Intensieve veehouderij en gezondheid

Transcriptie

1 Intensieve veehouderij en gezondheid Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid 3 december 2015

2 Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid Samenwerkingsverband GGD en Brabant/Zeeland Arts, toxicologen, milieugezondheidkundigen, verpleegkundigen Breed werkterrein: binnenmilieu, luchtkwaliteit, asbest, bodem, ruimtelijke ordening e.d. Vragen van burgers en gemeenten op het gebied van milieu en gezondheid: bron à uitstoot à verspreiding à blootstellingà effect

3 Betrokkenheid GGD bij intensieve veehouderij en gezondheid Vragen burgers en gemeenten beantwoorden Signaleren (mensen met gezondheidsklachten / infecties ) Advisering gemeenten ruimtelijke ontwikkeling en vergunningaanvragen Voorlichting en dialoog Advisering evenementen met dieren Kennisuitwisseling provincie, omgevingsdienst, GGD en Lid urgentieteam provincie NB Klankbordgroep (landelijk) onderzoek Voorzitter landelijke werkgroep Deelname landelijk Kennisplatform veehouderij en gezondheid

4 Definities gezondheid WHO: gezondheid is een toestand van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet louter het ontbreken van ziekte of gebrek Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. 4

5 Gezondheidseffecten Geurhinder Verhoogde blootstelling omgeving met fijn stof en micro-organismen Landelijke onderzoeken : Longfunctiedaling, meer longontsteking bij pluimveebedrijven Minder astma en COPD, wel meer klachten Bij nertsenbedrijven meer allergie en astma Gezondheidsklachten Resistentie ontwikkeling door antibiotica (MRSA, ESBL) Infectieziekten veroorzaakt door dieren (zoönosen), zoals influenza en Q-koorts Zelfgerapporteerde klachten: luchtwegklachten, irritatie ogen, stress, hartkloppingen, hoofdpijn, misselijkheid?

6 Belastende milieufactoren intensieve veehouderij Uitstoot van fijn stof (< PM10) Ammoniak uitstoot en depositie Geurstoffen (complex van verbindingen) Diergerelateerde micro-organismen: via bio-aerosolen of gebonden aan fijn stof Transport: Geluidbelasting Fijn stof Verkeersveiligheid

7 London Smog 1952 (foto is overdag!) 7 China, oktober 2013

8 Fijn stof Bijdrage van stallen: 20-25% Bronnen: veevoer, mest, dierbestanddelen Verschil in grootte en samenstelling: Fijn stof van veehouderijen: PM 2,5 -PM 10 Fijn stof van verkeer: PM 2,5 of kleiner Verschil per stalsysteem, veedichtheid, weidegang Emissie van kippen > varkens > rundvee

9 Micro-organismen in fijn stof Endotoxinen: celwandbestanddelen van gram-negatieve bacteriën; Schimmels Virussen; bijv influenza virus (varken/vogel) Bacteriën en parasieten: Coxiëlla burnetii: Q-koorts; kan lang buiten de gastheer leven; (geiten, schapen, koeien) Campylobacter Toxoplasma gondii MRSA ESBL s etc Dierlijke allergenen

10 Luchtverontreiniging in de longen Grofste deeltjes: afgevangen door neusharen Grotere deeltjes: bovenin de longen Kleinere deeltjes: dieper in de longen. Via de longblaasjes ook in bloedbaan. 10

11 Gezondheidseffecten fijn stof Door grovere fractie luchtwegaandoeningen: Verergeren van astma Verergeren andere longaandoeningen, zoals COPD en bronchitis Verminderde longfunctie Door verkeersgerelateerde luchtverontreiniging: Luchtwegaandoeningen Vroegtijdig overlijden Hart- en vaatziekten 11

12 Wettelijke normen (jaargemiddeld) vs gezondheidsnormen PM10 EU-grenswaarde 40 µg/m3 WHO-advieswaarde 20 µg/m3 PM2.5 EU-grenswaarde 25 µg/m3 WHO-advieswaarde 10 µg/m3 Endotoxinen 30 eu/m3 (gezondheidsraad) 12

13 Antibiotica-resistentie antibiotica gebruik in IV enorm toegenomen - Toename gebruik leidt tot resistentie: Veegerelateerde MRSA (2005) ESBL s - Convenant antibioticareductie dierhouderij in Leidt tot daling antibioticagebruik met 50% Afname gebruik stagneert, pluimvee ++, melkvee -- - Doelstelling 2015: 70% reductie??? - MARAN-rapportage 2013: afname resistentie voor antibiotica bij dieren -> 2014 stabilisatie van deze afname

14 Veegerelateerde MRSA Bij dieren: - MRSA komt voor bij varkens, vleeskalveren en in mindere mate bij pluimvee, paarden - Grotere varkensbedrijven zijn vaker MRSA positief dan kleinere bedrijven - Bacteriën via ventilatiesysteem in buitenlucht (min 150 m) Verspreiding naar mensen: Voor gezonde mensen: risico klein om ziek te worden van MRSA Risico oplopen v-mrsa vooral voor varkenshouders V-MRSA lijkt minder goed overdraagbaar van mens op mens Onderzoek bij omwonenden varkenshouderijen Noord Limburg: geen hogere prevalentie v-mrsa dan elders Onderzoek Kluytmans; patiënten met v-mrsa zonder direct contact dieren ->??

15 Maatregelen ALARA ipv normopvulling One-health aanpak Technische maatregelen zoals luchtwassers + monitoring Instrumenten zoals BZV, toetsingsinstrument, humane gezondheid in kwaliteitssystemen veehouderij: Maatregelen gericht op: Voorkomen van insleep, verspreiding en uitstoot naar lokale leefomgeving Het stalsysteem Bedrijfshygiëne Dierdichtheid / staldichtheid in omgeving Afstand vergroten tussen bedrijf en omwonenden

16 Stellingen Volksgezondheid verdient meer aandacht bij ontwikkeling varkensbedrijven Elke ondernemer moet toestemming van de buurt hebben voordat hij kan ontwikkelen

17 Bedankt voor uw aandacht Vragen? Renske Nijdam Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid GGD en Brabant / Zeeland T: E: [email protected] 17