Veehouderij en Gezondheid Omwonenden

Transcriptie

1 Veehouderij en Gezondheid Omwonenden Gefinancieerd door ministeries van VWS en EZ en een subsidie van het Longfonds Dick Heederik en Kitty Maassen, namens de stuurgroep Presentatie rapport regiobijeenkomsten

2 2

3 3

4 4

5 5

6 Belangrijke variabelen: Afstand huisadres eerste bedrijf Aantal bedrijven in straal 500m en straal 1000m Aantal dieren in straal 500m en straal 1000m Per diersoort of onafhankelijk van de diersoort 500 m 1000 m

7 7

8 Belangrijkste resultaten Minder astma en allergie Meer exacerbaties bij COPD-patiënten Meer longontstekingen in VGO gebied en rond pluimveebedrijven Verminderde longfunctie Geen aanwijzingen voor meer ziekte door zoönoseverwekkers of antibiotica-resistente micro-organismen Verhoogde blootstelling aan componenten afkomstig van veehouderijen 8

9 Veehouderij en Gezondheid Omwonenden Huisartsengegevens

10 Huisartsenpatiëntengegevens patiënten in VGO-gebied patiënten in landelijke gebieden met weinig veehouderij Gemiddelde prevalentie per patiënten,

11 11

12 Veehouderij en Gezondheid Omwonenden Respiratoire effecten

13 Opzet A. Longontsteking B. Longontsteking, luchtwegklachten algemeen (astmatische klachten) en bij COPD-ers C. Serologie (allergie) D. Longfunctie E. Studie onder COPD-ers en controles loopt nog (veldwerk afgerond)

14 Longontsteking Geen relatie met aanwezigheid geitenbedrijven Meer longontstekingen rond pluimveebedrijven evenals in IVG-studie Ook na 2009, het laatste Qkoorts uitbraak jaar Vermoedelijk fijnstof/ endotoxine gerelateerd (verminderde afweer) Circa 150 vermijdbare gevallen per jaar (~10%) in VGO gebied

15 Longontsteking Pneumoniegevallen laatste drie jaren (zelf-gerapporteerd) Bevestigd op basis van elektronisch medisch dossier 186 cases en 2240 controles jaar Associatie met geitenbedrijven, maar aantal gevallen is beperkt (4%) Geen verband tussen pneumonie en Coxiella-serologie

16 Luchtwegklachten Meer astmatische klachten (piepen op de borst) op plekken met (zeer) veel veehouderijbedrijven in een straal rond de woning

17 Luchtwegklachten onder personen met COPD Meer klachten Hoger medicijngebruik

18 Serologie, sensibilisatie voor algemene milieuallergenen Gekeken naar huisstofmijt, graspollen, kat, hond Minder gesensibiliseerd en op korte afstand van veehouderijen Mensen van buiten VGO- gebied vaker gesensibiliseerd Mensen die waren opgegroeid op een boerderij waren minder vaak gesensibiliseerd Beschermend effect veehouderij zoals gevonden onder agrarische kinderen ( hygiëne hypothese )

19 Longfunctie (ruimtelijk)

20 Verdeling deelnemers VGO over hot spots veehouderijen Vermoedelijk hangt deze relatie samen met effecten van (cumulatie) stof/endotoxine emissies op niveau van woongebieden met veel veehouderijbedrijven

21 5. Longfunctie (tijd gerelateerd) Sterke relatie met vooral ammoniak-niveaus op dagen voor de longfunctiemetingen Waarschijnlijk wordt dit verband verklaard door secundair fijnstof vorming vanuit ammoniak en industriële- en verkeergerelateerde luchtverontreiniging Draagt sterk bij aan PM2.5 fractie

22 PM10 meetlocaties en onderzoekscentra

23 PM10 meetlocaties en onderzoekscentra: uitkomsten

24 Conclusies Verhoogd risico op longontsteking samenhangend met de aanwezigheid van pluimveebedrijven, niet consistent met geitenbedrijven (negatieve serologie) Minder sensibilisatie tegen algemeen voorkomende allergenen nabij veehouderijen In lijn met de hygiëne hypothese Longfunctieveranderingen op knooppunten met veel veehouderijbedrijven (COPD-ers risicogroep) Stof/endotoxine? Acute longfunctieveranderingen samenhangend met ammoniakniveaus in de lucht (iedereen at risk ) Secundair fijnstofvorming waarschijnlijke verklaring Effect is naar alle waarschijnlijkheid niet beperkt tot VGO gebied Verhoogde blootstelling endotoxine, maar relaties met gezondheidseffecten moeten nog plaatsvinden

