AAR 80. Sporen. huis inn

Transcriptie

1 Sporen van een woonh huis inn de Archeologische Begeleiding, Asterda (2011) AAR (Asterdase Archeologische Rapporten) ) 80, 2014 Jerzy Gawronski, Ranjithh Jayasena

2 2

3 Inhoud Basisgegevens 4 1 Inleiding 5 2 Achtergronden en vraagstellingen Achtergronden Vraagstellingen en ethodiek 8 3 Sporen, structuren en vondsten 10 4 Conclusies 13 5 Literatuur 14 Bijlage 1 Sporen 15 Bijlage 2 Vondsten 16 3

4 Basisgegevens Plangebied Adres Kadaster ASD G RD-coördinaten N / O / Z / W / TOPO-code BMA WA20 OM nuer Bevoegd gezag Stadsdeel Centru Uitvoerder Beheer en plaats docuentatie 1 Het plangebied binnen het Stadsdeel Centru 4

5 1 Inleiding In juli 2011 startte de verbouwing van, een bouwlocatie et een hoge archeologische verwachting in het oudste deel van iddeleeuws Asterda. In het bouwplan waren de ontgraving van een kelderbak tot circa NAP - 1 opgenoen en de plaatsing van een nieuwe fundering onder de bestaande bebouwing. Deze werkzaaheden zouden leiden tot verstoring van de ondergrond en de eventueel daarin aanwezige archeologische resten. O archeologische overblijfselen te kunnen docuenteren en te bergen is de civieltechnische ontgraving van de bouwput archeologisch begeleid (AB). De AB bestond uit twee inspecties in juli en oktober 2011 door de afdeling Archeologie van het (BMA). De AB resulteerde in een nadere kartering van de bodeopbouw. 2 De onderzoekslocatie (geel) binnen de topografische situatie van

6 2 Achtergronden en vraagstellingen 2.1 Achtergronden De Waroesstraat is ontstaan als een dijklichaa op de oostelijke oever van de Astel, waarop rond 1250 de eerste houten bebouwing verrees. In eerste instantie liep de dijk, Kerkstraat geheten, vanaf de Da tot aan de Oudezijds Arsteeg, aar in het laatste kwart van de 14de eeuw is deze naar het noorden verlengd tot aan de toenalige nieuwe stadspoort; de Sint Olofspoort. Deze verlenging kreeg de naa Waroesstraat, in 1384 voor het eerst genoed, en in de 16de eeuw ging deze naa over op de gehele straat tussen Da en Sint Olofspoort. 1 De noordoostelijke hoek van de (iddeleeuwse) stad was van oudsher dicht bebouwd. De ontwikkeling ervan vanaf de Middeleeuwen tot in de 17de eeuw is goed te volgen aan de hand van enkele historische stadsplattegronden, waaronder die van Cornelis Anthonisz uit 1544 (afb. 3), Pieter Bast uit 1597 (afb. 4) en Balthasar Florisz van Berckenrode uit 1625 (afb. 5). Perceel ligt aan de kop van de straat, aan de oostzijde, tussen de Oudezijds Arsteeg en het Wijgaardstraatje. De eerste historische verelding die over dit perceel bekend is, handelt over het rooien ervan op 5 deceber Deze procedure werd door drie stedelijke rooieesters uitgevoerd. Zij aten het terrein op en bakenden precies de grenzen van het bouwareaal af. Uit de adinistratie van de rooieesters is niet op te aken of het in dit geval o nieuwbouw op een al gerooid perceel ging of o een nieuw uit te geven perceel. De vroegste afbeelding van de bebouwing langs de Waroestraat biedt de stadsplattegrond van Corrnelis Anthonisz uit 1544 (afb. 3). Op deze kaart is een scheatisch beeld in vogelvlucht perspectief te zien van de kop van de Waroesstraat achter de Sint Olofspoort. Details over de ovang en inrichting van het perceel in die tijd zijn hier niet vanaf te leiden. Een aanwijzing voor de ovang van het perceel biedt de ededeling uit 1594 dat het voorbij de hoek van het Wijngaardstraatje tot in de steeg doorliep. 3 Het pand heette toen De Gulden Zeepton, naar de zeepziederij die er was gevestigd. Bij een brand die in juni panden aan de Oudezijds Arsteeg en de Waroesstraat in de as legde bleef net gespaard. 4 De zeepziederij is voor 1642 gesloten en de bedrijfsruites in 1651 verbouwd tot woningen. De naa ging niet eteen verloren; bij een verkoop van het pand in 1660 werd het nog aangeduid et zowel de oude als de nieuwe naa De Dry Suyckerbroden. In 1681 had Waroesstraat 15 twee uitgangen aan de achterzijde; één via een doorgang in het Wijngaardstraatje en één via de Bethlehesgang naar de Oudezijds Arsteeg (afb. 6). In de 18de- en 19de eeuw had het pand een winkelfunctie, zoals in 1742 als de koffiewinkel van Fred. Middendorp 5 en in 1832 die van varkensslager Johannes Rijken. 1 Oudste verelding Waroesstraat, zie Van der Laan 1975, nrs , oorkonde d.d. 20 april Historische inforatie ontleend aan Ka 1968, Ka 1968, Breen 1912, 139. Over Waroesstraat 19 werd in een huurovereenkost uit 1599 geeld dat dit een ledig afgebrand erf was waarop voorheen bebouwing had gestaan. Nuer 17 werd in 1603 eveneens aangeduid als een ledig erf dat nu was bebouwd, aar of dit betrekking had op herbouw na de brand wordt niet gespecificeerd (Ka 1968, 220). 5 Kohier van de Personeele Quotisatie uit 1742, wijk 1, verpondingsnuer 43 (Oldewelt 1945). 6

