Inwerkingtreding Wet bestuur en toezicht

Transcriptie

1 CORPORATE SEPTEMBER 2012 Inwerkingtreding Wet bestuur en toezicht In mei 2011 is de Wet bestuur en toezicht aangenomen door de Eerste Kamer. De inwerkingtreding van de Wet bestuur en toezicht werd uitgesteld omdat een aantal regelingen uit de wet verduidelijkt moest worden in een reparatiewet. Het is nu bekend geworden dat de Eerste Kamer de reparatiewet bestuur en toezicht op 25 september 2012 als hamerstuk zal aannemen. De nieuwe wettelijke regeling zal op 1 januari 2013 in werking treden. De Wet bestuur en toezicht leidt tot veranderingen in het vennootschapsrecht. De wijzigingen zien op bestuurders en commissarissen van rechtspersonen. De meeste bepalingen gelden voor zowel NVs als BVs. De meest verstrekkende regeling van de wet geldt ook voor stichtingen; een enkele bepaling is alleen op beursvennootschappen van toepassing. In deze Legal Alert bespreken wij de nieuwe regelingen en geven wij aan op welke rechtspersoon deze van toepassing zijn. In een stroomschema bij deze Legal Alert is de nieuwe limiteringsregeling voor bestuurders en commissarissen uitgewerkt. One-tier board (NV/BV) Na inwerkingtreding van de wet is er voor vennootschappen (ook structuurvennootschappen) een wettelijke regeling voor een one-tier board. De klassieke inrichting van het bestuur is gebaseerd op een dualistisch bestuursmodel (two-tier board) met een raad van bestuur en een afzonderlijke raad van commissarissen. Een one-tier board is een bestuur dat bestaat uit uitvoerende bestuurders en niet-uitvoerende bestuurders. Om een one-tier board in te stellen, is een statutaire bepaling nodig waarin wordt vastgelegd dat bestuurstaken worden verdeeld

2 over één of meer uitvoerende bestuurders en één of meer niet-uitvoerende bestuurders. Het is niet te verwachten dat het instellen van een one-tier board of een two-tier board in de praktijk tot grote verschillen zal leiden. Limiteringsregeling toezichthoudende functies (grote BV, NV en stichting) Er wordt een limiteringsregeling ingevoerd voor het aantal toezichthoudende functies van bestuurders en commissarissen van bepaalde rechtspersonen. Limitering Als een rechtspersoon aan de hierna te noemen voorwaarden voldoet, moet bij de benoeming van een persoon tot (uitvoerend of niet-uitvoerend) bestuurder, commissaris of lid van een toezichthoudend orgaan, van het volgende worden uitgegaan: Een persoon mag slechts tot (uitvoerend) bestuurder worden benoemd als hij niet meer dan twee toezichthoudende functies heeft bij andere rechtspersonen die eveneens onder de limiteringsregeling vallen én hij geen voorzitter is van de raad van commissarissen of een one-tier board bij een dergelijke andere rechtspersoon. Een persoon mag slechts tot commissaris, niet-uitvoerend bestuurder of lid van een toezichthoudend orgaan worden benoemd als hij niet meer dan vier toezichthoudende functies heeft bij andere rechtspersonen die eveneens onder limiteringsregeling vallen. Een voorzittersfunctie telt dubbel. Onder toezichthoudende functie wordt verstaan de functie van: commissaris, nietuitvoerend bestuurder en lid van een in de statuten van een rechtspersoon ingesteld toezichthoudend orgaan. Toezichthoudende functies bij meerdere rechtspersonen die deel uitmaken van een groep tellen als één functie. Een toezichthoudende functie bij een buitenlandse onderneming telt niet mee. Een benoeming door de Ondernemingskamer in het kader van een enquêteprocedure telt niet mee.

3 Voorwaarden voor toepassing limiteringsregeling De limiteringsregeling is van toepassing op een NV, BV of stichting die kwalificeert als 'grote' rechtspersoon én die voldoet aan de voorwaarden van de 'ingroeiregeling'. Grote rechtspersoon Een NV, BV of stichting kwalificeert als 'grote' rechtspersoon wanneer wordt voldaan aan ten minste twee van de drie volgende vereisten uit het jaarrekeningrecht: 1. de waarde van de activa volgens de balans met toelichting bedraagt meer dan EUR ; 2. de netto-omzet voor het boekjaar bedraagt meer dan EUR ; 3. het gemiddeld aantal werknemers over het boekjaar bedraagt 250 of meer. Als peildatum of een rechtspersoon als groot kwalificeert, geldt de balansdatum. Als een rechtspersoon een geconsolideerde jaarrekening opmaakt, moet worden uitgegaan van de geconsolideerde balans. 'Ingroeiregeling' en 'uitgroeiregeling' De limiteringsregeling is pas van toepassing als een NV, BV of stichting gedurende twee opeenvolgende balansdata als groot kwalificeert. Dit heet de 'ingroeiregeling'. Als de rechtspersoon met een boekjaar gelijk aan het kalenderjaar, op 31 december 2013 en op 31 december 2014 als groot kwalificeert, is de limiteringsregeling dus vanaf 31 december 2014 van toepassing. Dit is de uitleg die de minister geeft aan de wettelijke bepaling. De wettekst kan tot een andere interpretatie leiden. In deze Legal Alert volgen wij de uitleg van de minister. Als een NV, BV of stichting gedurende twee opeenvolgende balansdata niet langer als groot kwalificeert, geldt de limiteringsregeling niet meer. Dit heet de 'uitgroeiregeling'. Zou de rechtspersoon op 31 december 2015 en op 31 december 2016 niet meer als groot kwalificeren, dan is de limiteringsregeling vanaf 31 december 2016 dus niet meer van toepassing. Welke grote stichtingen? Bij grote stichtingen is de limiteringsregeling alleen van toepassing op stichtingen die een wettelijke verplichting hebben tot het opstellen van een jaarrekening of gelijkwaardig document. Voor grote charitatieve, culturele, wetenschappelijke en kerkelijke stichtingen geldt de regeling niet voor zover zij geen commerciële activiteiten ontplooien en geen

