhout ,5% Aalst ,8% Sint-Niklaas ,3% Genk ,7% Kortrijk ,0% Roeselare ,4% Jaarlijks 3 procent van de woongelegenheden verkocht Van Volcem onderzocht ook het aantal woongelegenheden en het aantal transacties per centrumstad sedert Opvallend is dat er jaarlijks gemiddeld 3 procent van de woningen wordt verkocht. Oostende is koploper met 3,4% verkochte woningen in 2012, Genk is de hekkensluiter met 2,2% van de woningen die verkocht werden. Oostende kent veel tweede verblijven, en heeft een oudere bevolking in tegenstelling tot Genk, 2 factoren die een invloed hebben. Crisis beïnvloedt aantal verkopen nagenoeg niet Over de jaren heen is er eigenlijk geen significante schommeling in het aantal verkopen ten opzichte van het aantal woongelegenheden. De crisis heeft er met andere woorden niet voor gezorgd dat er minder woningen werden verkocht in de centrumsteden. stelt Van Volcem. De stad blijft een aantrekkingspool voor heel wat mensen. 11

12 Aantal verkopen/aantal woningen 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% 2,0% ,5% 2013 Oostende 3,2% Mechelen 3,2% Antwerpen 3,1% Brugge 3,0% Roeselare 2,9% Sint- Niklaas 2,8% Aalst 2,8% Gent 2,8% Kortrijk 2,7% Turnhout 2,7% Hasselt 2,4% Leuven 2,3% Genk 2,1% Gemiddelde # verkopen centrumsteden ,8% ,8% ,9% ,8% ,8% ,0% ,0% ,8% ,8% Antwerpen minst aantal bijkomende woongelegenheden sedert 2005 Als we de evolutie van het aantal woongelegenheden onder de loep nemen, merken we dat Hasselt absolute koploper is met een stijging van maar liefst 13,3 procent bijkomende woongelegenheden in de afgelopen 9 jaar. Roeselare (10,4%) en Genk(9,2%) sluiten het rijtje van sterk groeiende steden qua aantal woongelegenheden. Antwerpen blijkt de absolute rode lantaarn: de afgelopen 9 jaar kwamen er slechts 4% woongelegenheden bij, dit in schil contrast met de groeiende bevolkingsaantallen. Dit verklaart voor een deel waarom de woningprijzen in Antwerpen zo fel stegen met het gevolg dat de grootstad de minst betaalbare centrumstad is van Vlaanderen. aldus Van Volcem. 12

13 Evolutie aantal woongelegenheden ,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0% Inkomens Antwerpen en Genk zwakste inkomensleerling van de klas In Antwerpen en Genk wordt het minst verdiend. Ondanks het lagere inkomen slaagt Antwerpen er niet om sneller te stijgen dan de andere steden. Het inkomen steeg van 2005 naar 2011 met 10,8%. In 2011 daalde het gemiddelde inkomen van de Antwerpenaar met 50 euro op jaarbasis. Zo stak Antwerpen Genk voorbij als slechtste inkomensleerling van de klas. In 2011 was het gemiddeld inkomen er euro per inwoner. Antwerpen noteert ook het laagste stijgingspercentage op zeven jaar: het gemiddeld inkomen van de stad steeg er maar met 10,8%. Genk daarentegen stijgt met rasse schreden. Waar men in 2005 nog heel ver achterop ginkte, vindt men nu opnieuw aansluiting bij de staart van het peleton. Roeselare heeft duidelijk een stap voorwaarts gezet in zake inkomens. In de zeven jaar tijd hebben ze zowel Oostende als Sint-Niklaas ingehaald wat betreft gemiddeld inkomen per inwoner. Iets wat zich ook vertaalde in een snelle stijging van de woningprijzen tussen 2005 en Inkomen per inwoner vergelijking Centrumsteden Brugge Kortrijk Oostende Roeselare Antwerpen Gent ,0% ,0% ,0% ,0% ,0% ,0% ,1% ,1% ,7% ,3% ,8% ,5% ,5% ,6% ,1% ,1% ,5% ,7% ,5% ,1% ,5% ,2% ,8% ,2% ,8% ,7% ,3% ,3% ,1% ,7% ,3% ,1% ,7% ,9% ,2% ,9% 13