7 3 op de stadsplattegrond van Cornelis Anthonisz uit 1544 (het noorden is onder) 4 (rood) op de stadsplattegrond van Pieter Bast uit 1597 (het noorden is onder) 5 (rood) op de stadsplattegrond van Balthasar Florisz van Berckenrode uit 1625 (het noorden is onder) 7

8 6 Detail van de kaart van Loan uit 1876 et het perceel (blauw olijnd) en de Bethlehesgang (lichtblauw), die diende als doorgang van het perceel naar de Oudezijds Arsteeg. In rood aangegeven zijn de profielen op de vindplaatsen ARM en ARM1 2.2 Vraagstellingen en ethodiek Voor de vindplaats bestond een hoge archeologische verwachting, gebaseerd op historisch-cartografisch onderzoek en op archeologische inforatie van nabij gelegen vindplaatsen, waaronder twee in de Oudezijds Arsteeg (afb. 6). 6 Het onderzoek in 2008 leverde gegevens op over de bodegesteldheid ter plaatse en de ontwikkeling van het terrein. In de eerste helft van de 14de eeuw waren de percelen achter de bebouwing van de Waroesstraat nog drassig, aar in de tweede helft van die eeuw hebben flinke ophogingen plaatsgevonden, waarna de eerste houten bebouwing verscheen. De opgebrachte grondpakketten bestonden uit zware kleizoden, plaatselijk licht verengd et huishoudelijk afval tot NAP - 1 (afb. 7). Meer bijzonderheden over de vroege topografie kwaen van het onderzoek in 2012 aan de noordzijde van de Oudezijds Arsteeg (afb. 6). Dit wees uit dat zich 7,5 uit de steeg op een diepte van NAP - 1,70 een verkavelingssloot bevond parallel aan de steeg en loodrecht op de Waroesstraat. Van de beschoeiing van de sloot resteerde een houten paal aan de noordzijde. De sloot was afgedekt door een ophogingslaag van veen en klei tot NAP - 0,70 uit de tweede helft van de 14de eeuw. Van de tweede helft van de 14de eeuw tot in de eerste helft van de 15de eeuw vonden verdere ophogingen plaats en werd het terrein bebouwd. 6 BMA vindplaats ARM, Zie Gawronski & Jayasena BMA vindplaats ARM1,

