Inleiding tot (in)fertiliteit

Transcriptie

1 Inleiding tot (in)fertiliteit Frauke Vanden Meerschaut, MD PhD Afdeling Reproductieve Geneeskunde, UZ Gent PUO Medisch begeleide voortplanting 4 september Universitair Ziekenhuis Gent Definitie van subfertiliteit Voorwaarden voor menselijke vruchtbaarheid Oorzaken van subfertiliteit Belang van demografische en omgevingsfactoren ART = assisted reproductieve technology Cijfermateriaal Bijzondere technieken, de toekomst 2 1

2 Subfertiliteit: definitie Fertiliteit bij de mens: weinig efficiënt à vroege natuurlijke selectie Zwangerschapskans per cyclus: 20% Subfertiliteit ßà infertiliteit Probleem van een koppel Leeftijd vrouw cruciaal Leeftijd vrouw Primaire subfertiliteit jaar % jaar 25 % jaar 30% WHO definitie: het onvermogen om zwanger te worden na 12 maanden of langer ondanks regelmatige seks zonder bescherming (10-15% van alle koppels). Subfertiliteit = ziekte 3 Fecundability Guttmacher, % 1ste 3 maand; 15% volgende 9 maand Zinaman, 1996 Wang, 2003 Gnoth, 2003 Slama, % 1ste 3 maand; 11% volgende 9 maand jaar 30 tot 35% per maand Cumulatief % ( maand) Cumulatief ( maand) 4 2

3 Definitie van subfertiliteit Voorwaarden voor menselijke vruchtbaarheid Oorzaken van subfertiliteit Belang van demografische en omgevingsfactoren ART = assisted reproductieve technology Cijfermateriaal Bijzondere technieken, de toekomst 5 De voorwaarden voor menselijke vruchtbaarheid 1. Productie van normale gameten (spermatogenese en oögenese) 2. Extrusie van mature gameten (ejaculatie en ovulatie) 3. Samenkomst van mannelijke en vrouwelijke gameten 4. Penetratie van de zaadcel in de eicel (fertilisatie) 5. Migratie en inplanting van het embryo in de baarmoeder 6 3

4 Definitie van subfertiliteit Voorwaarden voor menselijke vruchtbaarheid Oorzaken van subfertiliteit Belang van demografische en omgevingsfactoren ART = assisted reproductieve technology Cijfermateriaal Bijzondere technieken, de toekomst 7 Oorzaken van subfertiliteit 1. Productie van normale gameten (spermatogenese en oögenese) Ovulatie Atresie 8 4

5 Oorzaken van subfertiliteit Semenanalyse WHO-referentiewaarden = 5 e percentiel, 1900 fertiele mannen Parameter Referentiewaarde 95% CI Volume 1,5 ml 1,4 1,7 Concentratie 15 miljoen spermatozoa / ml Totaal aantal spermatozoa 39 miljoen / ejaculaat Morfologie 4% normaal gevormd 3 4 Vitaliteit 58% levende spermatozoa Progressieve motiliteit 32% Cooper, 2010 Oorzaken van subfertiliteit 2. Extrusie van mature gameten (ejaculatie en ovulatie) Ejaculatiestoornissen: zeldzame oorzaak van infertiliteit Neurologische aandoeningen Diabetes (retrograde ejaculatie) Psychogene stoornissen Ovulatiestoornissen 60% van alle vrouwelijk subfertiliteit Anovulatie ( menopauze) Oligo-ovulatie (< 8 ovulaties / jaar) 10 5

6 Oorzaken van subfertiliteit 3. Samenkomst van mannelijke en vrouwelijke gameten Eileider Pick-up stoornis Tubaire obstructie Destructie endotheel (post-infectieus: e.g. chlamydia!) Baarmoeder Massa Asherman syndroom Obstructie vas deferens Post-infectieus CBAVD (muco) Vasectomie Cervix Dysmucorroe Sperma antistoffen Stenose Asthenozöospermie 11 Oorzaken van subfertiliteit 4. Penetratie van de zaadcel in de eicel (fertilisatie) 12 6

7 Oorzaken van subfertiliteit 5. Migratie en inplanting van het embryo in de baarmoeder Eileider Tubaire afwijkingen Destructie endotheel (post-infectieus: e.g. chlamydia!) Baarmoeder Gestoorde ontwikkeling endometrium (Asherman sy, endometritis) 13 Definitie van subfertiliteit Voorwaarden voor menselijke vruchtbaarheid Oorzaken van subfertiliteit Belang van demografische en omgevingsfactoren ART = assisted reproductieve technology Cijfermateriaal Bijzondere technieken, de toekomst 14 7