14 ,4% ,7% ,7% ,4% ,8% ,7% Aalst Genk Hasselt Leuven Mechelen Sint- Niklaas Turnhout ,0% ,0% ,0% ,0% ,0% ,0% ,0% ,2% ,2% ,9% ,1% ,4% ,4% ,2% ,6% ,1% ,9% ,7% ,5% ,2% ,6% ,5% ,1% ,8% ,3% ,0% ,3% ,4% ,1% ,1% ,0% ,4% ,4% ,7% ,0% ,1% ,9% ,5% ,7% ,4% ,6% ,0% ,6% ,5% ,0% ,0% ,6% ,6% ,0% Stijging Inkomen Brugge 22,4% 2 Genk 21,5% 3 Roeselare 18,4% 4 Oostende 17,7% 5 Hasselt 18% 6 Mechelen 15,6% 7 Aalst 15,6% 8 Kortrijk 18,7% 9 Turnhout 14% 10 Sint-Niklaas 14,6% 11 Gent 13,7% 12 Antwerpen 10,8% 13 Stijging Leuven Inkomen % Inkomen Leuven Hasselt Aalst Brugge Mechelen Gent Turnhout Kortrijk Roeselare Sint-Niklaas Oostende Antwerpen Genk De prijzen en hun evoluties zeggen weinig over de kwaliteit van de woningen en de woonomgeving. Daar moet iedereen zich bewust van zijn. Elke stad moet keuzes maken. Vergelijken met een andere stad kan interessant zijn om te leren, maar er moet rekening gehouden worden met heel wat facetten. aldus Van Volcem. 14

15 Aantal jaarinkomens 2011 voor aankoop woning Woningprijzen 2013 Inkomen Woningprijzen % verschil 1 Leuven ,0% 2 Brugge ,8% 3 Antwerpen ,9% 4 Gent ,7% 5 Mechelen ,8% 6 Hasselt ,0% 7 Oostende ,2% 8 Turnhout ,5% 9 Aalst ,8% 10 Sint-Niklaas ,3% 11 Genk ,7% 12 Kortrijk ,0% 15

16 13 Roeselare ,4% Betaalbaarheid Als we het gemiddeld inkomen (2011) vergelijken met de prijs van de gewone woonhuizen (2013) kunnen we een factor voor de betaalbaarheid berekenen per stad. Hieruit blijkt dat Sint-Niklaas de meest betaalbare stad is, die Aalst (vorig jaar) van de troon stoot als meest betaalbare stad. Je kan er gemiddeld met 10,83 (gemiddelde) inkomens van 2011 een (gemiddelde) woning in 2013 aanschaffen. Aalst en Roeselare vullen de top 3 aan. Antwerpen en Leuven scoren veruit het slechtst. Hoewel Leuven het duurst is, heeft men ook hogere inkomens. Antwerpen scoort bij de laagste (gemiddelde) inkomens waardoor ook de betaalbaarheid van wonen er precair is. Antwerpen heeft, gezien de prijsstijgingen van de woonhuizen het afgelopen jaar, Leuven ingehaald als minst betaalbare stad. Met maar liefst 16,93 jaarinkomens kan de gemiddelde Antwerpenaar een woning kopen in de stad. aldus Vlaams Parlementslid Van Volcem. #jaarinkomens 2011 voor woningprijs Sint-Niklaas 10,83 2 Aalst 11,04 3 Roeselare 11,21 4 Kortrijk 11,22 5 Hasselt 11,80 6 Turnhout 12,21 7 Genk 12,48 8 Oostende 12,63 9 Mechelen 13,30 10 Brugge 13,60 11 Gent 14,01 12 Leuven 16,77 13 Antwerpen 16,93 Evolutie van de betaalbaarheid Als we kijken naar de evolutie van de betaalbaarheid voor de periode /2013 dan merken we dat Genk het meest betaalbaar evolueert. Dat is te wijten aan de prijsdaling in Genk van de woningprijzen in 2011 alsook de stijging van het inkomen in De Bruggeling staat op de tweede plaats omdat vooral zijn inkomen het snelst stijgt en de huisprijzen minder snel in verhouding waardoor ook de betaalbaarheid minder snel afneemt. aldus Van Volcem. 16