9 7 Oudezijds Arsteeg (vindplaats ARM), 14de-eeuwse ophogingen van kleizoden et bovenin latere bebouwing De Archeologische Begeleiding had als doel o gegevens te verzaelen voor een reconstructie van de bewonings- en gebruiksgeschiedenis van het perceel vanaf het einde van de 14de eeuw, de periode waarin de eerste activiteiten in dit deel van de Waroesstraat ontstonden. Hiertoe zou tot ca. NAP - 1,00 (de axiale ontgravingsdiepte) een bodeprofiel worden geaakt in de lengte van het perceel loodrecht op de straat. Door op deze wijze de opbouw van de grondlagen te docuenteren kon de situatie van dit perceel worden vergeleken et die van de vindplaatsen aan de Oudezijds Arsteeg. De onderzoeksvragen richtten zich specifiek op: - aard, ovang en datering van archeologische structuren en vondsten - saenstelling van de ophogingslagen - aanwezigheid van beerputten of afvalkuilen. In het voorhuis was de bode tot op de ontgravingsdiepte verstoord door een kelder. In de achterste 6 van het voorhuis kon het lengteprofiel in twee afzonderlijke delen worden verdiept tot NAP - 0,70 en als één geheel gedocuenteerd (afb. 8). Profiel 1 lag in de zuidwesthoek van het pand, in een funderingsinspectieput van 2 x 1,20 die door de aanneer was gegraven, ingesloten tussen de achtergevel en de zuidelijke zijgevel. Profiel 2 is gedocuenteerd bij de ontgraving van de kelderbak. Dit noordprofiel lag 1,3 ten noorden van profiel 1, aar de sporen van beide profielen sloten exact op elkaar aan (afb. 9). De AB is uitgevoerd door het veldtea van de afdeling Archeologie van BMA volgens de Kwaliteitsnor Nederlandse Archeologie (KNA), versie 3.2. Sporen zijn gedocuenteerd door iddel van digitale fotografie en tekeningen op schaal 1:20. 8 De bouwput et aan de rechterzijde profiel 2 en het riool, gezien naar de Waroesstraat 9

10 3 Sporen, structuren en vondsten Bij de Archeologische Begeleiding aan de Waroesstraat zijn in totaal 13 sporen gedocuenteerd in de profielen 1 en 2 (afb. 9) tot aan de voorgeschreven ontgravingsdiepte van ca. NAP - 1,00, bestaande uit ophogingslagen, vloerniveaus en drie opeenvolgende fasen van de achtergevel van het pand. Het geheel aan bouwresten en grondverbeteringen kan worden opgedeeld in drie fasen. De oudste bouwfase ligt rond 1500, de tweede fase in de eerste helft van de 16de eeuw en de derde fase in de tweede helft van de 16de eeuw. Inforatie over de bodesituatie in de periode voor 1500 kan worden afgeleid van de archeologische sporen op de nabijgelegen vindplaatsen aan de Oudezijds Arsteeg die in 2008 en 2012 zijn onderzocht. 9 Saengestelde profiel en de ligging ervan binnen het perceel. De straatzijde is links Fase 1 (eind 15de eerste helft 16de eeuw) Een achtergevel van vijf baksteenlagen (S 1, afb. 9) arkeert de oudste bouwfase tot aan het ontgravingsdiepte niveau. De onderzijde lag op NAP - 0,70, de afgesloopte bovenzijde op NAP - 0,06. De uur was opgetrokken in rode baksteen van 22 x 10,5 x 10