8 Leeftijd van de vrouw en ovariële reserve 15 Leeftijd van de vrouw en eicelkwaliteit 16 8

9 Leeftijd van de man Autosomaal dominante afwijkingen (50+) Pfeiffer syndroom Crouzon syndroom Achondroplasia (X 7.8) Apert syndrome (X 9.5) MEN2A and MEN2B Schizofrenie (X 2.96) (50+) Autisme (X 5.75) (40+) Trisomie 21 (X 1.39) (50+) 17 Spermakwaliteit Carlsen, 1992; Sakkas,

10 Lifestyle & milieu Crujeiras, Dhooge,

11 Definitie van subfertiliteit Voorwaarden voor menselijke vruchtbaarheid Oorzaken van subfertiliteit Belang van demografische en omgevingsfactoren ART = assisted reproductieve technology Cijfermateriaal Bijzondere technieken, de toekomst 21 Subfertiliteit en ART Prevalentie: 1 op 7 koppels Geografische verschillen ART = Assisted Reproductive Technology Tot 7% van alle geboortes 1 miljoen behandelingen jaarlijks wereldwijd 8 miljoen kinderen totnogtoe Belrap.be Belgian Register for Assisted Procreation 1 e IVF baby: e ICSI baby:

12 Oorzaken subfertiliteit in België Inseminatie-cycli IVF/ICSI-cycli 23 Indicaties IUI Onverklaarde subfertiliteit Milde andrologische factor Cervicale dysfunctie Zaadceldonatie Seksuele problematiek HIV, hepatitis discordante koppels 24 12

13 Zwangerschapsresultaten na IUI: UZ Gent 25 Indicaties IVF Tubaire factor Milde andrologische factor Na minstens 6x IUI zonder succes Onverklaarde subfertiliteit Eiceldonatie 26 13

14 Indicaties ICSI Suboptimale semenparameters < bewegende spermatozoa Morfologie <4% MESA/TESE Geen of zeer lage bevruchting na IVF Preimplantatie genetische diagnostiek (PGD) HIV discordante koppels Laag aantal beschikbare eicellen Beperkte hoeveelheid ingevroren zaadcellen 27 Procedure IVF/ICSI Ovariële stimulatie Eicelmaturatie Eicelaspiratie In vitro fertilisatie (IVF/ICSI) Embryocultuur en embryo transfer Cryo preservatie van embryo s 28 14

15 Embryocultuur Dag 3 (8-cel) versus dag 5 (blastocyst) cultuur. Kans per embryo afhankelijk van: kwaliteit embryo (score), stadium embryo (dag 3 versus dag 5), leeftijd vrouw, receptiviteit endometrium, verloop van de transfer. 29 Leeftijdsgrenzen in België (absoluut) Eicelpick-up Tot 45 jaar Terugplaatsing ingevroren embryo s / inseminatie Tot 47 jaar 30 15

16 Leeftijdsgrenzen in België (met terugbetaling) Eicelpick-up Tot 42 jaar 6 cycli # embryo s/et strikt geregeld Ovariële stimulatie IUI Tot 42 jaar 6 cycli 31 Leeftijdsgrenzen in België (met terugbetaling) 32 16

17 IVF/ICSI behandelingen in België: 20000/jr 33 IVF/ICSI behandelingen in UZ Gent: 2250/jr 34 17

18 IVF versus ICSI 35 Zwangerschapsresultaten na IVF/ICSI: België 36 18

19 Zwangerschapsresultaten na IVF/ICSI: UZ Gent 37 Definitie van subfertiliteit Voorwaarden voor menselijke vruchtbaarheid Oorzaken van subfertiliteit Belang van demografische en omgevingsfactoren ART = assisted reproductieve technology Cijfermateriaal Bijzondere technieken, de toekomst 38 19

20 Bijzondere technieken, de toekomst TESE/MESA PGD/PGS AOA Fertiliteitspreservatie Stamcelonderzoek 39 Bijzondere technieken, de toekomst TESE/MESA 40 20

21 Bijzondere technieken, de toekomst PGD/PGS = pre-implantatie genetische diagnostiek/screening 41 Bijzondere technieken, de toekomst AOA = assisted oocyte activation AOA 42 21

22 Bijzondere technieken, de toekomst Fertiliteitspreservatie Invriezen van ovarieel weefsel Ovariële stimulatie en invriezen van mature eicellen In vivo & ex vivo In-vitro maturatie (IVM) van immature eicellen 43 Bijzondere technieken, de toekomst Stamcelonderzoek 44 22

23 MBV = teamwork! 45 23