Legionella, uw zorg?!

Transcriptie

1 Legionella, uw zorg?! Toezicht en handhaving op legionellapreventie Hans de Vries Projectleider Legionella Inhoud van de presentatie - Afbakening van het onderwerp - Wettelijke plicht eigenaar/exploitant - Controletaak drinkwaterbedrijven - Handhaving door de VROM-Inspectie - Legionellameldingen - Alternatieve technieken - Accreditatie - Koeltorens 2 1

2 Afbakening toezichttaak VROM-Inspectie Soort water Drinkwater Oppervlaktewater Afvalwater Grondwater Zwemwater Proceswater 3 Afbakening toezichttaak VROM-Inspectie Soort water Wetgeving Drinkwater Oppervlaktewater Afvalwater Grondwater Zwemwater Proceswater Drinkwaterwet Waterwet Waterwet Waterwet Wet hvbz Wet milieubeheer 4 2

3 Afbakening toezichttaak VROM-Inspectie Soort water Wetgeving Toezicht Drinkwater Oppervlaktewater Afvalwater Grondwater Zwemwater Proceswater Drinkwaterwet Waterwet Waterwet Waterwet Wet hvbz Wet milieubeheer Rijk (VROM-Insp.) Rijk, prov., gem. Prov. Prov. Rijk, prov., gem. 5 Afbakening toezichttaak VROM-Inspectie Soort water Wetgeving Toezicht Drinkwater Drinkwaterwet Drinkwaterbesluit Regeling Legionellapreventie VROM-Inspectie 6 3

4 Wettelijke plicht eigenaar Artikel 26, 30 en 31 Drinkwaterwet Eigenaar draagt zorg dat collectieve watervoorziening geen gevaar oplevert voor verontreiniging van het leidingnet van een drinkwaterbedrijf Installatie moet voldoen aan technische eisen NEN 1006 Voor beheer: waterwerkblad 1.4G Artikel 36 Dwb Drinkwater bevat < 100 kve/ltr Hoofdstuk 4 Dwb en Rlp Bijzondere verplichtingen: RA, BP, Logboek, monsterneming 7 Installaties Nadere specificatie Alle aangesloten installaties (niet paalkampeerterreinen ) Wijk* warm tapwater Dwb 27 Dwr 15 Levering < 10 m3/dag Dwr 10.2 Levering 10 m3/dag Dwr 10.2 NEN1006, Waterwerkbladen, Aansluit- en Leveringsvoorwaarden, Bouwbesluit, Dww: 24-4, 26 of 30 of 31 Dww 21.1,21.3-5,22,23,25,26 Dwb 12-14,19-24,25.1,26,27, 31, 35**,44 Dwr 10.2,20 Dww 21.1,21.3-5,22,23,25,26 Dwb 12-14, 19-24, 25.1, 26, 27, 31, 35**, 44 Dwr 9, 10.1, 11, 13, 14.4, 15, 20, Bijl3IIIg Collectieve Installaties Dww:1 Collectieve watervoorzienin g Dww 1 Paalkampeerterrei n Dwb:32**** Dww 21.1,21.3-5,22,23,25,26 Dwb 12-14,19-24,25.1, 26-31, 35 **,44. Dwr 9,10, 11, 13, 14, 20, Bijl3 III div.*** Dww 25.2 Dwb 32 Huishoudwater**** Collectief leidingnet Dww 1 Distributie < 100 m3 dw/d Distributi e 100 m3 dw/d Distributie < 1000 m3 dw/d of < 5000 pers/d Dwb 33.2 Distributie 1000 m3 dw/d of 5000 pers/d Dwb 33.2 Dww: Dwb 12, 13.1, 14, 19 (matr.), 21-25, 33, 34, 35 **, 44 Dwr 9, 10.2, 20 Dww: Dwb 12, 13.1, 14, 19, 21-25, 26.1, 33, 34, 35 **, 44 Dwr 9,10, 11, 13, 14 20, Bijl 3IIIf Dww: Dwb 12, 13.1, 14, 19, 21-25, 26.1, 26.4, 26.5, 33, 34, 35**,44 Dwr 9,10,11,13, 14 20, Bijl3 IIIf Dww 1, 21.1, 31(niet 26, 30) Dwb 2-5 Dwr 3 8 4

5 Overzicht van de normstelling.. de verplichtingen voor eigenaren/exploitanten - NEN 1006 Waterwerkbladen - Aansluit- en leveringsvoorwaarden van het drinkwaterbedrijf - Model Aansluitvoorwaarden drinkwater Model Leveringsvoorwaarden - Drinkwaterwet - Drinkwaterbesluit - Drinkwaterregeling - Regeling Legionellapreventie 9 Controletaak drinkwaterbedrijven algemeen - Controletaak in Dww grijpt aan op: - Kwaliteit drinkwater, - installatie en - beheer - Het proces start met toezicht door de controleur Toezicht is het verzamelen van informatie over de vraag of een handeling of zaak voldoet aan de daaraan gestelde eisen, het zich daarna vormen van een oordeel daarover en het eventueel naar aanleiding daarvan interveniëren. 10 5