11 4 c; een gangbaar foraat in het einde van de 15de- en het begin van de 16de eeuw. 7 Van drie versnijdingen aan de binnenzijde arkeerde de bovenste op NAP - 0,28 het door latere sloop niet eer aanwezige vloerniveau. De uur is gebouwd in een ophogingslaag van donkergrijsbruin kleiig zand (S 4), verengd et enkele scherven van 15de-eeuwse bakpannen (type r-bak-2) en grapen van roodbakkend aardewerk en van steengoedkannen uit het Duitse Langerwehe (WA20-1). Een insteek was niet zichtbaar, wat kan hebben betekend dat de uur vanaf de buitenzijde van het pand is geetseld. Bij de sloop van het pand in de eerste helft van de 16de eeuw is de binnenzijde van het huis tot NAP - 0,20 opgevuld en geëgaliseerd et een pakket van ortel- en baksteen houdend zand (S 5). Fase 2 (eerste helft van de 16de eeuw) De nieuwbouw van fase 2 had een achtergevel die was opgetrokken in gele en rode baksteen van 17,5 x 9,5/10 x 4,5 c (S 2). 8 Deze uur rustte op het restant van de fundering van het voorgaande huis. Aan de binnenzijde zat een versnijding, een indicatie van de oudste vloerhoogte. Bij deze bouwfase hoorden twee elkaar in tijd opvolgende plavuizenvloeren. De onderste vloer (S 6) was in beide profielen zichtbaar over een afstand van 5 en bestond uit een plaveisel van vierkante rode plavuizen van 14 x 14 x 3,5 c. Deze vloer liep van west naar oost over een afstand van 5 af van NAP + 0,25 tot NAP tegen de achtergevel,10 c lager dan de versnijding. Op deze vloer is in één keer een 10 c dikke ophogingslaag van geel zand (S 7) aangebracht et daarop een nieuwe plavuizenvloer (S 8). Deze vloer bestond uit even grote, aar dunnere (3,2 c) rode plavuizen (S 8). Dit vloerniveau sloot aan op een versnijding in de achtergevel. Plavuizen van beide foraten waren gangbaar in de eerste helft van de 16de eeuw. 9 Plavuizenvloer S 8 werd afgedekt door een 30 c dikke laag van grijs zand et puin (S 9), reikend tot NAP + 0,75, gevolgd door een puinpakket tot NAP + 0,72 (S 10). Muur S 2 was gesloopt tot NAP + 0,76. Fase 3 (tweede helft van de 16de eeuw) Het derde pand dat op dit perceel verrees had een achtergevel (S 3), rustend op die van de vorige fase. Deze uur stak 4 c uit naar binnen en onder deze rand was een plavuizenvloer gelegd (S 11). Hiervoor waren oude in geel slib en bruin geglazuurde plavuizen van 14,4 x 14 x 4 c hergebruikt (WA20-5). Op de vloer lag een tot aan het aaiveld reikend pakket van afwisselend geel zand en puinlagen (S 12). Direct boven het aaiveld bevonden zich in de zijgevel van het pand uit deze derde bouwfase twee rijen et wandtegels (S 3). Op basis van de blauw-op-witte decoratie et kinderspelen zijn deze tegels te dateren in het derde kwart van de 17de eeuw (afb. 10 en 11). De jongste structuur in de bouwput was een bakstenen riool (S 13) langs de noordelijke zijgevel van het pand, waarvan in profiel 2 de zijuur zichtbaar was (afb. 8, 9). 7 WA20-2. Een vergelijkbaar baksteenforaat kot voor in de zuidwestelijke zijgevel van de Sint Anthonispoort de tegenwoordige Waag op de Nieuwarkt, daterend van circa Baksteenonster WA Gawronski & Veerkap 2005,

12 5 10 De wandtegels in situ, tegen de zuidelijke zijgevel van het pand, links achtergevel S 3 11 Kinderspelen op de bovenste rijwandtegels (derde kwart vann de 17de eeuw) van de zijgevel (1 t/ 8) en een losse vondst; 1 (WA20-6-2) lapion, 2 (WA20-6-7) stokpaardje, 3 (WA20-6-3) prentje prikken, 4 (WA20-6-1) vogel op de kruk, 5 (WA20-6-6) troelen, 6 (WA20-6-8) dansen / hinkelen, 7 (WA20-6-4) vogel op de kruk, 8 (WA20-6-5)) touwtjespringen, 9 (WA20-4-1) vliegeren 12

