Jeugdzorg in ontwikkeling

Transcriptie

1

2 Jeugdzorg in ontwikkeling Prof. Dr. J. Vanderfaeillie De Maeyer Skrållan Faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen Vakgroep Klinische en Levenslooppsychologie pag. 2

3 Inhoud Aanleiding voor jeugdzorg Organisatie van de jeugdzorg in sectoren Actuele evoluties Problemen met de huidige organisatie Conclusies en besluit pag. 3

4 Aanleiding voor Jeugdzorg Het betreft jongeren die opgroeien of dreigen op te groeien in een problematische opvoedingssituatie (POS) Het is een situatie door de direct betrokkenen (ouders en/of jongere) of derden als perspectiefloos, zinloos of bedreigend wordt ervaren De problematiek wordt niet uitsluitend bij de jongere en/of de ouders gesitueerd maar in de situatie De hulp is dus ook niet alleen op de jongere gericht. Iedereen betrokken bij de opvoedingssituatie kan voorwerp zijn van de hulp pag. 4

5 Jeugdhulp: aanbod vanuit 6 sectoren Jeugdhulp wordt relatief onafhankelijk georganiseerd in 6 sectoren Algemeen Welzijnswerk Kind & Gezin Gezondheidszorg VAPH BJB CLB Iedere sector heeft Eigen geschiedenis Eigen organisatie en eigen regelgeving pag. 5

6 Algemeen Welzijnswerk Biedt psychosociale hulp- en dienstverlening aan personen van wie de welzijnskansen bedreigd of verminderd worden als gevolg van gebeurtenissen in de persoonlijke levenssfeer gebeurtenissen in een context van criminaliteit problemen van meervoudige kwetsbaarheid ten gevolge van een proces van sociale uitsluiting. Beoogt dat mensen zich persoonlijk en sociaal kunnen ontplooien, en hun individuele en sociale rechten uit kunnen oefenen, zodat ze een menswaardig leven kunnen leiden Hulp wordt geboden via Centra voor algemeen welzijnswerk (o.a. JAC, scheidingsbemiddeling,...) Centra voor teleonthaal Centra Integrale Gezinszorg pag. 6

7 Kind & Gezin Drie beleidslijnen Preventieve Gezinsondersteuning Kerntaak: medische, psychosociale en pedagogische preventie (opm: de grens met hulpverlening is zeer dun) Doelgroep: aanstaande ouders en gezinnen met kinderen van 0-3 jaar (met extra aandacht voor maatschappelijk kwetsbare gezinnen) Door regio-teams en provinciaal consulenten opvoedingsondersteuning, Kinderopvang Toezicht op kwaliteit opvang (voorschoolse en buitenschoolse opvang) Adoptie Centrale aansturing van iedere adoptie in Vlaanderen Superplusfuncties: Centra voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning (0-12 jaar) Samenwerking met Vertrouwenscentra voor kindermishandeling (0-18) pag. 7

8 Gezondheidszorg CGGZ Doelgroep: mensen met een ernstig psychisch probleem of een probleem dat dreigt chronisch te worden Chronische psychiatrische patiënten, waarvoor een volledig herstel niet meer mogelijk is Hulpverlening: medisch-psychiatrische hulp door psychiater Psychotherapeutische door psychologen of andere gekwalificeerde medewerkers Extra aanbod specifieke vormen van zorg (bv. alcohol-, drugs- en zelfmoordpreventie, forensische hulpverlening, hulpverlening aan senioren, aan asielzoekers en vluchtelingen ) Projectwerking gericht op specifieke doelgroepen/thema s (bv. psychiatrische zorg in de thuissituatie, opvoedingsprojecten, personen met een mentale handicap, familiaal geweld ) pag. 8

9 Vlaams Agentschap voor personen met een Handicap Draagt bij aan de participatie, integratie en gelijkheid van kansen van personen met een handicap in alle domeinen van het maatschappelijk leven. Het doel is dat zij de grootst mogelijke autonomie en levenskwaliteit bereiken Het VAPH subsidieert hiertoe diensten op verschillende domeinen : Diensten en voorzieningen die ondersteuning verlenen aan personen met een handicap bij middel van begeleiding of opvang (MPI, semi-internaat, ) Tegemoetkomingen: Hulpmiddelen en aanpassingen om het dagelijks leven van een persoon met een handicap beter te kunnen organiseren Persoonlijke-assistentiebudget bedoeld om assistenten in dienst nemen Steunmaatregelen (fiscale compensatie, zorgverzekering, ) pag. 9