4 jaarrekeningplicht hebben. Grote non-profit instellingen zoals zorginstellingen en woningcorporaties vallen wel onder de limiteringsregeling, omdat zij op grond van bijzondere wetgeving een jaarrekeningplicht hebben. Overigens heeft de minister gezegd dat als een stichting vrijwillig een jaarrekening opmaakt in het kader van een subsidieaanvraag, dit niet tot gevolg heeft dat de limiteringsregeling voor haar gaat gelden. Nietige benoeming Een benoeming van een (uitvoerend of niet-uitvoerend) bestuurder of commissaris in strijd met de limiteringsregeling is nietig. De nietigheid van een benoeming heeft geen gevolgen voor een door de desbetreffende bestuurder of commissaris genomen besluit. Directe werking De minister heeft aangegeven dat de limiteringsregeling bij inwerkingtreding van de wet onmiddellijk kan worden toegepast. De nieuwe limiteringsregeling geldt voor grote NVs, BVs en stichtingen die de twee balansdata direct voorafgaand aan inwerkingtreding van de wet aan ten minste twee van de drie hiervoor genoemde vereisten hebben voldaan. Stroomschema Bij deze Legal Alert vindt u een stroomschema dat behulpzaam kan zijn bij het beoordelen of de limiteringsregeling van toepassing is. Tegenstrijdig belang (NV/BV) Onder de huidige regeling kan het hebben van een tegenstrijdig belang ertoe leiden dat de bevoegdheid van het bestuur om de vennootschap te vertegenwoordigen wordt aangetast. In de nieuwe regeling is dit niet langer het geval. In plaats daarvan is de geconflicteerde bestuurder niet bevoegd deel te nemen aan de beraadslaging en besluitvorming van het bestuur over het desbetreffende onderwerp. De nieuwe regeling geldt ook voor commissarissen met een tegenstrijdig belang. Als deze regeling niet wordt nageleefd, is het besluit vernietigbaar. Van deze regeling kan niet worden afgeweken.

5 Overgangsrecht tegenstrijdig belang De nieuwe regeling is op het moment van inwerkingtreding van de wet direct van toepassing. Voor rechtshandelingen die zijn verricht vóór inwerkingtreding van de wet geldt de oude regeling. Transacties die onder de oude regeling met tegenstrijdig belang zijn verricht, kunnen door de algemene vergadering worden bekrachtigd. Bepalingen in bestaande statuten die de vertegenwoordigingsbevoegd van bestuurders bij tegenstrijdig belang beperken hebben na de inwerkingtreding van de nieuwe regeling geen rechtskracht meer. Het is aan te bevelen dergelijke bepalingen over tegenstrijdig belang uit de statuten te halen om mogelijke vergissingen bij de vertegenwoordiging van de vennootschap te voorkomen. Geen arbeidsovereenkomst (beursvennootschap) In de nieuwe regeling kan tussen een bestuurder en een beursvennootschap geen sprake meer zijn van een arbeidsovereenkomst. De wet geeft echter niet aan hoe de rechtsverhouding tussen een bestuurder en een beursvennootschap moet worden gekwalificeerd. In de praktijk zal deze rechtsverhouding als een overeenkomst van opdracht worden aangemerkt. Overgangsrecht arbeidsovereenkomst Bestaande arbeidsovereenkomsten tussen een bestuurder en een beursvennootschap blijven gelden. Bindende voordracht (NV) (BV onder Flex BV-recht) In de huidige regeling is de eis opgenomen dat een bindende voordracht voor de benoeming van een bestuurder of commissaris van een NV bestaat uit ten minste twee personen. Deze eis komt te vervallen; een bindende voordracht kan worden beperkt tot één kandidaat. Een overeenkomstige wijziging zal voor de BV gaan gelden met de inwerkingtreding van het nieuwe BV-recht op 1 oktober 2012.