13 4 Conclusies De Archeologische Begeleiding op heeft nadere inforatie opgeleverd over de ophogings- en bebouwingsgeschiedenis van deze locatie vanaf circa Dit bekent niet dat er voor die tijd geen bebouwing is geweest, deze datering hangt saen et de diepte van de bouwput, die tot ca. NAP - 1,00 is ontgraven. Op dit niveau bevond zich een 15de-eeuwse ophoging, vergelijkbaar et de bodeopbouw op de nabij gelegen vindplaatsen aan de Oudezijds Arsteeg. Binnen de ontgravingsdiepte zijn drie fasen van bebouwing in de vor van de opeenvolgende achtergevels gedocuenteerd. De voor- en zijgevels zijn bij de ontgraving niet zicht gebracht, aar naar verwachting kot hun huidige locatie overeen et de plek waar ze in de oorspronkelijke opeenvolgende bouwfasen zijn aangelegd. De eerste fase begon rond 1500 et de bouw van een stenen huis. Hiervan bevond de achtergevel zich in profiel 1. Dit pand is in de eerste helft van de 16de eeuw gesloopt. De daaropvolgende nieuwbouw werd op de fundering van de oude gezet. Bij deze bouwfase hoorden twee, elkaar in tijd opvolgende, vloerniveaus. Bij een derde sloop-nieuwbouw halverwege de 16de eeuw is de achtergevel opnieuw op die van de voorganger (fase 2) geplaatst. Hoewel archeologisch niet exact te dateren is deze nieuwbouw ogelijk in verband te brengen et het historisch bekende rooien van het perceel in In de bouwput bevonden zich geen sporen die in verband kunnen worden gebracht et uit de historische bronnen naar voren koende gebruik van het pand. Ook een beerput ontbrak. Voor de ontwikkeling van dit gebied tot aan 1500 beschikken we over de resultaten van archeologisch onderzoek aan weerszijden van de Oudezijds Arsteeg (afb. 6, 7). Hier is gebleken dat het terrein achter dit deel van de Waroesstraat in de tweede helft van de 14de eeuw tot ontwikkeling is gebracht, waarbij allereerst de oude ontginningsloten van de Astel naar de Oudezijds Voorburgwal werden gedept. Eén zo n sloot liep ter hoogte van Waroesstraat De ontwikkeling van dit gebied tot aan 1500 is te reconstrueren op basis van archeologisch onderzoek aan de Oudezijds Arsteeg. Na deping van de ontginningssloot is het terrein in de late 14de- en 15de eeuw eerdere alen opgehoogd tot aan het niveau van de oudste ophogingslaag op. 10 Vindplaats ARM1,

14 5 Literatuur Breen, J.C., Een zware brand in 1597, Jaarboek Astelodau 10 (1912), Gawronski, J., R. Jayasena, Wonen achter de Oudezijds Voorburgwal. Archeologische opgraving Oudezijds Arsteeg, Asterda (2008) (BMA AAR 60) Asterda 2011 Ka, J.G., Waar was dat huis in de Waroesstraat. Asterda 1968 Laan, P.H.J. van der, Oorkondenboek van Asterda tot Asterda 1975 Oldewelt, W.F.H., Kohier Personeele Quotisatie Asterda