17 Brugge Kortrijk Oostende Roeselare Antwerpen Gent Aalst Genk Hasselt Leuven Mechelen Sint-Niklaas Turnhout Antwerpen en Gent worden daarentegen veel sterker en steeds minder betaalbaar als we de evolutie van de inkomens en die van de woningprijzen naast elkaar vergelijken woningprijzen evolutie inkomen evolutie Evolutie betaalbaarheid Inkomen Woningprijzen Relatieve Factor inkomen vs woningprijs 1 Genk 21,5% 39,0% 1,81 2 Brugge 22,4% 51,5% 2,30 3 Hasselt 18,0% 42,8% 2,38 4 Turnhout 14,0% 37,4% 2,68 5 Oostende 17,7% 47,9% 2,71 6 Sint-Niklaas 14,6% 42,1% 2,88 7 Aalst 15,6% 59,1% 3,79 8 Roeselare 18,4% 71,0% 3,85 9 Kortrijk 18,7% 80,9% 4,33 10 Mechelen 15,6% 72,8% 4,66 11 Leuven 12,0% 58,7% 4,90 12 Gent 13,7% 74,1% 5,42 13 Antwerpen 10,8% 59,3% 5,48 17

18 VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FREYA VAN DEN BOSSCHE VLAAMS MINISTER VAN ENERGIE, WONEN, STEDEN EN SOCIALE ECONOMIE Vraag nr. 297 van 21 februari 2013 van MERCEDES VAN VOLCEM Centrumsteden - Bevolkingsevolutie Onze steden evolueren constant. De Vlaamse Regering voorziet in een specifiek beleid voor de zogenaamde 13 centrumsteden. Het gaat over Brugge, Antwerpen, Gent, Kortrijk, Roeselare, Oostende, Aalst, Leuven, Turnhout, Hasselt, Genk, Mechelen en Sint-Niklaas. 1. Kan de minister een overzicht geven van de bevolkingsevolutie van 2000 tot 2013 voor de 13 Vlaamse centrumsteden? In welke steden is er sprake van stadsvlucht en stadsgroei? 2. Kan de minister de bevolkingsevolutieprojecties van heden tot 2050 verduidelijken voor de 13 steden? Meer bepaald die cijfers waarop de minister zich baseert bij het uitstippelen van het stedelijk beleid en het woonbeleid? 3. Kan de minister een overzicht geven van de financiële ondersteuning die de respectieve 13 centrumsteden ontvangen van de Vlaamse overheid in het kader van het stedelijk beleid? Dit voor de periode 2005 tot

19 Centrumsteden in evolutie Mercedes Van Volcem FREYA VAN DEN BOSSCHE VLAAMS MINISTER VAN ENERGIE, WONEN, STEDEN EN SOCIALE ECONOMIE ANTWOORD op vraag nr. 297 van 21 februari 2013 van MERCEDES VAN VOLCEM 1. Hieronder schets ik een beeld van de algemene bevolkingsevolutie in de 13 centrumsteden tussen 2000 en 2012 en geef ik de evolutie van het aantal jongvolwassenen (als jarigen) en jonge gezinnen (als jarigen en 0-9 jarigen). Ook wordt kort gefocust op het verschil met de bevolkingsprojecties. Algemene bevolkingsevolutie in de centrumsteden (bron: SVR) Bevolkingsaantal Bevolkingsaantal Bevolkingsevolutie Aalst Antwerpen Brugge Genk Gent Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout Algemeen is de bevolking in alle centrumsteden duidelijk toegenomen. Als we kijken naar leeftijdspecifieke groepen zoals jongvolwassenen (als jarigen) en jonge gezinnen (als jarigen en 0-9 jarigen) zien we onderstaand beeld. Bevolkingsevolutie jongvolwassenen (20-29 jarigen) in de centrumsteden (bron: SVR) Bevolkingsaantal 2000 Bevolkingsaantal 2012 Bevolkingsprojectie 2012 Evolutie bevolking Verschil bevolkingsaantal 2012 Aalst versus 148 Antwerpen projecties Brugge Genk Gent