6 Evenwichtige participatie man/vrouw (grote NV/BV) De nieuwe regeling introduceert wettelijke bepalingen voor een evenwichtige participatie van mannen en vrouwen in het bestuur en de raad van commissarissen van NVs en BVs die als grote rechtspersoon volgens de criteria van het jaarrekeningrecht zijn aan te merken (zie hierboven bij de voorwaarden van de limiteringsregeling). Hieronder kunnen ook structuurvennootschappen vallen. Uit de wet wordt niet duidelijk of ook de hiervoor bij de limiteringsregeling genoemde 'in- en uitgroeiregeling' van toepassing is. Wij achten dit wel aannemelijk. Een NV of BV waarop de limiteringsregeling van toepassing is, moet dus ook voldoen aan de regeling van evenwichtige participatie. Van evenwichtige participatie is sprake indien, bij een verdeling van de zetels over natuurlijke personen, ten minste 30% van de zetels wordt bezet door mannen en ten minste 30% door vrouwen. De regeling geldt ook voor de NV of BV die optreedt als bestuurder van: een NV of BV die kwalificeert als grote rechtspersoon; of een NV of BV die op haar beurt bestuurder is van een NV of BV die kwalificeert als grote rechtspersoon. De bepaling is een zogenoemde pas-toe-of-leg-uit bepaling; dit betekent dat een grote NV of BV die niet voldoet aan de evenwichtige participatie van mannen en vrouwen, verplicht is dit in haar jaarverslag uit te leggen. De regeling inzake evenwichtige verdeling van zetels vervalt op 1 januari Evaluatie Wet bestuur en toezicht De minister heeft toegezegd dat de wet drie jaar na inwerkingtreding wordt geëvalueerd. Vraag en antwoord Hieronder is een aantal vragen geformuleerd die zich in de praktijk kunnen voordoen nadat de nieuwe limiteringsregeling in werking treedt. X heeft toezichthoudende functies bij A (BV), B (BV), C (NV) en D (stichting). Al deze rechtspersonen vallen onder de limiteringsregeling. Daarnaast is X commissaris bij een grote coöperatie. X wordt gevraagd als commissaris bij E, een NV die eveneens valt onder de limiteringsregeling.

7 Kan X als commissaris bij E worden benoemd? Ja, dat kan. X heeft op het moment van benoeming niet meer dan vier toezichthoudende functies bij andere rechtspersonen die onder de limiteringsregeling vallen. Het commissariaat bij de coöperatie telt niet mee. De limiteringsregeling is niet op coöperaties van toepassing. X is bestuurder van een NV die onder de limiteringsregeling valt en houdt op het moment van inwerkingtreding van de wet zes toezichthoudende functies bij andere rechtspersonen die onder de limiteringsregeling vallen. Moet X vier toezichthoudende functies laten vervallen? X hoeft niets te doen. Hij kan zijn functie als bestuurder en zijn toezichthoudende functies behouden. De limitering speelt uitsluitend op het moment van benoeming. Zolang geen sprake is van een (her)benoeming, wordt de situatie van X geëerbiedigd. Bij een herbenoeming tot bestuurder van de NV zal X, als wil hij dat die benoeming door kan gaan, zijn toezichthoudende functies bij andere rechtspersonen die onder de limiteringsregeling vallen, moeten terugbrengen tot ten hoogste twee en mag hij geen voorzitterspositie hebben. X is (uitvoerend) bestuurder bij een BV die niet onder de limiteringsregeling valt en heeft daarnaast drie toezichthoudende functies bij NVs die wel onder de limiteringsregeling vallen. De BV valt op een gegeven moment wel onder de limiteringsregeling. Wat betekent dit voor de bestuurdersfunctie van X? X blijft (uitvoerend) bestuurder van de BV, ook nadat de limiteringsregeling van toepassing is, en kan daarnaast nog zijn drie toezichthoudende functies bij de andere NVs aanhouden. Pas op het moment van een (her)benoeming moet uitvoering aan de limiteringsregeling worden gegeven. X is commissaris of niet-uitvoerend bestuurder bij vijf NVs die onder de limiteringsregeling vallen. X wordt vervolgens bij één van deze vennootschappen 'benoemd' tot voorzitter van de raad van commissarissen of tot niet-uitvoerende voorzitter van de one-tier board. Wat zijn de gevolgen van het accepteren van de voorzittersrol door X? Het op zich nemen van de rol van voorzitter tijdens een termijn als commissaris of nietuitvoerend bestuurder van een one-tier board is geen benoeming in de zin van de wet. De limiteringsregeling is hierop dus niet van toepassing. Het is wel zo dat het voorzitterschap volgens de limiteringsregeling dubbel telt waardoor het aantal toezichthoudende functies van X op zes komt. Op het moment dat X wordt herbenoemd of een nieuwe benoeming aanvaardt, zal de limiteringsregeling van toepassing zijn en zal hij

8 zijn voorzitterschap of één van zijn toezichthoudende functies moeten laten vervallen. Contact Als u vragen hebt over of naar aanleiding van deze legal alert, kunt u contact opnemen met: René Clumpkens [email protected] Harm-Jan de Kluiver [email protected] Marielle Legein [email protected] Martin van Olffen [email protected] Jean Schoonbrood [email protected] Constantijn Voogt [email protected] Jaap Winter [email protected]