10 Bijzondere Jeugdbijstand Hulp wordt geboden door Private voorzieningen Begeleidingstehuizen (residentieel) Gezinstehuizen (residentieel) Onthaal-, oriëntatie- en observatiecentra (residentieel) Dagcentra (mobiel) Zij nemen jongeren op na school en in de vakantie Thuisbegeleidingsdiensten (mobiel) Zij begeleiden de jongere en zijn gezin d.m.v. thuisbezoeken Diensten voor Begeleid Zelfstandig Wonen (bzw) (mobiel) Zij begeleiden minderjarigen die zelfstandig wonen Diensten voor Pleegzorg (residentieel) Diensten voor Herstelgerichte en Constructieve Afhandeling (HCA) Diensten voor Crisishulp aan Huis (CaH) (mobiel) Multifunctionele centra (MFC) (mobiel als residentieel) Projecten Time-out, Columbus, Openbare aanbod Gemeenschapsinstellingen Federaal centrum de Grubbe pag. 10

11 Centra voor leerlingenbegeleiding Vier begeleidingsdomeinen: leren en studeren onderwijsloopbaan psychisch en sociaal functioneren preventieve gezondheidszorg Twee soorten aanbod Leerlinggebonden aanbod Vraaggestuurd en vrijwillig aanbod Verplicht aanbod: spijbelen en sommige medische onderzoeken en inentingen Schoolondersteuning Informatieverstrekking (informatie over het onderwijsaanbod en aansluiting op de arbeidsmarkt in het kader van studie- en beroepskeuze) draaischijf tussen de school als organisatie en de netwerkpartners van het CLB participatie in overleg met betrekking tot leerlingbegeleiding participatie in schoolprojecten die in het teken staan van het beleid rond prioritaire doelgroepen pag. 11

12 Actuele evoluties Stijging van het aantal jongeren in de BJB tov. het totaal aantal Vlaamse jongeren (ook in andere Europese landen) Sterke stijging van het aantal minderjarigen in een POS Sterke stijging van het aantal minderjarigen in type 3 van het BuO Toename van het aantal leerlingen door JR in internaten geplaatst pag. 12

13 Tendenzen geassocieerd met voorgaande evoluties (oorzakelijk?) Maatschappelijke intolerantie Toename van opvoedingsonzekerheid en opvoedingsonmacht Gezinssituaties worden steeds complexer en minder stabiel Maatschappelijke tendens om gespecialiseerde hulp te zoeken Maatschappelijk en sociaal netwerk brokkelt af pag. 13

14 Problemen met hulpverlening (1) Hulp is verkokerd en wordt georganiseerd binnen de eigen sector (kind naar BuO geen BJB maar VAPH) Dit resulteert in een doorverwijzingscarousel Hulp is nog steeds aanbodgericht Wachtlijsten Verzadigingspunt is bereikt Vraaggestuurde verwijzingen zijn onmogelijk Niet geplafonneerde diensten zoals pleegzorg dienen als overloop pag. 14

15 Problemen met hulpverlening (2) Draagkracht voorzieningen onder druk door o.a. overschrijding van capaciteit Gebrek aan nazorg maakt dat jongeren langer in de zorg verblijven dan nodig Steeds meer consulenten BJB of sociale dienst JR nemen zelf begeleidingen op Uitbreiding van het aanbod resulteert in meer vraag als gevolg van aanzuigeffect pag. 15

16 Problemen met hulpverlening (3) Hulp is nog vaak weinig evidence-based (onderzoek en onderzoeksresultaten hebben een lage status) Vermaatschappelijking van zorg is een doel maar hoe? (cfr. Tendens gespecialiseerde hulp en tekort aan aanbod als gevolg toenemende individualisering) Nood mogelijkheden tot combinatie en naadloze aansluiting pag. 16

17 Problemen van hulpverlening (4) Restgroepen (jongeren met gedrags- en psychiatrische problemen) Knelpuntdossiers Jongeren met complexe en meervoudige hulpvragen Waardoor antwoorden moeilijk kunnen worden geformuleerd Overgang van jeugdhulp naar volwassenheid en/of hulp voor volwassenen Vaak is hulp een gebeuren boven de hoofden van de jongeren en hun ouders pag. 17

18 Conclusie en besluit Er is nood: Aan intersectorale samenwerking Eén intersectorale toegangspoort Het aanbod moet transparanter en duidelijker Er is nood aan vermaatschappelijking van zorg en uitbouw van zorg voor de poort (RT) Zal de implementatie van integrale jeugdzorg hieraan kunnen bijdragen? pag. 18