25 Veehouderij en Gezondheid Omwonenden Zoönosen en resistente microorganismen

26 Antilichaamrespons tegen zoönosen: Hepatitis E: Seropositiviteit 28,7% Geen associatie met veehouderijen/ varkenshouderijen Voedsel-geassocieerde risicofactoren kon onvoldoende onderzocht worden Case-control studie loopt Q-koorts: Seropositiviteit 6% Verband: afstand geitenbedrijf <besmet geitenbedrijf Influenza: Micro-array: lastig te interpreteren Responsen tegen aviaire influenza-virussen gevonden Specifiek (infectie) of kruisreactiviteit? Geen relatie tussen hoge ratio s aviaire virussen vs humane virussen en pluimvee 26

27 Dragerschap AMR-bacteriën Clostridium difficile: Prevalentie: 1,2% (30/2.432) Geen relatie veehouderij ESBL/AmpC producerende bacteriën: Prevalentie 4,5% (109/2.432) Geen relatie tot afstand/aantallen bedrijven (pluimvee, varkens, runderen) Reizen naar Azië, Latijns-Amerika en Afrika is (bekende) risicofactor Het houden van koeien en gebruik maagzuurremmers zijn risicofactoren 27

28 MRSA: Prevalentie MRSA: 0,6% (14/2.416), prevalentie v-mrsa: 0,4% (10/2.416) Sterke relatie (v-)mrsa dragerschap en afstanden tot veehouderij. Meeste MRSA dragers vertonen risicogedrag (reizen, contact varkens) Paarden als risicofactor verder uitzoeken Andere transmissieroutes (mens-mens/milieu)? 28

29 Veehouderij en Gezondheid Omwonenden Milieuonderzoek

30 30

31 Meetpalen 31

32 32

33 33

34 Veehouderij en Gezondheid Omwonenden Vervolg.

35 Nog in de pijplijn Panelstudie onder omwonenden met COPD en controles Ammoniak, PM10 en longfunctieveranderingen Respiratoire microbioom ESBL longitudinaal onderzoek Duur dragerschap en met welke ESBLs GPS onderzoek Verspreidings-, blootstellings- en risicomodellering

36 Vervolgonderzoek Endotoxine modellering knooppunten Verspreidingsmodellen vanuit veehouderij voor regionaal model endotoxine Blootstelling knooppunten in kaart brengen Validatie met VGO metingen Directe relatie endotoxine niveaus en gezondheidseffecten En verder: Behoefte aan verder onderzoek naar secundair fijnstof afkomstig van veehouderijen en gezondheidseffecten

37 Stuurgroep: Joris IJzermans (NIVEL),Wim van der Hoek (RIVM), Thomas Hagenaars (CVI), Dick Heederik (IRAS), Kitty Maassen (RIVM) Met dank aan: Projectleiders: Lidwien Smit (IRAS), Inge Wouters (IRAS), Engeline van Duijkeren (RIVM), Ingmar Janse (RIVM) Onderzoekers: Floor Borlée (IRAS, NIVEL), Myrna de Rooij (IRAS), Esmeralda Krop (IRAS), Heike Schmitt (IRAS), Gerard Hoek (IRAS), Christel van Dijk (NIVEL), Christos Baliatsas (NIVEL), Jean-Paul Zock (NIVEL), Paul Hoeksma (WLR), André Aarnink (WLR), Nico Ogink (WLR), Gonnie Nodelijk (CVI), José Gonzales (CVI), Gert Jan Boender (CVI), Dominika Kalkowska (CVI), Rianne van Gageldonk (RIVM), Tizza Zomer (RIVM), Lieke Wielders (RIVM), Gudrun Freidl (RIVM), Roan Pijnacker (RIVM), Johan Reimerink (RIVM), Barry Rockx (RIVM), Angela van Hoek (RIVM), Marjolijn Schalk (RIVM), Ana Maria de Roda Husman (RIVM), Jeroen van Leuken (RIVM), Addo van Pul (RIVM), Sabine de Greeff (RIVM), Arno Swart (RIVM) En vele anderen.. 37