6 Controletaak drinkwaterbedrijven algemeen - Controletaak in Dww grijpt aan op: - Kwaliteit drinkwater, - installatie en - beheer - Het proces start met toezicht door de controleur Toezicht is het verzamelen van informatie over de vraag of een handeling of zaak voldoet aan de daaraan gestelde eisen, het zich daarna vormen van een oordeel daarover en het eventueel naar aanleiding daarvan interveniëren. - Verzamelen informatie (de controle) - Eisen stellen (richtlijnen, werkbladen, regelgeving) - Oordeel vormen (ingevulde matrix) 11 Controletaak drinkwaterbedrijven uitgangspunten Een geïntegreerde uitvoering van de 24.1 en 24.2-taak; Een nieuwe installatie voldoet aan NEN 1006 en de Waterwerkbladen, meest recente uitgave: Wijzigingen worden uitgevoerd volgens NEN 1006 en de Waterwerkbladen, recentste uitgave; Relevante volksgezondheidsaspecten worden beoordeeld volgens de nieuwste inzichten (legionellapreventie); Frequentie van de controles op basis van de inspectierichtlijn hoofdstuk 3.3; De basiscontrole omvat een visuele controle bij die bedrijven waar de beheerspakketten (zie paragraaf 2.2) geen rol spelen. Voor de bedrijven/instellingen waarvoor één of meer van de beheerspakketten wel relevant is, wordt een audit uitgevoerd. Over de bevindingen wordt gerapporteerd; 12 6

7 Controletaak drinkwaterbedrijven uitgangspunten Uitgangspunt is dat de exploitant van de installatie wordt aangesproken en dat deze, indien nodig, de eigenaar informeert; Tijdens de controle wordt de eigenaar/exploitant voorgelicht over zijn verantwoordelijkheden en de gevolgen van het niet nakomen van afspraken/aanwijzingen; De termijnen voor het opheffen van de aangetroffen gebreken zijn in principe zo kort mogelijk gesteld, rekening houdend met de haalbaarheid; Handhaving door de VROM-Inspectie vindt plaats conform de VROM- Inspectie-Procedure van de VROM-Inspectie, de VIP De voorwaarden van VROM met betrekking tot het mogen plaatsen van alternatieve technieken voor legionellapreventie. 13 Controletaak drinkwaterbedrijven: de matrix Controle Matrix Beoordeling van de inventarisatie, de installatie en het beheer, deel 1/2 Standaard Algemeen Pakket A Pakket B Pakket D Versie: Beoordelings- aspecten Vindplaats norm in Beperkt risico (6 Verhoogd risico (6 Sterk verhoogd risico (6 Drinkwaterbesluit (Dwb) Is van toepassing als een van onderstaande items niet Is van toepassing als een van onderstaande items niet in Is van toepassing als één van de onderstaande Regeling legionella in beeld is gebracht, of niet voldoet aan de eisen (2, of beeld is gebracht, of niet voldoet aan de eisen (2, of geldt: items geldt: preventie (Rlp), NEN 1006 geldt: Omcirkel nr, indien risico Omcirkel nr, indien risico en de Waterwerkbladen Omcirkel nr, indien risico (WB) Waterkwaliteit Rlp. Bijl.2: , 4.3.1, 1) Ongewenste opwarming 4.3.6; 2) Onvoldoende verversing NEN1006: 1.4.1, 2.1.2, 3) Kans op bacteriegroei 3.1.4,.3.1.8; 4) Onvoldoende beheer WB 1.4G: 10.2, 10.3, 17 WB 2.5: 5WB 3.1: 3, 5.1 Aangesloten toestellen + benodigde beveiligingen NEN1006: 3.8 WB 1.4G: 4 1) Toestelbeveiliging(en) t/m vloeistofklasse 2 ontbreken 1) Toestelbeveiliging(en) vloeistofklasse 3 1) Toestelbeveiliging(en) vloeistofklasse 4 / 5 ontbreken WB 3.8 2) Geen / onjuiste controle ontbreken methodiek toestelbeveiliging(en) 1) Geen / onjuiste controle methodiek t/m vloeistofklasse 3 toestelbeveiliging(en) vloeistofklasse 4 /