15 Bijlage 1 Sporen WA20-sporen S NAP NAP beschrijving interpretatie jonger ouder vnr datering onder 1 0,06 0,70 uur, rode baksteen 22 x 10,5 achtergevel fase 1 2 WA x 4 c; 5 lagen 28 c 2 +0,76 0,06 uur, gele + rode baksteen achtergevel fase WA ,5 x 9,5/10 x 4 c 3 +1,26 +0,76 uur, rode baksteen, 10 lagen achtergevel fase c 4 0,20 donkergrijsbruine klei, iets ophoging fase WA hueus + takjes, iets baksteen + ortel 5 +0,10 0,20 grijs zand + ortel + sloopniveau baksteenpuin 6 +0,13 +0,10 plavuizenvloer, rode plavuizen plavuizenvloer , , , , , , ,70 20,5 x 20,5 x 3,5 c fase ,13 geel zand vlijlaag plavuizenvloer fase ,26 plavuizenvloer, 3,2 c dik plavuizenvloer fase ,30 grijs zand + puin sloopniveau ,45 geelgrijs zand et puin ophogingslaag ,70 vloer van rood, groenbruin geglazuurde plavuizen, 14 x 14 x 4 c +0,74 slooplaag van grijs zand et puin plavuizenvloer fase 3 10 WA ophogings/ slooplaag ,05 bakstenen riool riool

16 Bijlage 2 Vondsten vondstnr subnr objectnr (#) S N MAE object archeo object ateriaal kenerken Deventer Systee datering bakpan rand, roodbakkend r-bak bakpan rand roodbakkend r-bak grape wand roodbakkend r-gra wand kan bode steengoed: Duitsland, Langerwehe kan wand steengoed: Duitsland, Langerwehe trechterbeker of kan s2-kan/tre s2-kan baksteen baksteen bouwceraiek rood, 22 x 10, x 4 c baksteen baksteen bouwceraiek geelbr., 9,8 x ,5 c 4 1 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel vliegeren 5 1 WA plavuis plavuis bouwceraiek rood, geelgr glazuur, 14 x 14 x 4 c 5 2 WA plavuis plavuis bouwceraiek rood, groenbr gl, 14 x 14 x 4 c 5 3 WA plavuis plavuis bouwceraiek rood, gr gl, 14 x x 4 c 6 1 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel vogel op de kruk 6 2 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel lapion 6 3 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel prentje prikken 6 4 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel vogel op de kruk 6 5 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel touwtjespringen 6 6 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel troelen 6 7 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel stokpaardje 6 8 WA tegel copleet bouwceraiek kinderspel dansen 16