20 Centrumsteden in evolutie Mercedes Van Volcem Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout Voor het aantal jongvolwassenen (20-29 jarigen) zien we een heel sterke toename in de steden Antwerpen (+25 %), Gent (+21%), Leuven (+22%), Mechelen (+14%) (zie 4 e kolom). Vooral Brugge (-8%) en Genk (-7%) kennen een redelijk grote daling van het aantal jongvolwassenen. Als we de reële bevolkingsevolutie vergelijken met de bevolkingsprognoses die gemaakt zijn op basis van cijfers t.e.m dan zien we dat de meeste steden een sterkere toename van het aantal jongvolwassenen hebben gekend dan de prognoses aangaven. Vooral voor Antwerpen, Gent en Leuven bleken de prognoses een onderschatting. In Hasselt en in mindere mate in Mechelen waren de prognoses een overschatting. (zie 5 e kolom) Bevolkingsevolutie jonge gezinnen (30-39 & 0-9 jarigen) in de centrumsteden (bron: SVR) Bevolkingsaantal 2000 Bevolkingsaantal 2012 Bevolkingsprojectie 2012 Evolutie bevolking Verschil Projecties 2012 en Aalst bevolkingsaantal 845 (op basis Antwerpen cijfers tem Brugge ) Genk Gent Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout Voor het aantal jonge gezinnen (30-39 & 0-9 jarigen) krijgen we een heel genuanceerd en verscheiden beeld over de centrumsteden. Dit beeld sluit voor een deel aan bij de evoluties rond jongvolwassenen. Vooral in Antwerpen (+22%), Gent (+14%), Leuven (+8%) en Mechelen 2

21 Centrumsteden in evolutie Mercedes Van Volcem (+6%) is er een sterke toename van het aantal & 0-9 jarigen. Brugge kent de sterkste daling (-15%), en ook Genk, Kortrijk en Oostende kennen een duidelijke daling (elk -11%). Als we de reële bevolkingsevolutie vergelijken met de bevolkingsprognoses dan zien we opnieuw dat de meeste steden een sterkere toename van het aantal jonge gezinnen kennen dan de bevolkingsprojecties aangaven. Vooral voor Antwerpen en ook nog in grote mate voor Gent en Leuven bleken de prognoses een sterke onderschatting. Enkel in Brugge gaven de prognoses een onderschatting aan (zie 5 e kolom). De bevolkingscijfers zelf zeggen echter niets over de binnenlandse en buitenlandse migratiepatronen. Ze schetsen een algemeen beeld naar leeftijdsgroepen. Algemeen migratiesaldo in de centrumsteden(bron: SVR) Aalst Antwerpen Brugge Genk Gent Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout Algemeen kennen de meeste steden een positief migratiesaldo. Er komen dus meer mensen wonen in de stad, dan dat er vertrekken. Enkel Gent en Mechelen blijken in 2011 een negatief migratiesaldo te kennen, maar dit kan éénmalig zijn. In de tijdreeks hebben ze immers steeds een positief migratiesaldo gekend. Positief is dat steden als Brugge en Genk een duidelijk positief migratiesaldo kennen in 2011, terwijl ze de jaren ervoor soms een negatief migratiesaldo hadden. Voor een meer gedetailleerd beeld van de migratiesaldo verwijs ik naar de Studiedag Steden Binnenstebuiten! Analyses op de stadsmonitor 2011". Deze gaat door op dinsdag 26 maart 2013 en is een organisatie van de Studiedienst van de Vlaamse Regering in samenwerking met het team stedenbeleid van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. Op deze studiedag wordt de studie Stadsvlucht bekeken vanuit cohorteperspectief voorgesteld. In deze studie zal voor alle 13 centrumsteden een beter beeld geschetst worden van het aantal jongvolwassenen dat bij gezinsvorming in de stad blijft wonen. 3