8 Controletaak drinkwaterbedrijven: de matrix Beoordeling van de inventarisatie, de installatie en het beheer, deel 2/2 Controle Matrix Extra Pakket C. Versie: Beoordelings aspecten Vindplaats norm in Beperkt risico (6 Verhoogd risico (6 Sterk verhoogd risico (6 Drinkwaterbesluit (Dwb) Indien één of meer van onderstaande items Indien éé n of meer van onderstaande items Indien één of meer van onderstaande Regeling legionella niet voldoet aan de eisen (2 : niet in beeld is gebracht, of niet voldoet aan items geldt: preventie (Rlp), Omcirkel nr, de eisen (2.: Omcirkel nr, Drnikwater regeling Dwr) Omcirkel nr, en de waterwerkbladen. Risico Analyse (RA) Dwb: 37 Geen tekeningen/ schematisch overzicht/ 1. Warmwater bereiding / -leidingnet 1. Risico Analyse afwezig Rlp: 5 en bijlage 2 beschrijving van drinkwater- en 2. Circulatie systemen 2. Er zijn vijf of meer warmwater-installatie 3. Lengte mengwaterleidingen Verhoogd Risico -items 4. Temperatuur tappunten aanwezig. 5. Aerosolvormende tappunten 6. Hotspots, ongewenst opwarming 7. Onvoldoende verversing 8. Dode leidingdelen 9. Brandslanghaspels verzegeling + EA 10. Tappunten inventarisatielijst (meetfreq.). Eenmalige technische Dwb: 40.1 Mogelijke maatregelen om, blijvend, geïnventariseerde risico s weg te nemen: maatregelen () Inkorten lengte uittapleiding Verhogen temperatuur Indelen in groepen / Segmenteren / Installatiescheiding / Afblokken Aanpassen leidingdelen met onvoldoende verversing Wegnemen dode leidingdelen 15 Controletaak drinkwaterbedrijven: de matrix Beoordeling van de inventarisatie, de installatie en het beheer, deel 2/2 Controle Matrix Extra Pakket C. Versie: Beoordelings aspecten Vindplaats norm in Beperkt risico (6 Verhoogd risico (6 Sterk verhoogd risico (6 Drinkwaterbesluit (Dwb) Indien één of meer van onderstaande items Indien éé n of meer van onderstaande items Indien één of meer van onderstaande Regeling legionella niet voldoet aan de eisen (2 : niet in beeld is gebracht, of niet voldoet aan items geldt: preventie (Rlp), Omcirkel nr, de eisen (2.: Omcirkel nr, Drnikwater regeling Dwr) Omcirkel nr, en de waterwerkbladen. Risico Analyse (RA) Dwb: 37 Geen tekeningen/ schematisch overzicht/ 1. Warmwater bereiding / -leidingnet 1. Risico Analyse afwezig Rlp: 5 en bijlage 2 beschrijving van drinkwater- en 2. Circulatie systemen 2. Er zijn vijf of meer warmwater-installatie 3. Lengte mengwaterleidingen Verhoogd Risico -items 4. Temperatuur tappunten aanwezig. 5. Aerosolvormende tappunten 6. Hotspots, ongewenst opwarming 7. Onvoldoende verversing 8. Dode leidingdelen 9. Brandslanghaspels verzegeling + EA 10. Tappunten inventarisatielijst (meetfreq.). Eenmalige technische Dwb: 40.1 Mogelijke maatregelen om, blijvend, geïnventariseerde risico s weg te nemen: maatregelen () Inkorten lengte uittapleiding Verhogen temperatuur Indelen in groepen / Segmenteren / Installatiescheiding / Afblokken Aanpassen leidingdelen met onvoldoende verversing Wegnemen dode leidingdelen 16 8

9 Controletaak: voorbeeld risicoanalyse - Warmwater bereiding / leidingnet - Circulatie systemen - Lengte mengwaterleidingen - Temperatuur tappunten - Aerosolvormende tappunten - Hotspots, ongewenste opwarming - Onvoldoende verversing - Dode leidingdelen - Brandslanghaspels verzegeling + EA - Tappunten inventarisatielijst (meetfreq.) 17 Handhaving door de VROM-Inspectie Na overdracht van het dossier volgt de handhaving door de inspecteur Het door toezicht en het toepassen van (of dreigen met) bestuur(srechte)lijke, strafrechtelijke of privaatrechtelijke middelen bereiken dat de algemeen geldende rechtsregels en individueel geldende voorschriften worden nageleefd. - Toezicht wordt aangereikt (door drinkwaterbedrijf) - Dreigen met optreden (voornemenbrief, communicatie) - Toepassing bestuursrecht (dwangsom) - Toepassen strafrecht (proces-verbaal) 18 9