17 AAR (Asterdase Archeologische Rapporten) In druk verkrijgbaar Als PDF te downloaden op AAR 1 Wonen aan een wagenplein. AO Haarleerplein (2005). Asterda 2006 AAR 2 Tweede Kostverlorenkade. IVO (2006). Asterda 2006 AAR 3 Verschansen achter vuilnis. IVO Astelstraat (2006). Asterda 2007 AAR 4 Scherven uit de Pottenbakkersgang. AO Westerstraat (2003). Asterda 2007 AAR 5 In de schaduw van de VOC. AO Rapenburg (2005). Asterda 2007 AAR 6 Beerputten en bedrijvigheid. AO Konijnenstraat (2003). Asterda 2007 AAR 7 Zerken en graven in de Nieuwezijds Kapel. IVO Rokin (2005). Asterda 2007 AAR 8 Opgraving van een ikwe in de Nieuwe Synagoge. Jonas Daniël Meijerplein (2006), Asterda 2007 AAR 9 De Hallen. IVO Bilderdijkkade (2006). Asterda 2006 AAR 10 Een fontein in de Buitensingel. AB Leidseplein (2006). Asterda 2006 AAR 11 Dieen Tolbrug. IVO Muiderstraatweg (2006). Asterda 2008 AAR 12 Boezegeaal Halfweg. IVO Wethouder van Essenweg (2006). Asterda 2007 AAR 13 Frans Ottenstadion. IVO Astelveenseweg (2004). Asterda 2007 AAR 14 Archeologisch opgraving Vijzelstraat (2004). Asterda 2007 AAR 15 Aanplepingen in het IJ. AO Martelaarsgracht (2003). Asterda 2007 AAR 16 Schuilkerk de Papagaai. AO Kalverstraat (2004). Asterda 2008 AAR 17 De saillant van Het Blaauwhoofd. IVO Van Dieenstraat (2006). Asterda 2007 AAR 18 De noordwestelijke oever van Oostenburg. AO Oostenburgeriddenstraat (2006). Asterda 2006 AAR 19 Het Shell-terrein. IVO Grasweg (2004). Asterda 2007 AAR 20 Het RIVA-terrein. IVO Baarsjesweg (2005). Asterda 2008 AAR 21 De Ceintuurbaanpanden. AB Tweede Sweelinckstraat / Sint Willibrordusstraat (2006). Asterda 2008 AAR 22 Het Purperhoedenvee. AO Oudezijds Voorburgwal (2004). Asterda 2008 AAR 23 Noord/Zuidlijn, locatie Rokin. AB / AO Asterda 2007 AAR 24 Sportpark Ronald McDonald, IVO Zunderdorpergouw (2007). Asterda 2008 AAR 25 N 44, De Keyzer. IVO Czaar Peterstraat (2008). Asterda 2008 AAR 26 Het Luycksterrein. IVO Overastelstraat (2004). Asterda 2008 AAR 27 Oranjerie in Frankendael. AO Middenweg (2003). Asterda 2008 AAR 28 Serviesgoed uit een 18de-eeuwse beerput. AO Derde Weteringdwarsstraat (2003). Asterda 2008 AAR 29 Profiel van de 17de-eeuwse stadswal. AB Marnixplein (2004). Asterda 2008 AAR 30 Bolwerk Oosterblokhuis. AO Prof. Tulpplein (2005). Asterda 2008 AAR 31 Van Astelbocht tot Binnengasthuis. AO Oude Turfarkt (2005). Asterda 2009 AAR 32 N 43 / Funenpark. AB Cruquiuskade (2008). Asterda 2009 AAR 33 Het geeentearchief terrein. IVO Asteldijk 67 (2009). Asterda 2009 AAR 34 Spaarndaerdijk 320. IVO (2007). Asterda