22 Centrumsteden in evolutie Mercedes Van Volcem 2. De basisnota Onderzoek_bevolkingsprognoses_basisnota biedt nog steeds een goed inzicht in de prognoses voor elke centrumstad (zie Belangrijk is dat bevolkingsprognoses best gebruikt worden om inzicht te krijgen in de noden en uitdagingen van de komende 5 jaar. Hoe langer men in de toekomst wil vooruitblikken, hoe groter de foutenmarge gezien men zich baseert op patronen uit het verleden. 3. Hierbij het overzicht van de financiële ondersteuning voor de 13 centrumsteden voor de periode De middelen van de Thuis in de stadprijs en de jaarlijkse oproep innovatieve stadsprojecten worden in de lijst niet opgenomen, omdat dit geen structurele steun is voor de stadsbesturen van de 13 centrumsteden. Op staat een overzicht tot en met Voor 2013 moeten de middelen nog toegekend worden. Vlaams Stedenfonds euro Antwerpen Gent Aalst Brugge Genk Hasselt Kortrijk Leuven Mechelen Oostende Roeselare Sint-Niklaas Turnhout Totaal Ondersteuning stadsvernieuwingsprojecten 4

23 Centrumsteden in evolutie Mercedes Van Volcem Aalst -Stationsomgeving: euro -Tragel: euro -Rechteroever: euro Antwerpen -Falconplein Zeemanshuis: euro - MAS-Museumplein: euro - Militair Hospitaal, buiten wonen in de stad: euro - t Eilandje: Culturele as Londen-Amsterdamstraat: euro - IGLO: intergenerationeel project Linkeroever: euro - Scheldekaaien: euro -Nieuw Zurenborg: euro - Stationsomgeving Berchem: euro - Masterplan Luchtbal: euro - Nieuw Zuid: euro - Parkloods: euro Brugge -Nihil -Stadsportaal: euro Genk -LO2020: euro Nihil Gent -Bruggen naar Rabot: euro - Oude Dokken, fase1: euro - Ledeberg Leeft: euro - Herontwikkeling UCO-site: euro 5

24 Centrumsteden in evolutie Mercedes Van Volcem -Herontwikkeling UCO-site: euro Hasselt -Nihil -Blauwe Boulevard: euro -Herontwikkeling Campus 11 e Linie: euro Kortrijk -Bijstandssite: euro -Overleie: euro -Nihil Leuven -Vaartkom Noord: euro -Kop van Kessel Lo en park Bellevue: euro -Stadspoort Bodart: euro Mechelen -Herwaardering site Euroshopping: euro -Tinel: euro -Gasthuis-Schouwburgsite: euro 6

25 Centrumsteden in evolutie Mercedes Van Volcem Oostende -Triptiek project: euro -Oosteroever: euro Roeselare -Roeselare Centraal: euro -Roeselare Centraal: euro Sint-Niklaas -Clementwijk: euro -Stationsomgeving Noord: euro Turnhout -Turnova: euro -R13 Stedelijk Plateau: euro De subsidies in het kader van de stadsvernieuwing 2013 worden pas in het najaar 2013 toegekend. Buurtstewards. Dit initiatief is in 2012 opgestart en loopt maximaal 4 jaar. De middelen worden jaarlijks toegekend aan de hand van een jaarlijkse aanvraag door de geselecteerde steden. De bedragen voor 2013 zijn hetzelfde gebleven als deze van stad Bedrag 2013 Antwerpen euro Gent euro Sint-Niklaas euro Vlaamse Gemeenschapscommissie euro 7