10 Handhavingsactiviteiten - Interventiestrategie Circa 450 handhavingszaken per jaar (dwangsom) - Proces verbaal in het kader van lik-op-stuk beleid - Ondersteunende interventies - Handhavingscommunicatie - Informatieoverdracht - Reden van niet naleven 19 Interventies voorbeeld bepaling naleving Onbewuste nalevers Stimuleren, niet veel aan doen... Spontane nalevers Vooral belonen Handhavingsafgeschrikten Vooral laten weten dat er gehandhaafd wordt Bewuste overtreders Nadruk op sanctiekans en ernst Onbewuste overtreders Vooral voorlichten 20 10

11 Resultaten controles per doelgroep Legionellameldingen - Het gaat om normoverschrijdingen in drinkwater. - Drinkwater bevat minder dan 100 kve/ltr - Overschrijdingen > 1000 kve/ltr terstond en volledig melden aan de VROM-Inspectie. - Per 1 april 2011 het nieuwe melden ingevoerd: via webformulier - De VROM-Inspectie bepalen dat gebruikers geïnformeerd moeten worden. - Samenwerking GGD 22 11

12 Legionellameldingen: per doelgroep Legionellameldingen per doelgroep 2008 onbekend 325 (12,8%) Zorginstelling 1383 (54,4%) Ziekenhuis Opvangcentrum asielzoekers Kampeerterrein Jachthaven Gebouw met logiesfunctie Gebouw met celfunctie Badinrichting 110 (4,3%) 26 (1,0%) 82 (3,2%) 18 (0,7%) 343 (13,5%) 72 (2,8%) 184 (7,2%) Legionellameldingen: resultaten analyses Aantal monsters onderverdeeld naar type, serotype, en concentratie (kve/l) 2008 onbekend > kve/l tussen en tussen 100 en < Legionella non-pneumophila Legionella pneumophila serotype 1 Legionella pneumophila serotype 2-14 NB 24 12

13 Legionellameldingen: in gebied Brabantwater 25 Handhaving alternatieve technieken - Elektrochemisch beheer alleen bij collectieve watervoorzieningen bedoeld in artikel 35 Dwb. - Toelating van Ctgb voor elektrochemische techniek - Volgorde van beheersmaatregelen komt in artikel 9 van de regeling 26 13

14 Alternatieve technieken fysisch beheer Beheersplan (BPF) Fysisch beheer Dwb 44; min.reg. 9 1) Jaarlijks onderhoud warmwaterbereiding / leidingnet 2) Jaarlijkse kalibratie temperatuur opnemers 3) Nulmeting niet uitgevoerd 4) na falen niet gedesinfecteerd en/of geen nulmeting uitgevoerd 1) overzicht verantwoordelijkh eden 2) controle temperaturen (50 graden) 3) jaarlijkse controle verzegelingen 4) halfjaarlijkse bemonstering 5) jaarlijkse controle keerkleppen 6) aanvullend monsterprogramma (tabel IIId Drinkwater regeling) 7) Logboek en alarmfunctie(s) niet conform checklist fysische techniek (bijlage 6.7 IR) 1) Beheersplan afwezig 2) BRL certificaat ontbreekt 3) bypass staat open en/of is niet verzegeld 4) 3 of meer "Verhoogd Risico" items aanwezig 27 Alternatieve technieken: elektrochemisch beheer Beheersplan (BPE) Elektrochemisch beheer Dwb 44; min.reg. 9 1) Jaarlijks onderhoud warmwaterbereiding / leidingnet 2) Jaarlijkse kalibratie temperatuur opnemers 3) Niet gemeld aan I&M 1) overzicht verantwoordelijkheden 2) controle temperaturen (50 graden) 3) jaarlijkse controle verzegelingen 4) halfjaarlijkse bemonstering 5) jaarlijkse controle keerkleppen 6) aanvullend monsterprogramma (tabel IIId Drinkwaterregeling) 7) Logboek en alarmfunctie(s) niet conform checklist electrochemische technieken (bijlage 6.7 IR) 1) Er is geen BRL certificaat aanwezig 2) Onderbouwing ontbreekt 3) Beheersplan afwezig 28 14

15 Accreditatie bij het nemen en analyseren van monsters Eisen aan degene die monsterneming en analyse doet Accreditatie overeenkomstig NEN-EN-ISO/IEC 17025:2005 Eisen aan de wijze van monsterneming en analyse Overeenkomstig NEN 6265:2007 Eigenaar/exploitant is verantwoordelijk!! 29 Koeltorens - Onderzoek naar aanwezigheid van Legionella Pneumophila in koelwatersystemen - In 34% van de gevallen Legionella Pneumophila aangetroffen - Desinfectie geen garantie voor afwezigheid Legionella Pn. - Vervolgonderzoek: waarom sluit desinfectie de groei van Legionella Pneumophila niet altijd uit

16 Dank u wel voor de aandacht 31 16