18 AAR 35 Wonen aan twee stegen. AO Paardenstraat (2004). Asterda 2008 AAR 36 Een 17de-eeuwse beerput in de grachtengordel. AO Keizersgracht 355 (2005). Asterda 2009 AAR 37 Noordoosthoek van een 13de-eeuws verdedigingswerk. AO Nieuwezijds Kolk (2006). Asterda 2009 AAR 38 Een da rond s Lands Dok. AO Marineterrein Kattenburgerstraat (2005). Asterda 2009 AAR 39 Rust en Werk. AB Asteldijk 67 (2009). Asterda 2009 AAR 44 Kelderwoningen en een beerput in de Lastage. AO Nieuwe Jonkerstraat (2007). Asterda 2010 AAR 45 De Sint Anthoniespoort en de stadsuur. AB Nieuwarkt (2007). Asterda 2010 AAR 46 Boren voor de Bijenkorf, AB Noord/Zuidlijn Da (2007). Asterda 2010 AAR 47 Spuistraat AO Spuistraat (2008). Asterda 2010 AAR 48 Sporen in de Suikerbakkerssteeg, AO OZ Voorburgwal (2008). Asterda 2010 AAR 49 Bewoning tussen Nes en stadswal, AO OZ Voorburgwal/Pieter Jacobsstraat (2005). Asterda 2010 AAR 50 Glasafval op het achtererf, AO Rozenstraat (2006). Asterda 2010 AAR 51 De Buiksloterbreek. IVO Marjoleinterrein, Asterda (2009). Asterda 2010 AAR 52 Plavuizen in de Kalverstraat. AB Kalverstraat 151, Asterda (2008). Asterda 2010 AAR 53 Bolwerk Muiden. AB Sarphatistraat 470, Asterda (2010). Asterda 2010 AAR 54 Archeologische Signaleringskaart Asterda. Asterda 2010 AAR 55 Rozenstraat 194, AO, Asterda (2009). Asterda 2010 AAR 56 Bergbezinkbassin, AB Haarleerplein, Asterda (2010). Asterda 2011 AAR 57 De Nieuwe Ooster. IVO Rozenburghlaan, Asterda (2011). Asterda 2011 AAR 58 Ophogingen en bedrijfsafval VOC-werf. AB Oostenburg kavel 5, Asterda (2009). Asterda 2011 AAR 59 Van Buitenpolder tot Uilenburg. AO Oudeschans 5-11, Asterda (2008). Asterda 2011 AAR 60 Wonen achter de OZ Voorburgwal. AO OZ Arsteeg, Asterda (2008). Asterda 2011 AAR 61 Cluster Schievink. AO Rozenstraat 68-74, Asterda (2009). Asterda 2011 AAR 62 Beerput Spuistraat 30. AB, Asterda (2009). Asterda 2011 AAR 63 De 17de-eeuwse stadswal bij de Regulierspoort. AB Rebrandtplein, Asterda (2009). Asterda 2011 AAR 64 Van scheepshelling tot Koorndrager. AO Oudeschans 73-77, Asterda (2009). Asterda 2012 AAR 65 Op t Water gewonnen, AB Da 2-4, Asterda (2009), Asterda 2012 AAR 66 De waterkelder van de Portugese Synagoge. AB Mr. Visserplein 3, Asterda (2010), Asterda 2012 AAR 67 Ons Genoegen, OA Elandsstraat 101, Asterda (2010), Asterda 2012 AAR 68 Oud Zunderdorp begraven achter de kerk. AB Begraafplaats Zunderdorp (2010). Asterda 2012 AAR 69 Marine Etablisseent Asterda. IVO Kattenburgerstraat, Asterda (2012). Asterda 2013 AAR 70 Sporen van het 16de-eeuwse landelijke gebied buiten het Singel. AB Herengracht 74-78, Asterda (2010). Asterda 2013 AAR 71 Een beerput van welgestelden in de Asterdase grachtengordel AO Herengracht 12, Asterda (2006). Asterda 2013 AAR 72 Menselijke skeletten in een steeg in Nieuwenda. AB Nieuwendaerdijk , Asterda (2011). Asterda 2013 AAR 73 Tussen Nieuwezijds Voor- en Achterburgwal. AB Spuistraat 3A/Nieuwezijds Voorburgwal 16, Asterda Asterda 2013 AAR 74 Aanpleping in de Astelbocht. AB Diepriool Nieuwe Doelenstraat, Asterda ( ). Asterda

19 AAR 75 Heiligeweg 32. AB Heiligeweg 32, Asterda (2012). Asterda 2013 AAR 76 Wibautveste. AB Wibautstraat 198 e.v., Asterda (2013). Asterda 2013 AAR 77 Ophogingen in de Liesdel. AB Lange Niezel 16, Asterda (2012). Asterda 2013 AAR 78 Molen de Ruyter. AB Kazernestraat 14, Asterda (2012). Asterda 2014 AAR 79 De pottenbakkerij aan de Overtoo, AB Schoolstraat 5-19, Asterda (2012). Asterda 2014 AAR 80 Sporen van een woonhuis in de AB, Asterda (2011). Asterda Colofon AAR (Asterdase Archeologische Rapporten) 81 Asterda 2014 ISSN: Tekst: Redactie: Veldwerk: Tekeningen: Foto s: Vondstdeterinatie: Vorgeving: Jerzy Gawronski, Ranjith Jayasena Jerzy Gawronski Ranjith Jayasena, Ron Tousain, Arno van den Brand Ranjith Jayasena, Ron Tousain (objecten) Ranjith Jayasena Ranjith Jayasena BMA,, 2014 Niets uit deze uitgave ag worden verveelvoudigd en/of openbaar geaakt door iddel van druk, fotokopie, icrofil of op enigerlei andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toesteing van BMA. BMA aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. 19